Occurrences of pratyaya in "Nyāyabhāṣya"
Click [+] to expand the context.
525te kasmānnocyanta iti tatrāpratīyamāne 'rthe pratyayārthasya pravartikā jijñāsā /
820arthapratyayācca vyavahāra iti /
935vaṣiyaśabdena vā vaṣiyiṇaḥ pratyayasyābhidhānaṃ yathā loke dhūmenāgniranumīyate ityukte dhūmadarśanenāgniranumīyate itijñāyate katham /
938anujānāti ca vākyasyārthapratyāyakatvaṃ tena manyāmahe vaṣiyaśabdena vaṣiyiṇaḥ pratyayasyābhidhānaṃ boddhānujānāti /
1207gṛhyamāṇe cārthajāte pṛthaktvasyāgrahaṇāt ekam iti bhāktaḥ pratyayo bhavati /
1208na tvaṇūnāṃ gṛhyamāṇapṛthaktvānāṃ kāraṇataḥ pṛthaktvasyāgrahaṇād bhākta ekapratyayaḥ atīndriyatvādaṇṛnāmiti /
1209idameva parīkṣyate kimekapratyayo 'ṇusaṃcayaviṣayaḥ āho svinna iti aṇusaṃcaya eva senāvanāṅgāni na ca parīkṣyamāṇamudāharaṇamiti yuktam sādhyatvāditi //
1213tacca naivam tadviṣayasya parīkṣopapatteḥ darśanaviṣaya evāyaṃ parīkṣyate yoyamekamiti pratyayo dṛśyate sa parīkṣyate kiṃ dravyāntaraviṣayo vā athāṇusaṃcayaviṣayaḥ iti atra darśanamanyatarasya sādhakaṃ na bhavati /
1214nānābhāve cāṇūnāṃ pṛthaktvasyāgrahaṇādabhedena ekam itigrahaṇam atasmiṃstaditipratyayo yathā sthāṇau puruṣa iti /
1216atasmiṃstaditipratyayasya pradhānāpekṣitvāt pradhānasiddhiḥ /
1217sthāṇau puruṣa iti pratyayasya kiṃ pradhānam /
1218yo 'sau puruṣe puruṣapratyayaḥ tasmin sati puruṣasāmānyagrahaṇāt sthāṇau puruṣoyamiti evaṃ nānābhūteṣu ekam iti sāmānyagrahaṇāt pradhāne sati bhavitumarhati pradhānaṃ ca sarvasyāgrahaṇād nopapadyate iti /
1219tasmādabhinne evāyamabhedapratyayaḥ ekam iti//
1220indriyāntaraviṣayeṣvabhedapratyayaḥ pradhānamiticet na viśeṣahetvabhāvād dṛṣṭāntāvyavasthā /
1222śrotrādiviṣayeṣu śabdādiṣvabhinneṣu ekapratyayaḥ pradhānam anekasminn ekapratyayasyeti /
1223evaṃ ca sati dṛṣṭāntopādānaṃ na vyavatiṣṭhate viśeṣahetvabhāvāt aṇuṣu saṃciteṣvekapratyayaḥ kimatasmiṃstaditipratyayaḥ sthāṇau puruṣapratyayavat athārthasya tathābhāvāt tasmiṃstaditipratyayo yathā śabdasyaikatvādekaḥ śabda iti viśeṣahetuparigrahamantareṇa dṛṣṭāntau saṃśayamāpādayata iti /
1225evaṃ parimāṇasaṃyogaspandajātiviśeṣapratyayānapyanuyoktavyaḥ teṣu caivaṃ prasaṅga iti //
1226ekatvabuddhistasmiṃstaditipratyaya iti viśeṣahetuḥ mahaditi pratyena sāmānādhikaraṇyāt /
1228ekamidaṃ mahacca ityekaviṣayau pratyayau samānādhikaraṇau bhavatastena vijñāyate yanmahat tadekamiti /
1229aṇusamūhātiśayagrahaṇaṃ mahatpratyaya iticet so 'yam amahatsvaṇuṣu mahatpratyayo 'tasmiṃstaditipratyayo bhavatīti /
1230kiṃ cātaḥ atasmiṃstaditipratyayasya pradhānāpekṣitvāt pradhānasiddhiriti ubhavitavyaṃ mahatyeva mahatpratyayeneti /
1245pratyayaviṣayaścārthāntaraṃ tatpratiṣedho vā /
1251jātiviśeṣasya pratyayānuvṛttiliṅgasyāpratyākhyānam /
1252pratyākhyāne vā pratyayavyavasthānupapattiḥ /
1366svargaḥ apsarasaḥ uttarāḥ kuravaḥ sapta dvīpāḥ samudro lokasaṃniveśaḥ ityevamāderapratyakṣasyārthasya na śabdamātrāt pratyayaḥ kiṃ tarhi āptairayamuktaḥ śabdaḥ ityataḥ saṃpratyayaḥ viparyayeṇa saṃpratyayābhāvāt na tvevamanumānamiti /
1384śabdārthapratyayasya vyavasthādarśanād anumīyate asti śabdārthasaṃbandho vyavasthākāraṇam asaṃbandhe hi śabdamātrādarthamātre pratyayaprasaṅgaḥ tasmādapratiṣedhaḥ saṃbandhasyeti // //
1391kaḥ punarayaṃ samayaḥ asya śabdasyedamarthajātamabhidheyam ityabhidhānābhidhaiyaniyamaniyogaḥ tasminnupayukte śabdādarthasaṃpratyayo bhavati viparyaye hi śabdaśravaṇepi pratyayābhāvaḥ saṃbandhavādināpi cāyamavarjanīya iti /
1396sāmayikaḥ śabdārthasaṃpratyayo na svābhāvikaḥ ṛṣyāryamlecchānāṃ yathākāmaṃ śabdaprayogo 'rthapratyāyanāya pravartate svābhāvike hi śabdasyārthapratyāyakatve yathākāmaṃ na syāt yathā taijasasya prakāśasya rūpapratyayahetutvaṃ na jātiviśeṣaṃ vyabhicaratīti // //
1895āgamaḥ prakṛteḥ pratyayasya vā ete eva viśeṣāḥ vikārā iti ete evādeśāḥ /
1989yo 'rtho 'nekatra pratyayānuvṛttinimittaṃ tat sāmānyam yacca keṣāṃ cidabhedaṃ keṣāñcid bhedaṃ karoti tat sāmānyaviśeṣo jātiriti // //
2000'yaṃ cāspārkṣaṃ sparśanena taṃ cakṣuṣā paśyāmīti ekaviṣayau cermā pratyayau ekakartṛkau pratisaṃdhīyete /
2002na vā indriyeṇaikakartṛkau tad yo 'sau cakṣuṣā tvagindriyeṇa caikārthasya grahītā bhinnanimittau ananyakartṛkau pratyayau samānaviṣayau pratisaṃdadhāti so 'rthāntarabhūta ātmā /
2006ekaḥ khalvayaṃ bhinnanimittau svātmakartṛkau pratyayau pratisaṃhitau vedayate na saṃghātaḥ kasmāt /
2027tadevamaniyataparyāyaṃ sarvaviṣayagrahaṇam ekacetanādhikaraṇam ananyakartṛkaṃ pratisaṃdhatte pratyakṣānumānāgamasaṃśayān pratyayāṃśca nānāviṣayān svātmakartṛkān pratisaṃdadhāti pratisaṃdhāya vedayate sarvārthaviṣayaṃ ca śāstraṃ pratipadyate /
2551cetanadharmasya karaṇe 'nupapattiḥ puruṣadharmaḥ khalvayaṃ jñānaṃ darśanamupalabdhirbodhaḥ pratyayo 'dhyavasāya iti cetano hi pūrvajñātamarthaṃ pratyabhijānāti tasyaitasmād hetornityatvaṃ yuktamiti /
2757hetvabhāvādayuktamiticet na karaṇasya pratyayaparyāye samārthyāt //
2758upabhogavanniyamaḥ ityasti dṛṣṭānto heturnāstīti cenmanyase na karaṇasya pratyayaparyāye sāmarthyād naikasmin jñeye yugapadanekaṃ jñānamutpadyate na cānekasmin tadidaṃ dṛṣṭena pratyayaparyāyeṇānumeyaṃ karaṇasāmarthyamityambhūtamiti /
2760vikaraṇadharmiṇo dehanānātve pratyayayaugapadyāditi //
2802bhūtacaitanikasya ekaśarīre bahūni bhūtāni jñānecchādveṣaprayatnaguṇānīti jñātṛbahutvaṃ prāptam omiti bruvataḥ pramāṇaṃ nāsti yathā nānāśarīreṣu nānājñātāro pratyayavyavasthānād evamekaśarīrepi pratyayavyavasthānumānaṃ syāt jñātṛbahutvasyeti //
2945asti khalu vai jñānāyaugapadyam ekaikasyendriyasya yathāviṣayaṃ karaṇasyaikapratyayanirvṛttau sāmarthyāt na tadekatve manaso liṅgam /
2949na tu bhavati tasmād viṣaye pratyayaparyāyādekaṃ mano bhavatīti // //
3323yāvad bhāvajātaṃ tatsarvam abhāvaḥ kasmāt bhāveṣvitaretarābhāvasiddheḥ asan gauraśvātmanā anaśvo gauḥ asann aśvo gavātmanā agauravaśvaḥ ity asatpratyayasya pratiṣedhasya ca bhāvaśabdena sāmānādhikaraṇyāt sarvamabhāva iti//
3330yadidaṃ sarvamiti manyase tadbhāva ityevaṃ cet anivṛtto vyāghātaḥ anekamaśeṣaṃ ceti nābhāvapratyayena śakyaṃ bhavitum /
3331asti cāyaṃ pratyayaḥ sarvamiti /
3352avyatirekapratiṣedhe ca bhāvānām asatpratyayasāmānādhikaraṇyam /
3353saṃyogādisaṃbandho vyatirekaḥ atrāvyatireko 'bhedākhyasaṃbandhaḥ tatpratiṣedhe cāsatpratyayasāmānādhikaraṇyaṃ yathā na santi kuṇḍe badarāṇīti asan gauraśvātmanā anaśvogauḥ iti ca gavāśvayoravyatirekaḥ pratiṣidhyate /
3355tasmin pratiṣidhyamāne bhāvena gavā sāmādhikaraṇyamasatpratyayasya asan gauraśvātmanā iti /
3356yathā 'na santi kuṇḍe badarāṇīti kuṇḍe badarasaṃyoge pratiṣidhyamāne sadbhirasatpratyayasya sāmādhikaraṇyamiti // //
4234yathoktalakṣaṇe pakṣapratipakṣaparigrahe hetutaḥ sādhyasiddhau prakṛtāyāṃ brūyāt nityaḥ śabdaḥ asparśatvāditi hetuḥ heturnāma hinoterdhātostuni pratyaye kṛdantapadam /