Occurrences of lakṣaṇa in "Chāndogyopaniṣadbhāṣya"

Click [+] to expand the context.
37rajjvādāviva sarpādyadhyāropalakṣaṇajñānasya rajjvādisvarūpaniścayaḥ prakāśanimittaḥ /[+]
50karmāṅgāvayavabhūta oṅkāre paramātmapratīke dṛḍhāmaikāgryalakṣaṇāṃ matiṃ santanuyāt /[+]
119kathaṃ tenākṣareṇa prakṛteneyamṛgvedādilakṣaṇā trayī vidyā trayīvidyāvihitaṃ karmetyarthaḥ /[+]
158yatra yasminnimitta itaretaraviṣayāpahāralakṣaṇe saṃyetire /[+]
167tattatrotkarṣāpakarṣalakṣaṇanimitte ha devā udgīthabhaktyupalakṣitamaudgātraṃ karmājahrurāhṛtavantaḥ /[+]
258kiñcodyannaiśaṃ tamastajjaṃ ca bhayaṃ praṇināmapahanti tamevaṅguṇaṃ savitāraṃ yo veda so 'pahantā nāśayitā ha vai bhayasya janmamaraṇādilakṣaṇasyātmanastamasaśca tatkāraṇasyājñānalakṣaṇasya bhavati // //[+]
269atha khalviti prakārāntareṇopāsanamudgīthasyocyate vyānameva vakṣyamāṇalakṣaṇaṃ prāṇasyaiva vṛttiviśeṣamudgīthamupāsīta /[+]
271tataḥ kimiti ucyate atha ya uktalakṣaṇayoḥ prāṇāpānayoḥ sandhistayorantarā vṛttiviśeṣaḥ sa vyānaḥ yaḥ sāṅkhyādiśāsraprasiddhiḥ śrutyā viśeṣanirūpaṇānnāsau vyāna ityabhiprāyaḥ /[+]
446tasyodgīthatvaṃ devasyādityādīnāmiva vivakṣitatvādāha tasyarkca sāma ca geṣṇau pṛthivyādyuktalakṣaṇe parvaṇī /[+]
705atīte khaṇḍe 'nnāprāptinimittā kaṣṭāvasthoktocchiṣṭaparyuṣitabhakṣaṇalakṣaṇā /[+]
786ya etāmevaṃ yathoktalakṣaṇāṃ sāmnāṃ sāmāvayavastobhākṣaraviṣayāmupaniṣadaṃ darśanaṃ veda tasyaitadyathoktaṃ phalamityarthaḥ /[+]
1207naivaṃ manatavyaṃ sāmāvayavabhūtasyaivodgīthādilakṣaṇasyoṅkārasyopāsanātphalaṃ prāpyata iti /[+]
1329tasmādvedāntapramāṇajanitaikatvapratyayavata eva karmanivṛttilakṣaṇaṃ pārivrājyaṃ brahmasaṃsthatvaṃ ceti siddham /[+]
1361lokābhāve ca sa yo yajamānastaṃ lokasvīkaraṇopāyaṃ sāmahomamantrotthānalakṣaṇaṃ na vidyānna vijānīyātso 'jñaḥ kathaṃ kuryādyajñaṃ na kathañcana tasya kartṛtvamupapadyata ityarthaḥ /[+]
1428annādyamannaṃ ca tadādyaṃ ca yenopayujyamānenāhanyahani devānāṃ sthitiḥ syāttadannādyameṣa raso 'jāyata yāgādilakṣaṇātkarmaṇaḥ // //[+]
1432amuṣminnāditye sañcitaṃ karmaphalākhyaṃ madhu bhokṣyāmaha ityevaṃ hi yaśa ādilakṣaṇaphalaprāptaye karmāṇi kriyante manuṣyaiḥ kedāraniṣpādanamiva karṣakaiḥ /[+]
1610atastasmādvikāralakṣaṇādgāyatryākhyādvācārambhaṇamātrāttato jyāyānmahattaraśca paramārthasatyarūpo 'vikāraḥ pūruṣaḥ puruṣaḥ sarvapūraṇātpuri śayanācca /[+]
1690agnyādivājjvalanalakṣaṇāyā dīpterasambhavāt /[+]
1753bhā dīptiścaitanyalakṣaṇaṃ rūpaṃ yasya sa bhārūpaḥ /[+]
1793manomaya ityādinā jyāyānebhyo lokebhya ityantena yathoktaguṇalakṣaṇa īśvaro dhyeyo na tu tadguṇaviśiṣṭa eva yathā rājapuruṣamānaya citraguṃ vetyukte na viśeṣaṇaśyāpyānayane vyāpriyate tadvadihāpīti prāptamatastannivṛttyartha sarvakarmetyādi punarvacanam /[+]
1930udvayaṃ tamaso 'jñānalakṣaṇātpari parastāditi śeṣaḥ /[+]
2160vayaṃ he brahmacārin ā idamevaṃ yathoktalakṣaṇaṃ brahma vayamā upāsmahe /[+]
2336pṛthivyannayoriva bhojyatvalakṣaṇayoḥ sambandho na gārhapatyādityayoḥ /[+]
2417etena pratipadyamānā gacchanto brahmemaṃ mānavaṃ manusambandhinaṃ manoḥ sṛṣṭilakṣaṇamāvata nāvartanta āvartante 'smiñjananamaraṇaprabandhacakrārūḍhā ghaṭīyantravatpunaḥ punarityārvatastaṃ na pratipadyante /[+]
2439tayorvartanyoranyatarāṃ vartanīṃ manasā vivekajñānavatā saṃskaroti brahmartvigvācā vartanyā hotādhvaryurudgātetyete trayo 'pyṛtvijo 'nyatarāṃ vāglakṣaṇāṃ vartanīṃ vācaiva saṃskurvanti /[+]
2458atra brahmaṇo maunaṃ vihitaṃ tadreṣe brahmatvakarmaṇi cānyasmiṃśca hotrādikarmareṣe vyāhṛtihomaḥ prāyaścittamiti tadarthaṃ vyāhṛtayo vidhātavyā ityāha prajāpatirlokānabhyatapallokānuddiśya tatra sārajighṛkṣayā dhyānalakṣaṇaṃ tapaścacāra /[+]
2512athedānīṃ pañcame 'dhyāye pañcāgnivido gṛhasthasyordhvaretasāṃ ca śraddhālūnāṃ vidyāntaraśīlināṃ tāmeva gatimanūdyānyā dakṣiṇadiksambandhinī kevalakarmiṇāṃ dhūmādilakṣaṇā punarāvṛttirūpā tṛtīyā ca tataḥ kaṣṭatarā saṃsāragatirvairāgyahetorvaktavyetyārabhyate /[+]
2705yāmeva kumārasya mama putrasyānte samīpe vācaṃ pañcapraśnalakṣaṇāmabhāṣathā uktavānasi tāmeva vācaṃ me mahyaṃ brūhi kathayetyukto gautamena rājā sa ha kṛcchrī duḥkhī babhūva /[+]
2709yatpūrvaṃ pratyākhyātavānrājā vidyāṃ yacca paścācciraṃ vasetyājñaptavān tannimittaṃ brāhmamaṃ kṣamāpayati hetuvacanoktyā taṃ hovāca rājā sarvavidyo brahmaṇo 'pi sanyathā yena prakāreṇa mā māṃ he gautamāvadastvaṃ tāmeva vidyālakṣaṇāṃ vācaṃ me brūhītyajñānāttena tvaṃ jānīhi /[+]
2724iha tu taṃ kāryārambhamagni hotrāpūrvavipariṇāmalakṣaṇaṃ pañcadhā pravibhajyāgnitvenopāsanamuttaramārgapratipattisādhanaṃ vidhitsannāha asau vāva loko gautamāgnirityādi /[+]
2736tasminnetasminyathoktalakṣaṇe 'gnau devā yajamānaprāṇā agnyādirūpā adhidaivatam /[+]
2742yathargvedādipuṣparasā ṛgādimadhukaropanītāsta āditye yaśa ādikāryaṃ rohitādirūpalakṣaṇamārabhanta ityuktaṃ tathemā agnihotrāhutisamavāyinyaḥ sūkṣmāḥ śraddhāśabdavācyā āpo dyulokamanupraviśya cāndraṃ kāryamārabhante phalarūpamagnihotrāhutyoḥ /[+]
3046yadā tu na vidyāsevino nāpīṣṭādikarma sevante tadāthaitayoḥ pathoryathoktayorarcirdhūmādilakṣaṇayorna katareṇānyatareṇacanāpi yanti tānīmāni bhūtāni kṣūdrāṇi daṃśamasakakīṭādīnyasakṛdāvartīni bhavanti /[+]
3050jananamaraṇalakṣaṇenaiva kālayāpanā bhavati /[+]
3052etatkṣudrajantulakṣaṇaṃ tṛtīyaṃ pūrvoktau panthānāvapekṣya sthānaṃ saṃsaratām /[+]
3077kṣudrajantulakṣaṇā ca kaṣṭā saṃsāragatiruktā /[+]
3162tasmātpṛthagvartmātmano vaiśvānarasyopāsanātpṛthaṅnānādikkāstvāṃ balayo vasrānnādilakṣaṇā balaya āyantyāgacchanti /[+]
3172bahulaguṇopāsanācca tvaṃ bahulo 'si prajayā ca putrapautrādilakṣaṇayā dhanena ca hiraṇyādinā // //[+]
3436tā annamasṛjanta pṛthivīlakṣaṇam /[+]
3569evaṃ tāvadbāhyaṃ vastvagnyādivavijñātaṃ tathedānīṃ yathā nu khalu he somyemā yathoktāstisro devatāḥ puraṣaṃ śiraḥpāmyādilakṣaṇaṃ kāryakāraṇasaṅghātaṃ prāpya puruṣeṇopayujyamānāsrivṛttrivṛdekaikā bhavati tanme vijānīhi nigadata ityuktvāha // //[+]
3575tataścānnopacitatvānmanaso bhautikatvameva na vaiśeṣikatantroktalakṣaṇaṃ nityaṃ niravayaṃ ceti gṛhyate /[+]
3615tayā manasyannopacitayā śaktyā ṣoḍaśadhā pravibhaktayā saṃyuktastadvānkāryakaraṇasaṅghātalakṣaṇo jīvaviśiṣṭaḥ piṇḍaḥ puruṣaḥ ṣoḍaśakala ucyate yasyāṃ satyāṃ draṣṭā śrotā mantā boddhā kartā vijñātā sarvakriyāsamarthaḥ puruṣo bhavati hīyamānāyāṃ ca yasyāṃ sāmarthyahāniḥ /[+]
3681sa mana ākhyopādhirjīvo 'vidyākāmakarmopadiṣṭāṃ diśaṃ diśaṃ sukhaduḥkhādilakṣaṇāṃ jāgratsvapnayoḥ patitvā gatvānubhūyetyarthaḥ /[+]
3715yasminsarvamidaṃ vācārambhaṇaṃ vikāro nāmadheyamanṛtaṃ rajjvāmiva sarpādivikalpajātamadhyastamavidyayā tadasya jagato mūlamataḥ sanmūlāḥ satkāraṇā he somyemāḥ sthāvarajaṅgamalakṣaṇāḥ sarvāḥ prajā na kevalaṃ sanmūlā evedānīmapi sthitikāle sadāyatanāḥ sadāśrayā eva /[+]
3970na sator'vāgvikāralakṣaṇāni tattvāni nirdiṣṭānītyatastāni nāmādīni prāṇāntāni krameṇa nirdiśya taddvāreṇāpi bhūmākhyaṃ niratiśayaṃ tattvaṃ nirdekṣyāmīti śākhācandradarśanavaditīnaṃ saptamaṃ prapāṭhakamārabhate /[+]
4281athainānevotkrāntaprāṇāṃstyaktadehānatha yadyapi śūlena samāsaṃ samasya vyatidahedvyatyasya saṃdahedevamapyatikrūraṃ karma samāsavyatyāsādiprakāreṇa dahanalakṣaṇaṃ taddehasaṃbaddhameva kurvāṇaṃ naivainaṃ brūyuḥ pitṛhetyādi /[+]
4385avidyāvasthāyāmanyadarśanānuvādena ca bhūmnastadabhāvatvalakṣaṇasya vivakṣitatvānnānyatpaśyatīti viśeṣaṇam /[+]
4440āhriyata ityāharaḥ śabdādiviṣayavijñānaṃ bhokturbhogāyāhriyate tasya viṣayopalabdhilakṣaṇasya vijñānasya śuddhirāhāraśuddhī rāgadveṣamohadoṣairasaṃsṛṣṭaṃ viṣayavijñānamityarthaḥ /[+]
4445sarvaṃ śāsrārthamaśeṣata uktvākhyāyikāmupasaṃharati śrutiḥ tasmai mṛditakaṣāyāya vārkṣādiriva kaṣāyo rāgadveṣādidoṣaḥ sattvasya rañjanārūpatvātsa jñānavairāgyābhyāsarūpakṣāreṇa kṣālito mṛdito vināśito yasya nāradasya tasmai yogyāya mṛditakaṣāyāya tamaso 'vidyālakṣaṇātpāraṃ paramārthatattvaṃ darśayati darśitavānityarthaḥ /[+]
4505yadā yasminkāla etaccharīraṃ brahmapurākhyaṃ jarāvalīpalitādilakṣaṇā vayohānirvāpnoti śasrādinā vā vṛkṇaṃ pradhvaṃsate visraṃsate vinaśyati kiṃ tato 'nyadatiśiṣyate /[+]
4523śṛṇuta tasya lakṣaṇam /[+]
4549yathoktalakṣaṇa evātmā vijñeyo gurubhyaḥ śāstrataścātmasaṃvedyatayā ca svārājyakāmaiḥ /[+]
4561tattatrehāsmiṃlloke jñānakarmaṇoradhikṛtā yogyāḥ santa ātmānaṃ yathoktalakṣaṇaṃ śāstrācāryopadiṣṭamananuvidya yathopadeśamanu svasaṃvedyatāmakṛtvā vrajanti dehādasmāt prayanti ya etāṃśca yathoktān satyān satyasaṃkalpakāryāṃśca svātmasthān kāmānananuvidya vrajanti teṣāṃ sarveṣu lokeṣvakāmacāro 'svatantratā bhavati /[+]
4566kathaṃ sarveṣu lokeṣu kāmacāro bhavatīti ucyate ya ātmānaṃ yatoktalakṣaṇaṃ hṛdi sākṣātkṛtavānvakṣyamāṇabrahmacaryādisādhanasaṃpannaḥ saṃstatsthāṃśca satyānkāmānsa tyaktadeho yadi pitṛlokakāmaḥ pitaro janayitārasta eva sukhahetutvena bhogyatvāllokā ucyante teṣu kāmo yasya taiḥ pitṛbhiḥ saṃbandhecchā yasya bhavati tasya saṃkalpamātrādeva pitaraḥ samuttiṣṭhintyātmasaṃbandhitāmāpadyante /[+]
4611paraṃ paramātmalakṣaṇaṃ vijñaptisvabhāvaṃ jyotirupasaṃpadya svāsthyamupagamyetyetat /[+]
4638uktalakṣaṇo yaḥ saṃprasādastasya svarūpaṃ vakṣyamāṇairuktaiśca guṇaiḥ punaḥ stūyate brahmacaryasādhanasaṃbandhārtham /[+]
4639ya eṣa yathoktalakṣaṇa ātmā sa seturiva setuḥ /[+]
4645yathānye saṃsāriṇaḥ kālenāhorātrādilakṣaṇena paricchedyā na tathāyaṃ kālaparicchedya ityabhiprāyaḥ /[+]
4861yasyātmano lakṣaṇaṃ ya ātmāpahatapāpmetyuktavā punastadviśeṣamanviṣyamāṇayorya eṣo 'kṣiṇi puruṣo dṛśyata iti sākṣādātmani nirdiṣṭe tadviparītagrahāpanayāyodaśarāvasādhvalaṅkāradṛṣṭānte 'pyabhihita ātmasvarūpabodhādviparītagraho nāpagataḥ /[+]
4864ya ātmetyādyātmalakṣaṇaśravaṇenākṣipuruṣaśrutyā codaśarāvādyupapattyā ca saṃskṛtau tāvat /[+]
4870anupalabhya yathoktalakṣaṇamātmānamananuvidya svātmapratyakṣaṃ cākṛtvā viparītaniścayau ca bhūtvendravirocanāvetau vrajato gaccheyātām /[+]
4880asurāṇāṃ hi yasmādaśraddadhānatādilakṣaṇaiṣopaniṣat /[+]
4881tayopaniṣadā saṃskṛtāḥ santaḥ pretasya śarīraṃ kuṇapaṃ bhikṣayā gandhamālyānnādilakṣaṇayā vasanena vasrādinācchādanādiprakāreṇālaṅkāreṇa dhvajapatākādikaraṇenetyevaṃ saṃskurvantyetena kuṇapasaṃskāreṇāmuṃ pretya pratipattavyaṃ lokaṃ jeṣyanto manyante // //[+]
4905indro 'lpadoṣatvāddṛśyata itiśrutyarthameva śraddadhānatayā jagrāhetaraśchāyānimittaṃ dehaṃ hitvā śrutyarthaṃ lakṣaṇayā jagrāha prajāpatinokto 'yamiti doṣabhūyastvāt /[+]
4914ya ātmāpahatapāpmādilakṣaṇo ya eṣo 'kṣiṇītyādinā vyākhyāta eṣa saḥ /[+]
4973tasmai mṛditakaṣāyādidoṣāya sthānatrayadoṣasaṃbandharahitamātmanaḥsvarūpamapahatapāpmatvādilakṣaṇaṃ maghavate tasmai hovāca /[+]
4980yanmanyase 'kṣyādhārādilakṣaṇaḥ saṃprasādalakṣaṇa ātmā mayokto vināśamevāpīto bhavatīti /[+]
5022na paro 'pahatapāpmatvādilakṣaṇo virodhāditi kecinmanyante /[+]
5109aśarīrasvarūpo 'pahatapāpmādilakṣaṇaḥ sankathameṣa puruṣo 'kṣiṇi dṛśyata ityuktaḥ prajāpatinā /[+]
5158ākāśo vā ityādi brahmaṇo lakṣaṇanirdeśārthamādhyānāya /[+]
5162te nāmarūpe yadantarā yasya brahmaṇo 'ntarā madhye vartete tayorvā nāmarūpayorantarā madhye yannāmarūpābhyāmaspṛṣṭaṃ yadityetattadbrahma nāmarūpavilakṣaṇaṃ nāmarūpābhyāmaspṛṣṭaṃ tathāpi tayornirvoḍhutvaṃ lakṣaṇaṃ brahmetyarthaḥ /[+]
5173tadyaśo 'hamanuprāpatsyanuprāptumicchāmi sa hāhaṃ yaśasāmātmanāṃ dehendriyamanobuddhilakṣaṇānāmātmā /[+]
5180taddhaitadātmajñānaṃ sopakaraṇamomityetadakṣaramityādyaiḥ sahopāsanaistadvācakena granthenāṣṭādhyāyīlakṣaṇena saha brahmā hiraṇyagarbhaḥ parameśvaro vā taddvāreṇa prajāpataye kaśyapāyovāca /[+]