Occurrences of lakṣaṇa in "Nyāyabhāṣya"

Click [+] to expand the context.
158trividhā cāsya śāstrasya pravṛttirūddeśo lakṣaṇaṃ parīkṣā ceti /[+]
160tatroddiṣṭasyātattvavyavacchedako dharmo lakṣaṇam /[+]
162tatroddiṣṭasya pravibhaktasya lakṣaṇamucyate yathā pramāṇānāṃ prameyasya ca /[+]
196atha vibhaktānāṃ lakṣaṇavacanamiti[+]
223ātmādiṣu sukhādiṣu ca pratyakṣalakṣaṇaṃ vaktavyam anindriyārthasannikarṣajaṃ hi taditi /[+]
228manasaścendriyābhāvānna vācyaṃ lakṣaṇāntaramiti /[+]
265ṛṣyāryamlecchānāṃ samānaṃ lakṣaṇam /[+]
319kathaṃ ceṣṭāśrayaḥ īpsitaṃ jihāsitaṃ vārthamadhikṛtyepsājihāsāprayuktasya tadupāyānuṣṭhānalakṣaṇā samīhā ceṣṭā sa yatra vartate taccharīram /[+]
331evaṃ samākhyānirvacanasāmarthyādbodhyaṃ svaviṣayagrahaṇalakṣaṇānīndriyāṇīti /[+]
349prameyalakṣaṇārthasya vākyasyānyārthaprakāśanamupapattisāmarthyāditi ////[+]
368pratyātmavedanīyā hīme doṣāḥ kasmāllakṣaṇato nidrdiśyanta iti karmalakṣaṇāḥ khalu raktadviṣṭamūḍhāḥ rakto hi tatkarma kurute yena karmaṇā sukhaṃ duḥkhaṃ vā labhate tathā dviṣṭastathā mūḍha iti /[+]
450sthānavata etarhi saṃśayasya lakṣaṇaṃ vācyamiti taducyate[+]
478sthānavatāṃ lakṣaṇavacanamiti samānam /[+]
549kimetāvaddhetulakṣaṇamiti netyucyate /[+]
649kathaṃ tattvajñānārtha iti tattvajñānaviṣayābhyanujñālakṣaṇādūhād bhāvitātprasannādanantaraṃ pramāṇasāmarthyāt tattvajñānam utpadyata ityevaṃ tattvajñānārtha iti//[+]
671yathā kriyāvad dravyamiti lakṣaṇavacane yasya dravyasya kriyāyogo hetutaḥ saṃbhavati tat kriyāvat yasya na saṃbhavati tadakriyamiti /[+]
703na khalu vai chalajātinigrahasthānaiḥ sādhanaṃ kasyacidarthasya sambhavati pratiṣedhārthataivaiṣāṃ sāmānyalakṣaṇe viśeṣalakṣaṇe ca śrūyate vacanavighāto 'rthavikalpopattyā chalam iti sādharmyavaigharmyābhyāṃ pratyavasthānaṃ jātiḥ vipratipattirapratipattiśca nigrahasthānam iti /[+]
704viśeṣalakṣaṇeṣvapi yathāsvamiti /[+]
718astu tarhi sa pratipakṣahīno vitaṇḍā yadvai khalu tatparapratiṣedhalakṣaṇaṃ vākyaṃ sa vaitaṇḍikasya pakṣaḥ na tvasau sādhyaṃ kaṃcidarthaṃ pratijñāya sthāpayatīti /[+]
721hetulakṣaṇābhāvādahetavo hetusāmānyādvetuvadābhāsamānāḥ /[+]
735evaṃ dvividhāpi dṛṣṭānte vyabhicārātsādhyasādhanabhāvo nāstīti lakṣaṇābhāvādaheturiti//[+]
791ityetadvacanādviparyāsenokto heturudāharaṇasādharmyāttathā vaidharmyātsādhyasādhanaṃ hetulakṣaṇa na jahāti /[+]
792ajahaddhetulakṣaṇaṃ na hetvābhāso bhavatīti//[+]
798na sāmānyalakṣaṇe chalaṃ śakyamudāhartum vibhāge tūdāharaṇāni // //[+]
988tatrāyaṃ praṣṭavyaḥ athānena pratiṣedhena bhavatā kiṃ kriyate iti kiṃ saṃbhavo nivartyate athāsaṃbhāvo jñāpyate iti tad yadi saṃbhavo nivartyate sati saṃbhave pratyakṣādīnāṃ pratiṣedhānupapattiḥ athāsaṃbhavo jñāpyate pramāṇalakṣaṇaṃ prāptastarhi pratiṣedhaḥ pramāṇāsaṃbhavasyopalabdhihetutvāditi // //[+]
992asya tu vibhāgaḥ pūrvaṃ hi pratiṣedhasiddhāvasati pratiṣedhye kimanena pratiṣidhyate paścāt siddhau pratiṣedhāsiddhiḥ pratiṣedhābhāvāditi yūgapatsiddhau pratiṣedhyasiddhyabhyanujñānādanarthakaḥ pratiṣedha iti pratiṣedhalakṣaṇe ca vākye 'nupapadyamāne siddhaṃ pratyakṣādīnāṃ pramāṇatvamiti // //[+]
1004pratiṣedhalakṣaṇe svavākye teṣāmavayavāśritānāṃ pratyakṣādīnāṃ prāmāṇye 'bhyanujñāyamāne paravākyepyavayavāśritānāṃ prāmāṇyaṃ prasajyate aviśeṣāditi /[+]
1037na dravyamātraṃ na kriyāmātram evaṃ sādhakatamādiṣvapi evaṃ ca kārakānvākhyānaṃ yathaivopapattita evaṃ lakṣaṇataḥ kārakānvākhyānamapi na dravyamātreṇa na kriyayā vā /[+]
1042pratyakṣaṃ me jñānam ānumānikaṃ me jñānam aupamānikaṃ me jñānam āgamikaṃ me jñānam iti viśeṣā gṛhyante lakṣaṇataśca jñāpyamānāni jñāyante viśeṣeṇa indriyārthasaṃnikarṣotpannaṃ jñānam ityevamādinā // //[+]
1062tanaiva tasyāgrahaṇamiti cet na arthabhedasya lakṣaṇasāmānyāt /[+]
1063pratyakṣādīnāṃ pratyakṣādibhireva grahaṇamityayuktam anyena hyanyasya grahaṇaṃ dṛṣṭamiti na arthabhedasya lakṣaṇasāmānyātupratyakṣalakṣaṇenānekorthaḥ saṃgṛhītastatra kena cit kasyacid grahaṇamityadoṣaḥ evamanumānādiṣvapīti yathoddhṛtenodakenāśayasthasya grahaṇamiti //[+]
1163na cānumeyasyendriyeṇa saṃnikarṣādanumānaṃ bhavati soyaṃ pratkṣānumānayorlakṣaṇabhedo mahānāśrayitavya iti // //[+]
1369yat punaridamsaṃbandhāccaiti asti ca śabdārthayoḥ saṃbandho 'nujñātaḥ asti ca pratiṣiddhaḥ u asyedam itiṣaṣṭhīviśiṣṭasya vākyasyārthaviśeṣo 'nujñātaḥ prāptilakṣaṇastu śabdārthayoḥ saṃbandhaḥ pratiṣiddhaḥ /[+]
1371prāptilakṣaṇe ca gṛhyamāṇe saṃbandhe śabdārthayoḥ śabdāntike vārthaḥ syāt arthāntike vā śabdaḥ syāt ubhayaṃ vobhayatra // //[+]
1378na ca gṛhyante agrahaṇānnānumeyaḥ prāptilakṣaṇḥ saṃbandhaḥ /[+]
1392prayujyamānagrahaṇācca laukikānām samayapālanārthaṃ cedaṃ padalakṣaṇāyā vāco 'nvākhyānaṃ vyākaraṇam vyākyalakṣaṇāyā vāco 'rthalakṣaṇam padasamūho vākyam arthaparisamāptāviti /[+]
1393tadevaṃ prāptilakṣaṇasya śabdārthasaṃbandhasyārthajuṣo 'py anumānahetur na bhavatīti // //[+]
1442vidheḥ phalavādalakṣaṇā yā praśaṃsā sā stutiḥ saṃpratyayārthā stūyamānaṃ śraddadhīteti pravartikā ca phalaśravaṇāt pravartate sarvajito vai devāḥ sarvamajayan sarvasyāptyai sarvasya jityai sarvameva tenāpnoti sarvaṃ jayati ityevamādi /[+]
1518na ca śabdalakṣaṇam aitihyād vyāvartate /[+]
1559lakṣiteṣu vāsaḥsu anupādeyeṣu upādeyānāmalakṣitānām alakṣaṇalakṣitatvāt lakṣaṇābhāvena lakṣitatvāditi ubhayasaṃnidhau' alakṣitāni vāsāṃsyānaya' iti prayukto yeṣu vāsaḥsatu lakṣaṇāni na bhavanti tāni lakṣaṇābhāvena pratipadyate pratipadya cānayati pratipattihetuśca pramāṇamiti // //[+]
1563na cālakṣiteṣu vāsaḥsu lakṣaṇāni bhūtvā na bhavanti /[+]
1564tasmātteṣu lakṣaṇābhāvo 'nupapanna iti na anyalakṣaṇopapatteḥ /[+]
1565yathāyamanyeṣu vāsaḥsu lakṣaṇānāmupapattiṃ paśyati naivamalakṣiteṣu soyaṃ lakṣaṇābhāvaṃ paśyan abhāvenārthaṃ pratipadyate iti // //[+]
1569vidyamānatā yeṣāṃ bhavati na teṣāmabhāvo lakṣaṇānām /[+]
1570yāni ca lakṣiteṣu vidyante lakṣaṇāni teṣāmalakṣiteṣvabhāva ity ahetuḥ yāni khalu bhavanti teṣāmabhāvo vyāhata iti // //[+]
1573na brūmo yāni lakṣaṇāni bhavanti teṣāmabhāva iti kiṃ tu keṣu cillakṣaṇānyavasthitāni anavasthitāni keṣucit /[+]
1574apekṣamāṇo yeṣu lakṣaṇānāṃ bhāvaṃ na paśyati tāni lakṣaṇābhāvena prapidyate iti // //[+]
1579tatrālakṣiteṣu vāsaḥsu prāgutpatteravidyamānatālakṣaṇo lakṣaṇānāmabhāvo netara iti // //[+]
1786asterbhūḥ bruvo vaciḥiti yathā varṇasamudāyasya dhātulakṣaṇasya kvacidviṣaye varṇāntarasamudāyo na paraṇāmo ni kāryaṃ śabdāntarasya sthāne śabdāntaraṃ prayujyate tathā varṇasya varṇāntaramiti // //[+]
1901upasarganipātāstarhi na padasaṃjñāḥ lakṣaṇāntaraṃ vācyamiti śiṣyate ca khalu nāmikyā vibhakteravyayāllopastayoḥ padasaṃjñārthamiti /[+]
1972lakṣaṇabhedāt tatra tāvat[+]
2052pīḍā vaikalyalakṣaṇaḥ prabandhocchedo vā pramāpaṇalakṣaṇo ca vadho hiṃseti kāryaṃ tu sukhaduḥkhasaṃvedanaṃ tasyāyatanam adhiṣṭhānam /[+]
2205athāpi saṃkalpādanyad rāgakāraṇaṃ dharmādharmalakṣaṇamadṛṣṭamupādīyate tathāpi pūrvaśarīrayogo 'pratyākhyeyaḥ[+]
2363sparśopalabdhilakṣaṇāyāṃ satyāṃ tvaci gṛhyamāṇe ca tvagindriyeṇe sparśe indriyāntarārthā rūpādayo na gṛhyante andhādibhiḥ /[+]
2419tasmādasaṃbaddhametat ayameva cārtho 'nūdyate buddhilakṣaṇapañcatvāt iti /[+]
2420buddhaya eva lakṣaṇāni viṣayagrahaṇaliṅgatvādindriyāṇām tadetat indriyārthapañcatvāt ityetasmin sūtre kṛtabhāṣyamiti tasmād buddhilakṣaṇapañcatvāt pañcendriyāṇi /[+]
2604viṣayāntaragrahaṇalakṣaṇo viṣayāntaravyāsaṅgaḥ puruṣasya nāntaḥkaraṇasyeti /[+]
2650saṃmūrchanalakṣaṇādavayavavyūhād dravyāntare dadhni utpanne gṛhyamāṇe pūrvaṃ payodravyam avayavavibhāgebhyo nivṛttamityanumīyate /[+]
2804dṛṣṭaḥ karaṇalakṣaṇeṣu bhūteṣu paraśvādiṣu upādānalakṣaṇeṣu ca mṛtprabhṛtiṣu anyaguṇanimittaḥ pravṛttiviśeṣaḥ sonumānamanyatrāpi /[+]
2827śarīrāntaraprāptilakṣaṇā /[+]
2845susmūrṣayā manaso dhāraṇaṃ praṇidhānam susmūrṣitaliṅgacintanaṃ cārthasmṛtikāraṇam nibandhaḥ khalvekagranthopayamorthānām ekagranthopayatāḥ khalvarthā anyonyasmṛtihetavaḥ ānupūrvyeṇetarathā vā bhavantīti dhāraṇāśāstrakṛto vā prajñāteṣu vastuṣu smartavyānāmupanikṣepo nibandha iti abhyāsastu samāne viṣaye jñānānāmabhyāvṛttiḥ abhyāsajanitaḥ saṃskāra ātmaguṇo 'bhyāsaśabdenocyate sa ca smṛtihetuḥ samāna iti liṅgaṃ punaḥ saṃyogi samavāyi ekārthasamavāyi virodhi ceti saṃyogi yathā dhūmo 'gneḥ gorviṣaṇaṃ pāṇiḥ pādasya rūpaṃ sparśasya abhūtaṃ bhūtasyeti lakṣaṇaṃ paśvavayavasthaṃ gotrasya smṛtihetuḥ vidānāmidaṃ gargāṇāmidamiti sādṛśyaṃ citragataṃ pratirūpakaṃ devadattasyetyevamādi parigrahāt svena vā svāmī svāminā vā svaṃ smaryate āśrayāt grāmaṇyā tadadhīnaṃ smarati āśritāt tadadhīnena grāmaṇyamiti saṃbandhāt antevāsinā yuktaṃ guruṃ smarati ṛtvijā yājyamiti ānantaryāt itikagṇīyeṣvartheṣu viyogāt yena viprayujyate tadviyogapratisaṃvedī bhṛśaṃ smarati ekakāryāt kartrantaradarśanāt kartrantare smṛtiḥ virodhāt vijigīṣamāṇayoranyataradarśanādanyataraḥ smaryate atiśayāt yenātiśaya utpāditaḥ prāpteḥ yato yena kiñcit prāptamāptavyaṃ vā bhavati tamabhīkṣṇaṃ smarati vyavadhānāt kośādibhirasibhṛtīni smaryante sukhaduḥkhābhyāṃ taddhetuḥ smaryate icchādveṣābhyāṃ yamicchati yaṃ ca dveṣṭi taṃ smarati bhayāt yato bibheti arthitvāt yenārthī bhojanen ācchādanena vā kriyayā rathena rathakāraṃ smarati rāgāt yasyāṃ striyāṃ rakto bhavati tāmabhīkṣṇaṃ smarati dharmāt jātyantarasmaraṇam iha cādhītaśrutāvadhāraṇamiti adharmāt prāganubhūtaduḥkhasādhanaṃ smarati na caiteṣu nimitteṣu yugapatsaṃvedanāni bhavantīti yugapadasmaraṇamiti /[+]
2922indriyāśrayatvaṃ śarīralakṣaṇam /[+]
2976pūrvaśarīre yā pravṛttiḥ vāgbuddhiśarīrārambhalakṣaṇā tat pūrvakṛtaṃ karmoktaṃ tasya phalam /[+]
2981tena saṃskāreṇa dharmādharmalakṣaṇena bhūtasahitena patite 'smin śarīre śarīrāntaraṃ niṣpadyate /[+]
3024puruṣātiśayalakṣaṇopapannaṃ viparītamiti /[+]
3025praśastalakṣaṇaṃ ninditalakṣaṇamiti /[+]
3088upadeśaphalaṃ ca śarīriṇāṃ varṇāśramavibhāgenānuṣṭhānalakṣaṇā pravṛttiḥ parivarjanalakṣaṇā nivṛttiḥ /[+]
3106pravartanālakṣaṇā doṣāḥ ityuktaṃ tathā ceme mānerṣyāsūyāvicikitsāmatsarādayaḥ te kasmānnopasaṃkhyāyante ityata āha[+]
3112lakṣaṇasya tarhy abhedāt tritvamanupapannam /[+]
3114āsaktilakṣaṇo rāgaḥ /[+]
3115amarṣalakṣaṇo dveṣaḥ /[+]
3116mithyāpratipattilakṣaṇo moha iti etat pratayātmavedanīyaṃ sarvaśarīriṇām /[+]
3137viṣayeṣu rañjanīyāḥ saṃkalpā rāgahetavaḥ kopanīyāḥ saṃkalpā dveṣahetavaḥ ubhaye ca saṃkalpā na mithyāpratipattilakṣaṇatvād mohādanye tāvimau mohayonī rāgadveṣāviti tattvajñānācca mohanivṛttau rāgadveṣānutpattirityekapratyanīkabhāvopapattiḥ evaṃ ca kṛtvā tattvajñānāt duḥkhajanmapravṛttidoṣamityājñānānāmuttarottarāpāye tadanantarāpāyādapavargaḥ iti vyākhyātamiti // //[+]
3144pravartanālakṣaṇā doṣaḥ ityanena doṣalakṣaṇenāvarudhyate doṣeṣu moha iti // //[+]
3275yasyotpattivināśakāraṇamupalabhyate iti manyase na tad bhūtalakṣaṇahīnamarthāntaraṃ gṛhyate /[+]
3276bhūtalakṣaṇāvarodhād bhūtamātramidam ity ayukto 'yaṃ pratiṣedha iti // //[+]
3279kāraṇasamānaguṇasyotpattiḥ kāraṇaṃ copalabhyate na caitadubhayaṃ nityaviṣayam na cotpattitatkāraṇopalabdhiḥ śakyā pratyākhyātum na cāviṣayā kācidupalabdhiḥ upalabdhisāmarthyāt kāraṇena samānaguṇaṃ kāryamutpadyate ityanumīyate sa khalūpalabdherviṣaya iti evaṃ ca tallakṣaṇāvarodhopapatitiriti /[+]
3284pañcabhūtanityatvāt tallakṣaṇārodhāccetyanena śabdakarmabuddhisukhaduḥkhecchodvaṣaprayatnāśca na vyāptāstasmādanekāntaḥ //[+]
3293ayamupajana iyaṃ nivṛttiriti vyavasthā nopapadyate upajātanivṛttayorvidyamānatvāt ayaṃ dharma upajāto 'yaṃ nivṛtta iti sadbhāvāviśeṣādavyavasthā idānīmupajananivṛttī nedānīmiti kālavyavasthā nopapadyate sarvadā vidyamānatvāt asya dharmasyopajananivṛttī nāsyeti vyavasthānupapattiḥ ubhayoraviśeṣāt anāgato 'tīta iti ca kālavyavasthānupapattiḥ vartamānasya sadbhāvalakṣaṇatvāt /[+]
3299na kaścideko bhāvo vidyate kasmāt bhāvalakṣaṇapṛthaktvāt ubhāvasya lakṣaṇam /[+]
3305anekavidhalakṣaṇaiḥ iti madhyamapadalopī samāsaḥ gandhādibhiśca guṇairbudhnādibhiścāvayavaiḥ saṃbaddha eko bhāvo niṣpadyate /[+]
3310lakṣaṇavyavasthānād eva /[+]
3311yadiha lakṣaṇaṃ bhāvasya saṃjñāśabdabhūtaṃ tad ekasmin vyavasthitam yaṃ kumbhamadrākṣaṃ taṃ spṛśāmi yam evāsprākṣaṃ taṃ paśyāmīti /[+]
3405tathā pravṛttyā saṃskāro dharmādharmalakṣaṇo janyate sa jāto nimittāntarānugṛhītaḥ kālāntare phalaṃ niṣpādayatīti /[+]
3436putrādisaṃbandhāt phalaṃ prītilakṣaṇamutpadyate iti putrādiṣu phalavadupacāro yathānne prāṇaśabdaḥ[+]
3439phalānantaraṃ duḥkhamuddiṣṭamuktaṃ ca bādhanālakṣaṇaṃ duḥkham iti /[+]
3443kayā yuktyā sarve khalu sattvanikāyāḥ sarvāṇyutpattisthānāni sarvaḥ punarbhavo bādhanānuṣakto duḥkhasāhacaryāt bādhanālakṣaṇaṃ duḥkham ityuktam /[+]
3680vṛttiḥ kathamiticet ekasyānekatrāśrayāśritasaṃbandhalakṣaṇā prāptiḥ /[+]
3833atasmiṃstaditijñānam sthāṇau sthāṇuḥ itivyavasāyastattvajñānam tattvajñānena ca mithyopalabdhirnivartyate nārthaḥ sthāṇupuruṣasāmānyalakṣaṇaḥ yathā pratibodhe yā jñānavṛttistayā svapnaviṣayābhimāno nivartyate nārtho viṣayasāmānyalakṣaṇaḥ tathā māyagandharvanagaramṛgatṛṣṇikāṇāmapi yā buddhayaḥ tāḥ etasmiṃstaditivyavasāyāstatrāpyanenaiva kalpena mityopalabdhivināśastattvajñānād /[+]
3929lakṣaṇaṃ tu[+]
4110pratijñādyavayavayuktaṃ vākyaṃ pakṣanivartakaṃ pratipakṣalakṣaṇaṃ pratiṣedhaḥ tasya pakṣeṇa pratiṣedhyena sādharmyaṃ pratijñādiyogaḥ tad yadyanityasādharmyādanityatvasyāsiddhiḥ sādharmyādasiddheḥ pratiṣedhasyāpyasiddhiḥ pratiṣedhyena sādharmyāditi // //[+]
4148vyavadhānāpohācca prayatnānantarabhāvino 'rthasayopalabdhilakṣaṇābhivyaktirbhavatīti /[+]
4149na tu śabdasyānupalabdhikāraṇaṃ kiṃ cidupapadyate yasya prayatnānantaramapohāt śabdasyopalabdhilakṣaṇābhivyaktirbhavatīti /[+]
4171sthāpanāpekṣe prayatnakāryānekatvāt itidoṣaḥ pratiṣedhahetuvādinaḥ svapakṣalakṣaṇo bhavati kasmāt svapakṣasamutthatvāt soyaṃ svapakṣalakṣaṇaṃ doṣamapekṣamāṇo 'nuddhṛtya /[+]
4172anujñāya pratiṣedhepi samāno doṣaḥ ityupapadyamānaṃ doṣaṃ parapakṣe upasaṃharatiitthaṃ cānaikāntikaḥ pratiṣedha iti hetuṃ nirdiśati tatra svapakṣalakṣaṇāpekṣayopapadyamānadoṣopasaṃhāre hetunirdeśe ca sati anena parapakṣo 'bhyupagato bhavati /[+]
4234yathoktalakṣaṇe pakṣapratipakṣaparigrahe hetutaḥ sādhyasiddhau prakṛtāyāṃ brūyāt nityaḥ śabdaḥ asparśatvāditi hetuḥ heturnāma hinoterdhātostuni pratyaye kṛdantapadam /[+]
4297nigrahasthānalakṣaṇasya mithyādhyavasāyād anigrahasthāne nigṛhīto 'sīti paraṃ bruvan niravanugojyānuyogād niranugojyānuyogād nigṛhīto veditavya iti // //[+]
4309sadasatośca tirobhāvāvirbhāvam antareṇa na kasyacit pravṛttiḥ pravṛttyuparamaśca bhavati mṛdi khalvasthitāyāṃ bhaviṣyati śarāvādilakṣaṇaṃ dharmāntaramiti pravṛttirbhavati /[+]
4315kiṃ punarlakṣaṇāntarayogād hetvābhāsā nigrahasthānatvamāpannāḥ yathā pramāṇāni prameyatvam ityata āha yathoktā iti /[+]
4316hetvābhāsalakṣaṇenaiva nigrahasthānabhāva iti /[+]