Occurrences of karaṇa in "Tattvacintāmaṇi"
Click [+] to expand the context.
13karaṇañca tat yasmin sati kriyā bhavatyeva /
15na ca śabdo na pramāṇamiti vākyasya prāmāṇyāpramāṇyayorvyāghātaḥ asyāprāmāṇye 'pi etadutthāpyamānāvisaṃvādāditi cet na ākāṅkṣādimataḥ padārthasmaraṇādivyāpāravataḥ pramāṇatvena tathābhūtāt pramotpatterāvaśyakatvāt atathābhūtatve ca phalājanakatvasya karaṇāntarasāmyāt /
62evañca jñāyamānakaraṇe pramāṇyaprayojanakatayā jñānamāvaśyakamiti tāsāṃ jñānaṃ hetuḥ tacca samabhivyāhāraviśeṣādineti /
89jñāyamānaṃ karaṇaṃ sandehe na niścāyakaṃ liṅgavaditi cet /
106prābhākarāstu vyabhicāriśabdavyāvṛttamavyabhicāryanugatapramāprayojakamupeyaṃ yadabhāvādanāptoktavākyādapramā anyathā kāryavaicitryaṃ na syāt tacca jñātamupayujyate jñāmānakaraṇe jñanopayogivyabhicārivailakṣaṇyatvāt pramāhetutvādvā vyāptivacchabdaśaktivacceti anyathā śabdābhāsocchedaprasaṅgaḥ /
110etenāpramāhetutvaṃ na bhramapamādavipralipsākaraṇāpaṭavānāṃ parasparaṃ vyabhicārāt militasyāvyāpakatvāt /
122ata evānyaghaṭābhiprāyeṇa gehe ghaṭo 'stītyukte yatra dhaṭāntaraṃ dṛṣṭvā tamānayati tatrānyaparatvācchabdo na pramāṇaṃ vyavārastu pratyakṣādeva yaṣṭīḥ praveśayeti ca mukhyārthabodhe tacca tātparyaṃ jñātamupayujyate jñāyamānakaraṇe jñānopayogivyabhicārivailakṣaṇyādvyāptivacchaktivacca anyathā anyaparādanyānvayabodhona syāt iti śabdābhāsocchedaprasaṅgaḥ tadabhramācca śābdabhramaḥ /
169yattu jñāyamānakaraṇe iti tanna yathārthatātparyakatvādeḥ prathamaṃ jñātumaśakyatvenānumānasya bādhitatvāt vyāptyasiddheśca /
217agniḥ karaṇatvaṃ odanaḥ karmatā pākaḥ kṛtiḥ iṣṭasādhanatā ityādipadebhyaḥ agnirnodanaṃ pacetetyatreva anvayābodhāt agnikaraṇakaudanakarmakapākaviṣayakakṛtiriṣṭasādhanaṃ iti tu vākyaṃ na padaṃ ata eva dvāramityatra pidhehipadādhyāhāraḥ kriyāpadārthasyānyata upasthitau api kārakānanvayāt asāmarthyañca svabhāvāt /
275atha nānāviśeṣaṇakakarmakarttṛkaraṇādhikaraṇakriyādikramikapadajñānajanyakramikapadārthasmṛtīnāṃ na yaugapadyaṃ sambhavati āśutaravināśināṃ kramikāṇāṃ malakānupapatteriti kathaṃ tāvatpadārthānvayabodhaḥ viśeṣaṇajñānasādhyatvādviśiṣṭajñānasyeti cet śrautrapratyekapadānubhavajanyasaṃskāramelakādekadaiva tāvatpadasmṛtiḥ tata ekadaiva tāvatpadārthasmṛtau satyāṃ vākyārthānubhavaḥ /
502niradhikaraṇābhāvapratītirnāstīti cet na ihedānīṃ śabdo nāstīti pratīteḥ /
772na ca sukhādi icchākaraṇaṃ anāgatatvāt kintu tadavagamaḥ tarhi sukhādijñāne tat svarūpasadevecchāprayojakamastviti cet na yathā hyuddeśyatvaṃ sukhajñānādiṣūtpadyate anyataratvāt tṛṇāraṇimaṇinyāyādvā tathaivecchaiva jāyatāṃ kṛtisādhyatvañca kṛtau satyāṃ agrimakṣaṇe svarūpaṃ na kṛtiṃ vinā kṣemasādhāraṇañcaitat /
828na ca tadā kṛtisādhyatve sati tadeṣṭasādhanatvajñānaṃ pravartakaṃ ata eva vājapeyena yajetetyatra yāgasya karaṇāvasthāyāṃ siddhatvena na vājapeyasya sādhyatā ekadā tayorvirodhāditi karmanāmadheyatvaṃ na tu karaṇasya siddhatvena sādhyatvavirodhaḥ yogasvarūpe tayoḥ sattvāt /
837athopāyacikīrṣāyāṃ tatkāraṇaṃ icchākaraṇasukhatvajñāne kṛtisādhyatvaṃ yadā viṣayastadā sukhe cikīrṣā no cedicchāmātramiti dvayameva cikīrṣāheturiti cet tarhīcchāhetujñāne yadā kṛtisādhyatvaṃ bhāsate tāda cikīrṣā no cedicchāmātramityeva sukhatadupāyacikīrṣākāraṇamastu lāghavāt sukhatvajñānavadiṣṭasādhanatājñānasyāpīcchākāraṇatvāt /
935kiñca akurvan vihitaṃ karmetyādinā nopāste yaśca paścimāmityādinā ca karaṇābhāvasyaiva pratyavāyahetutvaṃ bodhyate na tu tadviṣayābhāvasya anyathā akartuḥ pratyavāyo nānyasyeti kathaṃ syāt viṣayābhāvasya sādharaṇyāt /
957kiñcārthavādopasthitaphalopādhikartavyatve 'vagate akurvan vihitaṃ karmetyādivākyācchauce sati sandhyāvandhākaraṇe nindārthavādena ca narakaśruteḥ prāyaścittopadeśācca pratyavāyaḥ kalpyate tatphalakāmanāvirahe 'pi pratyavāyaparihārārthaṃ niyamataḥ pravartate vidhipravṛttyanantaraṃ pratyavāyasya prāmāṇikatvāt akaraṇonmukhasya karaṇena pratyavāyapragābhāvasya sādhyatvāt naimittike phalopādhikartavyatve kāmanāvirahe 'pi niyatakartavyatāvat /
1000yattviṣṭasādhanatvābhidhāne karaṇe liṅgo 'nuśāsanāt darśapaurṇamāsābhyāmityanabhihitādhikāravihitā tṛtīyā na syāditi /
1002upāyatāmātrābhidhāne 'pi tadviśeṣakaraṇatvānabhidhānāt /
1045ata eva dravadravyatvaṃ sekakaraṇatve prayojakaṃ ityayogyovahniḥ tadihāśuvināśinaḥ kālāntarabhāviphalajanakatve phalasamayaparyantasthāyivyāpārajanakatvaṃ prayojakamato 'pūrvaṃ vinā sājātyameva na gṛhyate ghṛtapānasya tu vaidyakopasthitadhātusāmyamādāya puṣṭisādhanatvayogyatājñānaṃ vijñasya /
1124tadāhuḥ tātparyāddhi vṛttirna tu vṛttestātparyamiti tṛtīyāyāḥ karaṇatvaikatvāt kāryaṃ kāryatvañca na svatantraṃ śakyaṃ kintu viśiṣṭaṃ viśiṣṭācca viśeṣaṇamanyadeveti kāryatve lakṣaṇā /
1238nanvevaṃ sandhyāvandanākaraṇasya duḥkhasādhanatvaśruteḥ tatkaraṇaprāgabhāvo duḥkhahetustathāca tasya sthiratvena duḥkhajananasambhavāt na pāpe pramāṇam /
1239na ca prāyaścittavaiphalyaṃ prāgabhāvanāśa eva tena kriyata iti tanna dhvaṃsaprāgabhāvānavacchinnakālasya pratiyogikālatvena tadā karaṇāpatteriti cet na sandhyākālīnākaraṇasya duḥkhajanakatvena viśiṣṭasya sandhyākālāpagame 'nupagamāt /
1240na ca sandhyākālīnākaraṇe viśeṣaṇaṃ kintu pratiyoṅgini karaṇe tathāca viśiṣṭābhāvaḥ sthira eveti vācyam /
1241sandhyāyā dvyakaraṇe 'nvayastasya padārthatvāt na tu karaṇe tasya padārthekadeśatvenāpradhānatvāt tathāpi dhvaṃsa eva vyāpāro 'stu tava sahabhāvānirūpakasyāpi kāraṇatvāt tasyānantatve 'pi svabhāvāt sāvadhiphalajanakatvam /
1412bālyādinā bhinnaśarīreṣu caitratvavacchivatvajātedṛṣṭaviśeṣopagṛhītatvasya vānugatvāt adṛṣṭaśūnyasya ceśvarasya na devatātvaṃ īśānaśca tadbhinna eva tasmānmantrakaraṇakahavistyāgabhāgitvenoddeśyatvaṃ devatātvaṃ anyeṣāṃ haviḥsambandhe mantrasyāhetutvāditi /
1431nanvevaṃ padānāmanvitajñānajanakatvāt tatra śaktirastyeva aśaktasyājanakatvāt tavāpi padādanvayabodha itīśvarecchāsattvāditi satyaṃ kintu anvayabodhe svarūpasatī sā vyāptiyate na tu jñātā ghaṭajñānaśaktatvena jñānādeva ghaṭānvayabodhopapatteḥ yathā tava jātiśaktapadasya ātmavyaktijñāne dṛṣṭañca jñātakaraṇe sāmānyasambandhitayā jñātasyāpi viśeṣabuddhyupāyatvaṃ yathā vahnisāmānyavyāptatayā gṛhītadhūmasya vahniviśeṣabuddhijanakatvam /
1460tasmāt padaṃ karaṇaṃ padārthasmaraṇaṃ vyāpāraḥ ākāṅkṣādisahakārivaśāt smāritārthānvayānubhavaḥ phalaṃ padārthasmaraṇaṃ na vyadhāyakaṃ vyāparatvāt /
1463tathapi padārthasmaraṇameva karaṇamastu āvaśayakatvāt ata eva cintāvaśopanītapadārthānāmanvayabodhanāt kāvyādiriti cet na smaraṇasya nirvyāratvenākaraṇatvāt ananyathāsiddhānvayavyatirekābhyāṃ ākāṅkṣādimatpadasyānvayānubhavaviśeṣe kāraṇatvāt padārthopasthiteḥ saṃsargadhīmātrahetutve 'pi śābdasaṃsargadhīviṣaye padasyaiva hetutvāt gauḥ karmatvamānayanamityatra padārthajñāne 'pi anvayajñānānudayāt padaviśeṣopasthitapadārthajñānasya hetutve padaviśeṣasyaivāvaśyakatvena hetutvācca /
1464kāvyasthale ca padārthajñānavyāpārakaṃ utprakṣādisahakṛtaṃ mana evānvayānubhavakaraṇam /
1465na caiva utprekṣayāḥ prathak pramāṇatvaṃ vyabhicārijātīyatayā liṅgādāviva pramākaraṇatāvacchedakānatiprasaktānugatarūpābhāvānnirvyāpāratvācca kintu pramāṇasahakāriṇī sā /
1592yadi ca tṛtīyāyāḥ karaṇaikatva iva gogotve śakye tadā gotvaṃ govyaktiśceti dhīḥ syāt na tu gauriti vaiśiṣṭyañca sambandho vā jñāto ghaṭa ityatreva viśeṣaṇatāviśeṣo'rthāntaraṃ vetyanyadetat /