Occurrences of div in "Śārīrakamīmāṃsābhāṣya"
Click [+] to expand the context.
988jyāyastvaṃ hyānāpekṣikaṃ paramātmanyevaikasminnāmnātam jyāyānpṛthivyā jyāyamantarikṣājjyāyāndivo jyāyānebhyo lokebhyaḥ iti /
1055nahi carācarabījasya brahmaṇaḥ sarvātmakasya dyaurmaryādā yuktā /
1056kāryasya tu jyotiṣaḥ paricchinnasya dyaurmaryādā syāt /
1057paro divo jyotiḥ iti ca brāhmaṇam /
1066nacātrivṛtkṛtasyāpi tejaso dyumaryādatvaṃ prasiddham /
1068nanūktamarvāgapi divo 'vagamyate 'gnyādikaṃ jyotiriti /
1070sarvatrāpi gamyamānasya jyotiṣaḥ paro divaḥ ityupāsanārthaḥ pradeśaviśeṣaparigraho na virudhyate /
1084tatra hi tripādasyāmṛtaṃ divi iti dyauradhikaraṇatvena śrūyate /
1085atra punaḥ paro divo jyotiḥ iti dyaurmaryādātvena /
1090pādo 'sya sarvā bhūtāni tripādasyāmṛtaṃ divi ityanena mantreṇa /
1091tatra yaccatuṣpādo brahmaṇastripādamṛtaṃ dyusaṃbandhirūpaṃ nirdiṣṭaṃ tadeveha dyusaṃbandhānnirdiṣṭamiti pratyabhijñāyate /
1104yadapyuktaṃ dyumaryādatvaṃ sarvagatasya brahmaṇo nopapadyata iti /
1111yadapyetaduktaṃ auṣṇyaghoṣānumite kaukṣeye kārye jyotiṣyadhyasyamānatvātparamapi divaḥ kāryaṃ jyotireveti /
1122yadataḥ paro jyotiḥ iti prathamatarapaṭhitena yacchabdena sarvanāmnā dyusaṃbnandhātpratyabhijñāyamāne pūrvavākyanirdiṣṭe brahmaṇi svasāmārthyena parāmṛṣṭe satyarthājjyotiḥśabdasyāpi brahmaviṣayatvopapatteḥ /
1153anayā hi ṛcā svarasena brahmaivābhidhīyate pādo 'sya sarvā bhūtāni tripādasyāmṛtaṃ divi iti sarvātmatvopapatteḥ /
1159tadeva brahma jyotirvākye dyusaṃbandhātpratyabhijñāyamānaṃ parāmṛśyata iti sthitam // //
1162yadapyetaduktaṃ pūrvatra tripādasyāmṛtaṃ divi iti saptamyā dyaurādhāratvenopadiṣṭā iti punaḥ atha yadataḥ paro divaḥ iti pañcamyā maryādātvena tasmādupadeśabhedānna tasyeha pratyabhijñānamasti tatparihartavyam /
1166evaṃ divyeva sadbrahma divaḥ paramityupadiśyate /
1168evaṃ ca divaḥ paramapi sadbrahma divītyupadiśyate /
1849sa dādhāra pṛthivī dyāmutemāṃ kasmai devāya haviṣā vidhema iti /
1857yaśca sūryo dyulokāgneḥ samidha iva bhāsakaḥ /
1864ko na ātmā kiṃ brahma iti ātmānamevemaṃ vaiśvānaraṃ saṃpratyadhyeṣi tameva no brūhi iti copakramya dyusūryavāyvākāśavāripṛthivīnāṃ sutejastvādiguṇayogamekaikopāsananindayā ca vaiśvānaraṃ pratyeṣāṃ mūrdhādibhāvamupadiśyāmnāyate
1882atra hi parameśvara eva dyumūrdhatvādiviśiṣṭo 'vasthāntaragataḥ pratyagātmatvenopanyasta ādhyānāyeti gamyate kāraṇatvāt /
1899itaśca parameśvara eva vaiśvānaraḥ yasmātparameśvarasyaivāgnirāsyaṃ dyaurmūrdhetīdṛśaṃ trailokyātmakaṃ rūpaṃ smaryate yasyāgnirāsyaṃ dyaurmūrdhā khaṃ nābhiścaraṇau kṣitiḥ /
1908dyāṃ mūrdhānaṃ yasya viprā vadanti khaṃ vai nābhiṃ candrasūryau ca netre /
1924tasyāpi hi dyulokādisaṃbandho mantravarṇādavagamyate yo bhānunā pṛthivī dyāmutemāmātatāna rodasī antarikṣam ityādau /
1941imāṃ pṛthivīmuta dyāmapi dyāvāpṛthivyāveva rodasī yo bhānurūpeṇātatāna vyāptavān /
1942antarikṣaṃ ca tayormadhyamātatāna sa devo dyulokādyavayavo dhyeya ityarthaḥ /
1947yatpunaruktaṃ bhūtāgnerapi mantravarṇe dyulokādisaṃbandhadarśanānmūrdhaiva sutejā ityādyavayavakalpanaṃ tasyaiva bhaviṣyatīti yaccharīrāyā devatāyā vaiśvaryayogāditi tatparihartavyam /
1950nahi bhūtāgnerauṣṇyaprakāśamātrātmakasya dyumūrdhatvādikalpanopapadyate vikārasya vikārāntarātmatvāsaṃbhavāt /
1951tathā devatāyāḥ satyapyaiśvaryayoge na dyumūrdhatvādikalpanā saṃbhavati /
1993tathāhi samānaprakaraṇaṃ vājasaneyibrāhmaṇaṃ dyuprabhṛtīnpṛthivīparyantāṃstrailokyātmano vaiśvānarasyāvayavānadhyātmamūrdhaprabhṛtiṣu cubukaparyanteṣu dehāvayaveṣu saṃpādayatprādeśamātrasaṃpattiṃ parameśvarasya darśayati prādeśamātramiva ha vai devāḥ suviditā abhisaṃpannāstathā nu va etānvakṣyāmi yathā prādeśamātramevābhisaṃpādayiṣyāmīti /
2001yadyapi vājasaneyake dyauratiṣṭhātvaguṇāsamāmnāyata ādityaśca sutejastvaguṇaḥ /
2002chāndogye punardyaiḥ sutejastvaguṇā samāmnāyata ādityaśca viśvarūpaguṇaḥ /
2013bhruvordhāraṇasya ca yaḥ saṃdhiḥ sa eṣa dyulokasya parasya ca saṃdhirbhavatīti /
2028idaṃ śrūyate yasmindyauḥ pṛthivī cāntarikṣamotaṃ manaḥ saha prāṇaiśca sarvaiḥ /
2038tasyāpi bhoktṛtvādbhogyaṃ prapañcaṃ pratyāyatanatvopapatterityevaṃ prāpta idamāha dyubhvādyāyatanamiti /
2039dyauśca bhūśca dyubhuvau dyubhuvāvādī yasya tadidaṃ dyubhvādi /
2040yadetadasminvākye dyauḥ pṛthivyantarikṣaṃ manaḥ prāṇā ityevamasmākaṃ jagadotatvena nirdiṣṭaṃ tasyāyatanaṃ paraṃ brahma bhavitumarhati /
2059yattūktaṃ setuśruteḥ setośca pāravattvopapatterbrahmaṇo'rthāntareṇa dyubhvādyāyatanena bhavitavyamiti /
2063apara āha tamevaikaṃ jānatha ātmānam iti yadetatsaṃkīrtitamātmajñānaṃ yaccaitat anyā vāco vimuñcatha iti vāgvimocanaṃ tadatrāmṛtatvasādhanatvāt amṛtasyaiṣa setuḥ iti setuśrutyā saṃkīrtyate na tu dyubhvādyāyatanam /
2064tatra yaduktaṃ setuśruterbrahmaṇo'rthāntareṇa dyubhvādyāyatanena bhāvyamityetadayuktam // //
2073itaśca parameva brahma dyubhvādyāyatanam /
2077tadviparyayeṇāvidyārāgadveṣādidoṣamuktairupasṛpyaṃ gamyametaditi dyubhvādyāyatanaṃ prakṛtya vyapadeśo bhavati /
2083apica tamevaikaṃ jānatha ātmānamanyā vāco vimuñcathāmṛtasyaiva setuḥ iti vāgvimokapūrvakaṃ vijñeyatvamiha dyubhvādyāyatanasyocyate /
2086tasmādapi dyubhvādyāyatanaṃ paraṃ brahma // //
2090nānumānikaṃ sāṃkhyasmṛtiparikalpitaṃ pradhānamiha dyubhvādyāyatanatvena pratipattavyam /
2095ata eva na vāyurapīha dyubhvādyātanatvenāśrīyate // //
2097yadyapi prāṇabhṛto vijñānātmana ātmatvaṃ cetanatvaṃ ca saṃbhavati tathāpyupādhiparicchinnajñānasya sarvajñatvādyasaṃbhave satyasmādevātacchabdātprāṇabhṛdapi na dyubhvādyāyatanāśrayitavyaḥ /
2098nacopādhiparicchinnasyāvibhoḥ prāṇabhṛto dyubhvādyāyatanatvamapi samyaksaṃbhavati /
2103tatra prāṇabhṛttāvanmumukṣutvāj jñātā pariśeṣādātmaśabdavācyaṃ brahma dyubhvādyāyatanamiti gamyate na prāṇabhṛt // //
2111dyubhvādyāyatanaṃ ca prakṛtya dvā supraṇā sayujā sakhāyā ityatra sthityadane nirdiśyete /
2114yadi ceśvaro dyubhvādyāyatanatvena vivakṣitastatastasya prakṛtasyeśvarasya kṣetrajñātpṛthagvacanamavakalpate /
2124prāṇabhṛddhīha ghaṭādicchidravatsattvādyupādhyabhimānitvena pratiśarīraṃ gṛhyamāṇo dyubhvādyāyatanaṃ na bhavatīti niṣidhyate /
2128tasmātsattvādyupādhyabhimānina eva dyubhvādyāyatanatvapratiṣedhaḥ /
2129tasmātparameva brahma dyubhvādyāyatanam /
2131tasyaiva hi bhūtayonivākyasya madhya idaṃ paṭhitam yasmindyauḥ pṛthivī cāntarikṣam iti /
2539prakṛtaṃ ca brahma yasmindyauḥ pṛthivī cāntarikṣamotam ityādinā /
2833divaṃ ca pṛthivī cāntarikṣamatho svaḥ iti /
2882yadidaṃ jyotirmaṇḍalaṃ dyusthānamahorātrābhyāṃ bambhramajjagadavabhāsayati tasminnādityādayo devatāvacanāḥ śabdāḥ prayujyante /
3562yathā ādityasyāmadhuno madhutvam vācāścādhenordhenutvam dyulokādīnāṃ cānagnīnāmagnitvam ityevañjātīyakaṃ kalpyate evamidamanajāyā ajātvaṃ kalpyata ityarthaḥ /
4815pādo 'sya sarvā bhūtāni tripādasyāmṛtaṃ divi iti caivañjātīyakāt /
6939pādo 'sya sarvābhūtāni tripādasyāmṛtaṃ divi iti /
7577nirūpaṇaṃ ca prativacanaṃ dyuparjanyapṛthivīpuruṣayoṣitsu pañcasvagniṣu śraddhāsomavṛṣṭyannaretorūpāḥ pañcāhutirdarśayitvā iti tu pañcamyāmāhutāvāpaḥ puruṣavacaso bhavanti iti /
7608karmasamavāyiścāpaḥ śraddhāśabdoditāḥ saha karmabhirdyulokākhye 'gnau hūyanta iti vakṣyati /
7633iha hi dyulokaprabhṛtayaḥ pañcāgnayaḥ pañcānāmāhutīnāmādāratvenādhītāḥ /
8735āyāmaśabdo vyāptivacanaḥ śabdaḥ yāvānvā ayamākāśastāvāneṣo 'ntarhṛdaya ākāśaḥ ākāśavatsarvagataśca nityaḥ jyāyāndivaḥ jyāyānākāśāt nityaḥ sarvagataḥ sthāṇuracalo 'yaṃ sanātanaḥ ityevamādayo hi śrutismṛtinyāyāḥ sarvagatatvamātmano 'vabodhayanti // //
8856yadyapi ṣaṣṭhasyāgnerupasaṃhāro na saṃbhavati tathāpi dyuprabhṛtīnāṃ pañcānāmagnīnāmubhayatra pratyabhijñāyāmānatvānna vidyābhedo bhavitumarhati /
9106tathācāmbhaḥprabhṛtīṃllokatvenaiva nirbravīti ado 'mbhaḥ pareṇa divam ityādinā /
9288brahmajyeṣṭhā viryā saṃbhṛtāni brahmāgre jyeṣṭhaṃ divamātatāna ityevaṃ rāṇāyanīyānāṃ khileṣu vīryasaṃbhṛtidyuniveśaprabhṛtayo brahmaṇo vibhūtayaḥ paṭhyante /
9298nanvetāsvapyādhidaivikyo vibhūtayaḥ śrūyante jyāyāndivo jyāyānebhyo lokebhyaḥ eṣa u eva bhāmanīreṣa hi sarveṣu lokeṣu bhāti yāvānvā ayamākāśastāvāneṣo 'ntarhṛdaya ākāśa ubhe asmindyāvāpṛthivī antareva samāhite ityevamādyāḥ /
10029tathāhi prācīnaśālaprabhṛtaya uddālakāvasānāḥ ṣaḍṛṣayo vaiśvānaravidyāyāṃ pariniṣṭhamapratipadyamānā aśvapatiṃ kaikeyaṃ rājānamabhyājagmurityupakramyaikaikasyarṣerupāsyaṃ dyuprabhṛtīnāmekaikaṃ śrāvayitvā mūrdhā tveṣa ātmana iti hovāca ityādinā mūrdhādibhāvaṃ teṣāṃ vidadhāti /
11948pādo 'sya sarvā bhūtāni tripādasyāmṛtaṃ divi iti evamādiḥ /
11960nāḍīraśmisamanvitena arcirādiparvaṇā devayānena pathā ye brahmalokaṃ śāstroktaviśeṣaṇaṃ gacchanti yasminnaraśca ha vai ṇyaścārṇavau brahmaloke tṛtīyasyāmito divi yasminnaśvatthaḥ somasavano yasminnaparājitā pūrbrahmaṇo yasmiṃśca prabhuvimitaṃ hiraṇmayaṃ veśma yaścānekadhā mantrārthavādādipradeśeṣu prapañcyate te taṃ prāpya na candralokādivabhuktabhogā āvartante /