Occurrences of pratyaya in "Śārīrakamīmāṃsābhāṣya"
Click [+] to expand the context.
406yasya hi prasiddho vastubhedaḥ yathā kesarādimānākṛtiviśeṣo 'nvayavyatirekābhyāṃ siṃhaśabdapratyayabhāṅmukhyo 'nyaḥ prasiddhaḥ tataścānyaḥ puruṣaḥ prāyikaiḥ krauryaśauryādibhiḥ siṃhaguṇaiḥ saṃpannaḥ siddhaḥ tasya puruṣe siṃhaśabdapratyayau gauṇau bhavato nāprasiddhavastubhedasya /
407tasya tvanyatrānyaśabdapratyayau bhrāntinimittāveva bhavato na gauṇau /
408yathā mandāndhakāre sthāṇurayamityagṛhyamāṇaviśeṣe puruṣaśabdapratyayau sthāṇuviṣayau yathāvā śuktikāyāmakasmādrajatamiti niścitau śabdapratyayau tadvaddehādisaṃghāte 'hamiti nirupacāreṇa śabdapratyayāvātmānātmāvivekenotpadyamānau kathaṃ gauṇau śakyau vaditum /
409ātmānātmavivekināmapi paṇḍitānāmajāvipālānāmivāviviktau śabdapratyayau bhavataḥ /
434dehātmapratyayo yadvatpramāṇatvena kalpitaḥ /
581tatkṛtaśca śabdapratyayavyavahāro lokasya dṛṣṭo ghaṭacchidraṃ karakādicchidramityādirākāśāvyatireke 'pi tatkṛtā cākāśe ghaṭākāśādibhedamithyābuddhirdṛṣṭā /
2004sarvaśākhāpratyayatvācca /
2138bhūmeti tāvadbahutvamabhidhīyate bahorlopo bhū ca bahoḥ iti bhūmaśabdasya bhāvapratyayāntatāsmāraṇāt /
2715nacāyaṃ varṇaviṣayo 'nyathātvapratyayo mithyājñānaṃ bādhakapratyayābhāvāt /
2718naca varṇasamudāyapratyayo 'sti kramavattvādvarṇānām /
2727sa caicaikavarṇapratyayāhitasaṃskārabīje 'ntyavarṇapratyayajanitapari pāke pratyayinyekapratyayaviṣayatayā jhaṭiti pratyavabhāsate /
2728nacāyamekapratyayo varṇaviṣayā smṛtiḥ /
2729varṇānāmanekatvādekapratyayaviṣayatvānupapatteḥ /
2731bhedapratyayasya varṇaviṣayatvāt /
2747atrābhidhīyate sati varṇaviṣaye niścite pratyabhijñāne saṃyogavibhāgābhivyaṅgyatvādvarṇānāmabhivyañjakavaicitryanimitto 'yaṃ varṇaviṣayo vicitraḥ pratyayo na svarūpanimittaḥ /
2749tāsu ca paropādhiko bhedapratyaya ityabhyupagantavyam /
2750tadvaraṃ varṇavyaktiṣveva paropādhiko bhedapratyayaḥ svarūpanimittaṃ ca pratyabhijñānamiti kalpanālāghavam /
2751eṣa eva ca varṇaviṣayasya bhedapratyayasya bādhakaḥ pratyayo yatpratyabhijñānam /
2754athavā dhvanikṛto 'yaṃ pratyayabhedo na varṇakṛta ityadoṣaḥ /
2759evañca sati sālambanā udāttādipratyayā bhaviṣyanti /
2761saṃyogavibhāgānāṃ cāpratyakṣatvācca tadāśrayā viśeṣā varṇeṣvadhyavasituṃ śakyanta ityato nirālambanā evaita udāttādipratyayāḥ syuḥ /
2919atra brūmaḥ pratyayāpratyayau hi sadbhāvāsadbhāvayoḥ kāraṇaṃ nānyarthatvamananyārthatvaṃ vā /
5102evaṃ puruṣaḥ pradhānaṃ pravartayiṣyatīti dṛṣṭāntapratyayena punaḥ pratyavasthānam /
5295nanviha pratyayagrāhyaḥ samavāyo nityasaṃbaddha eva samavāyibhirgṛhyate nāsaṃbaddhaḥ saṃbandhāntarāpekṣo vā /
5361atha bhavati dravyādhīnatvaṃ guṇādīnāṃ tato dravyabhāve bhāvāddravyābhāve 'bhāvāddravyameva saṃsthānādibhedādanekaśabdapratyayabhāgbhavati /
5362yathā devadatta eka eva sannavasthāntarayogādanekaśabdapratyayabhāgbhavati tadvat /
5387saṃbandhaśabdapratyayavyatirekeṇa saṃyogasamavāyaśabdapratyayadarśanāttayorastitvamiti cet /
5389ekatve 'pi svarūpabāhyarūpāpekṣayānekaśabdapratyayadarśanāt /
5390yathaiko 'pi san devadatto loke svarūpaṃ saṃbandhirūpaṃ cāpekṣyānekaśabdapratyayabhāgbhavati manuṣyo brāhmaṇaḥ śrotriyo vadānyo bālo yuvā sthaviraḥ pitā putraḥ pautro bhrātā jāmāteti yathā caikāpi satī rekhā sthānānnyatvena niviśamānaikadaśaśatasahasrādiśabdapratyayabhedamanubhavati tathāsaṃbandhinoreva saṃbandhaśabdapratyayavyatirekeṇa saṃyogasamavāyaśabdapratyayārhatvaṃ na vyatiriktavastvastitvena ityupalabdilakṣaṇaprāptasyānupalabdherabhāvo vastvantarasya /
5391nāpi saṃbandadhiviṣayatve saṃbandhaśabdapratyayayoḥ saṃtatabhāvaprasaṅgaḥ /
5454saviśeṣendriyāṇi rūpaskandhaḥ ahamahamityālayavijñānapravāho vijñānaskandhaḥ sukhādyanubhavo vedāntaskandhaḥ gauraśva ityevaṃnāmaviśiṣṭasavikalpapratyayaḥ saṃjñāskandhaḥ rāgadveṣamohadharmāḥ saṃskāraskandhaḥ /
5467yata itaretarapratyayatve 'pyavidyādīnāṃ pūrvapūrvamuttarottarasyotpattimātranimittaṃ bhavedbhavenna tu saṃghātotpatteḥ kiñcinnimittaṃ saṃbhavati /
5566kathaṃ hyahamado 'drākṣamidaṃ paśyāmīti ca pūrvottaradarśinyekasminnasati pratyayaḥ syāt /
5567apica darśanasmaraṇayoḥ kartaryekasminpratyakṣaḥ pratyabhijñāpratyayaḥ sarvasya lokasya prasiddho 'hamado 'drākṣamidaṃ paśyāmīti /
5570yatraivaṃ pratyayastatra darśanasmaraṇayorbhinnameva kartāraṃ sarvaloko 'vagacchati smarāmyahamasāvado 'drākṣīditi /
5578tenedaṃ sadṛśamiti pratyayāntaramevedaṃ na pūrvottarakṣaṇadvayagrahaṇanimittamiticet /
5582pratyayāntarameva cetsādṛśyaviṣayaṃ syāttenedaṃ sadṛśamiti vākyaprayogo 'narthakaḥ syāt /
5640tatra na tāvatparamāṇavaḥ stambhādipratyayaparicchedyā bhavitumarhanti /
5650yathāhi svapnamāyāmarīcyudakagandharvanagarādipratyayā vinaiva bāhyenārthena grāhyagrāhakākārā bhavanti evaṃ jāgaritagocarā api stambhādipratyayā bhavitumarhantītyavagamyate /
5651pratyayatvāviśeṣāt /
5652kathaṃ punarasati bāhyārthe pratyayavaicitryamupapadyate /
5663upalabhyate hi pratipratyayaṃ bāhyo'rthaḥ stambhaḥ kuḍyaṃ ghaṭaḥ paṭa iti /
5682ata eva sahopalambhaniyamo 'pi pratyayaviṣayayorupāyopeyabhāvahetuko nābhedahetuka ityabyupagantavyam /
5700sākṣipratyayayośca svabhāvavaiṣamyādupalabdhrupalabhyabhāvopapatteḥ /
5715yaduktaṃ bāhyārthapalāyinā svapnādipratyayavajijāgaritagocarā api stambhādipratyayā vinaiva bāhyenārthena bhaveyuḥ pratyayatvāviśeṣāditi /
5717atrocyate na svapnādipratyayavajjāgratpratyayā bhavitumarhanti /
5731apicānubhavavirodhaprasaṅgājjāgaritapratyayānāṃ svato nirālambanatāṃ vaktumaśaknuvatā svapnapratyayasādharmyādvaktumiṣyate /
5898itaretarāśrayatvaprasaṅgādāgamapratyayatvātsarvajñatvasiddhiḥ sarvajñapratyayāccāgamasiddhiriti /
7005dehādirayaṃ saṃghāto 'hamevetyātmani viparītapratyayotpattiḥ /
7639śraddhā ca nāma pratyayaviśeṣaḥ prasiddhisāmarthyāt /
7650naca śraddhākhyaḥ pratyayo manaso jīvasya vā dharmaḥ sandharmiṇo niṣkṛṣya homāyoṣādātuṃ śakyate paśvādibhya iva hṛdayādīnityāpa eva śraddhāśabdā bhaveyuḥ /
8072sa īyate 'mṛto yatra kāmam iti sthitigatipratyayabhedaśca nāniṣkrānte jantau sāmañjasyāmaśnuvīteti /
8083sthitigatipratyayabhedo 'pyevaṃ sati vipralambha evābhyupagantavyaḥ /
8331jīve hi sukṛtaduṣkṛtayoḥ prāptiḥ sukhitvaduḥkhitvapratyayotpādanena bhavati /
8332naca sukhitvapratyayo duḥkhitvapratyayo vā suṣupte vidyate mugdhe 'pi tau pratyayau naiva vidyete /
8829evaṃ prāpte brūmaḥ sarvavedāntapratyayāni vijñānāni tasmiṃstasminvedānte tāni tānyeva bhavitumarhanti /
8839tasmātsarvavedāntapratyayatvaṃ vijñānānām /
8846sarvavedāntapratyayatvaṃ vijñānānāṃ guṇabhedānnopapadyate /
8888tathā sarvavedāntapratyayatvenānyatra vihitanāmukthādīnāmanyatropāsanavidhānāyopādānātprāyadarśananyāyenopāsanānāmapi sarvavedāntapratyayatvasiddhiḥ // //
8893sthite caivaṃ sarvavedāntapratyayatve sarvavijñānānāmanyatroditānāṃ vijñānaguṇānāmanyatrāpi samāne vijñāna upasaṃhāro bhavati /
9772tatra nānā tviti vidvadavidvatprayogayoḥ pṛthakkaraṇādvīyarvattaramiti ca tarappratyayaprayogādvidyāvihīnamapi karmaviryavaditi gamyate /
9987samāptā prāsaṅgikī kathā saṃprati tu prakṛtāmevānuvartāmahe omtyetadakṣaramudgīthamupāsīta lokeṣu pañcavidhaṃ sāmopāsīta ukthamukthamiti vai prajā vadanti tadidamevoktham iyameva pṛthivī ayaṃ vāva loka eṣo 'gniścitaḥ ityevamādyā ya udgīthādikarmāṅgāvabaddhāḥ pratyayāḥ prativedaṃ śākhābhedeṣu vihitāste tattacchākhāgateṣvevodgīthādiṣu bhaveyurathavā sarvaśākhāgateṣviti viśayaḥ /
10001naca sāmānyāśrayaḥ pratyayo nopapadyate /
10002tasmātsvarādibhede satyapyudgīthatvādyaviśeṣātsarvaśākhāgateṣvevodgīthādiṣvevañjātīyakāḥ pratyayāḥ syuḥ // //
10005kathamanyaśākhāgateṣūdgīthādiṣvanyaśākhāvihitā pratyayā bhaveyuriti /
10013tasmādyathāśrayāṇāṃ karmāṅgānāṃ sarvatrānuvṛttirevamāśritānāmapi pratyayānāmityavirodhaḥ // //
10071sthite cetasminnadhikaraṇe sarvavedāntapratyayamityādi draṣṭavyam // //
10106karmāṅgeṣūdgīthādiṣu ya āśritāḥ pratyayā vedatrayavihitāḥ kiṃ te samuccīyerankiṃvā yathākāmaṃ syuriti saṃśaye yathāśrayabhāva ityāha /
10107yataivaiṣāmāśrayāḥ stotrādayaḥ saṃbhūya bhavantyevaṃ pratyayā api āśrayatantratvātpratyayānām // //
10109yathā vāśrayāḥ stotrādayastriṣu śiṣyanta evamāśritā api pratyayāḥ /
10110nopadeśakṛto 'pi kaścidviśeṣo 'ṅgānāṃ tadāśrayāṇāṃ ca pratyayānāmityarthaḥ // //
10112hotṛṣadanāddhaivāpi durudgīthamanusamāharati iti ca praṇavodgīthaikatvāvijñānamāhātmyādudgātāsvakarmaṇayutpannaṃ kṣataṃ hotrātkarmaṇaḥ pratisamādadhātīti bruvanvedāntaroditasya pratyayasya vedāntaroditapadārthasaṃbandhasāmānyātsravavedoditapratyayopasaṃhārasūcayatīti liṅgadarśanam // //
10117yadīme karmaguṇā udgīthādayaḥ sarve sarvaprayogasādhāraṇā na syurna syāttatastadāśrayāṇāṃ pratyayānāṃ sahabhāvaḥ /
10119tathaścāśrayasahabhāvātpratyayasahabhāva iti // //
10138sarvapratyayopasaṃhāre hi sarve sarvavidaḥ iti na vijñānavatā brahmaṇā paripālyatvamitareṣāṃ saṃkīrtyeta /
10316vispaṣṭāccāśramāntarapratyayādguṇavādakalpanayaikavākyatvāyojanānupapatteḥ /
10745ātmā vā are draṣṭavyaḥ śrotavyo mantavyo nididhyāsitavyaḥ tameva dhīro vijñāya prajñāṃ kurvīta' so 'nveṣṭavyaḥ sa vijijñāsitavyaḥ iti ca evamādiśravaṇeṣu saṃśayaḥ kiṃ sakṛt pratyayaḥ kartavya āhosvit āvṛttya iti /
10746kiṃ tāvat prāptaṃ sakṛt pratyayaḥ syāt prayājādivat /
10752evaṃ prāpte brūmaḥ pratyayāvṛttiḥ kartavyā /
10754śrotavyo mantavyo nididhyāsitavyaḥ iti evañjātīyako hi asakṛt upadeśaḥ pratyayāvṛttiṃ sūcayati /
10769liṅgam api pratyayāvṛttiṃ pratyāyayati /
10770tathā hi udgīthavijñānaṃ prastutya āditya udgīthaḥ iti etat ekaputratādoṣeṇa āpodya raśamīṃstavaṃ paryāvartayāt iti raśmibahutva vijñānaṃ bahuputratāyai vidadhat siddhavat pratyayāvṛttiṃ darśayati /
10771tasmāt tat sāmānyāt sarvapratyayeṣu āvṛttisiddhiḥ /
10772atra āha bhavatu nāma sādhyaphaleṣu pratyayeṣu āvṛttiḥ /
10774yaḥ tu parabrahmaviṣayaḥ pratyayo nitya śuddha buddha mukta svabhāvameva ātmabhūtaṃ paraṃ brahma samarpayati tatra kim arthāvṛttiḥ iti /
10831niyuktasya ca asmin adhikṛtaḥ ahaṃ kartā mayā idaṃ mandam apratibhānāt taṃ brahmapratyayāt viparītapratyaya utpadyate /
10833tasmāt parabrahmaviṣaye api pratyaye tat upāya upadeśeṣu āvṛttisiddhiḥ // //
10997upāsanaṃ nāma samānapratyayapravāhakaraṇaṃ na ca tat gacchato dhāvato vā saṃbhavati gatyādīnāṃ cittavikṣepakatvāt /
11002api ca dhyāyati arthaṃ eṣa yat samānapratyayapravāhakaraṇam /
11028yāni punaḥ abhyudayaphalāni teṣu eṣā cintā kiṃ kiyantañcit kālaṃ pratyayam āvartya uparamet uta yāvajjīvam āvartayet iti /
11030kiyantañcit kālaṃ pratyayam abhyasya utsṛjet āvṛttiviśiṣṭasya upāsanaśabdārthasya kṛtatvāt iti /
11031evaṃ prāpte brūmaḥ āprāyaṇāt eva āvartayet pratyayam /
11032antyapratyayavaśāt adṛṣṭaphalaprāpteḥ /
11035pratyayāḥ tu ete svarūpa anuvṛttiṃ muktvā kim anyat prāyaṇakālabhāvi bhāvanāvijñānam apekṣeran /
11036tasmāt ye pratipattavyaphalabhāvanātmakāḥ pratyayaḥ teṣu aprāyaṇāt āvṛttiḥ /
11037tathā ca śrutiḥ 'sa yāvatkraturayamasmāllokātpraiti iti prāyaṇakāle api pratyaya anuvṛttiṃ darśayati /
11117kathaṃ hi ekasya svahṛdayapratyayaṃ brahmavedanaṃ dehadhāraṇaṃ ca apareṇa pratikṣeptuṃ śakyeta /
11504tatra śrutidvayapratyayāt ubhau api ubhayatra grathayitavyau /