Occurrences of kāraṇa in "Tattvacintāmaṇi"

Click [+] to expand the context.
71anyakāraṇābhāvena padameva bhrāntijanakaṃ tathācāduṣṭaṃ sattadevābhrāntiṃ janayat kena vāraṇīyam /[+]
99na cāptoktatvanniścayarūpakāraṇābādhāt saṃsargajñānabādhaḥ vyabhicāreṇa hetutāyāmeva bādhāt laukikatvena jñāte tadaṅgamiti cet /[+]
119kiñca doṣābhāvasya pramāhetutve 'pramāyāṃ doṣaḥ kāraṇaṃ tasya ca pratyekaṃ hetutve vyabhicāraḥ militasya tattve ekasmādapramā na syāt bhramādīnāṃ pratyekaṃ doṣatve 'nanugamaḥ militasya tu tattve ekasmādapramānudayaprasaṅgaḥ /[+]
164liṅgābhāvenaiva śabdādanvitajñānopapatternākāṅkṣādimacchabdena kāraṇatā gauravāt /[+]
170na hi vyāptiḥ śabdaśaktiśca kāraṇaṃ kintu taddhīḥ atīte 'numitidarśanāt /[+]
173tasmāt yat arthāvyabhicāritvena jñātaṃ kāraṇaṃ tatra vyabhicārivailakṣaṇyajñānamupayujanyate anyathā śabdasyārthavyabhicāritayā jñātasya jñāpakatve liṅgatāpattervajjalepāyamānatvāt /[+]
181yogyatāyāśca jñānamatraṃ hetuḥ tatsaṃśaye viparyaye pramāyāñca vākyārthajñānāt tathā vibhaktyādisamabhivyāharaḥ sambhūyoccāraṇañca śābdajñānamātre kāraṇāni nānārthe śrliṣṭe cānekopasthitāvapi prakaraṇādivaśādekamarthamādayānvayabodhaḥ /[+]
198api ca pragābhāvābhāvasya kāraṇāntarābhāvavyāptatvāt tata eva kāryābhāva iti kimākāṅkṣayā /[+]
230āsattiranvayabodhāṅgamityāsattyabhāvādevambidhaśabdānnānvayabodhaḥ tvayāpyevambipadārthopasthite rākāṅkṣāhetutvenāvaśyamabhyupeyatvāt janitānvayabodhāt nānvayāntarabodhaḥ tātparyābhāvādityākāṅkṣāyāḥ kāraṇatvameva nāsti kintu svajanakopasthiteḥ paricāyakatvamātramiti /[+]
270saṃśayaviparyapramāsādhāraṇasya yogyatājñānamātrasya kāraṇatvāt /[+]
458tāro 'yaṃ gakāra ityatra dhyanīnāmasphuraṇaṃ tatkāraṇābhāvācca /[+]
491na hi kāraṇādhīna eva utkarṣo 'pakarṣaśca paramamahati paramāṇau ca parimāṇe pratyekaṃ sattvāt /[+]
492na cobhayasyaikatra sattvaṃ kāraṇaprayojyaṃ ekaikavaddvayorapi pratyekamekatvāt /[+]
576kiñca yadi vyaṅyaḥ śabdaḥ syāt tadā bāhyālokābhāve ghaṭasyeva vyañjakābhāve śabdasyānupalambhāt tatsaṃśayaḥ syāt na tvihedānīṃ śabdo nāstīti niścayaḥ tasmādvarṇo na nityo 'nityo vā sattve satyutpattimattvāt asmadādibahirindriyagrāhyatve sati jātimattvāt asmadādipratyakṣaguṇatvādvā ātmaikatvapratyakṣapakṣe pratyakṣaviśeṣaguṇatvāt vyāpakasamavetapratyakṣaviśeṣaguṇatvāt anātmapratyakṣaguṇatvāt avyāpyavṛttitvāt īśvarajñānañca na tathā tatprayokakāraṇābhāvāt bahirindriyavyavasthāhetuguṇatvāt bhūtapratyakṣaguṇatvāt utkarṣāpakarṣarpaśabdapravṛttinimittajātimattvādvetyādi rasatvādivyāpyajāternānātve 'pi tādṛśapravṛttinimittatvasya sādhāraṇyāt /[+]
582syādetat vivādapadamapūrvavodhikā smṛtiḥ smṛtyarthānubhavajanakavedamūlā avigītamahājanaparigṛhītasmṛtitvāt pratyakṣavedamūlakasmṛtivat vedamūlakatvañca vedajanyānubhavajanyatvaṃ jñānādvārā jñāyamānasyaiva vedasya smṛtihetutayānumānaṃ kuvindasyeva jñānādivyavahitasya paṭe na tu kāraṇākāraṇatā vede satyeva tatpratisandhāne smṛtipraṇayanāt vedārthasmṛtitā ca prasiddhisiddhā smṛtyarthaśca smṛtita eva upasthitaḥ /[+]
699ata eva svakṛtisādhye pāke pravartate na tviṣṭasādhanatājñānasādhyā svakṛtyasadhye cikīrṣāpatteḥ svakṛtyasādhyatvajñānaṃ pratibandhakamiti cet na tadabhāvakāraṇatve gauravāt /[+]
712vastutastu kriyānukūlā kṛtiriṣṭopāya iti jñāne kriyāyāḥ kṛtisādhyatvamiṣṭopāyatvañca bhātaṃ kriyādvāraiva kṛteriṣṭasādhanatvāditi tadbodhāt kṛtāviva kṛtisādhyatvena kriyāyāmapi saiveccheti cikīrṣāyāṃ kṛtisādhyatvaprakāranaiyatyamataḥ kṛtisamānaviṣayacikīrṣātvena cikīrṣāyāḥ kṛtikāraṇatvaṃ na tu kṛtīcchātvena bhinnaviṣayatayā gauravāt /[+]
714vahninā sādhayāmītivat kṛtyā sādhayāmītīcchā iṣṭasādhanatājñānādeveti cet tarhi tatra vahnisādhyatājñānavadatrāpi kṛtisādhyatvajñānaṃ kāraṇamāvaśyakaṃ kṛtau cānubhavasiddhacikīrṣādhīnatatvaṃ viśeṣaḥ tena prāṇapañcakasañcāre jīvanayonikṛtisādhye na pravṛttiḥ anyathā kṛtisādhyeṣṭasādhanatāpakṣe 'pi tatra pravarteta /[+]
715nanu cikīrṣādhīnatvasyopalakṣaṇatve upalakṣyamātragatānatiprasaktadharmābhāvāt kṛtimātrasya cātiprasaṅgāt tattatkṛtiviśeṣā upalakṣyāḥ tathāca tadananugamāt pravṛttyananugamaḥ viśeṣaṇatve cikīrṣāyāṃ pravṛttau ca cikīrṣājñānakāraṇatve gauravaṃ pramāṇābhāvaśca /[+]
716kiñca cikīrṣāsādhyāvasthāyāḥ kṛteḥ siddhāvasthasādhanatvavirodhena kṛtisādhyatā pākādau na jñāyeteti cet na asti hi kṛtiviśeṣomānasapratyakṣasiddhojīvanayoniprayatnavyāvṛttaścikīrṣopalakṣyaḥ yatra cikīrṣākāraṇatvagrahaḥ sa ca tava jātirūpo mama tvanugatakāraṇopādhirūpaḥ evañca cikīrṣādhīnatvenānugatena kṛtiviśeṣāṇāmupalakṣyāṇāṃ anugatatvamapi /[+]
718dhenupadenocyate na tu gotvamapi tathā cikīrṣāpi evaṃ jīvanayoniyatnavyāvṛttakṛtiviśeṣāṇāṃ kṛtitvena jñānaṃ kāraṇamiti nānanugamaḥ /[+]
721śramastu bhojanādikriyāsādhyo na tatkṛtisādhyaḥ acikīrṣitatvāt kṛteḥ svadhvaṃsasākṣātkārātirikte cikīrṣāviṣayamātre janakatvāt na hi bhojanacikīrṣāviṣayamātre janakatvāt na hi bhojanacikīrṣādhīnakṛtyā gamanaṃ sādhyate iti kecit tanna gurutarabhārottolane kṛtyasādhye bhramāt pravṛttasya nigaḍaniścaladehasya vā kṛtau satyāmuttolanacalanakriyānutpāde 'pi śramānubhavāt kṛtereva kāraṇatvāt /[+]
723na hi sukhaṃ kṛtikāraṇacikīrṣāviṣayaḥ upāyacikīrṣājanyā hi kṛtiḥ na tu sukhacikīrṣājanyā /[+]
761etena vṛṣṭyādāviṣṭasādhanatājñānamupāyecchākāraṇatvena kḷptamiti nirastam /[+]
764anye tu sukhaduḥkhābhāvatatsādhaneṣṭicchāprayojakamanugatamuddeśyatvaṃ puruṣārthapadavedanīyaṃ dharmāntaramasti anugatakāryasyānugatakāraṇaniyamyatvāt /[+]
770kiñcānugatadharmakalpanāpi kāraṇe /[+]
789kṛtakriyamāṇasādhāraṇakṛti sādhyatvajñānādevāsiddhaviṣayā cikīrṣā kṛtiścotpadyate ananyagatikatvena tathākāraṇasvabhāvakalpanāditi cet tarhi yādṛśaṃ kṛtisādhyatvaṃ cikīrṣāyāṃ prakāraḥ tādṛśaṃ jñāne nāstītyanyaprakārakajñānādeva cikīrṣā syāt /[+]
837athopāyacikīrṣāyāṃ tatkāraṇaṃ icchākaraṇasukhatvajñāne kṛtisādhyatvaṃ yadā viṣayastadā sukhe cikīrṣā no cedicchāmātramiti dvayameva cikīrṣāheturiti cet tarhīcchāhetujñāne yadā kṛtisādhyatvaṃ bhāsate tāda cikīrṣā no cedicchāmātramityeva sukhatadupāyacikīrṣākāraṇamastu lāghavāt sukhatvajñānavadiṣṭasādhanatājñānasyāpīcchākāraṇatvāt /[+]
838ata eva pāke iṣṭasādhanatājñāne kṛtisādhyatvaṃ viṣaya iti tatra cikīrṣā na tu vṛṣṭyādijñāne tadviṣayatvamitīcchāmātraṃ sukhacikīrṣāyāmicchākāraṇajñāne kṛtisādhyatāviṣayake cikīrṣājanakatvāvadhāraṇāt /[+]
844evañcopāyacikīrṣāyāmiṣṭasādhanatvajñāne dhruve 'tiprasaṅgavāraṇārthaṃ kṛtisādhyatvanirvāhārthañca kṛtisādhyatvamapi viṣayatayāvacchedakamastu na tu tadvihāya tanmātraṃ kḷptakāraṇaṃ vinā kāryānupapatteḥ /[+]
845ata eva stanapānapravṛttāvapyupāyecchākāraṇatvena gṛhītasyeṣṭasādhanatvajñānasyāpi kalpanaṃ dṛṣṭānurodhitvāt kalpanāyāḥ /[+]
852etena navīnamatamapyapāstaṃ parasya hi kṛtisādhyatvaudanakāmanāvattveṣṭasādhanatājñānānāṃ jñānaṃ tathā ātmana odanakāmānāvattevaṣṭasādhanatājñānasya jñānaṃ na pravṛttikāraṇaṃ gauravāt kintu matkṛtisādhyatve sati madiṣṭasādhanatājñānameva lāghavāt yathā ca sādhyatvasādhanatvayoravirodhaḥ anāgatasya pākādeḥ kṛtisādhyatvajñānañca tathopapāditameva kiñca parakṛtisādhyatvamajñātvāpi svakṛtisādhyeṣṭasādhanatājñānāt svakalpitalipyādau yauvane kāmodrekāt sambhogādau pravṛtteśca tadeva pravartakam /[+]
854atha siddhaviṣayādeva kṛtisādhyatājñānāt asiddhaviṣayā kṛtisādhyatvenecchā jñāyate icchāyā asiddhaviṣayatvasvabhāvatvādekaprakārakatvena jñānacikīrṣayoḥ kāryakāraṇabhāvo na tvekaviṣayatve sati gauravāt icchāyā anāgataviṣayatvāt tasya cājñānāt tathātvadarśanāt sukhādīcchāyāmapyevamiti cet na asiddhaviṣayecchānurodhenānāgatajñānopāyasya darśitatvāt /[+]
862hantaivaṃ prāthamikatvādiṣṭatvārthamavaśyāpekṣaṇīyatvācca kṛtisādhyatve satīṣṭasādhanatājñānameva cikīrṣākāraṇamastviti cet na iṣṭāsādhanatvābhāve 'pi bhoge cikīrṣāsattvāt tasyāṃ svakṛtisādhanatvābhāve 'pi bhoge cikīrṣāsattvāt tasyāṃ svakṛtisādhyatvajñāne satīṣṭatvameva kāraṇaṃ na tviṣṭasādhanatvaṃ vyabhicārāt /[+]
875iṣṭasādhane ceṣṭotpattināntarīyakaduḥkhājanakatvaṃ viśeṣaṇaṃ na tu tajjñānābhāvaḥ kāraṇaṃ kintu tadeva viṣayatayā kāraṇatāvacchedakaṃ lāghavāt tena madhuviṣasampṛktānnabhojane na pravṛttiḥ pareṇāpi pravṛttipūrvaṃ liṅgaviśeṣaṇatvena anyathā vā tajjñānaviniyogasvīkārāt /[+]
979atha svarūpasatyapi phalecchā kāraṇaṃ sā ca siddhatayā tṛptau nāstīti cet tarhi hantaivamāvaśyakatvāt phalecchaiva kāraṇaṃ na tu tajjñānaṃ gauravāt /[+]
980kiñca icchājñānasya kāraṇatve icchā kāraṇaṃ na syāt svajñānena tannāśāt icchā tajjñānadhārākalpane 'navasthānāt /[+]
987nanvevaṃ pravartakajñānaviṣasya nānātvena tacchaktasya vidhipratyayasya nānārthatvaprasaṅga iti cet na sukhatvādinānanugataṃ iṣṭatvenānugataṃ phalaṃ prati sādhanatvasya yāgāderliṅgādinā bodhanāt tathā ca phalānāmanugamārthaṃ phalecchā śakyā na tvicchā jñānakāraṇatvena /[+]
1010atha pākaṃ kṛtyā sādhayāmītīcchānubhavasiddhā anubhavāpalāpe upekṣaṇīyatvāpatteḥ sā ca kṛtisādhyatājñānāt sā ca cikīrṣāpadāpratipādyāpi kṛtihetuḥ samānaviṣayatvāt na tu kṛtīcchā kṛtihetuḥ kṛtiviṣayāviṣayatvāditi cet asti tāvatpākakṛtāvicchā vṛṣṭīcchāvat asti ca kṛtisādhyatvaprakārikecchā pāke tathāpi kṛtīcchaiva kṛtikāraṇaṃ lāghavāt na tu kṛtisādhyatvaprakārikecchā gauravāt /[+]
1015iṣṭasādhanatāvagamāt vahninā pākaṃ sādhayāmītīcchā tathā kṛtisādhyatvena iṣṭasādhanatvāt pākasya pākaṃ kṛtyā sādhayāmītīcchā anyathā tattadupāyasādhyatvena icchā pākādau tattadupāyasādhyatvaprakārakajñānāt syādityanantakāraṇakalpanā syāt /[+]
1021ata evaikapratyayābhidheyatvapratyāsatterantaraṅgatayā vidhipratyayābhidheyeṣṭasādhanatvasya kṛtāvevānvayo na prakṛtyarthe tathaiva cikīrṣākāraṇajñānajanakatvāt prakṛtyarthasya ca kṛtau viṣayatvenānvaya iti /[+]
1071nanvevaṃ āgneyāndīnāṃ ṣaṇāṃ kṣaṇikatvāt yogyatānavagatau paramāpūrvakāraṇatvānavagame kathamapūrvakalpaneti cet na kāmye apūrvavācyatvasthitau āgneyādau tadvārā sādhanatvasya yogyatāsambhavāt na tu prathamam /[+]
1102nanu sāmānyalakṣaṇā pratyāsattyā sarvā eva vyaktayo vyāptigrahe śaktigrahe ca viṣayībhavanti kathamanyathā parvatīyadhūmavyāptyagrahe tasmādanumitiriti cet na yena rūpeṇa vyāptigrahastena rūpeṇa vyāpyatvena vā pakṣadharmatāgraho 'numitau kāraṇamastu kiṃ tathā /[+]
1142na ca śaktikalpanāt pūrvaṃ upapādakaśarīraniviṣṭamapūrvaṃ jñātamiti cet tat kiṃ ya eva viśeṣa upapādakaḥ pakṣadharmatābalāt siddhyati tatpratisandhānamarthāpattau kāraṇaṃ tathātve pūrvaṃ gṛhītamātrasya kalpyate[+]
1161atha yogyatve 'pi svabādhakapramāvirahaḥ kāraṇaṃ tarhi so 'pyavaśyāpekṣaṇīyaiti lāghavāt saiva yogyatā evañca tadeva yogyamayogyañca syāditi cet satyaṃ yathā daśāviśeṣe tadeva sākāṅkṣamanākāṅkṣamāsannañca tathā svabādhakapramātadvirahadaśāyāṃ tadevānvayabodhe yogyamayogyañcābhidhīyate svabādhakapramāyāṃ tadvirahe vā yogyāyogyatāvyavahāradarśanāt svabādhakapramāvirahadaśāyāṃ yogyatādisattve 'pi vahninā siñcatītyatrānvayabodhaḥ apramādoṣavatpuruṣaṇītatvāt /[+]
1227nanu nirupadhipūrvavartitā kāraṇatā sā vyāpāreṇa nirvāhyata ityatra ko'rthaḥ kiṃ kriyate uta jñāpyate nādyaḥ uttaravarttitvena vyāpārasya tatrāsāmārthyāt netaraḥ liṅgaiva tadbodhanāt ciradhvastaṃ kāraṇaṃ vyāpāreṇa vyāptamiti cet na vipakṣe bādhakābhāvenāprayojakatvādanyathā aindriyakaṃ kāraṇamatīndriyavyāpārakamiti yāgānubhavayodarśanāt tathā kalpyate /[+]
1233janmāntarīyajñānādibhireva tajjanakatvābhimataiḥ siddhasādhanāditi maivaṃ ciradhvastasya vyāpārasattve kāraṇatvamiti nirupādhyanvayavyatirekābhyāṃ vyāptyavadharaṇāt yāgasya ciradhvastakāraṇatvena vyāpārakalpanāt /[+]
1241sandhyāyā dvyakaraṇe 'nvayastasya padārthatvāt na tu karaṇe tasya padārthekadeśatvenāpradhānatvāt tathāpi dhvaṃsa eva vyāpāro 'stu tava sahabhāvānirūpakasyāpi kāraṇatvāt tasyānantatve 'pi svabhāvāt sāvadhiphalajanakatvam /[+]
1247na hi niyamato yaddhvaṃse sati yadabhavati tat tatra kāraṇam /[+]
1251atha śabdād yāgakāraṇatā vyāpāraṃ vinā tadanupapatteḥ tajjanyadhvaṃsasya kāraṇatvakalpanamityubhayamapi janakaṃ anyatra tu mānābhāvānna tatheti cet na yāgadhvaṃsasya yāgajanyasvargaṃ prati janakatvasya pramāṇāntaravirodhenārthāpattyāpyakalpanāt /[+]
1296iti tacca karma yajñārthatayā pratyekameva tatphalasamarthaṃ sambalanantu maṅgalavadupayujyate anyathā ekaprayogasya vyavadhānādasambhavaḥ paripālanantu kartavyamityeva kāraṇam /[+]
1316avaśyañcākāṅkṣādeḥ kāraṇatvaṃ kāryāṃśe śaktāvapi tadvyatirekādanvitābhidhānavyatirekaniyamāt /[+]
1325vyavahārahetutayānumite hi kāryānvitajñāne 'nvayavyatirekābhyāṃ śabdasya sākṣātkāraṇatvavadhārayati na paramparayā sākṣāttvasyautsirgikatvena tatsambhave paramparayā anyāyyatvāditi tatraiva śaktiṃ kalpayati nānvitajñāne padārthajñāne vā apravartakatayā pravṛttyā svakāraṇatvena tayoranupasthāpanāt /[+]
1338atha siddhārthe 'pi vyutpattiḥ tathāhi upalabdhacaitraputrajanmā bālastādṛśenaiva vārtāhāreṇa samaṃ caitrasamīpaṃ gataścaiva putraste jāta iti vārtāhāravākyaṃ śṛṇvan caitrasya mukhaprasādaṃ gṛhṇan śroturharṣamanuminoti hārṣācca tatkāraṇaṃ putrajanmajñānaṃ kalpayati upasthitvādupapādakatvāda nyopasthitau gauravācca tatra vākyasya kāraṇatāṃ kalpayati lāghavāditi cet na harṣahetūnāṃ bahūnāṃ sambhavāt harṣeṇa liṅgena putrajanmajñānasya bālenānumātumaśakyatvāt priyāntarajñānasya pariśeṣayitumaśakyatvācca /[+]
1346tatra tajjñānaviśeṣe ghaṭamānayetivākyaviśeṣasyānākalitapadavibhāgasya hetutvamavadhārya ghaṭapadadvitīyādhātuvidhipratyayānāṃ pratyekamāvāpodvāpadvāreṇa ghaṭakarmatvānayanakāryatvajñāneṣu pratyekaṃ kāraṇatvamavagamya śaktiṃ kalpayati /[+]
1348atha ghaṭānayanakriyāyāḥ prathamaṃ kriyātvajñānātpravṛttimātrānumānaṃ tena ca kāryānvitajñānamanumāya tatra vākyamātrasya hetutvaṃ kalpayitvā śaktiṃ kalpayati taduttaraṃ viśeṣayoḥ kāryakāraṇabhāvadhīriti cet na prathamaṃ pravṛttimātrakāryānvitajñānamātrayoranumānaṃ bālasya kramaśobhavatītyatra mānābhāvāt ghaṭādipadaśaktigrahasya tena vināpi sambhavāt /[+]
1351sāmānyayoḥ kāryakāraṇabhāvagraho viśeṣayostathātvagrahe heturiti cet na viśeṣayoranvayavyatirekābhyāmeva tadgrahāt /[+]
1352yathā dhūmavahniviśeṣayoḥ kāryakāraṇabhāvagrahe tatsāmānyayorapi hetuhetumadbhāvo bhāsate anyathā na sakṛddarśanagamyā vyāptiḥ syāt tathātrāpi viśeṣayoḥ kāryakāraṇabhāvavittivedya eva sāmānyayostathābhāva iti cet na pratyakṣeṇa viśeṣagrahe yogyatvāt sāmānyamapi bhāsate prakṛte ca kāryaviśeṣeṇa kāraṇaviśeṣānumitau na sāmānyamiti na yugapadupasthitiḥ /[+]
1353atha viśeṣayoḥ kāryakāraṇabhāvāt sāmānyayorapi tathātvamanumāpayatīti cet tarhi viśeṣayoḥ kāryakāraṇabhāvāvagamaḥ prāthamika iti tanmūlakaḥ prathamaṃ padaviśeṣe śaktigraha eva syāt niṣprayojanakatvenāntarānumitau mānābhāvāt yaccoktaṃ pravṛttikāraṇatayopasthitaṃ kāryānvitajñānamapahāyānvitajñānaṃ kalpayitvā tatra śaktikalpanamayuktaṃ uyayathā gauravāditi tanna kāryānvitajñāne 'nvitajñānatvasya sattvāt tadviśeṣatvāt tasya atastatraiva śaktigraho na kāryatvāṃśe 'pi /[+]
1354ata eva ghaṭavadbhūtalajñāne bhūtalajñānanatvamapīti tadbhinnaṃ tajjñānamabhāvavyavahāre kāraṇaṃ tvayāpi svīkṛtaṃ /[+]
1358viśiṣṭajñānasya viśeṣyaviṣayatvaniyamāt kiñca mamedaṃ kāryamiti jñānaṃ sākṣādupapādakaṃ pravṛttyā svakāraṇatvenānumitamatastatra śaktiṃ gṛhṇīyāt sākṣādupapādakaviṣayatvāt kalpanāyāḥ śaktiṃ gṛhṇīyāt sākṣādupapādakaviṣayatvāt kalpanāyāḥ /[+]
1365sākṣātatkāraṇatābodhāttatra śaktigrahaḥ tathāpi paścādāvāpodvāreṇa padaviśeṣasyetarānvitasvārthajñāne śaktiṃ kalpayati lāghavāt /[+]
1377kiñca prathamaṃ kāryānvitajñāne vākyasya sākṣāt parampodāsīnaṃ kāraṇatvamātraṃ gṛhyate na tu viśeṣo 'pi upāyasyānvaya'vyatirekāderubhayaviśeṣasādhāraṇatvena tatsaṃśayakatvāt utsargo 'pi bādhakābhāvaniścayasahakṛto niścāyakaḥ /[+]
1381anyapriyajñānaṃ harṣakāraṇaṃ bhaviṣyatīti śaṅkāyāḥ kathamevamiti cet na evaṃ hi kāryānvitajñāne 'pi śaktirna gṛhyate prayojyajñānahetūnāṃ bahutvādananyathāsiddhaśabdānuvidhānasya ca tulyatvāt anyapriyasyājñānācca jñāne 'pi vā tadā tadupasthitiniyame mānābhāvāt sandehābhāvopapatteḥ liṅgābhāsajanyakākatālīyasampannasaṃvādānumitivaddhaharṣeṇa liṅgena putrajanmajñānānumānasambhavācca /[+]
1424astu vā prathamamitarānvitajñāne śaktigrahe 'gre tatyāgaḥ anyalabhyatvapratisandhānāt ananyalabhyasyaiva śabdārthatvāt prathamagṛhītamātrañca na balamityuktameva tasmāt sarvaiḥ prathamagṛhītamātrañca na balamityuktameva tasmāt sarvaiḥ prathamavyavahārādupasthite kāryānvitajñāne 'nvitajñāne vā padakāraṇatvagrahāttatra śaktigraho 'gre 'pi gauravānyalabhyatvapratisandhāne 'pi na tatyāgaḥ[+]
1434jātivyakteyaḥ samānasaṃvitsaṃvedyatvāt tathā ghaṭajñānādikantu nānvayaviṣayatāniyataṃ smaraṇe vyabhicārāditi cet ghaṭānubhavaviśeṣaṃ prati ghaṭapadatvena kāraṇatā sa ca śabdānubhavo 'nvayaviṣayatāniyata eva kelalasya śabdenānanubhavāt smaraṇañca prati padatvena na janakatā vyabhicārāt kintu sambandhitayā jñātatvena /[+]
1455na ca sāmānyānavagame viśeṣe sa syāt ityanvayasāmānye śaktireveti cet na kāraṇena kiyāyā ca kriyākārakasāmānyākṣepāttadupapatteḥ dṛṣṭe phalādau rasaviśeṣajijñāsāvat /[+]
1462kāraṇaṃ tasyānāgatatvādinā svasmaraṇe anvayānabhave cānakatvāt /[+]
1463tathapi padārthasmaraṇameva karaṇamastu āvaśayakatvāt ata eva cintāvaśopanītapadārthānāmanvayabodhanāt kāvyādiriti cet na smaraṇasya nirvyāratvenākaraṇatvāt ananyathāsiddhānvayavyatirekābhyāṃ ākāṅkṣādimatpadasyānvayānubhavaviśeṣe kāraṇatvāt padārthopasthiteḥ saṃsargadhīmātrahetutve 'pi śābdasaṃsargadhīviṣaye padasyaiva hetutvāt gauḥ karmatvamānayanamityatra padārthajñāne 'pi anvayajñānānudayāt padaviśeṣopasthitapadārthajñānasya hetutve padaviśeṣasyaivāvaśyakatvena hetutvācca /[+]
1470iti cet satyaṃ prayojakavākyoccāraṇānantaraṃ prayojyavyāpāradarśanāt anvitajñānopapattyarthaṃ padasyaiva śaktiḥ kalpyate prathamastasyaiva kāraṇatvāvadhāraṇāt /[+]
1473iti śveto 'śvedhāvatīti dhīśca liṅgajā padasya kḷptakāraṇabhāvasyābhāvāditi /[+]
1487nāpi vyaktiḥ śakyā gotvamavacchedakaṃ kāraṇatve daṇḍavat evaṃ hi gopadāt na gotvaviśiṣṭabuddhiḥ syāt śaktigrahāhitasaṃskārasacivādgopadādeva dhenupadāviva gotvaviśiṣṭajñānaṃ tadudbodhaśca tadvadeva paramparāsambandhāditi cet na tatra hi dhānakarmavyaktiviśeṣasyāvaśyaśakyatve 'nugamāya gotvamavacchedakamātraṃ na tu vaiṣarītya gotvasya vṛṣabhe 'pi sattvāt iha tu vyaktiratiprasakteti jātiviśiṣṭaiva sā śakyā syāt /[+]
1521na caivaṃ paribhāṣā śabdajanyajñānaviṣayatvena vācyatve lākṣaṇikāderapi vācyatvāpatteḥ vyakteḥ śakyatve 'pi vyaktiśaktijñānaṃ na kāraṇaṃ vyaktiśaktijñānatvaṃ nāvacchedakamiti lāghavam /[+]
1533kiñca śakyopasthāpitasyānvayānubhavaṃ prati padānāṃ kāraṇatvaṃ ato jātivadupasthāpitāyā vyakteranubhavaḥ padāt na tu tattacchaktoyapasthāpitasya gauravāt /[+]
1537nanu padajātibhyāmapyekojātivyaktyanubhavaḥ kriyate tatra jātyaṃśe padasya vyaktyaṃśe jāteranubhāvakatvamayameva upādānārthaṃ iti cet tarhi jāteḥ kāraṇatvāpekṣayā śaktijñāne upasthitavyakteravacchedakatvamātrakalpanaiva laghīyasī jāteḥ pramāṇāntaratvāpātaśca /[+]
1546kiñca padaṃ vyaktijñānārtha śakyajñāne viṣayatayā vyakteravacchedakatvamātraṃ kalpayati lāghavāt jātiviṣayatvavadvyaktiviṣayatvasya jñānavittivedyatvenāvaśyaṃ śīghropasthitatvāt na tu jātiśaktistadbodhe kāraṇāntaraṃ vā tadavacchedakaṃ gauravācchaktigrahakakāle kalpanīyopasthitikatvācca /[+]
1547anye tu prathamaṃ vyavahārānumitavyaktijñāne śabdānuvidhānāt padaṃ śaktamityavadhārayati na tu jātijñāne vyavahārājanakatve na tadā tasyānupasthiteḥ paścādvyaktervyāvṛttyarthaṃ anugamārthañca jātirapi tadviṣaya iti mānāntareṇa jñātvā jātijñāne 'pi tatpadasya kāraṇatāṃ pratyeti tathāca vyaktiśaktijñānamapi kāraṇaṃ na tu jātiśaktijñānenānyathāsiddhiḥ vyaktijñānakāraṇatāṃ upajīvya jātijñāne kāraṇatāgraha ityupajīvyavirodhāt /[+]
1573gāmanayetyato gotvaviśiṣṭasya kriyānvayabodhādgaurityākārakagoviśeṣyakabuddhiḥ kāraṇaṃ sā ca na śabdaṃ vinā ākṣepādvyaktyāśritaṃ gotvamiti dhīrna tu gauriti /[+]