Occurrences of āśraya in "Śārīrakamīmāṃsābhāṣya"
Click [+] to expand the context.
94yata iti kāraṇanirdeśaḥ asya jagato nāmarūpābhyāṃ vyākṛtasyānekakartṛbhoktṛsaṃyuktasya pratiniyatadeśakālanimittakriyāphalāśrayasya manasāpyacintyaracanārūpasya janmasthitibhaṅgaṃ yataḥ sarvajñātsarvaśakteḥ kāraṇādbhavati tadbrahmeti vākyaśeṣaḥ /
293kriyāśrayatvānupapatterātmanaḥ /
294yadāśrayā kriyā tamavikurvatī naivātmānaṃ labhate /
298tasmānna svāśrayā kriyā'tmānaḥ saṃbhavati /
299anyāśrayāyāstu kriyāyā aviṣayatvānna tayātmā saṃskriyate /
300nanu dehāśrayayā snānācamanayajñopavītādikayā kriyayā dehī saṃskriyamāṇo dṛṣṭaḥ /
304tayā dehāśrayayā tatsaṃhata eva kaścidavidyayātmatvena parigṛhītaḥ saṃskriyata iti yuktam /
305yathā dehāśrayacikitsānimittena dhātusāmyena tatsaṃhatasya tadabhimānina ārogyaphalaṃ ahamaroga iti yatra buddhirutpadyate /
399śarīrasaṃbandhasya dharmādharmayostatkṛtatvasya cetaretarāśrayatvaprasaṅgādandhaparamparaiṣānāditvakalpanā /
1021atrocyate svāpaprabodhayorindriyāṇāmeva kevalānāṃ prāṇāśrayaṃ saṃveśanodgamanaṃ dṛśyate na sarveṣāṃ bhūtānām /
1224tathāstitve ca prāṇānāṃ niḥśreyasamityadhyātmamevendriyāśrayaṃ prāṇaṃ darśayati /
1253mukhye 'pi prāṇe prajñāsādhanaprāṇāntarāśrayatvādupapannameva /
1280jñānakriyāśaktidvayāśrayayorbuddhiprāṇayoḥ pratyagātmopādhibhūtayorabhedanirdeśopapatteḥ upādhidvayopahitasya tu pratyagātmanaḥ svarūpeṇābheda ityataḥ prāṇa eva prajñātmetyekīkaraṇamaviruddham /
1823akṣaramavyākṛtaṃ nāmarūpabījaśaktirūpaṃ bhūtasūkṣmamīśvarāśrayaṃ tasyaivopādhibhūtaṃ sarvasmādvikārātparo yo 'vikārastasmātparataḥ para iti bhedena vyapadeśātparamātmānamiha vivakṣitaṃ darśayati /
1884sa sarveṣu lokeṣu sarveṣu bhūteṣu sarveṣvātmasvannamatti iti ca sarvalokādyāśrayaṃ phalaṃ śrūyamāṇaṃ paramakāraṇaparigrahe saṃbhavati /
2761saṃyogavibhāgānāṃ cāpratyakṣatvācca tadāśrayā viśeṣā varṇeṣvadhyavasituṃ śakyanta ityato nirālambanā evaita udāttādipratyayāḥ syuḥ /
3066asminvākye sarvamidaṃ jagatprāṇāśrayaṃ spandate mahacca kiñcidbhayakāraṇaṃ vajraśabditamudyataṃ tadvijñānāccāmṛtatvaprāptiriti śrūyate /
3321avidyātmikā hi bījaśaktiravyaktaśabdanirdeśyā parameśvarāśrayā māyāmayī mahāsuptiḥ yasyāṃ svarūpapratibodharahitāḥ śerate saṃsāriṇo jīvāḥ /
3479gocaratvādaśrayatvāt /
3759parispandalakṣaṇasya ca karmaṇaḥ prāṇāśrayatvāt /
3882kvacicca jīvāśrayamapi nāmarūpaṃ nadīnidarśanena jñāpayati yathā nadyaḥ syandamānāḥ samudre 'staṃ gacchanti nāmarūpe vihāya /
3884yathā loke nadyaḥ svāśrayameva nāmarūpaṃ vihāya samudramupayantyevaṃ jīvo 'pi svāśrayameva nāmarūpaṃ vihāya paraṃ puruṣamupaitīti hi tatrārthaḥ pratīyate dṛṣṭāntadārṣṭāntikayostulyatāyai // //
3896ataśca svāśrayasya nāmarūpasyāsaṃbhavādupādhyāśrayaṃ nāmarūpaṃ jīva upacaryate /
3897ata evotpattirapi jīvasya kvacidagnivisphuliṅgodāharaṇena śrāvyamāṇopādhyāśrayaiva veditavyā /
4462nānātvāṃśena tu karmakāṇḍāśrayau laukikavaidikavyavahārau setsyata iti /
4470bādhite ca śārīrātmatvasya tadāśrayaḥ samastaḥ svābhāviko vyavahāro bādhito bhavati yatprasiddhaye nānātvāṃśo 'paro brahmaṇaḥ kalpyeta /
4524nahi kūṭasthasya brahmaṇaḥ sthitigativadanekadharmāśrayatvaṃ saṃbhavati /
4618nahi bahutvaṃ samasteṣvāśrayeṣu vartamānaṃ vyastāśrayagrahaṇena gṛhyate /
4946sṛṣṭyuttarakālaṃ hi śarīrādivibhāgāpekṣaṃ karma karmāpekṣaśca śarīrādivibhāga itītaretarāśrayatvaṃ prasajyeta /
4961naca karmāntareṇa śarīraṃ saṃbhavati naca śarīramantareṇa karma saṃbhavatītītaretarāśrayatvaprasaṅgaḥ /
5018natu pravṛttyāśrayatvena kevalaścetano rathādivatpratyakṣaḥ /
5019pravṛtyāśrayadehādisaṃyuktasyaiva tu cetanasya sadbhāvasiddhiḥ kevalācetanarathādivailakṣaṇyaṃ jīvadehasya dṛṣṭamiti /
5051upasaṃhāradarśanānneti cenna kṣīravaddhi ityatra tu bāhyanimittanirapekṣamapi svāśrayaṃ kāryaṃ bhavatītyetallokadṛṣṭyā nidarśitam /
5222naca saṃnidhānaviśeṣātkutaśctkāraṇabahutvādīnyevārabhante na pārimāṇḍalyādīnītyucyeta dravyāntare guṇāntare vārabhyamāṇe sarveṣāmeva kāraṇaguṇānāṃ svāśrayasamavāyaviśeṣāt /
5252tataḥ sargakāle ca vāyavīyeṣvaṇuṣvadṛṣṭāpekṣaṃ karmotpadyate tatkarma svāśrayamaṇumaṇvantareṇa saṃniyukti tato dvyaṇukādikrameṇa vāyurutpadyate /
5407kāryakāraṇadravyayorāśritāśrayabhāvo 'nyathā nopapadyata ityavaśyaṃ kalpyaḥ samavāya iti cet /
5409itaretarāśrayatvāt /
5410kāryakāraṇayorhi bhedasiddhāvāśritāśrayabhāvasiddhirāśritāśrayabhāvasiddhau ca tayorbhedasiddhiḥ kuṇḍabadaravaditaretarāśrayatā syāt /
5411nahi kāryakāraṇayorbheda āśritāśrayabhāvo vā vedāntavādibhirabhyupagamyate kāraṇasyaiva saṃsthānamātraṃ kāryamityabhyupagamāt /
5450samudāyānupapattau ca tadāśrayā lokayātrā lupyeta // //
5470tacca nityeṣvapyaṇuṣvabhyupagamyamāneṣvāśrayāśrayibhūteṣu ca bhokteṣu satsu na saṃbhavatītyuktaṃ vaiśeṣikaparīkṣāyām /
5473atha manyase saṃghātā evānādau saṃsāre saṃtatyānuvartante tadāśrayāścāvidyādaya iti tadapi saṃdhātātsaṃghātāntaramutpadyamānaṃ niyamena vā sadṛśamevotpadyeta aniyamena vā sadṛśaṃ visadṛśaṃ votpadyeta /
5488āśrayetyādi bhoktṛviśeṣaṇaṃ adṛṣṭāśrayeṣvityarthaḥ /
5549vipratipannānprati tu śabdaguṇānumeyatvaṃ vaktavyaṃ gandhādīnāṃ guṇānāṃ pṛthivyādivastvāśrayatvadarśanāt /
5557nahyavastuno nityatvamanityatvaṃ vā saṃbhavati vastvāśrayatvāddharmadharmivyavahārasya /
5747saṃskārāśca nāśrayamantareṇāvakalpyante /
5749naca tava vāsanāśrayaḥ kaścidasti pramāṇato 'nupalabdheḥ // //
5752yadapyālayavijñānaṃ nāma vāsanāśrayatvena parikalpitaṃ tadapi kṣaṇikatvābhyupagamādanavasthitasvarūpaṃ satpravṛttivijñānavanna vāsanānāmadhikaraṇaṃ bhavitumarhati /
5874karmeśvarayoḥ pravartyapravartayitṛtve itaretarāśrayadoṣaprasaṅgāt /
5877vartamānakālavadatīteṣvapi kāleṣvitaretarāśrayadoṣāviśeṣādandhaparamparānyāyāpatteḥ /
5889nāpi samavāyalakṣaṇaḥ saṃbandhaḥ āśrayāśrayibhāvānirūpaṇāt /
5898itaretarāśrayatvaprasaṅgādāgamapratyayatvātsarvajñatvasiddhiḥ sarvajñapratyayāccāgamasiddhiriti /
6167ātmā tu pramāṇādivyavahārāśrayatvātprāgeva pramāṇādivyavahārātsidhyati /
6206anityamākāśamanityaguṇāśrayatvādghaṭādivadityādiprayogasaṃbhavācca /
6209tasyaupaniṣadaṃ pratyanityaguṇāśrayatvāsiddheḥ /
6225etena viyadvyākhyānena mātariśvāpi viyadāśrayo vāyurvyākhyātaḥ /
6403kimāśrayaḥ punarayaṃ mukhyo yadapekṣayā bhākta iti /
6413dehāśrayau tāvajjīvasya sthūlāvutpattipralayau na sta ityetadanena sūtreṇāvocat // //
6492yathā viyadāśrayasya prakāśasya prakāśyabhāvādanabhivyaktirna svarūpābhāvāttadvat /
6590ataścānaikāntikametadguṇatvādrūpādivadāśrayaviśleṣānupapattiriti /
6591guṇasyaiva sato gandhasyāśrayaviśleṣadarśanāt /
6592gandhasyāpi sahaivāśrayeṇa viśleṣa iti cet /
6598gandhāśrayāṇāṃ viśliṣṭānāmavayavānāmalpatvātsannapi viśeṣo nopalakṣyate /
6604rūpādiṣvāśrayavyatirekānupalabdhergandhasyāpyayukta āśrayavyatireka iti cet /
6635gandho 'pi guṇatvābhyupagamātsāśraya eva saṃcaritumarhati /
6984tadbhedāccānujñāparihārau tadāśrayāvavyatikīrṇāvupapadyete kimatra codyata iti /
7049ābhāsasya cāvidyākṛtatvāttadāśrayasya saṃsārasyāvidyākṛtatvopapattiriti /
7103bhedakalpanāya antyaviśeṣakalpanāyāścetaretarāśrayatvāt /
7613sā ca prāṇānāṃ gatirnāśrayamantareṇa saṃbhavatītyataḥ prāṇagatiprayuktā tadāśrayabhūtānāmapāpamapi bhūtāntaropasṛṣṭānāṃ gatiravagamyate /
8055prājñakartṛkā ca sṛṣṭistathyarūpā samadhigatā jāgaritāśrayā tathā svapnāśrayāpi sṛṣṭirbhavitumarhati /
8123pāramārthikastu nāyaṃ saṃdhyāśrayaḥ sargo viyadādisargavadityetāvatpratipādyate /
8127saṃdhyāśrayastu prapañcaḥ pratidinaṃ bādhyata iti /
8541itiśabdāśrayaṃ saṃnihitālaṃbana evaṃśabdasamānavṛttiḥ prayujyamāno dṛśyate iti ha smopādhyāyaḥ kathayati ityevamādiṣu /
8638athavā prakāśāśrayavadetatpratipattavyam /
8639yathā prakāśaḥ savitrastadāśrayaśca savitā nātyantabhinnāvubhayorapi tejastvāviśeṣāt /
8644yadi punaḥ paramārthata eva baddhaḥ kaścidātmāhikuṇḍalanyāyena parasyātmanaḥ saṃsthānabhūtaḥ prakāśāśrayanyāyena caikadeśabhūto 'bhyupagamyeta tataḥ pāramārthikasya bandhasya tiraskartumaśakyatvānmokṣaśāstravoyarthyaṃ prasajyeta nacātrobhāvapi bhedābhedau śrutistulyavadvyapadiśati /
8759saṃsāro janmamṛtipravāho āśrayo yasya /
9699ñapi dṛśyate chāndogye hṛdayākāśasya guṇayogo vājasaneyake tvākāśāśrayasya brahmaṇa iti /
9781nahi parṇamayītvādīnāmakriyātmakānāmāśrayamantareṇa phalasaṃbandho 'vakalpate /
9782godohanādīnāṃ hi prakṛtāppraṇayanādyāśrayalābhādupapannaḥ phalavidhiḥ /
9783tathā bailvādīnāmapi prakṛtayūpādyāśrayalābhādupapannaḥ phalavidhiḥ /
9784natu parṇamayītvādiṣvevaṃvidhaḥ kaścidāśrayaḥ prakṛto 'sti /
9785vākyenaiva tu juhvādyāśrayatāṃ vivakṣitvā phale 'pi vidhiṃ vivakṣato vākyabhedaḥ syāt /
9786upāsanānāṃ tu kriyātmatvādviśiṣṭavidhānopapatterudgīthādyāśrayāṇāṃ phale vidānaṃ na virudhyate /
9787tasmādyathā kratvāśrayāṇyapi godohanādīni phalasaṃyogādanityānyevamudgīthādyupāsanānyapīti draṣṭavyam /
10001naca sāmānyāśrayaḥ pratyayo nopapadyate /
10031punaśca vyastopāsanaṃ vyāvartya samastopāsanamevānuvartya sa sarveṣu lokeṣu sarveṣu bhūteṣu sarveṣvātmasvannamatti iti bhūmāśrayameva phalaṃ darśayati /
10106karmāṅgeṣūdgīthādiṣu ya āśritāḥ pratyayā vedatrayavihitāḥ kiṃ te samuccīyerankiṃvā yathākāmaṃ syuriti saṃśaye yathāśrayabhāva ityāha /
10107yataivaiṣāmāśrayāḥ stotrādayaḥ saṃbhūya bhavantyevaṃ pratyayā api āśrayatantratvātpratyayānām // //
10109yathā vāśrayāḥ stotrādayastriṣu śiṣyanta evamāśritā api pratyayāḥ /
10110nopadeśakṛto 'pi kaścidviśeṣo 'ṅgānāṃ tadāśrayāṇāṃ ca pratyayānāmityarthaḥ // //
10114vidyāyāṃ ca vidyāśrayaṃ santamoṅkāraṃ vetrayasādhāraṇāṃśrāvayati teneyaṃ trayī vidyā vartata omityāśrāyatyomiti śaṃsatyomityudgāyati iti ca /
10115tataścāśrayasādāraṇyādāśritasādhāramyamiti liṅgadarśanameva /
10117yadīme karmaguṇā udgīthādayaḥ sarve sarvaprayogasādhāraṇā na syurna syāttatastadāśrayāṇāṃ pratyayānāṃ sahabhāvaḥ /
10119tathaścāśrayasahabhāvātpratyayasahabhāva iti // //
10122na yatāśrayabhāva āśritānāmupāsanānāṃ bhavitumarhati /
10129udgīthādyupāsanāni ṛtvarthāśrayāṇyapi godohanādivatpuruṣārthanītvocāma pṛthagghyapratibandhaḥ phalam ityatra /
10130ayameva copadeśāśrayo viseṣo 'ṅgānāṃ tadālambanānāṃ copāsanānāṃ yadekeṣāṃ kratvarthatvamekeṣāṃ puruṣārthatvamiti /
10132naca pratiprayogamāśrayakārtsnyopasaṃhārādāśritānāmapi tathātvaṃ vijñātuṃ śakyam /
10134āśrayatantrāṇyapi hyupāsanāni kāmamāśrayābhāve mā bhūvanna tvāśrayasahabhāvena sahabhāvaniyamamarhanti tatsahabhāvāśrutereva /
10610yattūktaṃ kartrāśrayaṃ phalaṃ śrūyata iti /
10741tṛtīye adhyāye parā aparāsu vidyāsu sādhana āśrayo vicāraḥ prāyeṇātyagāt /
10742atha iha caturthe phalāśraya āgamiṣyati /
10744prathamaṃ tāvat katibhiḥ cidadhikaraṇaiḥ sādhana āśrayavicāraśeṣameva anusarāmaḥ /
10982ya evaṃ vidvānsāma gāyati iti ca aṅgāśrayameva vijñānam upasaṃharati na pṛthivyādi āśrayam /
10989tasmāt anaṅgāśrayā ādityādimatayaḥ aṅgeṣu udgīthādiṣu kṣipyeran iti siddham // //
11017nanu viśeṣam api kecit āmananti same śucau kharkarāvahnivālukāvivarjite śabdajalāśrayādibhiḥ /
11273nanu ca upasaṃhṛteṣu vāk ādiṣu karaṇeṣu śarīrāntaraprepsāvelāyāṃ kvāyaṃ tadā puruṣo bhavati iti upakramya śrutyantaraṃ karmāśrayatāṃ nirūpayati tau ha yadūcatuḥ karma haiva tadūcaturatha ha yatpraśaśaṃsatuḥ karma haiva tatpraśaśaṃsatuḥ iti /
11274atra ucyate tatra karmaprayuktasya graha atigrahasaṃjñakastha indriyaviṣayātmakasya bandhanasya pravṛttiḥ iti karmāśrayatā uktā /
11275iha punaḥ bhūta upādānāt dehāntara utpattiḥ iti bhūtāśrayatvam uktam /
11276praśaṃsāśabdāt api tatra prādhānyamātraṃ karmaṇaḥ pradarśitaṃ na tu āśrayāntaraṃ nivāritam /
11282bhūtāśrayaviśiṣṭā hi eṣā /
11299nanu amṛtatvaṃ hi viduṣā prāptavyaṃ na ca tat deśāntara āyattaṃ tatra kṛto bhūta āśrayatvaṃ sṛti upakramo vā iti /
11300atra ucyate anupoṣya ca idam adagdhvā atyantam avidyādīn kleśān aparavidyāsāmarthyāt āpekṣikam amṛtatvaṃ prepsate saṃbhavati tatra sṛti upakramo bhūta āśrayatvaṃ ca /
11311evaṃ prāpte brūmaḥ tat teja ādi bhūtasūkṣmaṃ śrotrādikaraṇāśrayabhūtamāpīterā saṃsāramokṣāt samyak jñānanimittāt avatiṣṭhate /
11319tat ca itarabhūtasahitaṃ tejo jīvasya asmāt śarīrāt pravasata āśrayabhūtaṃ svarūpataḥ pramāṇataḥ ca sūkṣmaṃ bhavitum arhati /
11622paravidyāprakaraṇe api ca tat stutyarthaṃ vidyāntara āśrayagati anukīrtanam upapadyate 'viṣvaṅṅanyā utkramaṇe bhavanti itivat /