Occurrences of śakti in "Tattvacintāmaṇi"

Click [+] to expand the context.
106prābhākarāstu vyabhicāriśabdavyāvṛttamavyabhicāryanugatapramāprayojakamupeyaṃ yadabhāvādanāptoktavākyādapramā anyathā kāryavaicitryaṃ na syāt tacca jñātamupayujyate jñāmānakaraṇe jñanopayogivyabhicārivailakṣaṇyatvāt pramāhetutvādvā vyāptivacchabdaśaktivacceti anyathā śabdābhāsocchedaprasaṅgaḥ /[+]
122ata evānyaghaṭābhiprāyeṇa gehe ghaṭo 'stītyukte yatra dhaṭāntaraṃ dṛṣṭvā tamānayati tatrānyaparatvācchabdo na pramāṇaṃ vyavārastu pratyakṣādeva yaṣṭīḥ praveśayeti ca mukhyārthabodhe tacca tātparyaṃ jñātamupayujyate jñāyamānakaraṇe jñānopayogivyabhicārivailakṣaṇyādvyāptivacchaktivacca anyathā anyaparādanyānvayabodhona syāt iti śabdābhāsocchedaprasaṅgaḥ tadabhramācca śābdabhramaḥ /[+]
170na hi vyāptiḥ śabdaśaktiśca kāraṇaṃ kintu taddhīḥ atīte 'numitidarśanāt /[+]
171apabhraṃśādau śaktibhramādanvayabodhācca /[+]
348atha vivādadhyāsitamakṣapadoccāraṇaṃ ekapadaikaśaktiviṣayamekamevānubhāvati ekatroccāraṇe nānāśaktyā nānārthānanubhāvakaṃ nānārthatvāt ekaparanānārthapadavaditi cet /[+]
618tadarthasmṛterapi nānāprakārakatvāt tasya ca pradoṣādau anuccaritavedasyeva vedatvaṃ śrotragrahāṇārhatayā ca śabdatvaṃ vākyatvamarthabodhakatvādityetadeva yuktaṃ smṛtyācāreṇa cānumitau vedo'rthaṃ bodhayatīti pūrvapūrveṇānumitavedāt uttarottarasmṛtyācārāviti nāndhaparamparā śabdārthaśaktigrahavat svataḥ pramāṇamūlakatvāt /[+]
630atha tasyādhyayanaviṣayatve śākhāntaravat bahubhirmeghāvibhirādhyātmikaśaktisampannairghiyamāṇaśākhāyā ucchedāsambhava iti cet na ekasya na sakalaśākhādhyayane śaktirityekenevāparairapi tadanadhyayane śākhocchedasambhavādekānādhītāyā aparādhyayanaviṣayatvaniyame mānābhāvāt /[+]
677evañca pūrvaṃ pratyakṣamūlāveva smṛtyācārau agre ca kālakrameṇāyurārogyabalaśraddhāgrahaṇadhāraṇādiśakteraharapacīyamānatvāt tadadhyayanavicchedana śākhocchedāt smṛtyācārabhyāmeva kartavyatāmadhigatya pravṛttiḥ /[+]
679na ca maṅgalādipadaśaktigrahārthe tadupapatteḥ /[+]
680ata eva yatra vacanamātrāt parapratipattistatra nācāraḥ parīkṣakāṇāṃ tasya ca vedatvaṃ neśvarapraṇītatvena śaktigrahaṇārthatadvacane vyabhicārāt kintu tādṛśācārāsya vedamūlatvaniyamāditi /[+]
1088nanvapūrve vyutpattivirahaḥ tathā hi prasiddhārthasvargakāmapadasamabhivyāhārānyathānupapattyā upasthite śaktirgrahītavyā /[+]
1091na ca kāryatvenopalakṣite tatra śaktigrahaḥ upalakṣaṇaṃ hi smaraṇamanumānaṃ vā agṛhīte sambandhāgrahādaśakyamiti /[+]
1093kārye dharmiṇi kāryatvena śaktigrahāt kāryatvaviśiṣṭañcopasthitameva tato 'nvitābhidhānadaśāyāṃ yāgaviṣayakaṃ kāryamityanubhavaḥ svargakāmānvayāyogyatayā ghaṭādikaṃ tiraskṛtya kriyāṃbhinne yogyatāvaśādyāgaviṣayakāpūrve paryavasyati na tvapūrvatvena śaktigrahaḥ /[+]
1095nanu kāryatvenāpi kiṃ ghaṭādau śaktigrahaḥ utāpūrve ubhayatra vā nādyaḥ anyapratipattāvanyaśaktigrahānupayogāt /[+]
1096nāntyau prāganupasthiteriti cet na yena hi rūpeṇa śabdenānubhavo janyate tena rūpeṇa śaktigrahaḥ padārthasmaraṇañca śābdānubhavahetuḥ na hi prameyatvena śaktigrahaḥ padārthasmaraṇañca ghaṭatvena śābdānubhavahetuḥ /[+]
1097evañca ghaṭādāveva kārye śaktā liṅgiti śaktigrahastataḥ kāryamiti smaraṇaṃ tato yogyatādivaśāt pracuradravyaguṇakarmāṇi kāryāṇi vihāya yāgaviṣayakaṃ kāryamityunubhavo bhavannapūrvamālambate yogyatvācca tasya sthāyitvalābhaḥ /[+]
1100śaktigrahapadārthasmṛtiśābdānubhavānāṃ samānaprakārakatāmātreṇa hetuhetumadbhāvāvadhāraṇāt lāghavādāvaśyakatvācca na tu kvacit sahacāramātreṇa anvayapratiyogina evopasthitistathā gauravāt gopadādapūrvagavānanubhavaprasaṅgācca /[+]
1102nanu sāmānyalakṣaṇā pratyāsattyā sarvā eva vyaktayo vyāptigrahe śaktigrahe ca viṣayībhavanti kathamanyathā parvatīyadhūmavyāptyagrahe tasmādanumitiriti cet na yena rūpeṇa vyāptigrahastena rūpeṇa vyāpyatvena vā pakṣadharmatāgraho 'numitau kāraṇamastu kiṃ tathā /[+]
1104kiñca tava darśane sāstīti sutarāmapūrvavācyatā kāryatvena hi rūpeṇāpūrvasyāpi śaktigrahaviṣayatvaṃ padārthasmṛtiviṣayatvañca /[+]
1106nanu kārye yadi kriyāsādhāraṇena liṅgaśaktiḥ kriyā cāyogyeti yogyapūrvalābhaḥ tadā nityaniṣedhāpūrvayoralābhaḥ na hi tatrāyogyatayā kriyā tyaktuṃ śakyate phalāśravaṇāt kalpanāyāñca bījābhāvāt /[+]
1107na ca ekatra nirṇītaḥ śāstrartho 'nyatra tathaiveti nyāyāt tatrāpyapūrvameva liṅgartha iti tyaktuṃ na hyapūrvatvena śaktigrahaḥ kintu kāryatvaviśiṣṭe dharmiṇi kriyā ca tathā bhavatyeva /[+]
1111na hi loke pacetetyādau kārye dharmiṇi śaktiḥ kalpitā kintvananyalabhye kṛtirūpe kāryatvamātre dharmiṇaḥ pākāderdhātorevopasthitisambhavāt kriyākāryatvasyānvitābhidhānalabhyatvātathāca dharmiṇi vede śaktiḥ kalpanīyā sā ca kriyānirāsenaiva /[+]
1112na hi kriyāyāḥ kāryatvānvayayogyatve dharmiṇi śaktiḥ kalpayituṃ śakyate tasmādayogyatayā kriyānirāsānantaraṃ tadatirikta eva śaktiḥ kalpanīyā /[+]
1114yato na brūmaḥ kriyātiriktakāryatvena śaktiḥ kintvayogyatayā kriyāyāṃ nirastāyāṃ dharmiṇi śaktikalpanasamaye yat kriyātiriktaṃ tatra śaktiḥ na tu śaktigrahe kriyāpraveśaḥ na hi yatprayuktānupapattyā yatkalpanaṃ tadeva tasya viṣayaḥ evañca kāryatvenāpi tadatiriktakārye eva śaktikalpanānnitya niṣedhayorapi tadevopāsanādyanvayayogyaṃ liṅgābhidhīyate na tu kāryatvamātraṃ dharmiṇi bādhakābhāvāt lakṣaṇāprasaṅgācca /[+]
1115ghaṭādistu liṅgaśaktigrahe na tiraskriyate na puraskriyate uyayathāpi gauravāt /[+]
1119athāpratipādyadhaṭādivṛttitayā na kāryatvaṃ pravṛttinimittaṃ pratipādyaghaṭādivṛttitayā na kāryatvaṃ pravṛttinimittaṃ pratipādyamātravṛttereva tathātvāt anyathā prameyatvameva tathāstviti cet na yatprakārikā hi pratipattiḥ padajanyā tadeva tatra pravṛttinimittaṃ phalakalpyatvāt śakteḥ na tu pratipādyamātravṛtti sāsnādau vyabhicārāt /[+]
1121ata eva lāke liṅg lākṣaṇiko kriyābhinne dharmiṇi vede śaktikalpanāt /[+]
1122na ca laukikānāmapūrve tātparyaṃ sambhavati pūrvaṃ pramāṇāntareṇāpratīte kriyāsādhāraṇaśaktāvapi loke lakṣaṇaiva pacetetyatra hi pākakāryatāvagamyate tatra kāryatve liṅgastātparyaṃ lāghavāt /[+]
1127na ca vyutpattivirodhaḥ na hi loke kriyākāryatve śaktiravadhāritā yena virodho bhavet kintu kāryatvamātre kriyāyā dhātulabhyatvāt /[+]
1128na ca dharmyantare śaktāvapi tadbhaṅgaḥ tasmāt prakṛtyarthānvitasvārthabodhakatvaṃ pratyayānāṃ gṛhītaṃ pratyayārthaścāpūrvamapīti na virodhaḥ /[+]
1129astu vā loke liṅgaḥ kriyākāryatve śaktiḥ tathāpi tadbhaṅgaṃ vinaiva nānārthanyāyena vede dharmyantare śaktistāṃ vinā svargakāmānvayāsambhavāt /[+]
1131anye tu pacetetyādau dhātunaiva pākaḥ kāryo 'bhidhīyate liṅg tatra tātparyagrāhikā na tu śaktā niyamatastādṛśyeva tatprayogāt sāmānyaśabdasya viśeṣaparatvañca na vṛttyantaranirvāhyaṃ ata eva vartamānatvādau na laṅgādiśaktiriti loke śakyagrahāt na vyutpattivirodha iti tadasat liṅaḥ kāryatve 'śaktau pacipadāt kāryatvajñānānupapatteḥ yugapadvṛttidvayavirodhāt /[+]
1133yadvā jñāne padānāṃ śaktiḥ śakyatvāt evañca liṅgapadaṃ ekatroccāraṇe yogyatādivaśāt yāgaviṣayakaṃ stāyisvargajanakaṃ kāryamityekaṃ jñānamanubhavarūpaṃ pracuradravyaguṇakarmavilakṣaṇaviṣayaṃ kriyate /[+]
1134na caivaṃ nānārthavadekaikajñāne śaktigrahādekaikaviṣayo 'nubhavo bhavet na samuditaviṣaya iti vācyam /[+]
1135śaktigrahakāle ekatroccāraṇa iti viśeṣaṇamahimnā tatsambhavāt nānārthe tu pramāṇābhāvena gauravena ca śaktigrahe tasyāpraveśanāt /[+]
1138astu vopasthiteṣṭhagṛhītāsaṃsargeṣu sthāyitvasvargajanakatvakāryatveṣu śaktiḥ agṛhītāsaṃsargakasyāpi viśiṣṭajñānasamānaśīlatvāt ata uktanyāyena tāvadviṣayakamekaṃ jñānaṃ liṅgpadena janyate /[+]
1139evamevālaukikārtheṣu svargādipadeṣu śaktigrahaḥ /[+]
1140nanu bhavatūktaprakāreṇa śaktigrahastathāpi liṅpadāt yāgaviṣayakakāryānubhave satyapūrvalābhāt svargakāmānvayaḥ sambhavatītyupapādakapratisandhāne prasiddhārthasvargakāmapadasamabhivyāhārānyathānupapattyā liṅgaḥ kārye śaktikalpanaṃ /[+]
1142na ca śaktikalpanāt pūrvaṃ upapādakaśarīraniviṣṭamapūrvaṃ jñātamiti cet tat kiṃ ya eva viśeṣa upapādakaḥ pakṣadharmatābalāt siddhyati tatpratisandhānamarthāpattau kāraṇaṃ tathātve pūrvaṃ gṛhītamātrasya kalpyate[+]
1144tasmāt yathā sāmānyatobhojanasya pīnatvasambandhāvagamāt upapādakatarke sati kalpanāto viśeṣāvagamaḥ yathā vā sāmānyaśaktavyaktivācakapadena samabhivyāhāravaśādviśeṣābhidhānamevamatrāpi kāryamātravācakatve kāryaviśeṣalābhaḥ sambhavatīti tarkitopapādakapratisandhānād bhavatyarthāpattyā śaktikalpanaṃ yāgaviṣayakañca kāryaṃ na ghaṭādi tasya saviṣayakatvābhāvāt viṣayatvañca jñānaghaṭayoriva svabhāvasambandho vā tannirūpaṇādhīnanirūpaṇatvaṃ vā tatsānasaṃvitasaṃvedyatvaṃ vā vyāvṛttasādhanatvaṃ veti /[+]
1148nanu yena rūpeṇa śaktigrahaḥ tena rūpeṇa kāryatvaśaktāliṅg padāllakṣaṇayā kāryopasthitau yogyatādivaśādapūrvalābho 'stu kāryasmaraṇaṃ hi anvitābhidhānopayogi na tvapūrvasmaraṇaṃ tacca padena padārthena veti na kaścidviśeṣaḥ kāryañca śakyakāryatvasambandhitayāvagatameveti cet na liṅgo lākṣaṇikatvenāpūrvānanubhāvakatvāt /[+]
1150itaropalakṣitasvārthānvayamātre hi padānāṃ śaktirna tvitaratra gauravāt padāntaralabhyatvācca /[+]
1155na ca yāgāviśeṣitakāryamātreṇa svargakāmānvayaḥ pratīyate kintu yāgaviṣayakakāryaviśeṣe tathāca tathāvidhabodhārthaṃ liṅgaḥ kārye śaktireveti /[+]
1170niyamato yaddharmavattvenopasthite yatra śaktigrahaḥ tatsmaraṇajanakasaṃskārasya taddharmaviṣayatāniyamena tadudbodhakādeva tadaṃśe 'pi udbodhaniyamenākāśapadādaśakyasyāpi tasya bhānāt /[+]
1190na ca kārye ghaṭādau liṅaśaktigrahakāle svargakāmānvayāyogyatvāt kriyānirāsastathā yāgānvayānupapattyā ghaṭādinirāso 'pi syāt /[+]
1192syādetat svargakāmānvayānupapattyā tadanvayayogye liṅaśaktigrahaḥ sthāyikāryañca tathā ataḥ śaktigrahakāle kriyānirāso yujyate na ghaṭādeḥ /[+]
1193yajipadamantarbhāvya svargakāmapadaliṅapadābhyāṃ anvitābhidhānadaśāyāṃ ghaṭādinirāso yāgānvayayogyatvāditi tat kiṃ śaktigrahakāle yāgānvayanupapattirhastapihitā yena ghaṭādinirāsikā sā na pratisandhīyeta /[+]
1195pratyuta pratyayasyāntaraṅgaprakṛtyarthānvayaṃ bodhayata evetarānvayabodhakatvamiti tadanvayānupapattipratisandhānameva prāthamikaṃ puruṣadoṣādapratisandhāne śaktigraho bhrama eva ghaṭāderaśakyatvāt puruṣaviśeṣaṃ prati apūrvavācyatāpatteśca /[+]
1197evañca pracuradravya guṇakarmasu nirasteṣu kva kārye dharmiṇi śaktigrahaḥ /[+]
1200etenāpūrvasādhāraṇakāryatvena ghaṭādau śaktigraha iti parāstam /[+]
1201agṛhītāsaṃsargeṣu sthāyitvakāryatvasvargajanakatveṣu tajjñaneṣu vā śaktigraha ityapi parāstaṃ sthāyināṃ ghaṭādīnāṃ nirāsāt dharmamātre ca śaktigrahasya prakṛte 'nupayogāt /[+]
1202kiñca teṣu śaktigrahaḥ samuditeṣu pratyekaṃ vā nādyaḥ prathamaṃ samudāyasyaikajñānāviṣayatvāt viṣayatve vā pūrvameva viśiṣṭasya sattve 'pūrvatvavyāghātaḥ ekajñānaviṣayasākāṅkṣadharmadharmiṇoreva viśiṣṭatvāt /[+]
1205na ca pratyekaṃ śaktigrahe 'pi samuditaviṣayakamekameva smaraṇaṃ liṅapadāditi yuktaṃ samudāyasya pūrvamananubhavāt /[+]
1207etena svargādipadeṣu agṛhītāsaṃsargadharmadharmiṣu śaktigraha iti vyudastam /[+]
1226etena nityāpūrvasādhane sandhyāvandanādāvapi pravṛttirapāstā kriyāyāḥ kaṣṭatvāt loke pacetetyādau kāryatveṣṭasādhanatvarūpadharmaśaktatvena jñātā liṅga svargakāmo yajetetyādau tadanvayaṃ yāge yogyatādivaśād bodhayatīti na vede dharmiṇi śaktikalpanā pratītā ca svargasādhanatā sākṣādasādhanasya yāgasya vyāpāramantareṇānupapadyamānā tannirvāhakaṃ vyāpāramapūrvaṃ kalpayati /[+]
1230kṣaratītyatra bādhakaṃ vinā na lakṣaṇeti cet na upasthitatvena vihitakriyāyāmeva dharmapadaśaktigrahasya bādhakatvāt /[+]
1231na caitasya mukhyatvārthaṃ padārthāntare śaktiḥ lakṣaṇocchedāpatteḥ vihitakriyākartṛtvajñānena dhārmikapadaprayogācca /[+]
1308kāryānvitaśaktivādapūrvapakṣaḥ[+]
1314jñāne ca pratyakṣādinānopāyakatvadarśanāt śabdāpi kāryatājñānaheturityavadhārya tatraiva śaktiṃ kalpayati upasthitatvāt paścādāvāpoddhāreṇa kriyākārakapadānāṃ kāryānvitatattadartheṣu śaktiṃ gṛhṇāti prathamagrahītasāmānyaśaktyanurodhāt /[+]
1315syādetat yadyapi vṛddhavyavahārādādau kāryānvitadhīranumitā tathāpyanvitamātraśaktyaiva kāryatāvācakapadasamabhivyāhārādākāṅkṣādimahimnā kāryānvitadhīsambhavāt na kāryāṃśe 'pi śaktiḥ paramparayāpi śabdasya kāryānvitajñānānukūlatvādarthāpattau anyathopapattirapi /[+]
1316avaśyañcākāṅkṣādeḥ kāraṇatvaṃ kāryāṃśe śaktāvapi tadvyatirekādanvitābhidhānavyatirekaniyamāt /[+]
1319anyathā gavādipadānāṃ vyaktāveva śaktiḥ syāt saṃskārādeva vyaktilābhadarśanānna tatheti yadi tadā kāryavācakapadādeva kāryānvitalābha iti kiṃ śaktyā vṛddhavyavahāre niyamataḥ kāryānvitajñānaṃ tatra dṛṣṭamiti tatra śaktikalpane vṛddhavyavahāre śabdopasthāpitenaivānvayabodhadarśanācchabdasannidherevānvayabodhahetutva kalpane dvāramityādau śabda evādhyāhriyate /[+]
1322śaktiklapanābhiyā hyanyatra lakṣaṇānumatā iha tu laghīyasyā ubhayasādharaṇāpadārthamātraśaktyā mukhyasyaivocitatvāt /[+]
1325vyavahārahetutayānumite hi kāryānvitajñāne 'nvayavyatirekābhyāṃ śabdasya sākṣātkāraṇatvavadhārayati na paramparayā sākṣāttvasyautsirgikatvena tatsambhave paramparayā anyāyyatvāditi tatraiva śaktiṃ kalpayati nānvitajñāne padārthajñāne vā apravartakatayā pravṛttyā svakāraṇatvena tayoranupasthāpanāt /[+]
1326na cānvitajñānaśaktāvapi paramparayā kāryatvadhīḥ sambhavatītyarthāpattyā saiva kalpyatāṃ lāghavāt na tu viśiṣṭajñāne śaktiranyalabhyatvāt iti vācyam /[+]
1327arthāpatteḥ sākṣādupapādakamātraviṣayatvena nyūnādhikāgrāhakatvāt sākṣādupapādakakāryanvitajñāne śaktiḥ kalpyate liṅgādīnāṃ śakteralpanāt anyalabhyatvatarkasyāpyabhāvāt vā ādyavyutpattervicāryatvāt /[+]
1328kiñca pravṛttikāraṇatayopasthitaṃ kāryanvitajñānamapahāyānupasthitānvitajñānamātre śaktikalpanamayuktaṃ hetvabhāvādupasthityantare ca gauravāt /[+]
1329atha kāryanvitajñānopasthitāvapyanvitajñānamapyupasthitamiti lāghavāt kāryāṃśamapahāyānvite śaktirgṛhyatāmiti cet na jñāne hi padānāṃ śaktiḥ śakyatvānnārtheṣu anyacca kāryānvitajñānaṃ anyadevānvitajñānaṃ viṣayabhedena jñānabhedāt /[+]
1330taduktamabhāvavāde anyadbhūtalajñānamanyacca ghaṭavadbhūtalajñānamiti anvitajñānamupasthāpya tatra śaktigraha iti gauravameva /[+]
1333tathāpi na kāryānvite śaktiḥ kāryavāciliṅgādīnāṃ vyabhicārāditi cet na sarvapadānāṃ kāryatvaviśiṣṭadhījanakatvāt /[+]
1336tathācopajīvyaprathamabhāvikāryānvitavyutpattyanurodhena vidhyaśrutāvapi kāryadhyāhāraḥ kvacillakṣaṇā kvacidasaṃsargāgraha iti siddhārthe 'nvayapratītidarśanāduttarakālamanvitamātre śaktireva kalpyatāṃ prācīnakāryānvitajñānaṃ bādhyatāmityapyata eva nirastam /[+]
1339atha putrajanmajñānāvyabhicārivṛddhināddhādikriyāviśeṣadarśanāt putrajanmajñānānumānamiti cet tarhi putraste jāta iti vākyaṃ tat kriyākartavyaparameveti kāryānvitajñānajanakatvameva tasya prathamato gṛhyate uttarakālaṃ putrajanmajñānānumānamiti na vyutpattiḥ kāryaṃ jahāti yatrāpīha sahakāratarau madhuraṃ piko rautīti prasiddhārthapadasamānādhikaraṇyādibhirvyutpattistatrāpi vyavahāradhīnyutpattipūrvikā kāryānvita eva yuktā pikapadaśaktiḥ pūrvaṃ nāvadhṛteti cet na tatra pikamānayetyādau kasyacit kāryānvita eva vyutpatteḥ upajīvyajātītayā ca tasyā balavattvaṃ kiñcedamapi kāryānvitajñānaśaktaṃ padatvāditi sāmānyato 'vagataṃ svārthāviśeṣaḥ paraṃ nādhigataḥ sa idānīṃ suhṛdupadeśādibhiravagamyate /[+]
1341svargādipadaśaktigrāhakāṇāñca pravṛttiparatvena paramparayā kāryānvayāt kāryānvitasvārthābodhakatvamiti /[+]
1344kāryānvitaśaktivādasiddhāntaḥ[+]
1345atrocyate ghaṭamānayeti vākyaśravaṇānantaraṃ prayojyasya dhaṭānayanagocarapravṛttyā ghaṭānayanakāryatājñānamanumitaṃ bālena na tu kāryānvitajñānaṃ pravṛttiviśeṣe tasyāhetutvādghaṭādipadaśaktigrahe tasyānupayogācca /[+]
1346tatra tajjñānaviśeṣe ghaṭamānayetivākyaviśeṣasyānākalitapadavibhāgasya hetutvamavadhārya ghaṭapadadvitīyādhātuvidhipratyayānāṃ pratyekamāvāpodvāpadvāreṇa ghaṭakarmatvānayanakāryatvajñāneṣu pratyekaṃ kāraṇatvamavagamya śaktiṃ kalpayati /[+]
1347paścāt pravṛttisāmānyenānumitakāryānvitajñāna vākyamātrasyānyalabhyatvena kāryāṃśamapahāyānvitajñānamātre śaktiṃ kalpayati na tu prathamaṃ vākyamātrasya kāryānvitajñānamātrahetutvakalpanaṃ /[+]
1348atha ghaṭānayanakriyāyāḥ prathamaṃ kriyātvajñānātpravṛttimātrānumānaṃ tena ca kāryānvitajñānamanumāya tatra vākyamātrasya hetutvaṃ kalpayitvā śaktiṃ kalpayati taduttaraṃ viśeṣayoḥ kāryakāraṇabhāvadhīriti cet na prathamaṃ pravṛttimātrakāryānvitajñānamātrayoranumānaṃ bālasya kramaśobhavatītyatra mānābhāvāt ghaṭādipadaśaktigrahasya tena vināpi sambhavāt /[+]
1353atha viśeṣayoḥ kāryakāraṇabhāvāt sāmānyayorapi tathātvamanumāpayatīti cet tarhi viśeṣayoḥ kāryakāraṇabhāvāvagamaḥ prāthamika iti tanmūlakaḥ prathamaṃ padaviśeṣe śaktigraha eva syāt niṣprayojanakatvenāntarānumitau mānābhāvāt yaccoktaṃ pravṛttikāraṇatayopasthitaṃ kāryānvitajñānamapahāyānvitajñānaṃ kalpayitvā tatra śaktikalpanamayuktaṃ uyayathā gauravāditi tanna kāryānvitajñāne 'nvitajñānatvasya sattvāt tadviśeṣatvāt tasya atastatraiva śaktigraho na kāryatvāṃśe 'pi /[+]
1358viśiṣṭajñānasya viśeṣyaviṣayatvaniyamāt kiñca mamedaṃ kāryamiti jñānaṃ sākṣādupapādakaṃ pravṛttyā svakāraṇatvenānumitamatastatra śaktiṃ gṛhṇīyāt sākṣādupapādakaviṣayatvāt kalpanāyāḥ śaktiṃ gṛhṇīyāt sākṣādupapādakaviṣayatvāt kalpanāyāḥ /[+]
1360athedaṃ kāryamitijñāne śaktyaiva paramparayānumānadvārā mamedaṃ kāryamiti jñānasambhavāt anyalabhyatvena na śaktikalpanā tarhi itarānvitajñānaśaktyaiva kāryavācakapadasamabhivyāhārāreṇaiva kāryānvitajñānasambhavāt anyalabhyatvena na tatra śaktikalpanamiti tulyam /[+]
1365sākṣātatkāraṇatābodhāttatra śaktigrahaḥ tathāpi paścādāvāpodvāreṇa padaviśeṣasyetarānvitasvārthajñāne śaktiṃ kalpayati lāghavāt /[+]
1367na caivaṃ prathamapravṛttasya sākṣātkāraṇatābodhasya tanmūlakakāryānvitaśaktigrahasya ca bādhā syāditi vācyam /[+]
1371daivāddhi prathamaṃ tadvṛttaṃ na tu padaviśeṣaśaktigrahe tasya hetutvatena vināpi tatsambhavāt /[+]
1381anyapriyajñānaṃ harṣakāraṇaṃ bhaviṣyatīti śaṅkāyāḥ kathamevamiti cet na evaṃ hi kāryānvitajñāne 'pi śaktirna gṛhyate prayojyajñānahetūnāṃ bahutvādananyathāsiddhaśabdānuvidhānasya ca tulyatvāt anyapriyasyājñānācca jñāne 'pi vā tadā tadupasthitiniyame mānābhāvāt sandehābhāvopapatteḥ liṅgābhāsajanyakākatālīyasampannasaṃvādānumitivaddhaharṣeṇa liṅgena putrajanmajñānānumānasambhavācca /[+]
1382na cāsāsajatvenānumiterbhramatve taddhetukaśaktigraho bhramaḥ viṣayasya tathābhāvena tayoryathārthatvāt /[+]
1384iyaṃ kriyā kṛtijanyā sā jñānajanyā tat vākyajanyamityunumiti paramparāyā bhramatve 'pi taddhetuśaktigrahaḥ tajjanyaśābdabodhaśca yathārtha eva viṣayasya tathābhāvāditi siddhaṃ siddhārthe 'pi śaktigraha iti /[+]
1387ityarthavādopasthite sukhe vedādeva svargapadasya śaktigrahaḥ na tu candanādau sukhoparāgeṇa svargapadaprayogāddheyatādaśāyāñcāprayogāt sukhameva śakyaṃ bahuvittavyayāyāsasādhye tatkarmaṇi sukhamātrārthī na pravartata ityarthavādopasthite svargapadatātparyaṃ /[+]
1388na cārthavādasyopajīvyatvāt tadunīte tata eva śaktigrahaḥ tasya svargapadatātparyaviṣayatvenāspadatvopapatterna atiśayitasukhatvaṃ vācyaṃ prayogopādhirvātiśayaḥ /[+]
1390atiśayapadaprayogastu itarajñānāpekṣa iti cet na vicitrahetusādhyatayā vilakṣaṇātiśayasyānekatvenānanugamāt sukhatvāvāntarātiśayatvenāsyānugame 'pyanadhyavasāyena śaktyagrahādapravṛttyāpatteḥ /[+]
1394evaṃ devatāyāmapi indramupāsītetyādau lāke prayogasyāniyamāt gauṇatayaiva vyavahārāccārthānadhyavasāye 'laukikasahasrākṣādāvindrādipadaśaktigrahaḥ pramāṇañca indraḥ sahasrākṣa ityādirvidhisabhabhivyāhṛto'rthavāda eva svargapadavat /[+]
1395atha svargapade pravṛttyanyathānupapattyā tatsukhaṃ svaḥpadāspadamitiśruteścārthavādādeva śaktigrahaḥ na ceha tathārthavādaḥ kintu indraḥ sahasrākṣa ityādi stāvakatvena pravṛttiparamiti cet na indraḥ sahasrākṣaityādiprasiddhapadasāmānādhikaraṇyaśrutau bādhakaṃ vinā sahasrākṣasyaivendrādipadavācyatvāvadhāraṇāt prasiddhapadasamanvabalena pratīyamānamarthamabādhitamādāyaiva teṣāṃ pravartakatvāt /[+]
1408na ca bījākṣarāṇāṃ devatātvāt tatraiva śivādipadaśaktigraha iti vācyam /[+]
1410tadapratītāvapi mantraprakāśitaśaśiśekharādyupetamuddiśya havistyāgena tatraiva yājñikānāṃ vyavahāraḥ bījākṣarāṇāṃ havistyāgabhāgitvenānuddeśyatvāt śivasya pratimantraṃ bījākṣarāṇāṃ nānātvāt ananugamena śivapadaśaktigrahasyāśakyatvācca /[+]
1411na ca mūrtibhedena śivaśarīrāṇāmananugatatvena tavāpi na śaktigraha iti vācyam /[+]
1413kvacicca vākyaśeṣācchaktigrahaḥ yathā yavamayaścarurbhavati vārāhī copānat vaitase kaṭe prājāpatyaṃ caruṃ cinotītyatra yavavarāhavetasaśabdāḥ kiṃ kaṅgavāyasajambūnāṃ vācakāḥ uta dīrghaśrūkasūkaravañjulānāmiti mlecchāryavyavahāradarśanādvipratipattau mukhyārthānadhyavasāyāt tatpade pramāṇyāniścaye vyavahārādvyutpattiḥ sa cāviśiṣṭaḥ pikādipadeṣu mlecchavyavahārādvyutpatteḥ sūkarasyeva carmaṇā kākasyāpyupānahoḥ sambhavāditi pūrvapakṣe vasante sarvasasyānāṃ jāyate patraśātanaṃ modanamānāḥ pradṛśyante yavāḥ kaṇiśaśalinaḥ /[+]
1416iti vākyāśeṣarūpavedavirodhinau mlecchaprasiddhaḥ smṛtiriva vedaviruddhā heyeti nirastāyāṃ mlecchaprasiddhau niṣpratipakṣāryavyavahārācchaktigrahaḥ /[+]
1417nanu vākyaśeṣāt śrūkarādiṣu tātparyaniścayo na śaktinirṇāyakaḥ kākādi sadṛśatayā śrūkarādau prayogasya gauṇyādināpi sambhavāditi cet na śrūkarādau tātparyavacchakterapi niścayāt /[+]
1418tathā hi yadyapyanādiprayogayāgitā na śaktiniyatā vaidikagauṇyādinā vyabhicārāt tathāpi śaktiranādiprayoganiyatā ato varāhaśabdasyānādi /[+]
1419prayogayogitā śaktiśca kāke kalpyeti gauravaṃ śrūkaratve 'nādivedasambandhāt prayogo 'nādisiddha eva śaktimātraṃ kalpyata iti lāghavamityanāditātparyāt śrakare śaktireva /[+]
1421itarānvite śaktirityapi guḍajihvikā vastutonvaye 'pi na śaktiḥ /[+]
1422nanu vyavahāreṇānumite itarānvitajñāne padaśakyatvagrahāt tatraiva śaktiṃ gṛhṇāti upasthitatvāt /[+]
1423na cāgre tatyāgo hetvabhāvāt na tu padārthajñānamātre vyavahārāt tasyānupasthiteḥ upāyāntarāttadupasthityantarakalpane mānābhāvāt ata itarānvitasvārthajñānaśaktatvena jñātapadaṃ svārthānvayānubhāvakaṃ ityanvitābhidhānamiti cet na itarānvitapadārthajñānopasthitau padārthajñānaṃ viśeṣyamiti tadupasthitau tasyāpi viṣayatvāt viśiṣṭajñānasya viśeṣyaviṣayatvaniyamāditi tatraiva śaktiṃ kalpayati lāghavāt na tvanvayāṃśe 'pi gauravāt /[+]
1424astu vā prathamamitarānvitajñāne śaktigrahe 'gre tatyāgaḥ anyalabhyatvapratisandhānāt ananyalabhyasyaiva śabdārthatvāt prathamagṛhītamātrañca na balamityuktameva tasmāt sarvaiḥ prathamagṛhītamātrañca na balamityuktameva tasmāt sarvaiḥ prathamavyavahārādupasthite kāryānvitajñāne 'nvitajñāne vā padakāraṇatvagrahāttatra śaktigraho 'gre 'pi gauravānyalabhyatvapratisandhāne 'pi na tatyāgaḥ[+]
1426atha kāryatvasyetarapadalabhyatvena tathā na tvevamanvaye tasyetarapadāśakyatvācchakyatve vā avivādāditi cet na ghaṭaśaktatvena jñātaṃ padaṃ svārthasmaraṇadvārā ākāṅkṣādisahakārivaśāt samabhivyāhṛtapadārthena saha svārthasyānvayamanubhāvayati svabhāvādityanyathaivānvayajñānalābhāt kiṃ śaktyā /[+]
1427anvayamātraśaktāvapyanvayaviśeṣajñānārthamākāṅkṣāderavaśyamapekṣaṇāt kriyākārakapadayoḥ pratyekamitarānvitasvārthabodhakatve vākyarthadvayadhīprasaṅgāt /[+]
1430anvaye 'pi śaktiriti cet na aśakyamapi hi śakyānvayaṃ bodhayati nānyat śakyānvayatvasya svarūpatoniyāmakatvāt anyathā tavāpyapratīkārāt /[+]
1431nanvevaṃ padānāmanvitajñānajanakatvāt tatra śaktirastyeva aśaktasyājanakatvāt tavāpi padādanvayabodha itīśvarecchāsattvāditi satyaṃ kintu anvayabodhe svarūpasatī sā vyāptiyate na tu jñātā ghaṭajñānaśaktatvena jñānādeva ghaṭānvayabodhopapatteḥ yathā tava jātiśaktapadasya ātmavyaktijñāne dṛṣṭañca jñātakaraṇe sāmānyasambandhitayā jñātasyāpi viśeṣabuddhyupāyatvaṃ yathā vahnisāmānyavyāptatayā gṛhītadhūmasya vahniviśeṣabuddhijanakatvam /[+]
1432atha ghaṭajñānatvaṃ itarānvitaghaṭajñāne 'pyastīti tena rūpeṇānvitaghaṭajñāne 'pi jñātā śaktirvyāpriyata iti cet satyaṃ kintu ghaṭajñānatvaṃ śakyatāvacchekaṃ na tvanvitaghaṭajñānatvaṃ gauravāt anyalabhyatvācca /[+]
1433evañca jātivācakapadasya vyaktāviva ekaiva śaktiranvayāṃśe svarūpasatī padārthāṃśe jñātā vyāptiyate /[+]
1435syādetat anvayatātparyakatayā tatpratipādakaṃ padamityavivādaṃ tātparyanirvāhikā ca vṛttiḥ sā ceha na gauṇī na vā lakṣaṇeti śaktisiddhiḥ /[+]
1439padārthasya smaraṇādanvaye śaktatvācca padānāṃ śaktyānanubhāvakatayā sarvatra lākṣaṇikasyaivānubhāvakatvaditi /[+]
1443kiñca śakyasambandhitayā anvaye lakṣaṇārtha padārthe śaktikalpanaṃ tadvaraṃ lāghavādanvaye 'pi śaktirastu kiṃ vṛttidvayakalpanā evaṃ sthite prayoge 'pi anvayaḥ padaśakyaḥ vṛttyatyantaraṃ vinā padapratipādyatvāt padārthavaditi /[+]
1445vṛttiṃ vināpi tātparyanirvāhāt kiṃ vṛttyā padānāmuktakrameṇānvayabodhajanakatvasambhavādanyathā śaktyā tātparyanirvāhodṛṣṭa iti lakṣaṇocchedaḥ /[+]
1446atha śaktiṃ vināpiśakyasambandhāt tannirvāha iti na tatra śaktiḥ tarhi vṛttiṃ vināpi tannirvāha iti kiṃ vṛttyā /[+]
1447ata evānumānamaprayojakaṃ anyathā padapratipādyatvādeva śaktisādhane vṛttyantarocchedaḥ /[+]
1448ata eva dhūmo 'stītyatra dhūmapadasya vahnibodhaparatve 'pi vahnau na lakṣaṇā śaktyā dhūmopasthitau anumānadvārā tatpratītisambhavāt /[+]
1455na ca sāmānyānavagame viśeṣe sa syāt ityanvayasāmānye śaktireveti cet na kāraṇena kiyāyā ca kriyākārakasāmānyākṣepāttadupapatteḥ dṛṣṭe phalādau rasaviśeṣajijñāsāvat /[+]
1456etena yaduktamanvitapadārthe mama tvakaika śaktistava tvekā padārthe 'parā tvanvaya iti nirastam /[+]
1457anvaye śaktyabhāvāt /[+]
1459anvayānubhavārthameva padārthe padānāṃ śaktikalpanāt /[+]
1470iti cet satyaṃ prayojakavākyoccāraṇānantaraṃ prayojyavyāpāradarśanāt anvitajñānopapattyarthaṃ padasyaiva śaktiḥ kalpyate prathamastasyaiva kāraṇatvāvadhāraṇāt /[+]
1471padārtheṣu śaktyantarakalpane gauravāt tadāhuḥ prāthabhyādibhidhātṛtvāttātparyopagamādapi /[+]
1472padānāmeva sā śaktirvaramabhyupagamyatā /[+]
1475jātiśaktivādaḥ[+]
1476evaṃ padārthamātre śaktau padārthonirūpyate /[+]
1478yadyapyānayanādivyavahārādvyaktāveva śaktirucitā /[+]
1479tathāpyānantyavyabhicārābhyāṃ tatra na śaktigrahaḥ samuccayena śakyatve gāṃ dadyādityādau sarvopādānāsāmarthyaṃ ekasya śakyatve 'nadhyavasāyaḥ /[+]
1480na ca govyaktimātramarthaḥ mātraśabdasya sarvārthatve uktadoṣāt sāmānyārthakatve vyakterapratīteḥ nānārthatve ca sarvāsāṃ pratyekaṃ jñātumaśakyaṃ śaktau śakye ca gauravaṃ apūrvagavi vyavahārābhāvācca /[+]
1487nāpi vyaktiḥ śakyā gotvamavacchedakaṃ kāraṇatve daṇḍavat evaṃ hi gopadāt na gotvaviśiṣṭabuddhiḥ syāt śaktigrahāhitasaṃskārasacivādgopadādeva dhenupadāviva gotvaviśiṣṭajñānaṃ tadudbodhaśca tadvadeva paramparāsambandhāditi cet na tatra hi dhānakarmavyaktiviśeṣasyāvaśyaśakyatve 'nugamāya gotvamavacchedakamātraṃ na tu vaiṣarītya gotvasya vṛṣabhe 'pi sattvāt iha tu vyaktiratiprasakteti jātiviśiṣṭaiva sā śakyā syāt /[+]
1499astu vā vyaktyā vyāvṛttatayā bodhitā jātireva padārtholāghavāt na tu vaiparītyamubhayaṃ vā gauravāt kutastarhi vyaktidhīḥ jātiśaktādeva kathamanyaśaktādanyadhīḥ svabhāvāt tatsvabhāvatvameva vyaktiśaktiṃ vinā na nirvahatīti cet na gopadaṃ hi niyamatojātivyaktī bodhayati tatrāsya jātiśaktidhīreva sahakāriṇī kalpyate lāghavādāvaśyakatvācca na tu vyaktiśaktidhīrapi gauravāt /[+]
1500jātiśaktijñāne sati tāṃ vinā vyaktibodhe vilambābhāvāt yathā tava padārthaśaktādevānvayadhīḥ /[+]
1502tatra prayojakatvena kḷptā śaktirevāstu jātyāśrayatvasya tathātvakalpane gauravāditi cet na anyalabhyasyāpadārthatvādanyathā anvayo 'pi śakyaḥ syāt lakṣaṇādyucchedaśca /[+]
1503atha vā jātiśaktijñānājjātidhīrbhavantī vyaktimapi gocarayati /[+]
1504vyaktiṃ vinā jāterabhāvāt yo yena vinā na bhāsate taddhīhetustamavabodhayati yathā jñānadhīhetustadviṣayaṃ yathā vā tavādhikaraṇasiddhānto jñānādinityatvaṃ anyathā padaṃ jātimapi na bodhayet kevalāyā apratīteḥ tathā ca jātiśaktikalpanāvaityarthaṃ tasmāt jātijñānārthaṃ kḷptā śaktirvyaktimapi bodhayati ekavittivedyatvaniyamāt /[+]
1505etenaikavittivedyataiva vyaktiśaktiṃ vinā na syāt jñāpakābhāvāt /[+]
1508jātiśaktereva vyaktijñāpakatvāt /[+]
1514jātivyaktipratyakṣādibodhe tathaiva sāmagrīdvayasya pṛthaganvayavyatirekagrahācchābde tu vyaktibodhe jātiśaktijñānameva heturlāghavāt na sāmagṣantaraṃ tatsattve tena vinā vilambābhāvāt /[+]
1516nanu jñāne śaktiḥ śakyatvāt tathāca yasya jñāne śaktistacchakyaṃ jātivyaktijñāne ca śaktiriti jātivadvyaktirapi śakyeti cet na yadviṣayatayā hi jñātā jñāne śaktirupayujyate tat śaktijñāne viṣayatayā śakyatāvacchedakaṃ śakyaṃ jātijñānañca tatheti jātireva śakyā na tu vyaktijñānatvamapyacchedakaṃ gauravāt /[+]
1517na ca śakyajñāne niyataviṣayatvameva śakyatvaṃ vyavahārānumita śakyānubhavaviṣayāṇāmanvaye tatsambandhimitimātṛṇāmapi śakyatāpatteḥ evañca jātivyaktijñānajanakakatvādubhayatrāpi śabdaśaktiḥ /[+]
1518jātyaṃśe sa jñātā vyaktyaṃśe svarūpasato heturlāghavāditi kubjaśaktivādaḥ /[+]
1519evañca saiva tadaiva tenaiva jñātā ajñātā ca vācikā avācikāvetyatra jātivyakyavacchedakabhedenāvirodhaḥ tvayāpyanvaye kubjaśaktisvīkārāt /[+]
1520vyakteḥ śakyatve 'pi jñātaśaktiśabdajanitajñānaviṣayatvalakṣaṇaṃ vācyatvaṃ nāsti /[+]
1521na caivaṃ paribhāṣā śabdajanyajñānaviṣayatvena vācyatve lākṣaṇikāderapi vācyatvāpatteḥ vyakteḥ śakyatve 'pi vyaktiśaktijñānaṃ na kāraṇaṃ vyaktiśaktijñānatvaṃ nāvacchedakamiti lāghavam /[+]
1522yattu tacchaktatvena jñātādeva tadarthabodhaḥ śaktibhramādapi dhīdarśanāt /[+]
1523tathā yogyatādyanvayānupapattī vinā padādupasthitiḥ śaktisādhyeti vyaktirapi śakyeti /[+]
1525anyalabhye śakterakalpanāt anyathā tavānvaye 'pi śaktirlakṣaṇādyucchedaśca /[+]
1526nanu na jātirarthaḥ vyavahārābhāvena vyutpatterasiddheḥ kārakoparaktakriyā hi vyavahāragocaraḥ jatiśca na kriyā nityatvāt kārakaṃ na kartrādi kriyāyāstatrāsamavāyāt parasamavetakriyāphalabhāgitvābhāvāt kartṛtvavyāpārānāśrayatvāt acetanatvāt tayā saha vibhāgābhāvāt kriyānādhāratvācceti cet na vyaktivyavahārādeva uktanyāyena jātau śaktigrahāt jātisavikalpakādyavyāvṛttatayā jñātāyāṃ vyaktau kriyānvayaḥ savikalpakañcālocanadvārā jātijanyamiti paramparayā jāterapi kārakatvenānvayaḥ /[+]
1532ata eva jātiśaktireva vyaktiṃ bodhayatīti guravaḥ /[+]
1534na caivamaśakyaparatve lakṣaṇā yathā hyanyata eva jñānānna śaktistathā lakṣaṇāpi na tat kimaśakye 'pi mukhyaḥ prayogaḥḥ satyaṃ śaktyā sākṣādupasthita eva tasya mukhyatvātsvaśaktyeti tvadhikam /[+]
1535vastutastu jātiśaktādeva vyaktidhīsambhavānna vyaktau śaktiḥ /[+]
1536yadi ca tato na taddhīstadā tatra śaktireva syāt anyathā taddhīrna syādeva /[+]
1537nanu padajātibhyāmapyekojātivyaktyanubhavaḥ kriyate tatra jātyaṃśe padasya vyaktyaṃśe jāteranubhāvakatvamayameva upādānārthaṃ iti cet tarhi jāteḥ kāraṇatvāpekṣayā śaktijñāne upasthitavyakteravacchedakatvamātrakalpanaiva laghīyasī jāteḥ pramāṇāntaratvāpātaśca /[+]
1538ata eva brīhīnavahantītyatra vyaktau na lakṣaṇā tatsādhyopasthiterjātiśaktita eva siddheḥ /[+]
1542śaktigrahaḥ tathāca śakyajñāne[+]
1543viṣayatayā jāteravacchedakatvaṃ vyaktimādāyaiva pratīyate na kevalāyāḥ vyaktiṃ vinā jāterapratīteḥ tathāca jāteravacchedakatve nāgṛhītaviśeṣaṇānyāyena vyakteravacchedakatvaṃ vajralepāyitamiti śaktijñāne viṣayatayā avacchedakatvāt jātivatsāpi śakyā tasmāt pariharaikavittivedyatvaniyamaṃ svīkuru vā vyaktervācyatvam /[+]
1544api ca yaddharmavattayā jñāta eva yatra yasya jñānaṃ sa tatrāvacchedakaḥ vyaktijñānanatvena jñāta eva tatra jñāne śaktidhīriti vyaktirapi śakyā /[+]
1545nanvādyavutpattau mitimātṛviṣayatvena jñāta eva jñāne pravartakatvaṃ jñātaṃ na ca tayorjñānaṃ pravartakamato vyabhicāraḥ anyathā pravartakatvena mitimātṛjñānamapi prayojyasyānumāya bālastatrāpi śaktiṃ gṛhṇīyāt evaṃ tavāpi kāryānvitajñāna eva śaktiḥ syāt tattvena jñāta eva jñāne śaktigrahāditi cet mitimātṛjñānatvaṃ kāryānvitajñānatvañca vināpi pravartakajñāne ghaṭajñānatvādikaṃ jñātuṃ śakyamiti tayornāvacchedakatvaṃ kintu ghaṭajñānatvādikameva lāghavāt tayorapi tata eva prāpteśca /[+]
1546kiñca padaṃ vyaktijñānārtha śakyajñāne viṣayatayā vyakteravacchedakatvamātraṃ kalpayati lāghavāt jātiviṣayatvavadvyaktiviṣayatvasya jñānavittivedyatvenāvaśyaṃ śīghropasthitatvāt na tu jātiśaktistadbodhe kāraṇāntaraṃ vā tadavacchedakaṃ gauravācchaktigrahakakāle kalpanīyopasthitikatvācca /[+]
1547anye tu prathamaṃ vyavahārānumitavyaktijñāne śabdānuvidhānāt padaṃ śaktamityavadhārayati na tu jātijñāne vyavahārājanakatve na tadā tasyānupasthiteḥ paścādvyaktervyāvṛttyarthaṃ anugamārthañca jātirapi tadviṣaya iti mānāntareṇa jñātvā jātijñāne 'pi tatpadasya kāraṇatāṃ pratyeti tathāca vyaktiśaktijñānamapi kāraṇaṃ na tu jātiśaktijñānenānyathāsiddhiḥ vyaktijñānakāraṇatāṃ upajīvya jātijñāne kāraṇatāgraha ityupajīvyavirodhāt /[+]
1548etena jātirapi śakyā lāghavāt śaktigrahajanyasaṃskārasya vyaktiviṣayatvaniyamena padāt jātismaraṇamutpādyamānamavaśyaṃ vyaktiviṣayaṃ saṃskārasyāniyatodbokadhatve 'pi jātyaṃśodbodhakādeva vyaktaṃśodbodhaniyamakalpanā yathā padenodbuddhasaṃskārādeva niyatā śaktismṛtiḥ padaṃ vināpi sa sarvā jātismṛtirvyaktiviṣayā anyathā kevalajātimātrasmaraṇāpatteḥ /[+]
1550ata eva bhāṣyaṃ saṃskāraśabdaśaktibhyāṃ viśiṣṭānubhavaityunnītamatamapāsta uktanyāyairjātivadvyakterapi śakyatvāt viśiṣṭanāmānantye 'pi ekatra viśiṣṭe tattvaṃ vihāya gotvamādāya gotvaviśiṣṭaṃ śakyamita śaktigrahaḥ yathā ca kvacideva dhūme dhūmovahnivyāpya iti buddhiḥ yathā va tathaiva kāryāṇāmānantye 'pi kvacit kārye tattvaṃ taṭasthīkṛtya kṛtimādāya dharmiṇi kāryaṃ śakyamiti liṅāderapūrvaṃ śaktigrahaḥ avacchedakaikyācchakterekatvaṃ tadvadeva yathā vā vyaktivācakapaśvādipadānāṃ atha vā gotvena sāmānyalakṣaṇayā jñāte sarvatra gavi gotvamādāya śaktigrahaḥ prameyatvena ca sarvajñāne sārvajñamiṣyata eva neṣyate tu ghaṭatvādi sarvaprakārakajñānavattvena sarvaikodasīnagoḥ śakyatvād yatkiñcidekopādāne 'nadhyavasāyo vā /[+]
1589api ca jātimātre na śaktirna vā vyaktau lakṣaṇā jātau mukhyaprayogābhāvāt tayostanmūlakatvāt prayogo hi vyavahārahetujñānarthaḥ /[+]
1595ata eva vyaktyākṛti jātayastu padārtha iti pāramarṣasūtraṃ ekayaiva śaktyā ekavittivedyatvasūcanāya padārtha ityekavacanam /[+]
1596jātiśaktivādaḥ evaṃ padmaṃ paṅkajapadaśakyaṃ tato niyamataḥ paṅkaja nikatṛpadmamiti pratīteḥ avayavānāṃ tatrāsāmarthyāt rūḍhiṃ vinā yogamātrāt kumude prayogadhīprasaṅgācca /[+]
1599nanvevaṃ rūḍhirevāstu tata evobhayalābhāt kiṃ yogarūḍhyā na avayavaśakteḥ kḷptatvāt yaugikārthānubhavācca /[+]
1602na tāvat smṛtyarthaṃ śaktiḥ paṅkajapadaprayogaviṣaye niyatapadmānubhavajanitasaṃskārāt smṛterevopapatteḥ smṛtestajjanyatvaniyamāt /[+]
1604śaktiṃ vinā niyamataḥ prayoga eva kuta iti cet na pūrvaprayogamapekṣya avayavānumuktanyāyena padmānubhavajanakatvaniyamāt /[+]
1606athāniyatodbodhasya saṃskārasya śaktiṃ vinā niyatodbodhe hetvabhāvāt niyatā smṛtireva na syāditi cet na kadācicchaktito 'pi udbodhābhāvena śakyāsmaraṇāt śaktiṃ vināpi niyamataḥ śaktismaraṇācca /[+]
1607udbodhakañca na niyataṃ sadṛśapadaśaktisambandhijñānānāṃ pratyekaṃ vyabhicārāt kintu yatra smṛtistatra tatkālotpannamaniyatamevodbodhakaṃ kalpyate phalabalāt kāryonneyadharmāṇāṃ yathākāryamunnayanāt /[+]
1608na ca padmatvavattadvyāpakāderapi smṛtiprasaṅgaḥ smṛtibalenodbodhakalpanamiti tatra smṛtyabhāvena tadudbodhābhāvāt tasmācchaktiṃ vinā śakteriva padmatvasya niyatā smṛtiḥ /[+]
1609na caivaṃ gavādipade 'pi na śaktiḥ syāt vyavahārakālīnasaṃskārādeva gavādismṛtisambhavāditi vācyam /[+]
1610na hi tatra smṛtyarthaṃ śaktiḥ kintvanubhavārthaṃ padādanyato gavāderanubhavāsambhavādavyutpannasya tato 'nubhavāsambhavācca padmānubhavaśca yogādeveti na samudāyo heturanyathāsiddhatvāt ato nānubhavabalāt samudāye śaktikalpanam /[+]
1611nanvevaṃ gavādipadānāṃ prameyatve śaktirastu gavādismṛtiḥ saṃskārāditi cet na govyavahāreṇa svopapādake gojñāne padasya śaktikalpanaṃ na tvanupapādake prameyatvena gojñāne gopadāt prameyo gaurityananubhavācca /[+]
1612athaivaṃ saṃskārādeva tīrādismṛtisambhave gauṇalākṣaṇikocchedaḥ tīradyanubhavārthaṃ hi na tatkalpanaṃ tadanubhavasyetarapadādeva siddheḥ tayorananubhāvakatvāt tasmānniyatā smṛtiḥ vattisādhyeti tayoḥ kalpanāt tathā ca niyatapadmasmṛtyarthaṃ paṅkajapade 'pi vṛttitvena śaktikalpanamāvaśyakaṃ lakṣaṇādyabhāvāditi cet na gaṅgāyāmityādau vṛttiṃ vinā tīrāderapadārthatve vibhaktyarthānvayastatra na syāt vibhaktīnāṃ prakṛtyarthagatasvārthānvayabodhakatvavyutpatteḥ /[+]