Occurrences of sādhana in "Tattvacintāmaṇi"

Click [+] to expand the context.
217agniḥ karaṇatvaṃ odanaḥ karmatā pākaḥ kṛtiḥ iṣṭasādhanatā ityādipadebhyaḥ agnirnodanaṃ pacetetyatreva anvayābodhāt agnikaraṇakaudanakarmakapākaviṣayakakṛtiriṣṭasādhanaṃ iti tu vākyaṃ na padaṃ ata eva dvāramityatra pidhehipadādhyāhāraḥ kriyāpadārthasyānyata upasthitau api kārakānanvayāt asāmarthyañca svabhāvāt /[+]
368kiñca pauruṣeyatvaṃ na tadarthadhījanyatvaṃ taduccāraṇadhīprabhavatvaṃ vā adhyāpakatadubhayadhījanyatvena siddhasādhanāt /[+]
378arthajñānavatādhyapakena siddhasādhanāt anyathā paṭhyamānavedabhāratābhyāṃ vyabhicārāt /[+]
391kiñca pūrvakalo na vedaśūnya ityuddeśyapratīterasiddheḥ nāṃśataḥ siddhasādhanaṃ tathā pūrvakālīnaṃ vedādhyayanaṃ gurvadhyayanapūrvakaṃ adhyayanatvāt idānīntanādhyāyanavat /[+]
490sādhanāvacchinnasādhyavyāpakapūrttaguṇatatvasyāśrautratvasya copādhitvāt aprayojakatvācca /[+]
577na cātra sādhanāvacchinnasya pakṣadharmāvavicchannasya vā sādhyasya vyāpakaḥ sparśavatsamavetatvaṃ upādhiḥ sarvatra varṇātmakaśabdapakṣīkaraṇe vyomaguṇeṣṭhanityeṣu dhvaniṣu sādhyāvyāpakatvāt sparśavat padasya pakṣamātravyāvartakatvena pakṣetaratvācceti /[+]
681syādet pralaye satyevameva tat sa eva tu nāsti pramāṇābhāvat iti cet na kālakapālānyāvṛttighaṭaprāgabhāvaḥ kāryadravyānādhārādhāraḥ kāryadravyānadhikaraṇakāryādhikaraṇavṛttirvā abhāvatvāt ākāśavṛttyanyonyābhāvavaditi vṛttapralayasādhanāt /[+]
682evameva ghaṭadhvaṃsaṃ pakṣīkṛtyāgāmipralayasādhanam /[+]
687na ca pavanaparamāṇūnāmapi pakṣatvenāṃśataḥ siddhasādhanaṃ pakṣadharmatābalalabhyasādhyāpratīteḥ abhedānumānavacca pakṣasya dṛṣṭāntatvāvirodhaḥ /[+]
699ata eva svakṛtisādhye pāke pravartate na tviṣṭasādhanatājñānasādhyā svakṛtyasadhye cikīrṣāpatteḥ svakṛtyasādhyatvajñānaṃ pratibandhakamiti cet na tadabhāvakāraṇatve gauravāt /[+]
703anyathā svakṛtyasādhyatvāniṣṭasādhanatvopekṣaṇītvaniṣphalatvajñānaṃ pratibandhakaṃ kriyājñānameva pravartakaṃ kalpeta /[+]
704nanu sanodhātvarthagocarecchāvācitvāt lāghavāñca kṛtāvicchā cikīrṣā sā ca vṛṣṭāviveṣṭasādhanatājñānāditi cet na vahninā sādhayāmītivat kṛtyāsādhayāmītīcchāyāḥ kṛteḥ pūrvamanubhūyamānāyāḥ sanantāvācyatvena gauraveṇa ca pratyākhyātumaśakyatvāt /[+]
706iṣṭasādhanatvena vṛṣṭāviva kṛtāvicchāsambhave 'pi kṛtīcchā na pravartikā kintu svakṛtisādhyecchaiva ghaṭaṃ jānāti cikīrṣati karotījñānacikīrṣākṛtīnāmekaviṣayatvānubhavāt /[+]
712vastutastu kriyānukūlā kṛtiriṣṭopāya iti jñāne kriyāyāḥ kṛtisādhyatvamiṣṭopāyatvañca bhātaṃ kriyādvāraiva kṛteriṣṭasādhanatvāditi tadbodhāt kṛtāviva kṛtisādhyatvena kriyāyāmapi saiveccheti cikīrṣāyāṃ kṛtisādhyatvaprakāranaiyatyamataḥ kṛtisamānaviṣayacikīrṣātvena cikīrṣāyāḥ kṛtikāraṇatvaṃ na tu kṛtīcchātvena bhinnaviṣayatayā gauravāt /[+]
713tathāpi yena rūpeṇa yasyeṣṭasādhanatvaṃ tena prakāreṇa tatrecchā yathā svakedāravṛṣṭitvena iṣṭasādhanatvāt tathaivaicchā tathā kṛtisādhyatvena pākasyeṣṭasādhanatvamataḥ kṛtisādhyatvena tatrecchā bhavatīti kṛtau kṛtiviṣaye vā cikīrṣāyāṃ na vṛṣṭīcchā vilakṣaṇasāmagrayantarakalpanamiti cet bhavedevaṃ yadi kṛtisādhyatvena pākasya odanasādhanatā syāt na caivaṃ gauravāt kintu pākatvena sa tu kṛtiṃ vinā netyanyadetat /[+]
714vahninā sādhayāmītivat kṛtyā sādhayāmītīcchā iṣṭasādhanatājñānādeveti cet tarhi tatra vahnisādhyatājñānavadatrāpi kṛtisādhyatvajñānaṃ kāraṇamāvaśyakaṃ kṛtau cānubhavasiddhacikīrṣādhīnatatvaṃ viśeṣaḥ tena prāṇapañcakasañcāre jīvanayonikṛtisādhye na pravṛttiḥ anyathā kṛtisādhyeṣṭasādhanatāpakṣe 'pi tatra pravarteta /[+]
716kiñca cikīrṣāsādhyāvasthāyāḥ kṛteḥ siddhāvasthasādhanatvavirodhena kṛtisādhyatā pākādau na jñāyeteti cet na asti hi kṛtiviśeṣomānasapratyakṣasiddhojīvanayoniprayatnavyāvṛttaścikīrṣopalakṣyaḥ yatra cikīrṣākāraṇatvagrahaḥ sa ca tava jātirūpo mama tvanugatakāraṇopādhirūpaḥ evañca cikīrṣādhīnatvenānugatena kṛtiviśeṣāṇāmupalakṣyāṇāṃ anugatatvamapi /[+]
719nanu kṛtisādhye na kṛtirviśeṣaṇamasattvāt sattve vā kṛtau satyāṃ jñānaṃ jñāne ca kṛtirityanyonyāśrayaḥ nopalakṣaṇamatiprasaṅgāditi cet na kṛtirhi jñāne viṣayatayā viśeṣaṇameva sādhye ca paricāyakatayopalakṣaṇaṃ anyathā iṣṭasādhane 'pīṣṭaṃ na viśeṣaṇamasattvāt nopalakṣaṇamatiprasaṅgāt liṅgajñānādau vā kā gatiḥ /[+]
737evaṃ cikīrṣāyāṃ mamaikaṃ kṛtisādhyatvaṃ prayojakaṃ tava tu kṛtisādhyatve satīṣṭasādhanatvaṃ sukhatvaṃ duḥkhābhāvatvañceti catuṣṭayaṃ icchāprayojakantu mama sukhatvaṃ duḥkhābhāvatvañceti dvayaṃ vṛṣṭisādhnatvena tatrecchā sādhanatvasyecchāvirodhitvāt /[+]
738tava tu cayaṃ viṣabhakṣaṇe tu kṛtisādhyatve 'pi balavadaniṣṭasādhanatvena cikīrṣā nāstīti kṛtau cikīrṣājanyatvaṃ viśeṣaṇamiti kaścit tattucchaṃ evaṃ hi viṣabhakṣaṇaṃ kṛtisādhyameva na syāt jīvanayonikṛte stasyānutpatteriti vyarthaṃ viśeṣaṇam /[+]
739syādetat iṣṭasādhanatābhramād viṣabhakṣaṇe caityavandane ca cikīrṣājanyakṛtisādhyatvamasti jñānaprayuktatvāt kāryatvasya tathāca sañjātabādho 'pi tatra kāryaṃ tvajñānāt pravarteta tathā tṛpto 'pi bhojane /[+]
740nanu svakṛtisādhyatānubhavastathā anyatheṣṭasādhanatāsmaraṇe viṣabhakṣaṇe 'pi pravarteta na ceṣṭasādhanatājñānaṃ vedovānubhāvakamastīti cet na vastutastatra kṛtisādhyatve liṅgāntareṇāptavākyena vā tadanubhavasambhavāt liṅgābhāsācchabdābhāsādvā apravṛttiprasaṅgācca bhedāgrahavādinastacca tava tadanubhavābhāvāt maivaṃ svaviśeṣaṇavattāpratisandhānajanyaṃ hi kāryatājñānaṃ pravartakaṃ tathā hi kāmye puruṣaviśeṣaṇaṃ kāmanā tataḥ kāmyasādhanatājñānena yāgapākādau kāryatājñānaṃ nitye ca kālaśaucādi svaviśeṣaṇaṃ tathācaitatsandhyāyāmahaṃ kṛtisādhyasaṃdhyāvandanaḥ saṃdhyāsamaye śaucādisvaviśeṣaṇajñānajanyaṃ taduktaṃ sa ca kāryaviśeṣaḥ puruṣaviśeṣaṇāvagataḥ pravṛttiheturiti /[+]
741saṃjātabādhasya ca viṣabhakṣaṇe caityavandane ca bhramadaśāyāmiva neṣṭasādhanatājñānamasti yena tajjanyakāryatājñānāt pravarteta tṛptasya ca kāmanāviraheṇa iṣṭasādhanatājñānābhāva na tathā bodhaḥ /[+]
743iṣṭasādhanatāliṅgakaṃ kāryatājñānaṃ pravartakaṃ ityapare tanna nitye tadabhāvāt /[+]
745nanu viṣabhakṣaṇavyāvṛttamiṣṭasādhanatvameva kṛtisādhyatājñāne viṣayatayā viśeṣaṇamastu svaviśeṣaṇavattājñānajanyatvāpekṣayā laghutvāt /[+]
747cikīrṣā iṣṭasādhanatājñānasādhyā upāyecchātvāt vṛṣṭīcchāvat /[+]
749bhogacikīrṣāyāṃ tadabhāvāvaprayojakamiṣṭasādhanatvamiti cet na tavāpi svaviśeṣaṇadhījanyatvābhāvena tatra tasyāprayojakatvāt /[+]
750kṛtihetucikīrṣāyāṃ tat prayojakaṃ na ca bhogacikīrṣā tathā upāyacikīrṣāta eva kṛtisambhavāt iti cet tulyamiti maivaṃ sādhyatvasādhanatvayorvirodhenaikatra jñātumaśakyatvāt /[+]
751asiddhāvasthasya hi sādhyatvaṃ siddhatādaśāyāṃ tadabhāvāt siddhatādaśāyāñca sādhanatvaṃ asiddhāvasthāvataḥ kāryānutpatteḥ tathāca pākāderasiddhatvasiddhatvajñāne sādhyatvasādhanatvagrahaḥ /[+]
753na ca svarūpagatatāsādhyatvasādhanatvayorato na virodha iti vācyam /[+]
756idānīṃ sādhyatvaṃ agre sādhanatvaṃ jñāyata iti cet na idānīmagrimapadārthayornānātvādananugamena vyāptyagrahāt śabdena tathā pratipādayitumaśakyatvāt gauravācca /[+]
757na ca kṛtitaḥ siddhamiṣṭasādhanamitijñānāt cikīrṣā na hi siddhaṃ kaścit cikīrṣati kṛteḥ pūrva kṛtitaḥ siddhamiti jñānābhavācca /[+]
758na ca kṛtisādhyatvena pākāderiṣṭasādhatvāt sādhanatvamapi sādhyam /[+]
759na hi kṛtisādhyatvena pākasyaudanasādhanatā ityuktaṃ tasmāt kṛtakriyamāṇavilakṣaṇaṃ kṛtyanantarabhaviṣyattārūpaṃ kṛtisādhyatvaṃ cikīrṣāprayojakaṃ tādṛśañca sādhanatvavirodhyeva /[+]
760kiñca sādhanatvasya siddhamātradharmatvāt sādhanatvajñānamicchāvirodhi na hi kaścit siddhamicchatītyuktam /[+]
761etena vṛṣṭyādāviṣṭasādhanatājñānamupāyecchākāraṇatvena kḷptamiti nirastam /[+]
764anye tu sukhaduḥkhābhāvatatsādhaneṣṭicchāprayojakamanugatamuddeśyatvaṃ puruṣārthapadavedanīyaṃ dharmāntaramasti anugatakāryasyānugatakāraṇaniyamyatvāt /[+]
765tadeva duḥkhatatsādhanādau cikīrṣāprayojakamiti /[+]
774nanu kṛtau naṣṭāyāṃ sannapi dharmī na kāryaḥ tathāca kathaṃ kārye 'pūrve kāmino 'nvayaḥkṣaṇikatvena kriyātulyatvāditi cet na yadvṛttikāmyasādhanatvaṃ tatra kāryatā buddheḥ prayojakatvāt na tu kāryatāviśiṣṭasya kāmyasādhanateti vyāptiḥ /[+]
775nanu pākādau kṛtisādhyatājñānaṃ na pratyakṣeṇa kṛtyanantaraṃ pāke sati kṛtisādhyatājñānaṃ tasmin sati kṛtirityanyonyāśrayāt kṛtisādhyatotīrṇe cikīrṣākṛtyorasambhavācceti cet na pāko matkṛtisādhyaḥ matkṛtiṃ vinā asattve sati madiṣṭasādhanatvāt daivādyanadhīnatve sati madiṣṭasādhanatvādvā madbhojanavadityanumānāt svakṛtisādhyatājñānaṃ yasya yadiṣṭasādhanaṃ yatkṛtiṃ vinā yadā na sambhavati tat tadā tatkatisādhyaṃ iti vyāpteḥ /[+]
776asiddhasyeṣṭasādhanatvābhāvāt balavadaniṣṭānanubandhitvañca liṅgaviśeṣaṇaṃ tena na madhuviṣasaṃmpṛktānnabhojane vyabhicāraḥ sāmānyatastasyāpi kṛtisādhyatotīrṇe na vyabhicāraḥ sāmānyatastasyāpi kṛtisādhyatvāt atītatādaśāyāñcātītaudanecchāviraheṇeṣṭasādhanatvābhāvāt /[+]
777ata eva nidāghadūnadehovarṣati vāride toyadātoyalābhasambhāvanāyāṃ vā saro 'vagāhane na pravartate iṣṭasantāpaśāntisādhanatoyasambandhasya svakṛtiṃ vināpi siddhipratisandhānena liṅgābhāvena svakṛtisādhyatvajñānābhāvāt /[+]
779yasya santāpaśāntimamātramiṣṭaṃ sa sato 'vagāhanasyeṣṭasādhanatvameva na pratisandhatte upasthitavṛṣṭito 'pi tatsambhavāditi kaścit tanna toyasambandhatvena santāpaśāntisādhanatvaṃ tasya ca saro 'vagāhane 'pi sattvāt anyathā vṛṣṭirapi tatsādhanaṃ na syāt saro 'vagāhanādapi tatsiddheḥ /[+]
780kāryasādhanatvañca kṛtisādhyatve na liṅgaṃ pākādivadodanāderapi pravṛtteḥ pūrvaṃ kṛtisādhyatvajñāne hetvabhāvāt /[+]
791yattu smṛtapāke kṛtisādhyatvāsaṃsargāgrahātpravṛttiḥ sa cāsaṃsargāgrahaḥ iṣṭasādhanatāgrahāditi /[+]
801anyathā kṛtisādhyeṣṭasādhanatāpakṣe 'pi pākādau kṛtisādhyatvaṃ kathamavagamyeta /[+]
802kiñca tavāpīṣṭasādhanatājñānāt kathaṃ vṛṣṭyādāvicchā siddhatvasyecchāvirodhitvāt anāgatasya jñātumaśakyatvāt /[+]
803ata eva siddhāsiddhaviṣayatvanirāsena sukhādijñānāt phale 'pi neccheti na vṛṣṭyādāviṣṭasādhanatāpi /[+]
805atha sāmānyalakṣaṇapratyāsattyā vṛṣṭyāditvena sukhāditvena ca siddhāsiddhavṛṣṭyāditatphalaviṣayakaṃ jñānamutpannaṃ tena siddhaṃ virodhinaṃ tyaktva asiddhaviṣayecchotpadyate yadi ca sāmānyalakṣaṇā nāsti tadā yena rūpeṇeṣṭasādhanatvagrahaḥ tena rūpeṇa jñāte siddhe vecchotpadyate anvayavyatirekābhyāṃ tādṛśajñānasya tādṛśecchājanakatvāvadhāraṇāt sukhecchāyāmapyekaṃ iti cet tarhi mamāpi pākatvācchedena kṛtisādhyatājñānādanāgate cikīrṣā tacca jñānaṃ sakalapākaviṣayaṃ sannikṛṣṭapākaviṣayaṃ vetyanyadetat /[+]
806bālasya vyāptyādyagraheṇādyā pravṛttirjīvanādṛṣṭodbodhitajanmāntarasaṃskārajanyāt stanapānaṃ kāryamiti smaraṇāt tavāpīṣṭasādhanatāsmaraṇāt tatra pravṛttiḥ ananyagatikatvāt /[+]
809vastutastu śuṣkakaṇṭhatayā bālo duḥkhamanubhavan virodhitayā sukhaṃ smarati tataḥ sukhatvajñānāt sukhavṛttikāryatvaṃ sukhavṛttitayā antaraṅgatvāt na tu stanapānamiṣṭasādhanamiti smaraṇaṃ sukhāvṛttitvena vahiraṅgatvāt sukhakāryatvañca stanapānamapi viṣayaḥ tena stanapāne kāryatvajñānādeva pravṛttiḥ iṣṭasādhanatājñānasya tadānīṃ sāmāgṣabhāvāt evañcādyapravṛttau kāryatvajñānaṃ prayojakaṃ kḷptamityagre 'pi tadeva pravartakaṃ kḷptatvāt /[+]
810navīnāstu mamedaṃ kṛtisādhyamiti jñānaṃ na pravartakaṃ anāgataviṣaye pratyakṣānumānayorasambhavāt kintu yādṛśasya puruṣasya kṛtisādhyaṃ yaddṛṣṭaṃ tādṛśatvamātmanaḥ pratisandhāya tatra pravartate tathāhyodanakāmasya tatsādhanatājñānavataśca taṇḍulādyupakaraṇavataḥ pākaḥ kṛtisādhyaḥ ahamapi ca tādṛśa iti jñānāt pāke pravartate /[+]
813ata eva sañcātabādhaścaityavandane viṣayabhakṣaṇe ca na pravartate iṣṭasādhanatā jñānavato hi tat kṛtisādhyaṃ /[+]
814na ca sañjātabādhastatra iṣṭasādhanatājñānavān /[+]
822viṣabhakṣaṇādivyāvṛttaṃ kṛtisādhyatvajñāne iṣṭasādhanatvaṃ viṣayatayāvacchedakaṃ lāghavāt na tu svaviśeṣaṇavattāpratisandhānajanyatvaṃ gauravāt /[+]
823na ca siddhāsiddhāvasthayoḥ sādhyatvasādhanatvayorvirodhaḥ nirviśeṣitayostayoravirodhāt /[+]
824pāko 'siddhaḥ sādhyaḥ siddhaḥ sādhanañcetyunubhavāt /[+]
825tadā sādhyatvaṃ hi tadā sādhanatvasya virodhi niyamatastenaiva tasya pratikṣepeṇa sahānavasthānaniyamāt na tu sādhanatvasyānyadā sādhanatvasya vā tayorapratikṣepāt /[+]
826anyadā sādhanatve 'pi sādhanatvamastyeva sāmānyābhāve viśeṣābhāvaprasaṅgāt /[+]
828na ca tadā kṛtisādhyatve sati tadeṣṭasādhanatvajñānaṃ pravartakaṃ ata eva vājapeyena yajetetyatra yāgasya karaṇāvasthāyāṃ siddhatvena na vājapeyasya sādhyatā ekadā tayorvirodhāditi karmanāmadheyatvaṃ na tu karaṇasya siddhatvena sādhyatvavirodhaḥ yogasvarūpe tayoḥ sattvāt /[+]
831na ca kṛtisādhyatveṣṭasādhanatvayoḥ samayabhedamādayaikatra pratītirasti tathā liṅgābhāvāditi cet na sādhyatvasādhanatvayoravirodhasyoktatvāt evaṃ siddhatvāsiddhatvayorbhāvābhāvarūpatve 'pi na virodhaḥ ekadharmigatvena mānasiddhatvāt /[+]
833api ca yadi sādhyatvasādhanatvayorvirodhastadā tavāpīṣṭasādhanatvena kāryasādhanatvena vā kāryatvaṃ nānumīyate hetusādhyayorvirodhena sāmānādhikaraṇyābhāvena vyāptyasiddheḥ pakṣe sādhyasādhanayoranyatarasattve bādhāsidhyoranyataraprasaṅgācca /[+]
834na ca vācyamidānīṃ matkṛtisādhyatvaṃ sādhyamagre madiṣṭasādhanatvaṃ hetuḥ daivādyanadhīnatve sati yadagre madiṣṭāsādhanaṃ tadidānīṃ matkṛtisādhyamiti vyāptiḥ tathāca samayabhedamādāya sādhyatvasādhanatvayoravagama iti idānīmagrimapadārthayornānātvādanugatarūpābhāvena vyāpteragrahāt pākanyāyenānyatrāpi tattatsamayāntarbhāvena sādhyatvasādhanatvayorapratītiḥ pratītau vā mamāpīdānīṃ kṛtisādhyatve satyagre iṣṭasādhanamiti jñānaṃ pravartakamastu /[+]
837athopāyacikīrṣāyāṃ tatkāraṇaṃ icchākaraṇasukhatvajñāne kṛtisādhyatvaṃ yadā viṣayastadā sukhe cikīrṣā no cedicchāmātramiti dvayameva cikīrṣāheturiti cet tarhīcchāhetujñāne yadā kṛtisādhyatvaṃ bhāsate tāda cikīrṣā no cedicchāmātramityeva sukhatadupāyacikīrṣākāraṇamastu lāghavāt sukhatvajñānavadiṣṭasādhanatājñānasyāpīcchākāraṇatvāt /[+]
838ata eva pāke iṣṭasādhanatājñāne kṛtisādhyatvaṃ viṣaya iti tatra cikīrṣā na tu vṛṣṭyādijñāne tadviṣayatvamitīcchāmātraṃ sukhacikīrṣāyāmicchākāraṇajñāne kṛtisādhyatāviṣayake cikīrṣājanakatvāvadhāraṇāt /[+]
840vastutastūpāyacikīrṣā iṣṭasādhanatājñānasādhyā upāyecchātvāt vṛṣṭīcchāvat /[+]
844evañcopāyacikīrṣāyāmiṣṭasādhanatvajñāne dhruve 'tiprasaṅgavāraṇārthaṃ kṛtisādhyatvanirvāhārthañca kṛtisādhyatvamapi viṣayatayāvacchedakamastu na tu tadvihāya tanmātraṃ kḷptakāraṇaṃ vinā kāryānupapatteḥ /[+]
845ata eva stanapānapravṛttāvapyupāyecchākāraṇatvena gṛhītasyeṣṭasādhanatvajñānasyāpi kalpanaṃ dṛṣṭānurodhitvāt kalpanāyāḥ /[+]
846nanu sādhanatvamicchāvirodhi tasya siddhadharmatvāt vṛṣṭyādau tatsādhyeṣṭajñānādiccheti cet na nirviśeṣitayoḥ siddhatvāsiddhatvayoravirodhenecchāsādhanatvayoravirodhāt /[+]
847tadāsiddhatvaṃ tadā siddhatvañca necchāsādhanatvayoḥ prayojakamiti tathā na jñāyata eva /[+]
852etena navīnamatamapyapāstaṃ parasya hi kṛtisādhyatvaudanakāmanāvattveṣṭasādhanatājñānānāṃ jñānaṃ tathā ātmana odanakāmānāvattevaṣṭasādhanatājñānasya jñānaṃ na pravṛttikāraṇaṃ gauravāt kintu matkṛtisādhyatve sati madiṣṭasādhanatājñānameva lāghavāt yathā ca sādhyatvasādhanatvayoravirodhaḥ anāgatasya pākādeḥ kṛtisādhyatvajñānañca tathopapāditameva kiñca parakṛtisādhyatvamajñātvāpi svakṛtisādhyeṣṭasādhanatājñānāt svakalpitalipyādau yauvane kāmodrekāt sambhogādau pravṛtteśca tadeva pravartakam /[+]
855astu caivaṃ tathāpi kṛtisādhyatājñāne iṣṭasādhanatvameva vyāvartakamastu svaparakīyeṣṭasādhanatājñānaphalakāmanājñānāpekṣayā laghutvāt iṣṭasādhanatājñānajñānasya phalakāmanājñānasya ca hetutve mānābhāvācca /[+]
859na ca sañjātabādhasya viṣabhakṣaṇādāvicchāsti iṣṭasādhanatvenājñānāt atītabhojane 'pyata eva na pravartate tṛpteḥ siddhatayā icchāviraheṇa bhojane tadupādhikeṣṭatvābhāvādatītatṛptāvicchā nāstīti tatsādhane 'pīṣṭatvābhāvādeva na pravṛttiḥ /[+]
861iṣṭasādhanatvajñānena tasyāpīṣṭatvāt /[+]
862hantaivaṃ prāthamikatvādiṣṭatvārthamavaśyāpekṣaṇīyatvācca kṛtisādhyatve satīṣṭasādhanatājñānameva cikīrṣākāraṇamastviti cet na iṣṭāsādhanatvābhāve 'pi bhoge cikīrṣāsattvāt tasyāṃ svakṛtisādhanatvābhāve 'pi bhoge cikīrṣāsattvāt tasyāṃ svakṛtisādhyatvajñāne satīṣṭatvameva kāraṇaṃ na tviṣṭasādhanatvaṃ vyabhicārāt /[+]
863pākādau tadanvayavyatirekāvapīṣṭatvopakṣāṇau evaṃ bhoge 'pi pravarteteti cet na iṣṭasādhanatāpakṣe 'pi muktirūpeṣṭasādhane sukhe pravarteteti tulyam /[+]
866tasmāt svakṛtisādhyatvaṃ vidhiriṣṭatvaṃ sahakārīti maivaṃ iṣṭasādhanatājñānasyopāyecchāyāṃ hetutvāvadhāraṇāttasyāstajjanyatvaniyamādicchāyāḥ svaviṣayecchānutpādakatvaniyamācca /[+]
869nanu sāmudrakavikhyāte bhāviyauvanarojye bhogasādhane svakṛtisādhyatve satīṣṭasādhanatvajñānāt kuto na pravartate bhāvirājyasyāsiddhatvāt pravatteḥ siddhaviṣayatvaniyamāt rājyopāyāparicayācca /[+]
871kiñca rājyopayāparicaye tatra mā pravarttiṣṭa svakṛtisādhyeṣṭasādhanatvena jñāne rājye pravṛttiprasaṅge kimāyātaṃ /[+]
872na hi kṛtisādhyeṣṭasādhanatvena jñāne 'pi tadupāyajñānaṃ tatra pravartakaṃ gauravāt bhinnaviṣayatvācceti cet maivaṃ yauvane hi yāvat pravartata eva rājye bālye tu rājyopāyamakṛtvā matkṛtyedānīṃ rājyaṃ na siddhyatīti svakṛtyasādhyatājñānādeva na pravartate yathā taṇḍulaṃ vinā pāke svakṛtyasādhyatājñānāt rājyopāye tu svakṛtisādhyeṣṭasādhanatvena jñāte devatārādhanādau pravartata eva /[+]
875iṣṭasādhane ceṣṭotpattināntarīyakaduḥkhājanakatvaṃ viśeṣaṇaṃ na tu tajjñānābhāvaḥ kāraṇaṃ kintu tadeva viṣayatayā kāraṇatāvacchedakaṃ lāghavāt tena madhuviṣasampṛktānnabhojane na pravṛttiḥ pareṇāpi pravṛttipūrvaṃ liṅgaviśeṣaṇatvena anyathā vā tajjñānaviniyogasvīkārāt /[+]
881āstikasya niṣiddhatvena jñāte 'pi pravṛttiḥ rāgadveṣayorutkaṭatvena narakasādhanatvajñānatirodhānāt /[+]
882nanu na kalañjaṃ bhakṣayedityatra vidhyarthaniṣedhānupapattiḥ tadbhakṣaṇasya tṛptirūpeṣṭasādhanatvāt /[+]
883na cāsurāvidyādivat paryudāsalakṣaṇayā virodhyaniṣṭasādhanatvabodhanaṃ naño 'samastatvāt kriyāsaṅgatatvena pratiṣadhavācakatvavyutpatteśceti cet na viśeṣyavati viśiṣṭaniṣedhasya saviśeṣaṇe hīti nyāyena viśeṣaṇaniṣedhaparyavamāyitayā kalañjabhakṣaṇamiṣṭotpattināntarīyakaduḥkhātiriktaduḥkhasādhanamiti na kalañjaṃ bhakṣayedityanena bodhanāt /[+]
884iṣṭasādhanatāvācakasya siddheḥ sāmānyato niṣedhānupapatterbalavadaniṣṭānanubandhīṣṭasādhanatvaviśeṣaniṣedhatātparyaṃ tathācāśakyaviśeṣaniṣedhaparatvaṃ naña iti kaścit /[+]
892anye tvabhicārasya vairibadhaphalakatvena śrutatvāt badhasādhanatvena śyeno vidhīyate na tu badhasādhyanarakasādhanatvena narakasya phalatvenāśruteḥ /[+]
912vastutastu maraṇoddeśena kṛto 'dṛṣṭādvārakastadanukūlyavyāpāro hiṃsā śyenaścādṛṣṭadvārakastanukūlyavyāpāro hiṃsā śyenaścādṛṣṭadvārā maraṇasādhanamato na hiṃsā /[+]
913yadi cādṛṣṭadvārāpi maraṇasādhanaṃ hiṃsā syāt tadā saptamītailābhyaṅgasyādṛṣṭadvārā iṣṭabhāryavināśahetutvādabhyaṅgakartuhiṃsakatvāpattiḥ /[+]
919apare tu anabhisaṃhitanarāntaravyāpāramadvārīkṛtyamaraṇasādhanaṃ hiṃsā khaṅgakārasyānabhisaṃhitanarāntaravyāpāradvārā maraṇasādhanatvaṃ tasya hi narāntaravyāpāradvārā maraṇasādhanatvaṃ tasya hi narāntaravyāpāro nābhisaṃhitaḥ kintu dhanalābha iti khaṅgakāro na ghātakaḥ /[+]
925syādetat neṣṭasādhanatā vidhiḥ nitye sandhyopāsanādau phalābhāvāt /[+]
930kiñca nitye kartavyatābodhanāt prāk na pratyavāye pramāṇamasti vidheḥ kartavyatvamavagamya kartavyākaraṇe pratyavāyakalpanaṃ yenānyonyāśrayaḥ kintu nindārthavādena prāyaścittopadeśena copāsanasya prakṛtyarthasya tāvadvyāpārasvarūpasyābhāvaḥ pratyavāyaheturavagataḥ tathāca sandhyopāsanābhāvaḥ pratyavāyadvārā duḥkhasādhanaṃ tadabhāvaḥ sandhyopāsanaṃ duḥkhasādhanābhavatvena phalaṃ prāyaścitte pāpadhvaṃsavaditi tatsādhanatvena kṛtirbodhyate vidhinā /[+]
933na ca upāsanākaraṇaṃ pratyavāyaheturnopāsanābhāvaḥ tathāca duḥkhasādhanābhāvatvena kṛtiriṣṭā na tūpāsanamiti vācyam /[+]
936vastutastu kṛtisādhyatve satīṣṭasādhanatājñānaṃ pravartakatvena nirvyūḍhaṃ /[+]
938navyāstu nityāpūrvaprāgabhāvo duritadvārā duḥkhasādhanaṃ tadabhāvo 'pūrvaṃ duḥkhasādhanābhāvatveneṣṭaṃ tatsādhanatvena kṛtisādhyatvena ca sandhyopāsanaṃ vidhīyate iti tanna nindārthavādādinā sandhyopāsanābhāvastadakaraṇaṃ vā pratyavāyaheturavagato na tvapūrvābhāvaḥ prathamaṃ pramāṇābhāvena tadanupasthiteḥ vidheḥ iṣṭasādhanatvabodhakatvāt pariśeṣeṇāpūrvamiṣṭaṃ kalpyata iti cet tarhi viśvajinnayāyena svarga eva phalaṃ kalpyatāṃ kāmyatvasya tvayāpi svīkārāt kiñca vidhipravṛttāvapūrvajñānaṃ apūrvajñāne ca vidhipravṛttirityanyonyāśrayaḥ /[+]
943nanu nitye vedāt kāryatājñāne 'pi prayojanajñānaṃ vinā kathaṃ pravṛttiḥ na hi prayojanamuddiśya mando 'pi pravartate iti cet na nitye phalabādhena pravṛttimātre prayojanajñānasyāprayojakatvāt kāmye 'pi prayojanajñānaṃ na sākṣāt pravartakaṃ upāyaviṣayatvāt prayojane 'pravṛtteśca kintviṣṭasādhanatājñānadvārā kāryatājñāne upakṣīṇameva kathamayaṃ niścayaḥ nitye iṣṭasādhanatājñānāsambhavāt kāryatājñānasya vedādapi sambhavāt /[+]
945yattu laukike niṣphale duḥkhaikaphale vā na pravartate tadiṣṭasādhanatāliṅgakasya[+]
961kiñca sukhaṃ duḥkhābhāvaśca mukhyaṃ prayojanaṃ tatsādhanañca gauṇaṃ nityāpūrvantu prayojanaṃ /[+]
966tadayaṃ saṅkṣepaḥ nitye duḥkhaikaphalatvena pravṛttyanupapatteḥ phalopādhikartavyatā tacca phalaṃ duḥkhasādhanābhāvaḥ pāṇḍāpūrvaṃ veti tadicchā pravṛttyarthaṃ pratyahamupeyā tāṃ vinā pravṛttyanupapatteḥ tathācārthavādikaṃ vidhivākyaśrutañca phalamastu kṛtamanyena /[+]
969nanvidamiṣṭasādhanamiti jñānādetatsādhyamiṣṭamiti jñānācca pravṛttidarśanāt prathamasyaiva pravartakatve kiṃ vinigamakaṃ ucyate phalecchāyāṃ svaviṣayaviśeṣyakajñānasya hetutvena kḷptatvāt upāyacikīrṣāpi bādhakaṃ vinā tathā /[+]
970vastutastu kṛtisādhyayāgasya sādhya iṣṭa iti jñānasya pravartakatve yajetetipadāt prathamaṃ kṛtisādhyo yāga iti jñānaṃ tataḥ kṛtisādhyayāgasya sādhya iṣṭa iti jñānaṃ viśeṣaṇajñānasādhyatvāt viśiṣṭajñānasyeti jñānadvayaṃ tava mama tu yāgaḥ kṛtisādhya iṣṭasādhanamityekameva jñānaṃ /[+]
972atha sādhyamiṣṭaṃ yasyeti sādhyeṣṭakatvaṃ śakyaṃ tathāca bahuvrrīhyarthāpekṣayā iṣṭasya sādhanamiti padyarthasya laghutvāttadeva śakyam /[+]
977tasmāt tatsādhanakatvameva tatsādhyatvaṃ evañca lāghavāt tatsādhanatvajñānameva pravartakaṃ na tu tatsādhanakatvajñānamiti /[+]
983vastutastu iṣṭasya viśiṣya sukhatvādinā ajñāne yāga pākādāviṣṭasādhanatājñānepyapravṛttiprasaṅgaḥ iṣṭasyāpalpādhikabhāvena nānāprakāratvena ca viśiṣyānadhyavasāyāt /[+]
984na ceṣṭaviṣayatāvacchedakasukhatvāderupalakṣaṇamiṣṭatvaṃ sukhaduḥkhābhāvatatsādhaneṣu anugatasyopalakṣyasyābhāvenānanugamāditi /[+]
986yatrecchā tatsādhanatājñānameva lokavedasādhāraṇaṃ pravartakaṃ teṣāṃ sukhaduḥkhābhāvatatsādhanatvenecchāviṣayāṇāṃ ananugatānāmapi vastusadicchāviṣayatvamevānugamakaṃ evaṃ yadā sukhādāvicchā bhavati svakṛtisādhyatve sati sukhādisādhanamiti jñānaṃ tadā pākādau pravartate /[+]
987nanvevaṃ pravartakajñānaviṣasya nānātvena tacchaktasya vidhipratyayasya nānārthatvaprasaṅga iti cet na sukhatvādinānanugataṃ iṣṭatvenānugataṃ phalaṃ prati sādhanatvasya yāgāderliṅgādinā bodhanāt tathā ca phalānāmanugamārthaṃ phalecchā śakyā na tvicchā jñānakāraṇatvena /[+]
988athaivaṃ sukhādisādhanatvena jñānaṃ pravartakaṃ tanna śakyaṃ ananugamāt yacca śakyamiṣṭasādhanatvaṃ tajjñānaṃ na pravartakaṃ iti vidheḥ pravartakatā na syāt iti cet sākṣādevameva kintviṣṭasādhanaṃ yāgaiti liṅgā bodhite iṣṭākāṅkṣāyāṃ kāmyatvena śrutaḥ svarga eva iṣṭatvenāvagamyate tadanantaraṃ svargakāmapadasamabhivyāhārāt svargasādhanaṃ yāga iti jñānaṃ pravartakamutpadyate /[+]
991yattu sarveṣāmeva vidherna sākṣāt pravartakaṃ vidhibodhakāt svakṛtisādhyatvāderanavagamāt sveṣṭasādhanatvañca ahaṃ iṣṭasādhanayāgakaḥ svargakāmatvāddarśavākyāvagatasvargakāmavadityanantaramarthāt pratīyate /[+]
993yatrecchā tatsādhanamiti śābdajñānādeva pravṛttyupapattestatpratītirniṣphalā /[+]
994anye tu sādhanatvamātraṃ vidhyarthaḥ svargādisādhanatālābhastu samabhivyāhārāt iṣṭasādhanatāpakṣe 'pi tasyopajīvyatvāt tathāhi yajetetyanena yāgaḥ kṛtisādhyaḥ sādhanañceti bodhite sādhanasya sādhyākāṅkṣāyāṃ kāmanāviṣayatvena śrutī'siddhaḥ svarga eva sādhanākāṅkṣo sādhyatvenāvagamyate upasthitatvāt /[+]
995na ca yāgasya sādhanākāṅkṣā kṛtisādhyatvenaivopasthiteḥ /[+]
997iṣṭasādhanatāvidhipakṣe 'pi tarati mṛtyuṃ tarati brahmahatyāṃ yo 'śvamedhena yajate ityādyarthavāde vidhikalpanamiti cet /[+]
999avinābhāvāt tathābhūtasādhanatvasya vidheyatvavyāptatvāt vyāpakānupalambhabādhodadvārāya vā prayojanābhāvānna tatkalpanaṃ tatretyapyāhuḥ /[+]
1000yattviṣṭasādhanatvābhidhāne karaṇe liṅgo 'nuśāsanāt darśapaurṇamāsābhyāmityanabhihitādhikāravihitā tṛtīyā na syāditi /[+]
1003vastutastvabhihitānvayalabhyaṃ yāgeṣṭasādhanatvaṃ iṣṭasādhanatvamātrasya vidhyarthatvāt /[+]
1008evañca kṛtāviccheṣṭasādhanatājñānāt tatsādhyeṣṭajñānādvā vṛṣṭyādau tathā kalpanāt /[+]
1012pākādikṛtīṣṭasādhanatājñānāt pākakṛtāvicchā tataḥ kṛtirityabhyupagamāt /[+]
1015iṣṭasādhanatāvagamāt vahninā pākaṃ sādhayāmītīcchā tathā kṛtisādhyatvena iṣṭasādhanatvāt pākasya pākaṃ kṛtyā sādhayāmītīcchā anyathā tattadupāyasādhyatvena icchā pākādau tattadupāyasādhyatvaprakārakajñānāt syādityanantakāraṇakalpanā syāt /[+]
1016mama tūpāyecchāyāmiṣṭasādhanatājñānameva hetuḥ kriyādvārā kṛteriṣṭasādhanatvajñāne kriyāyā apīṣṭasādhanatvaṃ viṣayaiti kṛtīcchā bhavantī kriyāviṣayāpi bhavatīti jñānecchāprayatnānāṃ samānaviṣayatāpi /[+]
1019ata eva bhoge sukhe ca cikīrṣā tadanukulakṛteriṣṭahetutvāt anyathā kṛtisādhyeṣṭasādhanatāpakṣe taccikīrṣāsāmagṣantaraṃ kalpyate /[+]
1020evañca sandhyāvandanaṃ duḥkhasādhanāvandanābhāvarūpatveneṣṭaṃ tatsādhanaṃ kṛtiriti liṅgarthaḥ anyathā kṛtirna kṛtisādhyā sandhyāvandanañca neṣṭasādhanamiti kasya kṛtisādhyatve satīṣṭasādhanatvaṃ vidhyarthaḥ syāt /[+]
1021ata evaikapratyayābhidheyatvapratyāsatterantaraṅgatayā vidhipratyayābhidheyeṣṭasādhanatvasya kṛtāvevānvayo na prakṛtyarthe tathaiva cikīrṣākāraṇajñānajanakatvāt prakṛtyarthasya ca kṛtau viṣayatvenānvaya iti /[+]
1024vahnisādhyatvena kṛtisādhyatvena vā na pākasyaudanasādhanatā ityuktam /[+]
1025kathaṃ tarhi vahninā pākaṃ sādhayāmītīcchā iti cet na iṣṭasādhanatvena jñāte yatra yatsādhyatvaṃ jñāyate tatra tatsādhyatvenecchā bhavatīti yatheṣṭasādhanatvena jñāte pāke vahnisādhyatvenāvagate iṣṭasya sādhanatājñānāt kṛtyā sādhayāmītīcchā tathāceṣṭāsādhanatvena kṛtisādhyatvena ca jñāte kṛtisādhyatvaprakārikecchā na tviṣṭasādhanatājñānamātrāditi /[+]
1026acāryāstu pravartakamiṣṭasādhanatājñānameva liṅgartastvāptabhiprāyo lāghavāt pākaṃ kuryāḥ kuryāmityatra vidhiliṅgaḥ sambodhyasvakartṛkakriyecchābhidhāyakatvenā jñāprārthanāśaṃsanādiliṅgo vaktrādīcchābhidhāyakatvena liṅgamātrasyecchāvācakatvakalpanācca /[+]
1028tato yo vyāpāraḥ yasya kṛtisādhyatayā yadvyāpāraviṣayakaḥ prayatno vā yasyāpteneṣyate sa tasya balavadaniṣṭānanubandhīṣṭasādhanamiti vyāptigrahāt yāgasyeṣṭasādhanatvamanuminoti /[+]
1029tathā hi yāgo madiṣṭasādhanaṃ matprayatnaviṣayatayā āpteneṣyamāṇatvāt yathā matpitrā matprayatnaviṣayatayeṣyamāṇaṃ madbhojanaṃ madiṣṭasādhanaṃ tathācedaṃ tasmāttathā /[+]
1031tataḥ kalañjabhakṣaṇaṃ mama balavadaniṣṭasādhanaṃ madiṣṭasādhanatve satyapyāptena matprayatnaviṣayatayā aniṣyamāṇatvāt yathā matpitrā matprayatnaviṣayatayā aniṣyamāṇaṇaṃ madhuviṣasampṛktānnabhojanaṃ mama balavadaniṣṭasādhanaṃ tathācedaṃ tasmāttathā sa cāpto vedavyākhyātā bhagavānīśvara eva /[+]
1035yadvā ratkāmakṛtisādhyatvena yo vyāpāra āpteneṣyate sa tasyeṣṭasādhanaṃ viṣabhakṣaṇañca tṛptikāmakṛtisādhyatvena neśvarecchāviṣayaḥ mānābhāvāt /[+]
1036ata eva na kalañjaṃ bhakṣayedityatra kalañjabhakṣaṇaṃ tṛptikāmanayā bhakṣaṇapravṛttasya kṛtisādhyatvenāptecchāviṣayo neti tasyeśvarecchāviṣayatve 'pi viśiṣṭaniṣedha upapadyate abhiprāyavidhipakṣe balavadaniṣṭānanubandhitvamānumānikaṃ iṣṭasādhanatāvidhipakṣe tu tadapi śakyamiti gauravamiti //[+]
1039atha svargakāmo yajetetyādāviṣṭasādhanatvaṃ kāryatvaṃ vā yadvidhiḥ sa samabhivyāhṛtakriyānvayī tadanyānvayī vā atra guravaḥ nāhatya kriyākāryatayā liṅgā bodhayituṃ śakyate svargakāmaniyojyānvayayogyatājñānavirahāt kāmanāviśiṣṭasya hi mamedaṃ kāryamiti boddhṛtvaṃ niyojyatvaṃ tat kāmanāyāstadbodhopayoge sati bhavati sa ca kāmanānantaraṃ kāmyasādhanatābodhanāt kāryatā bodhe sati syāt evañca svargasādhanatābodhe sati svargakāmaniyojyānvayayogyatā /[+]
1040na ca kālāntarabhāvisvarge kriyā sākṣāt paramparayā vā sādhanamiti śabdo bodhayitumarhati āśuvināśitvāt paramparāghaṭakānupasthiteśca tṛtīyaprakārābhāvācca /[+]
1041anyathā tamādāya sādhanatvasambhavāt kalpyamapyapūrvaṃ na syāt iṣṭasādhanatāvidhipakṣe sphuṭaivānupapattiḥ /[+]
1042kāryatāvidhipakṣe anvayaprakāratayā sādhanatvaṃ śābdamiti phalato na kaścidviśeṣaḥ /[+]
1043ataḥ kriyāto 'nyat svargasādhanatārhaṃ kriyākāryatānirvāhakaṃ liṅgādyarthaḥ /[+]
1045ata eva dravadravyatvaṃ sekakaraṇatve prayojakaṃ ityayogyovahniḥ tadihāśuvināśinaḥ kālāntarabhāviphalajanakatve phalasamayaparyantasthāyivyāpārajanakatvaṃ prayojakamato 'pūrvaṃ vinā sājātyameva na gṛhyate ghṛtapānasya tu vaidyakopasthitadhātusāmyamādāya puṣṭisādhanatvayogyatājñānaṃ vijñasya /[+]
1047na ca sādhanatvamātre bādhakaṃ sākṣātdbodhe 'pi paramparāsādhanatvamādāya tadviśrāntisambhavāt /[+]
1048na ca yogyānupalabdhā dvārasya bādhāt paramparāsādhanatvamapi bādhitaṃ saṃskāsyeva tasya sambhavāt anyathā vācye 'pyapūrve kriyā kāmikāryā na syāt kāmyāsādhatvāt /[+]
1052tathāpi dvārānupasthityā paramparāsādhanamiti jñānaṃ na bhavediti cet satyaṃ kintu svargasādhanaṃ yāga iti jñānaṃ sākṣātparamparodāsīnaṃ vastugatyā paramparāsādhanatvaviṣayakamutpadyamānaṃ nāyogyatayā paribhavituṃ śakyam /[+]
1054na ca yāvadviśeṣabādhe tadbidhitaṃ paramparāsādhanatve 'bādhāditi /[+]
1061etena yaduktaṃ praśastarūpavān caitra ityatra gauraśyāmaviśeṣānavagame 'pi rūpamātramavagamyate tadvat viśeṣānavagame 'pi sādhanatvamātramiti tatpratyuktaṃ tatraikaviśeṣabādhābhāvenaudāsīnyasambhavāt /[+]
1063etena svargakāmānvayabalāt kriyāyāḥ phalasādhanatvaṃ tadbalācca paṭoḥ saṃskāsyeva sthāyitvaṃ kalpyatāṃ kimapūrveṇa saṅkalpaviśeṣasya yāgasyāgre pratyakṣānupalabdhi rātmaviśeṣaguṇānāṃ prathamakṣaṇa eva svaviṣayakapratyakṣajananasvabhāvāt astu na caivaṃ kriyāntaramapi tathā pramāṇābhāvāt evaṃ lokaprasiddhakriyākāryatvavyutpattirapi bhagnā na bhavatīti parāstam /[+]
1064svargasādhanatāyogyatayā svargakāmānvayaḥ tadanvaye ca sthāyitvaṃ ityanyonyāśrayāt lāke dharmigrāhakamānena kriyāyāḥ kṣaṇikatvaniścayācca /[+]
1066nanu devapūjārtho yajiḥ pūjā cārādhanā gauravitaprītihetuḥ kriyā ato devatāprītidvārā yāgasya svargasādhanatvaṃ prīteḥ kṣaṇikatve 'pi prītyanubhavajanitasaṃskāradvārā tatsambhavāt /[+]
1071nanvevaṃ āgneyāndīnāṃ ṣaṇāṃ kṣaṇikatvāt yogyatānavagatau paramāpūrvakāraṇatvānavagame kathamapūrvakalpaneti cet na kāmye apūrvavācyatvasthitau āgneyādau tadvārā sādhanatvasya yogyatāsambhavāt na tu prathamam /[+]
1073nanu yo brāhmaṇāyāvagurettaṃ śatena yātayedityatra brāhmaṇabadhodyamasya śatayātanāhetutvāvagame yathā duritāpūrvaṃ kalpyate tathehāpīti cet na avaguret yātayet ityatra hetuhetumatorliṅityanuśāsanāt liṅgā avagoraṇa śatayātanayoṃrniyataṃ paurvāparyaṃ bodhyate pratyakṣeṇānubhavasmaraṇayoriva tacca sādhanatve sādhanasādhanatve vā ubhayamapi madhyavartighaṭitamiti dūritakalpanaṃ saṃskāravat iha tu vidhyanuśiṣṭā liṅg kāryatāmāha /[+]
1074kiñca kāmī kāmyādanyat kāmyāvyavahitasādhanatayā jñātameva kartavyatayāvaitīti niyamāt na kriyāyāṃ kāminonvayo yogyaḥ /[+]
1075na ca tṛptikāmasya pāke pravṛttervyabhicāraḥ odanakāmasya tatra pravṛtteḥ tṛptikāmanā tu tatkāmanopayogino na tu sākṣāt anyathā sādhanasādhane pravṛttirna syāt /[+]
1076kāmyasādhanatvaṃ pravartakaṃ[+]
1077lāghavāditi cet na bhojanakāmasya siddhaudanasya pāke pravṛttiprasaṅgāt tasyaudanadvārā bhojanasādhanatvāviśeṣāt viśeṣaṇe tu yatrāvyavahitasādhanaṃ pākaḥ tat na kāmyaṃ yacca kāmyaṃ tatra nāvyavahitasādhanaṃ pākaiti na pravṛttiḥ /[+]
1078nanu pākasya siddhaudanadvārā bhojanasādhanatvaṃ na sambhavati dvārasyāsādhyatvāt odanāntaradvārā ca tathā pratisandhāne avyavahitaviśeṣaṇe 'pi kuto na pāke pravartate odanāntare dvāre sākṣātsādhanatvāditi cet na pākasya bhojanasādhanatve viśeṣasyāprayojakatayā odanamātrasya dvāratvāt tasya ca sādhyatvāvivādāt /[+]
1081atha vā kāmyādanyat sākṣādasādhanatvena jñāyamānaṃ yatkartavyatayā kāmo budhyate tatkāmyāvyavahitasādhanamantarā kṛtvaiva /[+]
1082yadvā kāmyādanyat kāmo prathamaṃ kāmyāvyavahitasādhanaṃ kartavyatayāvaiti paścāt tadvārā avyavahitasādhanamiti prathamaṃ yāge kāmikāryatābodho 'yogyatāparāhata eva /[+]
1144tasmāt yathā sāmānyatobhojanasya pīnatvasambandhāvagamāt upapādakatarke sati kalpanāto viśeṣāvagamaḥ yathā vā sāmānyaśaktavyaktivācakapadena samabhivyāhāravaśādviśeṣābhidhānamevamatrāpi kāryamātravācakatve kāryaviśeṣalābhaḥ sambhavatīti tarkitopapādakapratisandhānād bhavatyarthāpattyā śaktikalpanaṃ yāgaviṣayakañca kāryaṃ na ghaṭādi tasya saviṣayakatvābhāvāt viṣayatvañca jñānaghaṭayoriva svabhāvasambandho vā tannirūpaṇādhīnanirūpaṇatvaṃ vā tatsānasaṃvitasaṃvedyatvaṃ vā vyāvṛttasādhanatvaṃ veti /[+]
1145asti hi yāgadānahomajanyāpūrvāṇāṃ tulyarūpasādhanāntaravyavacchedena pratyekamātrajanyatvam /[+]
1162sāmānyabhānasya kiñcidviśeṣabhānaniyatatvāt viśeṣābhāne kathaṃ tadbhāsata iti na vastugatyā paramparāsādhanaṃ viśeṣo bhāsata evaya paramparāsādhanatvantu prakāro na bhāsate tatprakārabhāne hi paramparāghaṭakajñānasya hetutvāt yathā ghaṭena jalamāharetyatra yogyatayā chidretaraghaṭe ghaṭatvena bhāsate na tu chidretaratvena tathā sati lakṣaṇāyāṃ yugapad vṛttidvayavirodhena ghaṭānanvayaprasaṅgāt ubhayasādhāraṇarūpeṇānupasthiteśca nājahatsvārthā /[+]
1175apūrvavācyatve 'pyapūrve svargasādhanatāsaṃśayādyogyatāyāḥ saṃśaya eva apūrvasya prathamaṃ svargasādhanatvāniścayādupādānasyānvitābhidhānottarakālīnatvāt sādhakabādhakapramāṇābhāvena dvārasambhavanayā sādhanatvasambhāvanātaḥ svargakāmānvaya iti tulyam /[+]
1178na cādhiṣeṭhāne apūrvamātre sādhanatvaṃ tasya padāryaikadeśatvenānvayāpratiyogitvāt /[+]
1185kāmyasādhanatvajñānameva pravartakaṃ lāghavāt /[+]
1188api ca kāmyavyavahitasādhanatayā jñātameva yadi kāmī kartavyatayāvaitīti niyamaḥ tadā pūrvamapi kāryatayā nāvagamyeta anvitābhidhānāt pūrvaṃ kāmyasādhanatābodhakābhāvādupadānasasyānvitābhidhānottarakālīnatvāt /[+]
1189ata eva kāmyādanyadityādi prakāradvayaṃ nirastaṃ kāryatābuddhau pravṛttau vā kāmyasādhanatvasyaiva hetutvāt /[+]
1213alaukikayoḥ svargapavargayoḥ lokāvagataprayojanasukha duḥkhābhāvajātīyatayā prayojanatvaṃ vede 'pi kāmyasthale kāmyasādhanasyaivāpūrvasya gauṇaprayojanasya liṅgābhidhānaṃ kāmyasādhanatājñānaṃ vinā kāmikāryatvasya bodhayitumaśakyatvāt na tu svataḥ prayojanatvena tatrāsāmārthyādanupayogācca pravṛtterbhojanādāvivalokakḷptakāmyasādhanatājñānāt kāryatājñānādvā gauṇaprayojanatvenaivopapatteḥ /[+]
1221atha nitye kāryatvenaivāpūrvasyābhidhānaṃ na tu svataḥ prayojanatvena kintu liṅgā apūrve bodhite tasya svataḥ prayojanatvamicchāviṣayatvaṃ sambhavati sukhajñānavadapūrvajñānasyāpi svata evecchājanakatvāt tataḥ kāmyāpūrvasādhanatājñānānnitye kāryatābodhāt pravṛttiriti cet na apūrvajñānasyecchāhetutvenākḷptvāt /[+]
1222kāmyāpūrve hi lokakḷpteṣṭasādhanatājñānādevecchā na tvapūrvatvajñānāt /[+]
1225atha kalañjabhakṣaṇasya nindārthavādena balavadaniṣṭasādhanatvāvagamāt tadbhakṣaṇe na pravartata iti cet evamapi kalañjabhakṣaṇe nivartatāṃ tadabhāve niṣprayojanakatayā pravṛttau kimāyātamiti /[+]
1226etena nityāpūrvasādhane sandhyāvandanādāvapi pravṛttirapāstā kriyāyāḥ kaṣṭatvāt loke pacetetyādau kāryatveṣṭasādhanatvarūpadharmaśaktatvena jñātā liṅga svargakāmo yajetetyādau tadanvayaṃ yāge yogyatādivaśād bodhayatīti na vede dharmiṇi śaktikalpanā pratītā ca svargasādhanatā sākṣādasādhanasya yāgasya vyāpāramantareṇānupapadyamānā tannirvāhakaṃ vyāpāramapūrvaṃ kalpayati /[+]
1232etena devadattādyaśarīraṃ devadattaviśeṣaguṇapreritabhūtapūrvakaṃ janyatve sati tadbhogasādhanatvāt tannirṃmitasragvadityanumānāt tatsiddhiriti parāstam /[+]
1233janmāntarīyajñānādibhireva tajjanakatvābhimataiḥ siddhasādhanāditi maivaṃ ciradhvastasya vyāpārasattve kāraṇatvamiti nirupādhyanvayavyatirekābhyāṃ vyāptyavadharaṇāt yāgasya ciradhvastakāraṇatvena vyāpārakalpanāt /[+]
1235na cāprayojakatvaṃ yāgo yadi ciradhvastatve sati savyāpāro na syāt svargasādhanaṃ ghaṭavaditi vipakṣe bādhāt /[+]
1238nanvevaṃ sandhyāvandanākaraṇasya duḥkhasādhanatvaśruteḥ tatkaraṇaprāgabhāvo duḥkhahetustathāca tasya sthiratvena duḥkhajananasambhavāt na pāpe pramāṇam /[+]
1285evañca mātāpitrādigatasvargakāmanayā putrādinā kṛtaṃ puṣkariṇīmahādānādikaṃ mātāpitrādisvargajanakameva kāmanāviṣayasvargasādhanatvena teṣāṃ śrutatvāt na hi svagatasvargakāmasya kartavyatāṃ puṣkariṇyādervidhirbodhayati tathā śruteḥ kintu svargakāmasya svargaśca svagataḥ paragato veti svargakāmatvamaviśiṣṭaṃ yajetetyātmanepadamapi kartabhipretakriyāphalamātrajanakatve na ca svargakāmo dadyādityādau svagatasvargakāmanāyā antaraṅgatvādautsargikatvācca svargakāmatvena svagatasvargakāma evocyate sāmānye bādhakaṃ vinā viśeṣaparatve mānābhāvāt /[+]
1362na ca sahakārivilambena kāryānutpāde sākṣātsādhanatvaṃ nivartata iti cet na lāghavena mamedaṃ kāryamiti jñānādeva pravṛtteḥ yathā ca bhaviṣyadviṣayā kāryatānumitistasthoktamadhastāt /[+]
1379ata eva prāmāṇyasyautsargikatve 'pi bādhakābhāvasahakṛtaniścayādeva niścayaḥ anyathā pramāpramā vā sākṣātparamparāsādhanaṃ veti saṃśayaḥ kvāpi na syāt /[+]
1447ata evānumānamaprayojakaṃ anyathā padapratipādyatvādeva śaktisādhane vṛttyantarocchedaḥ /[+]