Occurrences of āśraya in "Bṛhadāraṇyakopaniṣadbhāṣya"
Click [+] to expand the context.
49evaṃ brahmāndyā sthāvarāntā svābhāvikāvidyādidoṣavatī dharmādharmasādhanakṛtā saṃsāragatirnāmarūpakarmāśrayā /
569kathamiva iti dṛṣṭānta ucyate sa yathā sa dṛṣṭānto yathā loke 'śmānaṃ pāṣāṇamṛtvā gatvā prāpya loṣṭaḥ pāṃsupiṇḍaḥ pāṣāṇacūrṇanāyāśmani nikṣiptaḥ svayaṃ vidhvaṃseta vistraṃseta vicūrṇībhavet evaṃ haiva yathāyaṃ dṛṣṭānta evameva vidhvaṃsamānā viśeṣeṇa dhvaṃsamānā viṣvañco nānāgatayo vineśurvinaṣṭā yataḥ tatastasmādāsuravināśāddevatvapratibandhabhūtebhyaḥ svābhāvikāsaṅgajanitapāpmabhyo viyogād asaṃsargadharmimukhyaprāṇāśrayabalād devā vāgādayaḥ prakṛtā abhavat /
591yasmādayamantarākāśe vāgādyātmatvena viśeṣamanāśritya vartamāna upalabdho devaiḥ tasmātsaprāṇo 'yāsyo viśeṣānāśrayācca asakta sañjitavānvāgādīn /
633tatsaṃsarge pāpmanā saṃsargaḥ kṛtaḥ syātpāpmāśrayo hi saḥ /
700tadeva cāha tasmādyasmātprāṇāśrayatayaiva prāṇānujñayābhisanniviṣṭā vāgādidevatāḥ tasmādyadannamanena prāṇenātti lokastenānnenaitā vāgādyāstṛpyanti /
701vāgādyāśrayaṃ prāṇaṃ yo veda vāgādayaśca pañca prāṇāśrayā iti tamapyevamevaṃ ha vai svā jñātasya abhisaṃviśanti vāgādaya iva prāṇam /
875kasyaitat ya evametatsāma prāṇaṃ yathoktaṃ nirdhāritamahimānaṃ veda ahamasmi prāṇa indriyaviṣayāsaṅgairāsuraiḥ pāpmabhiradharṣaṇīyo viśuddhaḥ vāgādipañcakaṃ ca madāśrayatvādagnyādyātmarūpaṃ svābhāvikavijñānotthendriyaviṣayāsaṅgajanitāsurapāpmadoṣaviyuktaṃ sarvabhūteṣu ca madāśrayānnādyopayogabandhanam ātmā cāhaṃ sarvabhūtānāmāṅgirasatvāt ṛgyajuḥ sāmodgīthabhūtāyāśca vāca ātmā tadvayāptestannirvartakatvācca mama sāmno gītibhāvamāpadyamānasya bāhyaṃ dhanaṃ bhūṣaṇaṃ sausvaryaṃ tato 'pyāntaraṃ sauvarṇyalākṣaṇikaṃ sausvaryam gītibhāvamāpadyamānasya mama kaṇṭhādisthānāni pratiṣṭhā /
1007tathā balāśrayābhyāṃ bāhubhyāṃ balabhidādikaṃ kṣanniyajātiniyantarāṃ kṣanniyaṃ ca /
1009tathoruta īhā ceṣṭā tadāśrayādvasvādilakṣaṇaṃ viśo niyantāraṃ viśaṃ ca /
1083yadarthaḥ sarvaśāstrārambhaḥ yasminnavidyayā svābhāvikyā kartṛkriyāphalādhyāropaṇā kṛtāyaḥ kāraṇaṃ sarvasya jagataḥ yadātmake nāmarūpe salilādiva svacchānmalamiva phenamavyākṛte vyākriyete yaśca tābhyāṃ nāmarūpābhyāṃ vilakṣaṇaḥ svato nityaśuddhabuddhamuktasvabhāvaḥ sa eṣo 'vyākṛte ātmabhūte nāmarūpe vyākurvanbrahmādistambaparyanteṣu deheṣviha karmaphalāśrayeṣvaśanāyādimatsu praviṣṭaḥ /
1118pratyakṣādivirodhādayuktamiti cet na upādhyāśrayajanitaviśeṣaviṣayatvātprakṣādeḥ /
1133na ca niravayavaṃ vikriyamāṇaṃ dṛṣṭaṃ kvacidanityaguṇāśrayaṃ vā nityam /
1138tasmānnātmāno duḥkhādyanityaguṇāśrayatvopapattiḥ /
1170kriyā ca nāmarūpasādhyā prāṇasamavāyinī tasyāḥ prāṇāśrayāyā abhivyakto vākkaraṇam /
1549kiṃ tarhi svāśrayādeva svātmavirodhyavidyākāryaṃ yadutpitsu tanniruṇāddhi anāgatatvāt /
1553sa ca viṣayaviśeṣāvadhāraṇavato 'śeṣaviparītapratyayāśrayasyopamarditatvānna pūrvavatsambhavati śuktikādau samyakpratyayātpattau punagdarśanāt /
1675lokaśabdārthaṃ ca karmasamavāyinaṃ dvidhā parikalpayanti kila eko vyākṛtāvasthā karmāśrayo loko hairaṇyagarbhākhyaḥ taṃ karmasamavāyinaṃ lokaṃ vyākṛtaṃ paricchinnaṃ ya upāste tasya kila paricchinnaṃ ya upāste tasya kila paricchinnakarmātmadarśinaḥ karma kṣīyate /
1817karma hi payaḥsādhanāśrayaṃ agnihotrādi /
2151tadetadyathoktaṃ nāma rūpaṃ karma trayamitaretarāśrayam itaretarābhivyaktikāraṇam itaretarapralayaṃ saṃhataṃ tridaṇḍaviṣṭambhavat sadekam /
2583sarvopaniṣadāṃ paramātmaikatvajñāpanaparatve atha kimarthaṃ tatpratikūlo'rtho vijñānātmabhedaḥ parikalpyata iti karmakāṇḍaprāmāṇyavirodhaparihārāyetyekeca karmapratipādakāni hi vākyāni anekakriyākārakaphalabhoktṛkartrāśrayāṇi vijñānātmabhedābhāve hyasaṃsāriṇa eva paramātmana ekatve kathamiṣṭaphalāsu kriyāsu pravartayeyuḥ aniṣṭaphalābhyo vā kriyābhyo nivartayeyuḥ kasya vā baddhasya mokṣāyopaniṣadārabhyeta api ca paramātmaikatvāvādipakṣe kathaṃ paramātmaikatvopadeśaḥ kathaṃ vā tadupadeśagrahaṇaphalam baddhasya hi bandhanāśāyopadeśastadabhāva upaniṣacchāsraṃ nirviṣayameva /
2769tasya haitasya puruṣasya karaṇātmano liṅgasya rūpaṃ vakṣyāmo vāsanāmayaṃ mūrtāmūrtavāsanāvijñānamayasaṃyogajanitaṃ vicitraṃ paṭabhitticitravanmāyendrajālamṛgatṛṣṇikopamaṃ sarvavyāmohāspadametāvanmātrameva ātmeti vijñānavādino vaināśikā yatra bhrāntāḥ etadeva vāsanārūpaṃ paṭarūpavadātmano dravyasya guṇa iti naiyāyikā vaiśeṣikāśca sampratipannāḥ idamātmārthaṃ triguṇaṃ svatantraṃ pradhānāśrayaṃ puruṣārthena hetunā pravartata iti sāṅkhyāḥ /
2772liṅgāśrayaścaiṣa karmarāśirityuktvā punastatasrasyantaḥ sāṅkhyatvabhayāt sarvaḥ karmarāśiḥpuṣpāśraya iva gandhaḥ puṣpaviyoge 'pi puṭatailāśrayo bhavati tadvatliṅgaviyoge 'pi paramātmaikadeśamāśrayati sa paramātmaikadeśaḥ kilānyata āgatena guṇena karmaṇā saguṇo bhavati nirguṇo 'pi san sa kartā bhoktā badhyate mucyate ca vijñānātmā iti vaiśeṣikacittamapyanusarantisa ca karmarāśirbhūtarāśerāgantukaḥ svato nirguṇa eva paramātmaikadeśatvātsvata utthitā avidyā anāgantukāpyūṣaravadanātmadharmaḥityanayā kalpanayā sāṅkhyacittamanuvartante /
3283sa enaṃ yājñavalkyam brahmiṣṭhābhimānī rājāśrayatvāccadhṛṣṭaḥ yājñavalkyaṃ papraccha pṛṣṭavān /
3321tasya karmaṇaḥ sāsaṅgasya mṛtyorāśrayabhūtānāṃ darśapūrṇamāsādikarmasādhanānāṃ yo vipariṇāmahetuḥ kālaḥ tasmāt kālāt pṛthagatinuṣṭhānavyatirekeṇāpi prāgūrdhvaṃ ca kriyāyāḥ sādhanavipariṇāmahetutvena vyāpāradarśanāt kālasya /
3602yamāśrayamāśritya punaḥ kāryakaraṇasaṃghātamupādatte yena grahātigrahalakṣaṇaṃ bandhanaṃ prayujyate tatkimiti praśnaḥ /
3613karma haivā'śrayaṃ punaḥ punaḥ kāryakaraṇopādānahetuṃ tattatrocaturuktavantau /
4100brahmalokā nāma aṇḍāraṃmakāṇi bhūtānisarvatra hi sūkṣmatāratamyakrameṇa prāpyubhogāśrayākārapariṇatāni bhūtāni saṃhatāni tānyeva pañceti bahuvacanamāñji /
4288katame vasava iti teṣāṃ svarūpaṃ pratyekaṃ pṛchcyateagniśca pṛthivī ceti agnyādyā nakṣatrāntarā ete vasavaḥ prāṇināṃ karmaphalāśrayatvena kāryakaraṇasaṃghātarūpeṇa tannivāsatvena ca vipariṇamanto jagadidaṃ sarvaṃ vāsayanti vasanti cate yasmād vāsanti tasmāde vasava iti ////
4302katamo yajña iti paśava iti yajñasya hi sādhanāni paśavaḥyajñasyārūpatvāt paśusādhanāśrayatvācca paśavo yajña ityucyate ////
4324pṛthivyeva yasya devasyāyatanamāśrayaḥ agnirloko yasya lokayatyaneneti lokaḥ paśyatīti agninā paśyatītyarthaḥ /
4327ya evaṃ viśiṣṭaṃ vai taṃ puruṣaṃ vidyād vijānīyāt sarvasyātmana ādhyātmikasya kāryakaraṇasaṃghātasya ātmanaḥ paramayanaṃ para āśrayastaṃ parāyaṇam /
4336tasmādvayannarasāllohitaṃ niṣpadyate striyāṃ śritam tataśca lohitamayaṃ śarīraṃ bījāśrayam /
4371sādhāraṇāḥ sarvā āpa āyatanaṃ vāpīkūpataḍāgādyāśrayāsvapsu viśeṣāvasthānam /
4538na kāryakaraṇābhāve 'nupapattervijñānasyaśarīraviyogo hi mokṣa ātyantikaḥśarīrabhāve ca karaṇānupapattiḥ āśrayābhāvāttataśca vijñānānupattiḥ ākāryakaraṇatvātdehadyabhāve ca vijñānotpattau sarveṣāṃ kāryakaraṇopādānānarthakyaprasaṅgaḥ /
4570pratiṣṭhā triṣvapi kāleṣu ya āśrayaḥ /
4622nāmarūpakarmātmakāni hi bhūtāni hṛdayāśrayāṇītyavocāma śākalyabāhmaṇe hṛdayapratiṣṭhānu ceti /
4952atastānu mṛtyo rūpāṇyatikrāmati kriyāphalāśrayāṇi /
5095yadapi tasya vijñānasya nirvāṇaṃ puruṣārthaṃ kalpayanti tatrāpi phalāśrayānupapattiḥ /
5096kaṇṭakaviddhasya hi kaṇṭakavedhajanitaduḥkhanivṛttiḥ phalaṃ na tu kaṇṭakaviddhamaraṇe tadduḥkhanivṛttaphalasyā'śraya upapadyate /
5097tadvatsarvanirvāṇe 'sati ca phalāśraye puruṣārthakalpanā vyarthaiva /
5105pāpmabhiḥ pāpmasamavāyibhirdharmādharmāśrayaiḥ kāryakaraṇairityarthaḥ saṃsṛjyate saṃyujyate /
5133kimāśrayaḥ kena vidhineti /
5135yathākrama akrāmatyanenetyākrama āśrayo 'vaṣṭambha ityarthaḥ /
5194tadvāsanāmātraṃ tu kevalaṃ tadupalabdhikarmanimittacoditodbhūtāntaḥkaraṇavṛtyāśrayaṃ dṛśyate /
5205yatka tu tāni vidyante jāgarite tatrā'tmajyotiravabhāsitaiḥkāryakaraṇai rathādivāsanāśrayāntaḥkaraṇavṛtyudbhavanimittaṃ karma nivartyate tenocyate sa hi karteti /
5214svapnena svapnabhāvena śārīraṃ śarīramabhihatya niśceṣṭamāpādyāsuptaḥ svayamaluptadṛgādiśaktisvābhāvyātsuptānvasanākārodbhūtānantaḥkaraṇavṛtyāśrayā nbāhyādhyātmikānsarvānela bhāvānsvena rūpeṇa pratyastamitānsuptānabhicākaśītyalupyā'tmadṛṣṭyā paśyatyavabhāsatītyarthaḥ /
5412talliṅgaṃ vāsanāśrayaṃ sūkṣmatvātsvacchaṃ sphaṭikamaṇikalpaṃ nāḍīgatarasopādhisaṃsargavaśāddharmādharmapreritodbhūtavṛttiviśeṣaṃ strīrathahastyādyākāraviśeṣairvāsanābhiḥ pratyavabhāsate /
5416tādṛśī hyasya mṛṣā vāsanodbhavatyatyantanikṛṣṭādharmodbhāsitāntaḥkaraṇavṛtyāśrayā duḥkhasvarūpavṛtyāśrayā duḥkhasvarūpatvāt /
5536kāmā ye 'sya hṛdi śritā iti viśeṣaṇādātmāśrayā api santīti cet /
5538anāśritāpekṣatvāt nātrā'śrayāntaramapekṣya ye hṛdīti viśeṣaṇaṃ kiṃ tarhi ye hṛdyanāśritāḥ kāmāstānapekṣya viśeṣaṇam /
5545itarathāśrutamaniṣṭaṃ cakalpitaṃ syādātmāśrayatvaṃ kāmānām /
5546na kañcana kāmaṃ kāmayata iti prāptapratiṣedhādātmāśrayatvaṃ kāmānāṃ śrutameveti cet /
5548sadhīḥ svapno bhūtveti paranimittatvātkāmāśrayatvaprāpterasaṅgavacanācca /
5549na hi kāmāśrayatve 'saṅgavacanamupapadyate /
5553vaiśeṣikāditantranyāyopapannamātmanaḥ kāmādyāśrayatvamiti cet /
5560tadbādhitaṃ syādyadi kāmādyāśrayatvaṃ parikalpyet /
5562parasyaikadeśakalpanāyāṃ kāmādyāśrayatve ca sarvaśāstrārthajātaṃ kupyeta /
5564mahatā hi prayatnena kāmādyāśrayatvakalapnājha pratiṣeddhavyā ātmānaḥ pareṇaikatvaśāstrārthasiddhayeḥ tatkalpanāyāṃ punaḥ kriyamāṇāyāṃ śāstrārthaṃ eva bādhitaḥ syāt /
5708ye 'nye karmaphalāśrayā lokāste 'smādaparamāḥ /
5961tatra vāsanā pūrvaprajñākhyā vidyākarmatantrā jalūkavatsaṃtataiva svapnakāla iva karmakṛtaṃ dehāddehāntaramārabhate hṛdayasyaiva punardehāntarārambhe dehāntaraṃ pūrvāśrayaṃ vimuñcatītyetasminnarthe dṛṣṭānta upādīyatetattatra dehāntarasañcāra idaṃ nidarśanam /
6103upalabdhisamānāśrayatve tu vyavadhānakalpanānupapatteḥ sarvadābhivyaktiprasaṅgaḥ /
6105upalabdhisamānāśrayatve tu vyavadhānakalpanānupapatteḥ sarvadābhivyaktiranabhivyaktirvā /
6168atrocyatetattatrāyaṃ dṛṣṭānto yathā loke 'hiḥ sarpastasya nirlvayanī nirmekaḥ sāhinirlvayanī valmīke sarpāśraye valmīkādāvityarthaḥ /
7350tadvai turīyapadāśrayaṃ satyaṃ bale pratiṣṭhitam /
7354loke 'pi yasminhi yadāśritaṃ bhavati tasmādāśritādāśrayasya balavattaratvaṃ prasiddham /
7355na hi durbalaṃ balavataḥ kvacidāśrayabhūtaṃ dṛṣṭam /
7525āyatanamāśrayastadyo vedā'yatanaṃ svānāṃ bhavatyāyatanaṃ janānāmanyeṣāmapi /
7527ucyatemano vā āyatanamāśraya indriyāṇāṃ viṣayāṇāṃ ca /
7671sādhanāśrayatvācca karmaṇaḥ /
7809atra ca yatpayodravyamagnihotrakarmāśrayabhūtamihā'havanīye prakṣiptamagninā bhakṣitamadṛṣṭena sūkṣmema rūpeṇa vipariṇataṃ saha kartrā yajamānenāmuṃ lokaṃ dhūmādikrameṇāntarikṣāddyulokamāviśati /
7846ayaṃ loka iti prāṇijanmopabhogāśrayaḥ kriyākārakaphalaviśiṣṭaḥ sa tṛtīyo 'gniḥ /
7850pṛthivyāśrayotthānasāmānyāt /
7852yathā samidāśrayena dhūmaḥ /
7876cakṣuraṅgārā upaśamasāmānyātprakāśāśrayatvādvā /