Occurrences of āśraya in "Nyāyabhāṣya"
Click [+] to expand the context.
56tadāśrayaśca nyāyaḥ pravartate /
77tadāśrayāvanumānāgamau /
79tadāśrayā nyāyapravṛttiḥ /
91tadāśrayā ca tatvavyavasthā /
115āśrayaḥ sarvadharmāṇāṃ vidyoddeśe prakīrtitā //iti//
319kathaṃ ceṣṭāśrayaḥ īpsitaṃ jihāsitaṃ vārthamadhikṛtyepsājihāsāprayuktasya tadupāyānuṣṭhānalakṣaṇā samīhā ceṣṭā sa yatra vartate taccharīram /
320kathamindriyāśrayaḥ yasyānugraheṇānugṛhītāni upaghāte na copahatāni svaviṣayeṣu sādhvasādhuṣu pravartante sa eṣāmāśrayaḥ taccharīram /
321kathamarthāśrayaḥ yasminnāyatane indriyārthasannikarṣādutpannayoḥ sukhaduḥkhayoḥ pratisaṃvedanaṃ pravartate sa eṣāmāśrayaḥ taccharīramiti ////
656tau sādhanopālambhau pakṣapratipakṣāśrayau vyatiṣaktāvanubandhena pravarttamānau pakṣapratipakṣāvityucyete /
1234saṃyukte ime iti ca dvitvasamānāśrayaprāptigrahaṇam //
1235dvau samudāyāvāśrayaḥ saṃyogasyeticet /
1241dvāvimau saṃyuktāvarthauṃ iti grahaṇe sati nānekasamūhāśrayaḥ saṃyogo gṛhyate na ca dvayoraṇvorgrahaṇamasti tasmānmahatī dvitvāśrayabhūte dravye saṃyogasya sthānamiti//
1250dvayormahatorāśritasya grahaṇād nāṇvāśraya iti //
1257kimaprāpte aṇusamavasthāne tadāśrayo jātiviśeṣo gṛhyate atha prāpte iti /
1258aprāpte grahaṇamiticet vyavahitasyāṇusamavasthānasyāpyupalabdhiprasaṅgaḥuvyavahite 'ṇusamavasthāne tadāśrayo jātiviśeṣo gṛhyeta /
1287patitaḥ kāla iti bhūtā kriyā patitavyaḥ kāla iti cotpatsyamānā kriyā ubhayoḥ kālayoḥ kriyāhīnaṃ dravyam adhaḥ pratatīti kriyāsaṃbaddham soyaṃ kriyādravyayoḥ saṃbandhaṃ gṛhṇāti vartamānaḥ kālaḥ tadāśrayau cetarau kālau tadabhāve na syātāmiti // //
1413vaiguṇyād viparyayaḥ iṣṭyāśrayaṃ tāvat karmavaiguṇyaṃ samīhābhreṣaḥ kartṛvaiguṇyam avidvān prayoktā kapūyācaraṇaśca sādhanavaiguṇyaṃ havirasaṃskṛtam upahatamiti /
1416athopajanāśrayaṃ karmavaiguṇyaṃ mithyāsaṃprayogaḥ kartṛvaiguṇyaṃ yonivyāpādo bījopaghātaśceti sādhanavaiguṇyam iṣṭāvabhihitam /
1447kathaṃ parakṛtipurākalpau arthavādāviti stutinindāvākyenābhisaṃbandhād vidhyāśrayasya kasyacidarthasya dyotanādarthavāda iti // //
1482loke ca bhūyānupadeśāśrayo vyavahāraḥ laukikasyāpyupadeṣṭurupadeṣṭavyāthejñānena parānujighṛkṣayā yathābhūtārthacikhyāpayiṣayā ca prāmāṇyam tatparigrahādāptopadeśaḥ pramāṇamiti /
1636tadasya kṛtakena dravyeṇa sāmānyam na hyāmalakayoḥ saṃyogāśrayaṃ vyāpnoti sāmānyakṛtā ca bhaktiḥ ākāśasya pradeśaḥ iti anenātmapradeśo vyākhyātaḥ /
1751kampasamānāśrayasya cānunādasya pāṇipraśleṣāt kāraṇoparamādabhāvaḥ vaiyadhikaraṇye hi pratighātidravyāpraśleṣāt samānādhikaraṇasyaivoparamaḥ syāditi /
1754ayamanupapannaḥ pratiṣedhaḥ asparśatvāt śabdāśrayasya rūpādisamānadeśasyāgrahaṇe śabdasaṃtānopapatterasparśavyāpidravyāśrayaḥ śabdaḥ iti jñāyate na ca kampasamānāśraya iti // //
1976na sarvaṃ dravyaṃ vyaktiḥ yo guṇaviśeṣāṇāṃ sparśāntānāṃ gurutvadhanatvadravatvasaṃskārāṇām avyāpinaḥ parimāṇasyāśrayo yathāsaṃbhavaṃ taddravyaṃ mūrtiḥ mūrchitāvayavatvāditi // //
2051na brūmaḥ nityasya sattvasya vadho hiṃsā api tvanucchitidharmakasya sattvasya kāryāśrayasya śarīrasya svaviṣayopalabdheśca kartṝṇāmindriyāṇāmupaghātaḥ /
2053āśrayaḥ śārīram /
2054kāryāśrayasya śarīrasya svaviṣayopalabdheśca kartṝṇāmindriyāṇāṃ vadho hiṃsā na nityasyātmanaḥ tatra yaduktam tadabhāvaḥ sātmakapradāhepi tannityatvāt iti etad ayuktam /
2056etāvaccaitat syāt sattvocchedo vā hiṃsā anucchittidharmakasya sattvasya kāryāśrayakartṛvadho vā /
2059atha vā kāryāśrayakartṛvadhāt iti kāryāśrayaḥ /
2061āśrayaḥ utadāyatanaṃ tad bhavati na tato 'nyaditi sa eva kartā tannimittā hi sukhaduḥkhasaṃvedanasya nirvṛttirna tamantareṇeti /
2219na tvidamabādibhirasaṃpṛktayā pṛthivyārabdhaṃ ceṣṭendriyārthāśrayabhāvena kalpate ityataḥ pañcānāṃ bhūtānāṃ saṃyoge sati śarīraṃ bhavati bhūtasaṃyogo hi mithaḥ pañcānāṃ na niṣiddha iti /
2262yatra rūpaṃ ca dravyaṃ ca tadāśrayaḥ pratyakṣata upalabhyate rūpaviśeṣastu yadbhāvāt kvacidrūpopalabdhiḥ yadabhāvācca dravyasya kvacidanupalabdhiḥ sa rūpadharmoyamudbhavasamākhyāta iti anudbhūtarūpaścāyaṃ nāyano raśmiḥ tasmāt pratyakṣato nopalabhyate iti /
2288tadabhāve 'nupalabdhiḥ sati ca prakāśānugrahe rūpasparśopalabdhau ca satyāṃ tadāśrayasya dravyasya cakṣuṣā grahaṇam rūpasyānudbhūtatvāt seyaṃ rūpānabhivyaktito rūpāśrayasya dravyasyānupalabdhirdṛṣṭā tatra yaduktam
2422gatimedādapīndriyabhedaḥ kṛṣṇasāropanibaddhaṃ cakṣurbahirniḥsṛtya rūpādhikaraṇāni dravyāṇi prāpnoti sparśanādīni tvindriyāṇi viṣayā evāśrayopasarpaṇāt pratyāsīdanti santānavṛttyā śabdasya śrotraprattyāsattiriti /
2424iyattā sā pañcadhā svasthānamātrāṇi ghrāṇarasanasparśanāni viṣayāvyāpinānumeyāni cakṣuḥ kṛṣṇasārāśrayaṃ bahirniḥsṛtaṃ viṣayavyāpi śrotraṃ nānyadākāśāt tacca vibhu śabdamātrānubhavānumeyaṃ puruṣasaṃskāropagrahāccādhiṣṭhānaniyamena śabdasya vyañjakamiti /
2692tadātmaguṇatvepi tulyam ityetadanena samuccīyate dvividho hi guṇanāśahetuḥ guṇānāmāśrayābhāvo virodhī ca guṇaḥ nityatvādātmano 'nupapannaḥ pūrvaḥ virodhī ca buddherguṇo na gṛhyate /
2796bhedakau jñasyecchādveṣanimitte pravṛttinivṛttī na svāśraye kiṃ tarhi /
2797prayojyāśraye /
2799yasya tu jñatvād bhūtānāmicchādveṣanimitte ārambhanivṛttī svāśraye tasya niyamaḥna syāt /
2800yathā bhūtānāṃ guṇāntaranimittā pravṛttiḥ guṇapratibandhācca nivṛttirbhūtamātre bhavati niyamena eva bhūtamātre jñānecchādveṣanimitte pravṛttinivṛttī svāśraye syātāṃ na tu bhavataḥ tasmāt prayojakāśritā jñānecchādveṣiprayatnāḥ prayojyāśraye tu pravṛttinivṛttī itisiddham /
2805sa trasasthāvaraśarīreṣu tadavayavavyūhaliṅgaḥ pravṛttiviśeṣo bhūtānām anyaguṇanimitta iti sa ca guṇaḥ prayatnasamānāśrayaḥ saṃskāro dharmādharmasamākhyātaḥ sarvārthaḥ puruṣārthārādhanāya prayojako bhūtānāṃ prayatnavaditi /
2845susmūrṣayā manaso dhāraṇaṃ praṇidhānam susmūrṣitaliṅgacintanaṃ cārthasmṛtikāraṇam nibandhaḥ khalvekagranthopayamorthānām ekagranthopayatāḥ khalvarthā anyonyasmṛtihetavaḥ ānupūrvyeṇetarathā vā bhavantīti dhāraṇāśāstrakṛto vā prajñāteṣu vastuṣu smartavyānāmupanikṣepo nibandha iti abhyāsastu samāne viṣaye jñānānāmabhyāvṛttiḥ abhyāsajanitaḥ saṃskāra ātmaguṇo 'bhyāsaśabdenocyate sa ca smṛtihetuḥ samāna iti liṅgaṃ punaḥ saṃyogi samavāyi ekārthasamavāyi virodhi ceti saṃyogi yathā dhūmo 'gneḥ gorviṣaṇaṃ pāṇiḥ pādasya rūpaṃ sparśasya abhūtaṃ bhūtasyeti lakṣaṇaṃ paśvavayavasthaṃ gotrasya smṛtihetuḥ vidānāmidaṃ gargāṇāmidamiti sādṛśyaṃ citragataṃ pratirūpakaṃ devadattasyetyevamādi parigrahāt svena vā svāmī svāminā vā svaṃ smaryate āśrayāt grāmaṇyā tadadhīnaṃ smarati āśritāt tadadhīnena grāmaṇyamiti saṃbandhāt antevāsinā yuktaṃ guruṃ smarati ṛtvijā yājyamiti ānantaryāt itikagṇīyeṣvartheṣu viyogāt yena viprayujyate tadviyogapratisaṃvedī bhṛśaṃ smarati ekakāryāt kartrantaradarśanāt kartrantare smṛtiḥ virodhāt vijigīṣamāṇayoranyataradarśanādanyataraḥ smaryate atiśayāt yenātiśaya utpāditaḥ prāpteḥ yato yena kiñcit prāptamāptavyaṃ vā bhavati tamabhīkṣṇaṃ smarati vyavadhānāt kośādibhirasibhṛtīni smaryante sukhaduḥkhābhyāṃ taddhetuḥ smaryate icchādveṣābhyāṃ yamicchati yaṃ ca dveṣṭi taṃ smarati bhayāt yato bibheti arthitvāt yenārthī bhojanen ācchādanena vā kriyayā rathena rathakāraṃ smarati rāgāt yasyāṃ striyāṃ rakto bhavati tāmabhīkṣṇaṃ smarati dharmāt jātyantarasmaraṇam iha cādhītaśrutāvadhāraṇamiti adharmāt prāganubhūtaduḥkhasādhanaṃ smarati na caiteṣu nimitteṣu yugapatsaṃvedanāni bhavantīti yugapadasmaraṇamiti /
2922indriyāśrayatvaṃ śarīralakṣaṇam /
2972manasaḥ khalu bhoḥ sendriyasya śarīre vṛttilābho nānyatra śarīrāt jñātuśca puruṣasya śarīrāyatanā buddhyādayo viṣayopabhogo jihāsitahānam īpsitāvāptiśca sarve ca śarīrāśrayā vyavahārāḥ tatra khalu vipratipatteḥ saṃśayaḥ kimayaṃ puruṣakarmanimittaḥ śarīrasargaḥ atha vā bhūtamātrādakarmanimittaḥ iti śrūyate khalvatra vipratipattiriti /
2994mātāpitṛśabdena lohitaretasī bījabhūte gṛhyete tatra sattvasvaya garbhavāsānubhavanīyaṃ karma pitrośca putrulānubhavanīye karmaṇī māturgarbhāśraye śarīrotpattiṃ bhūtebhyaḥ prayojayanti ityupapannaṃ bījānuvidhānamiti // //
3087ṛṣīṇāmupadeśajātam anuṣṭhānapari varjanāśrayam /
3094manaso 'nantaraṃ pravṛttiḥ parīkṣitavyā tatra khalu yāvad dharmādharmāśrayaśarīrādi parīkṣitaṃ sarvā sā pravṛtteḥ parīkṣetyāha
3100parīkṣitā iti buddhisamānāśrayatvādātmaguṇāḥ /
3366atha dīrghāpekṣākṛtaṃ hrasvam dīrghamanāpekṣikam evamitaretarāśrayayorekābhāve 'nyatarābhāvādubhayābhāva ityapekṣāvyavasthānupapannā /
3425mūlasekādi parikarma phalaṃ cobhayaṃ vṛkṣāśrayam /
3426karma ceha śarīre phalaṃ cāmutreti āśrayavyatirekādaheturiti // //
3429prītirātmapratyakṣatvādātmāśrayā tadāśrayameva karma dharmasaṃjñitam dharmasyātmaguṇatvāt tasmādāśrayavyatirekānupapattiriti // //
3680vṛttiḥ kathamiticet ekasyānekatrāśrayāśritasaṃbandhalakṣaṇā prāptiḥ /
3681āśrayāśritabhāvaḥ kathamiticet yasya yato 'nyatrātmalābhānupapattiḥ sa āśrayaḥ na kāraṇadravyebhyo 'nyatra kāryadravyamātmānaṃ labhate /
3684nityeṣu dravyeṣu kathamāśrayāśrayibhāva iticet anityeṣu dravyaguṇeṣu darśanādāśrayāśrayibhāvasya nityeṣu siddhiriti /
3701saṃcayaḥ khalvanekasya saṃyogaḥ sa ca gahyamāṇāśrayo gṛhyate nātīndriyāśrayaḥ /
3708ubhayathā copalabdhiviṣayasyābhāvaḥ tadabhāvādupalabdhyabhāvaḥ upalabdhyāśrayaścāyaṃ vṛttipratiṣedhaḥ sa āśrayaṃ vyāghnan ātmaghātāya kalpate iti // //
3740tadāśrayā bhavanti /
3766āśrayasya cāvyāptyā bhāgabhaktiḥ uktaṃ cātra sparśavānaṇuḥ sparśavatoraṇvoḥ pratighātāt vyavadhāyako na sāvayavatvāt sparśavattvācca vyavadhāne saty aṇusaṃyogo nāśrayaṃ vyāpnotīti bhāgabhaktirbhavati /
3789viparyaye pṛthak grahaṇāt yatrāśrayāśritabhāvo nāsti tatra pṛthag grahaṇamiti buddhyā vivecanāttu bhāvānāṃ pṛthag grahaṇam /
3826yasya svapnāntajāgaritāntayoraviśeṣastasya svapnaviṣayābhimānavat iti sādhanamanarthakam tadāśrayapratayākhyānāt /
3827atasmiṃstaditi ca vyavasāyaḥ pradhānāśrayaḥ /
3828apuruṣe sthāṇau puruṣa iti yaḥ vyavasāyaḥ sa pradhānāśrayaḥ na khalu puruṣe 'nupalabdhe puruṣa ity apuruṣe vyavasāyo bhavati evaṃ svapnaviṣayasya vyavasāyaḥ hastinamadrākṣam parvatamadrākṣam iti pradhānāśrayo bhavitumarhati // //
3887karmavaśānniṣpanne śarīre ceṣṭendriyārthāśraye nimittabhāvādavaśyambhāvī buddhīnāmutpādaḥ na ca prabalopi san bāhyo 'rtha ātmano buddhyutpāde samartho bhavati tasyendriyeṇa saṃyogād buddhyutpāde sāmarthyaṃ dṛṣṭamiti // //
3891buddhinimittāśrayasya śarīrendriyasya dharmādharmābhāvādabhāvo 'pavarge /
3948aśvādivaidharmyād gotvādeva gauḥ sidhyati na guṇādibhedāt taccaitat kṛtavyākhyānamavayavaprakaraṇe pramāṇānāmabhisaṃbandhāccaikārthakāritvaṃ samānaṃ vākye iti hetvābhāsāśrayā khalv iyam avyavastheti // //
4186nigrahasthānāni khalu parājayavastūny aparādhādhikaraṇāni prāyeṇa pratijñādyavayavāśrayāṇi tattvavādinam atattvavādinaṃ cābhisaṃplavante teṣāṃ vibhāgaḥ
4195pakṣaṃ jahat pratijñā jahātītyucyate pratijñāśrayatvāt pakṣasyeti // //
4273vijñātasya vākyārthasya pariṣadā prativādinā trirabhihitasya yad apratyuccāraṇaṃ tad ananubhāṣaṇaṃ nāma nigrahasthānāmiti apratyuccārayan kimāśrayaṃ parapakṣapratiṣedhaṃ brūyāt // //