Occurrences

Vaikhānasagṛhyasūtra

Vaikhānasagṛhyasūtra
VaikhGṛS, Praśna 1, Praśna 1, 3.1 athāpo namaskṛtyāvagāhya yāvad amanaḥśaṅkam adbhirmṛdā ca gātraśuddhiṃ kṛtvā vastram ā daśāt sūditamiti nenekti gāyatryā prāgagrikam udagagrikaṃ vāstṛṇāti śuṣke tayaiva gṛhṇīyādidamāpaḥ pravahatetyabhigamya hiraṇyaśṛṅgamiti jalaṃ praṇamya samṛdodakenāpaḥ punātvityabhyukṣyedamāpaḥ śivā ity apo vigāhya susvātīdaṃ brahma punīmaha iti pavitraṃ gṛhītvā brahma punātvityaṅgulyāṃ nikṣipya śatadhāramiti jalaṃ gṛhītvā payasvatīroṣadhaya ityācamya bhūragnaya ityupasthānamādityasya citpatiriti tribhiranāmikopāntābhyāṃ samṛdodakena triḥ pradakṣiṇamāvartya śiro mārṣṭyāpohiraṇyapavamānaiḥ prokṣayatyud vayam ityādinādityamupasthāya mahāvyāhṛtyā jalamabhimantrya karṇāvapidhāyābhimukhamādityārdhaṃ nimajjya ṛtaṃ ca satyaṃ ca yāsu gandhā iti trirāvartayannaghamarṣaṇaṃ karoti tato mandaṃ niḥśvasya dhautaṃ paridhāyānupamṛjya vāsaḥ prātaḥ sūryaś cetyādinācamyāpohiṣṭhādibhir ṛgbhis tisṛbhiḥ prokṣya gāyatryāpo 'bhimantryādityābhimukhaṃ vikṣipya pradakṣiṇaṃ karoti prāṇāyāmamekāvaraṃ kṛtvāṣṭāvarāṃ sāvitrīmabhyasya mitrasyetyādibhir ṛgbhis tisṛbhis tiṣṭhansaṃdhyām upāsīta madhyāhna āpaḥ punantvityācamya tathā prokṣyod vayam ityādibhir yajurbhis tiṣṭhannādityam upasthāya tathā karoti sāyamagniścetyādinācamya tathā prokṣya yacciddhītyādibhiḥ sāmabhirupāsyāsīnastathā karotyuditārkāṃ paścimārkāmiti ca saṃdhye yathādiśaṃ tannāmādinā digdevatāḥ pitṝn sāpasavyaṃ brahmāṇaṃ codaṅmukho nārāyaṇādīnnamo 'ntenopatiṣṭheta //
VaikhGṛS, Praśna 1, Praśna 1, 18.1 ṛtāṣāḍṛtadhāmāgnir gandharvastasyauṣadhayo 'psarasa ūrjo nāmeti saṃhito viśvasāmā sūryo gandharvastasya marīcayo 'psarasa āyuvo nāmeti suṣumnaḥ sūryaraśmiścandramā gandharvastasya nakṣatrāṇyapsaraso bekurayo nāmeti bhujyuḥ suparṇo yajño gandharvastasya dakṣiṇā apsarasastavā nāmeti prajāpatirviśvakarmā mano gandharvas tasyarksāmāny apsaraso vahnayo nāmeti iṣiro viśvavyacā vāto gandharvastasyāpo 'psaraso mudā nāmeti bhuvanasya pata iti parameṣṭhyadhipatirmṛtyurgandharvastasya viśvamapsaraso bhuvo nāmeti sukṣitiḥ subhūtir bhadrakṛtsuvarvān parjanyo gandharvastasya vidyuto 'psaraso ruco nāmeti dūrehetiramṛḍayo mṛtyurgandharvastasya prajā apsaraso bhīruvo nāmeti cāruḥ kṛpaṇakāśī kāmo gandharvastasyādhayo 'psarasaḥ śocayantīrnāmeti sa no bhuvanasya pata iti ṛtāṣāḍṛtādi bhuvanasya sa na iti varjayitvā pratyekaṃ tābhyo 'ntā rāṣṭrabhṛto dvādarśeti prājāpatyādi mūlahomo babhūvapaitṛkayacchānte vyāhṛtiḥ //
VaikhGṛS, Praśna 1, Praśna 1, 20.1 tatpātreṇādhāvamādāya sruveṇāntaritamagnistṛpyatvityupāgni paścimato vedistṛpyatviti vedyāṃ dyaustṛpyatvityākāśe pṛthivī tṛpyatviti bhūmau brahmādyāstṛpyantāmiti dakṣiṇasyāṃ tarpayati praṇītāyāṃ dakṣiṇasyāṃ daivenāpo gṛhītvauṣadhivanaspatigandharvāpsarasaścaiva tṛpyantāmityuttarasyāṃ vedyāṃ tarpayati tathottarasyāṃ praṇītāyāṃ sāpasavyam apo gṛhītvā paitṛkeṇa dakṣiṇataḥ pitaraḥ pitāmahāḥ prapitāmahāścākṣayyamastu tṛpyantāmiti dakṣiṇasyāṃ tarpayati prāsāvīr ityantaiś caturbhiḥ pravāhaṇaṃ kṛtvā dakṣiṇādipraṇidhyorupāntāṅguṣṭhānāmikābhiḥ pavitramakṣataṃ gṛhītvā pavitramasi pūrṇamasi sadasi sarvamasīti paryāyato juhotyakṣitam asīti praṇidhimuttarāṃ cālayitvā tadādhāvena prācyāṃ diśi dakṣiṇāyāṃ diśi pratīcyāṃ diśyudīcyāṃ diśyūrdhvāyāṃ diśyadhodharādharairiti yathādiśaṃ pariṣicya māhaṃ prajāmiti gṛhītvā dakṣiṇapraṇidhau svalpamādhāvaṃ srāvayitvā svāṃ yonimiti dakṣiṇapraṇidhyāṃ jalamudakapātre srāvayati āpohiṣṭhādinā tadadbhiḥ prokṣya praṇidhī visarjayati //
VaikhGṛS, Praśna 1, Praśna 2, 10.1 somāya kāṇḍarṣaye sadasaspatiṃ somo dhenumaṣāḍhaṃ tvaṃ soma kratubhiryā te dhāmāni haviṣā tvamimā oṣadhīryā te dhāmāni divīti sūktaṃ saumyavratasyāgnaye kāṇḍarṣaye sadasaspatimagne naya pra vaḥ śukrāyācchā giro 'gne tvamasmadagne tvaṃ pāraya pra kāravo mananeti sūktamāgneyavratasya viśvebhyo devebhyaḥ kāṇḍarṣaye sadasaspatim ā no viśve śaṃ no devā ye savituragne yāhi dyauḥ pitarviśve devāḥ śṛṇuteti sūktaṃ vaiśvadevavratasya brahmaṇe kāṇḍarṣaye sadasaspatiṃ brahma jajñānaṃ pitā virājāṃ brahma devānantarasmin brahman devāś catasra iti sūktaṃ brāhmavratasya ṛtaṃ ca satyaṃ ca devakṛtasya yanme gabha taratsa mandīti prājāpatye vasoḥ pavitraṃ pavasva viśvacarṣaṇa iti saumye jātavedasa ityāgneye viṣṇornu kaṃ sahasraśīrṣā tvamagne rudrā tvāhārṣamiti vaiśvadeve ekākṣaraṃ tvakṣariteti brāhme tattadvratadaivatyaṃ svādhyāyasūktaṃ tattatkāṇḍaṃ cādhīyīta //
VaikhGṛS, Praśna 1, Praśna 2, 13.1 atha samāvartanaṃ vyākhyāsyāma udagayana āpūryamāṇapakṣe tiṣyottareṣu citrāviśākhayorhastarohiṇyormṛgaśirasi vā nakṣatre yatrāpastatrāgāre goṣṭhe vāghāraṃ hutvāgniṃ paristīrya tathaiva dhātādivratavisargaṃ hutvā vayaḥ suparṇā iti vastrāvakuṇṭhanaṃ mocayitvā śukriyavrataṃ visṛjatīmaṃ stomaṃ tryāyuṣaṃ jamadagneriti pradhānaṃ pañca vāruṇaṃ mūlahomāntaṃ hutvodvayaṃ tamasa udu tyam ityetābhyām ādityam upasthāyoduttamam ityuttarīyam athā vayamiti sūtradaṇḍādīny apsu visṛjya śivo nāmāsīti kṣuramupalena karṣayitvā sākṣatair ādhāvaiḥ śivā na iti śiro 'ñjayitvā godānam apa undantvoṣadhe trāyasva yatkṣureṇeti caturdiśaṃ yenāvapaditi sarvato nakhāntaṃ vapati śarāve sānaḍuhagośakṛti keśādīnyādāyedamahamamuṣyetyudumbaradarbhayormūle goṣṭhe vā gūhayedannādyāya vyūhadhvamiti dantadhāvanamaudumbareṇa kāṣṭhena karoti śītoṣṇābhiradbhirāpo hi ṣṭhetyādibhir ṛgbhis tisṛbhiḥ snāpayitvā hiraṇyapavamānābhyāṃ prokṣayatīti pūrvaṃ tathā pradhānānhutvā purodayādādityasya brāhmavrataṃ visṛjya śukriyavratasya grahaṇavisargāvityeke //
VaikhGṛS, Praśna 1, Praśna 2, 17.1 dyaustvā dadātviti brāhmaṇānbhojayitvā indrāgnī me varca ityeṣāṃ praṇāmaṃ kuryātpuṇyāhaṃ vācayitvājyena vyāhṛtīrhutvā bāndhavaiḥ saha dhāma bhuñjīta madhudhāmnoścodanāyāṃ toyapiṣṭau pratinidhī gṛhṇīyādyasmādāpo vai sarvā devatāḥ sarvārthasādhakā iti vedyarthaṃ saṃbhārārthaṃ pṛthivī vanaspatayaḥ paśvarthamoṣadhaya iti vedānuśāsanaṃ bhavati //
VaikhGṛS, Praśna 1, Praśna 3, 23.0 atha varṣe prathame tṛtīye vā cauḍakam uttarāyaṇe pakṣa āpūryamāṇe puṃnāmnyāghāro mūlahomānte maṅgalayuktam agner aparasyāṃ kumāram upaveśyottare sākṣataṃ gośakṛccharāve gṛhītvā mātā brahmacārī vā dhārayecchivo nāmāsīti grahaṇaṃ kṣurasya śivā no bhavatheti śilāyāṃ tīkṣṇīkaraṇaṃ godānam unaktviti gavādidakṣiṇākaraṇam āpa undantvity apāṃ sekaṃ śirasyoṣadhe trāyasvainamiti sākṣatāṅkuradarbhau prāguttarāgrau mastake sthāpayetsvadhite mainam hiṃsīriti kṣuraṃ nidhāyordhvāgram oṣadhīriti yenāvapaditi yena pūṣetyasāvāyuṣeti pūrvādipradakṣiṇaṃ darbhaṃ saromāṇaṃ chittvā jyok ca sūryaṃ dṛśa iti cūḍāṃ vibhajedṛṣikrameṇa svasyaikārṣadvyārṣatryārṣapañcārṣasaptārṣāc cūḍā vibhajed anuditasyaikāmidam aham amuṣyetyudumbaradarbhayor mūle goṣṭhe vācchādayet snātaṃ vastrādinālaṃkṛtyopaveśya dakṣiṇe pañca prāyaścittādi dhātādi pañca vāruṇaṃ mūlahomaṃ hutvā puṇyāhaṃ kṛtvā nāpitāyānnadānaṃ gavādidakṣiṇāṃ gurave surāṇāṃ pūjanaṃ tarpaṇaṃ brāhmaṇānāmannena karotītyaṣṭādaśa saṃskārāḥ śārīrāḥ //