Occurrences of śrotra in "Bṛhadāraṇyakopaniṣadbhāṣya"
Click [+] to expand the context.
664tathā śrotraṃ diśo 'bhavat /
1164tathā vadanvadanakriyāṃ kurvanvaktīti vāk paśyaṃścakṣuścaṣṭa iti cakṣurdraṣṭā śṛṇvañśṛṇotīti śrotram /
1166paśyaṃścakṣuḥ śṛṇvañśrotram ityābhyāṃ vijñānaśaktyudbhavaḥ pradarśyate nāmarūpaviṣayatvādvijñānaśakteḥ /
1167śrotracakṣuṣī vijñānasya sādhane vijñānaṃ tu nāmarūpasādhanam /
1169tayoścopalambhe karaṇaṃ cakṣuḥśrotre /
1740vāgiti śabdaścodanādilakṣaṇaḥ manasā śrotradvāreṇa gṛhyate 'vadhāryate prasṛjyate ca iti manaso jāyeva vāk /
1745kiṃ punaritaradvittam śrotraṃ daivaṃ devaviṣayatvādvijñānasya /
1746vijñānaṃ daivaṃ vittamtadiha śrotrameva sampattiviṣayam /
1747kasmāt śrotreṇa hi yasmāttaddaivaṃ vittaṃ vijñānaṃ śṛṇotiataḥ śrotrameva taditi /
1856teṣāṃ saṃśaya ityata āha asti tāvanmanaḥ śrotrādibāhyakaraṇavyatiriktam yata evaṃ prasiddham bāhyakaraṇaviṣayātmasambandhe satyapyabhimukhībhūtaṃ viṣayaṃ na gṛhṇāti'kiṃ dṛṣṭavānasīdaṃ rūpam' ityukto vadati 'anyatra me gataṃ mana āsītso 'hamanyatramanā āsaṃ nādarśam' /
2075tathā drakṣyāmyahamiti cakṣuḥ śroṣyāmyahamiti śrotramevamanyāni karmāṇi karaṇāni yathākarma yadyadyasya karma yathākarma /
2080tathā śrāmyati cakṣuḥ śrāmyati śrotram /
2110athaitadanyatroktamyadā vai puraṣaḥ svapiti prāṇaṃ tarhi vāgapyeti prāṇaṃ manaḥ prāṇaṃ cakṣuḥprāṇaṃ śrotraṃ yadā prabudhyate prāṇādevādhi punarjāyanta ityadhyātmamathādhidaivataṃ yadā vā agniranugacchati vāyuṃ tarhyanūdvāti yadādityo 'stameti vāyuṃ tarhi praviśati vāyuṃ candramā vāyau diśaḥ pratiṣṭhitā vāyorevādhi punarjāyanteiti /
2369katham gṛhītā vāggṛhītaṃ cakṣurgṛhītaṃ śrotraṃ gṛhītaṃ manaḥ /
2407tena buddhiḥ karmavaśācchrotrādīni tābhirnāḍībhirmatsyajālavatkarṇaśaṣkulyādisthānebhyaḥ prasārayati prasāryacādhitiṣṭhati jāgaritakāle /
2629svaviṣayaśūrāṇi hi pramāṇāni śrotrādivat /
2630tatra paṇḍitaṃmanyāḥ kecitsvacittavaśātsarvaṃ pramāṇamitaretaraviruddhaṃ manyante tachā pratyakṣādivirodhamapi codayanti brahmaikatveśabdādayaḥ kila śrotrādiviṣayā bhinnāḥ pratyakṣata upalabhyante brahmaikatvaṃ bruvatāṃ pratyakṣavirodhaḥ syāt tathā śrotrādibhiḥ śabdādyupalabdhāraḥ kartāraśca dharmādharmayoḥ pratiśarīraṃ bhinnā anumīyante saṃsāriṇaḥ tatra brahmaikatvaṃ bruvatāmanumānavirodhaśca /
2633katham śrotrādidvāraiḥ śabdādibhiḥ pratyakṣata upalabhyamānairbrahmaṇa ekatvaṃ virudhyata iti vadanto vaktavyāḥkiṃ śabdādīnāṃ bhedenākāśaikatvaṃ virudhyata itiatha na viruddhyate na tarhi pratyakṣavirodhaḥ /
2696kiṃ punastad yaśaḥ prāṇā vai yaśo viśvarūpamprāṇāḥ śrotrādayo vāyavaśca marutaḥ saptadhā teṣu prasṛtā yaśaḥityetadāha mantraḥ śabdādijñānahetutvāt /
2917tathā sarveṣāṃ gandhānāṃ pṛthivīviśeṣāṇāṃ nāsike ghrāṇaviṣayasāmānyam tathā sarveṣāṃ rasānāmabviśeṣāṇāṃ cakṣuścakṣurviṣayasāmānyam tathā śabdānāṃ śrotraviṣayasāmānyaṃ pūrvavat /
2918tathā śrotrādiviṣayasāmānyānāṃ manoviṣayasāmānye saṅkalpemanoviṣayasāmānyasyāpi buddhiviṣayasāmānye vijñānamātrevijñānamātraṃ bhūtvā parasminprajñānaghane pralīyate /
3040diśāṃ yadyapi śrotramadhyātmaṃ śabdapratiśravaṇavelāyāṃ tu viśeṣataḥ saṃnihito bhavatītyadhyātmaṃ prātiśrutkaḥ pratiśrutkāyāṃ pratiśravaṇavelāyāṃ bhavaḥ prātiśrutkaḥ ////
3594manaścandraṃ diśaḥ śrotraṃ pṛthivīṃ śarīramākāśamātmetyatrā'tmādhiṣṭhānaṃ hṛdayākāśamucyate /
3839na śrotrabrahmādivat /
3908tathā cacakṣūṃṣi paśyatiśrotramidaṃ śrutamiti śrutyantareṇaikavākyatopapannā /
4157athādhyātmamyaḥ prāṇe prāṇavāyusahite ghrāṇe yo vāci cakṣuṣi śrotre manasi tvaci vijñāne budvau retasi prajanane /
4159tathāśrutaḥ śrotragocaratvamanāpannaḥ kasyacit svayaṃ tvaluptaśravaṇaśaktiḥ sarvaśrotreṣu sannihitatvāchracotā /
4203tathāśrotramsa śṛṇotyakarṇaḥitibhavatu tarhi vāgavāktathāmanaḥtathātejaskamavidyamānaṃ tejo 'sya tadatejaskamna hi tejo 'gnyādiprakāśavadasya vidyateaprāṇamādhyātmiko vāyuḥpratiṣidhyate 'prāṇamitimukhaṃ tarhi dvāraṃ tadamukhamamānnammīyate yena tanmātram amātraṃ mātrārūpaṃ tanna bhavati na tena kiñcinmīyateastu tarhicchidravat anantaramnāsyāntaramastisambhavet tarhi bahistasya abāhyamastu tarhi bhakṣayitṛ tat na tadaśnāti kñcinabhavettarhi bhakṣyaṃ kasyacit na tadaśnāti kaścanasarvaviśeṣaṇarahitamityarthaḥekamevādvitīyaṃ hi tat kena kiṃ viśiṣyate // // anekaviśeṣaṇapratiṣedhaprayāsādastitvaṃ tāvadakṣarasyopagamitaṃ śrutyātathāpi lokabudvimapekṣyā śaṅkyate yataḥ ato 'stitvāyānumānaṃ pramāṇamupanyasyati
4237tathā śrutaṃ śrotrāviṣayatvāt svayaṃ śrotṛ śrutisvarūpatvāt /
4353ākāśa eva yasyāyatanam ya evāyaṃ śrotro bhavaḥ śrotraḥ tatrāpi pratiśravaṇavelāyāṃ viśeṣato bhavatīti prātiśrutkaḥ tasya kādevateti diśa iti hovāca /
4596yasmācchrotreṇa śrutamanṛtamapi syānna tu cakṣuṣā dṛṣṭam /
4603yadeva te gardabhīvipīta iti nāmato bhāradvājo gotrataḥ śrotraṃ vai brahmeti /
4604śrotre digdevatānanta ityenadupāsīta /
4605kānantatā śrotrasya /
4606diśa eva śrotrasyā'nantyaṃ yasmāttasmādvai samrāṭprācīmudīcāṃ vā yāṃ kāñcidapi diśaṃ gacchati naivāsyā antaṅgacchati kañcidapu /
4608diśo vai samrāṭśrotram /
4609tasmāddigānantyameva śrotrasyā /
4755śabdena viṣayeṇa śrotramindriyaṃ dīpyate /
4756śrotrendriye saṃpradīpte manasi viveka upajāyate /
4761atha tasminkāle sarvaceṣṭānirodhe prāpte bāhyajyotiṣo 'bhāvādyatra vāguccarati śvā vā bhaṣati gardabho vā rautyupaiva tatra nyeti tena śabdena jyotiṣā śrotramanasornairantayaṃ bhavati tena jyotiṣkāryatvaṃ vākpratipadyeta tena vācā jyotiṣopanyetyevopagacchatyeva tatra sannihito bhavatītyarthaḥ /
5664laukiko ca śabdapravṛttaścakṣuṣā rūpaṃ vijānāti śrotreṇa śabdaṃ vijānāti rasanenānnasya rasaṃ vijānātīti ca sarvatraiva ca dṛṣṭyādiśabdābhidheyānāṃ vijñānaśabdavācyatāmeva darśayati /
5983evaṃ śrotramayaḥ śabdaśravaṇakāle /
6330tathā cakṣuṣo 'pi cakṣuruta śrautrasyāpi śrotram /
7516śrotraṃ vai saṃpat /
7517kathaṃ punaḥ śrotrasya saṃpadguṇatvamiti /
7518ucyateśrotre sati hi yasmātsarve vedā abhisampannāḥ śrotrendriyavato 'dhyeyatvāt /
7519vedavihitakarmāyattāśca kāmāstasmācchrotraṃ saṃpat /
7551ta evamuktā ūcuryathā loke 'kalā mūkā avadanto vācā prāṇantaḥ prāṇanavyāpāraṃ kurvantaḥ prāṇena paśyanto darśanavyāpāraṃ cakṣuṣā kurvantastathā śṛṇvantaḥ śrotreṇa vidvāṃso manasā kāryākāryādiviṣayaṃ prajāyamānā retasā putrānutpādayanta evamajīviṣma vayamityevaṃ prāṇairdattottarā vāgātmano 'sminnavasiṣṭhatvaṃ buddhvā praviveśa ha vāk ////
7558śrotraṃ manaḥ prajātirita // //
7877śrotraṃ visphuliṅgā vikṣepasāmānyāt /