Occurrences of kāraṇa in "Nyāyabhāṣya"

Click [+] to expand the context.
116evam avijñāte 'rthe kāraṇopapattyā ūhaḥ pravarttate yadi kṛtakena hetunā nirvartyate hetūcchedād upapanno 'yaṃ janmocchedaḥ /[+]
118athākasmikam ato 'kasmān nirvartyamānaṃ na punar nivartsyatīti nivṛttikāraṇaṃ nopapadyate tena janmānuccheda iti /[+]
168seyaṃ pravṛttiḥ kutsitasyābhipūjitasya ca janmanaḥ kāraṇam /[+]
219nedaṃ kāraṇāvadhāraṇam etāvat pratyakṣe kāraṇam iti kiṃ tu viśiṣṭakāraṇavacanam iti /[+]
220yat pratyakṣajñānasya viśiṣṭakāraṇaṃ tad ucyate yat tu samānam anumānādijñānasya na tannivarttata iti /[+]
251sati cendriyārthasannikarṣe sannidhim asannidhiṃ cāsya yugapajjñānānutpattikāraṇaṃ vakṣyāmaḥ iti /[+]
264pūrvavad iti yatra kāraṇena kāryam anumīyate yathā meghonnatyā bhaviṣyati vṛṣṭir iti /[+]
266śeṣavat tad yatra kāryeṇa kāraṇam anumīyate pūrvodakaviparītam udakaṃ nadyāḥ pūrṇatvaṃ śīghratvañ ca dṛṣṭvā srotaso 'numīyate bhūtā vṛṣṭir iti /[+]
321śarīrendriyārthabuddhisukhavedanānāṃ nivṛttikāraṇaṃ pravṛttiḥ doṣāś ca /[+]
377kāni punar indriyakāraṇāni[+]
459dharmasya kāraṇavacanam /[+]
472yathā muktasya nityaṃ sukhaṃ tatsaṃvedanahetuś ca saṃvedanasya tūparamo nāsti kāraṇasya nityatvāt tathā saṃsārasthasyāpīti /[+]
551yathā nāsata ātmalābhaḥ na sata ātmahānam niratiśayāś cetanāḥ dehendriyamanaḥsu viṣayeṣu tattatkāraṇeṣu ca viśeṣa iti sāṅkhyānām puruṣakarmādinimitto bhūtasargaḥ karmahetavo doṣāḥ pravṛttiś ca svaguṇaviśiṣṭāś cetanāḥ asad utpadyate utpannaṃ nirudhyata iti yogānām // //[+]
592sādhyasādharmyāt kāraṇāt taddharmabhāvī dṛṣṭānta iti /[+]
664vimṛśyamānayor dharmayor ekaṃ kāraṇopapattyānujānāti sambhavaty asmin kāraṇaṃ pramāṇaṃ hetur iti kāraṇopapattyā syād evam etan netarad iti /[+]
667vimṛśyamāne 'vijñātatatte 'rthe yasya dharmasyābhyanujñākāraṇam upapadyate tam anujānāti /[+]
668yady ayam anutpattidharmakaḥ tataḥ svakṛtasya karmaṇaḥ phalam anubhavati jñātā duḥkhajanmapravṛttidoṣamithyājñānānām uttaram uttaraṃ pūrvasya pūrvasya kāraṇam uttarottarāpāye tadanantarāpāyād apavarga iti syātāṃ saṃsārāpavargau /[+]
672tad evam ekasyānekaśarīrayogaḥ śarīraviyogaś cātyantaṃ na syād iti yatra kāraṇam anupapadyamānaṃ paśyati tan nānujānāti /[+]
675anujānāty ayam ekataraṃ dharmaṃ kāraṇopapattyā na tv avadhārayati na vyavasyati na niścinoti evam evedam iti /[+]
792yatra samāno dharmaḥ saṃśayakāraṇaṃ hetutvenopādīyate sa saṃśayasamaḥ savyabhicāra eva /[+]
819kasmāt kāraṇābhāvād dhi kāryābhāva iti /[+]
933atha vā na adhyavasāyād arthāvadhāraṇād anavadhāraṇajñānaṃ saṃśaya upapadyate kāryakāraṇayoḥ sārūpyābhāvād iti /[+]
973yat punar etat kāryakāraṇayoḥ sārūpyābhāvād iti kāraṇasya bhāvābhāvayoḥ kāryasya bhāvābhāvau kāryakāraṇayoḥ sārūpyam /[+]
975yasyotpādād yad utpadyate yasya cānutpādād yan notpadyate tat kāraṇaṃ kāryam itarad ity etat sārūpyam asti ca saṃśayakāraṇe saṃśaye caitad iti /[+]
1146ātmamanaḥsannikarṣo hi kāraṇāntaraṃ noktam iti // //[+]
1148na cāsaṃyukte dravye saṃyogajanyasya guṇasyotpattir iti jñānotpattidarśanād ātmamanaḥsannikarṣaḥ kāraṇam /[+]
1150manaḥsannikarṣānapekṣasya cendriyārthasannikarṣasya jñānakāraṇatve yugapad utpadyeran buddhaya iti manaḥsannikarṣo 'pi kāraṇam /[+]
1155sati cendriyārthasannikarṣe jñānotpattidarśanāt kāraṇabhāvaṃ bruvataḥ[+]
1157digādiṣu satsu jñānabhāvāt tāny api kāraṇānīti akāraṇabhāve 'pi jñānotpattir digādisannidher avarjanīyatvāt yadāpy akāraṇaṃ digādīni jñānotpattau tadāpi satsu digādiṣu jñānena bhavitavyam na hi digādīnāṃ sannidhiḥ śakyaḥ parivarjayitum iti /[+]
1158tatra kāraṇabhāve hetuvacanam etasmād dhetor digādīni jñānakāraṇānīti // //[+]
1168yugapaj jñānānutpattir manaso liṅgam ity ucyamāne sidhyaty eva manaḥsannikarṣāpekṣa indriyārthasannikarṣo jñānakāraṇam iti // //[+]
1176yadā tu tīvrau dhvanisparśau prabodhakāraṇaṃ bhavatas tadā prasuptasyendriyasannikarṣanimittaṃ prabodhajñānam utpadyate /[+]
1195yadi tāvat kvacid ātmamanasoḥ sannikarṣasya jñānakāraṇatvaṃ neṣyate tadā yugapajjñānānutpattir manaso liṅgam iti vyāhanyeta /[+]
1199atha mā bhūd vyāghāta iti sarvavijñānānām ātmamanasoḥ sannikarṣaḥ kāraṇam iṣyate tadavastham evedaṃ bhavati jñānakāraṇatvād ātmamanasoḥ sannikarṣasya grahaṇaṃ kāryam iti // //[+]
1201nāsti vyāghātaḥ na hy ātmamanaḥsannikarṣasya jñānakāraṇatvaṃ vyabhicarati /[+]
1207asati praṇidhāne saṅkalpe cāsati suptavyāsaktamanasāṃ yad indriyārthasannikarṣād utpadyate jñānam tatra manaḥsaṃyogo 'pi kāraṇam iti manasi kriyākāraṇaṃ vācyam iti /[+]
1210eṣitavyaṃ cāsya guṇāntarasya dravyaguṇakarmakāraṇatvam anyathā hi caturvidhānām aṇūnāṃ bhūtasūkṣmāṇāṃ manasāṃ ca tato 'nyasya kriyāhetor asambhavāt śarīrendriyaviṣayāṇām anutpattiprasaṅgaḥ // //[+]
1245asti hy ayam ekadeśavyatirikto 'vayavī tasyāvayavasthānasyopalabdhikāraṇaprāptasyaikadeśopalabdhāv anupalabdhir anupapanneti /[+]
1246akṛtsnagrahaṇād iti cet na kāraṇato 'nyasyaikadeśasyābhāvāt na cāvayavāḥ kṛtsnā gṛhyante avayavair evāvayavāntaravyavadhānāt nāvayavī kṛtsno gṛhyata iti nāyaṃ gṛhyamnāṇeṣv avayaveṣu parisamāpta iti seyam ekaddeśopalabdhir anivṛttaiveti /[+]
1251na hy asya kāraṇebhyo 'nye ekadeśā bhavantīti tatrāvayavavṛttaṃ nopapadyata iti /[+]
1264sādhyaṃ tāvad etat kāraṇebhyo dravyāntaram utpadyata iti anupapāditam etat /[+]
1287yathā gṛhyamāṇapṛthaktvānāṃ senāvanāṅgānām ārāt kāraṇāntarataḥ pṛthaktvasyāgrahaṇam[+]
1290yathā gṛhyamāṇapraspandānāṃ nārāt spandagrahaṇam gṛhyamāṇe cārthajāte pṛthaktvasyāgrahaṇād ekam iti bhāktaḥ pratyayo bhavati na tv aṇūnāṃ gṛhyamāṇapṛthaktvānāṃ kāraṇataḥ pṛthaktvasyāgrahaṇād bhākta ekapratyayaḥ atīndriyatvād aṇūnām iti /[+]
1329na ca dravyayor guṇāntaropajananam antareṇa śabde rūpādiṣu spande ca kāraṇatvaṃ gṛhyate tasmād guṇāntaram /[+]
1489śabdād arthapratyayasya vyavasthādarśanād anumīyata asti śabdārthasambandho vyavasthākāraṇam /[+]
1612teṣāṃ khalu vai prāṇabhṛtāṃ svayam anavabudhyamānānāṃ nānyad upadeśād avabodhakāraṇam asti /[+]
1632anāptopadeśo laukiko na nitya iti kāraṇaṃ vācyam iti /[+]
1665asmin satīdaṃ nopapadyata iti virodhitve prasiddhe kāryānupapattyā kāraṇasya pratibandhakam anumīyate /[+]
1676asati kāraṇe kāryaṃ notpadyata iti vākyāt pratyanīkabhūto 'rthaḥ sati kāraṇe kāryam utpadyata ity arthād āpadyate /[+]
1678so 'yaṃ kāryotpādaḥ sati kāraṇe 'rthād āpadyamāno na kāraṇasya sattāṃ vyabhicarati /[+]
1679na khalv asati kāraṇe kāryam utpadyate tasmān nānaikāntikī /[+]
1680yat tu sati kāraṇe nimittapratibandāt kāryaṃ notpadyata iti kāraṇadharmo 'sau na tv arthāpatteḥ prameyam /[+]
1681kiṃ tarhy asyāḥ prameyam sati kāraṇe kāryam utpadyata iti yo 'sau kāryotpādaḥ kāraṇasya sattāṃ na vyabhicatati tad asyāḥ prameyam /[+]
1691arthāpatter api kāryotpādena kāraṇasattāyā avyabhicāro viṣayaḥ /[+]
1692na ca kāraṇadharmo nimittapratibandhāt kāryānutpādakatvam iti // //[+]
1736ādir yoniḥ kāraṇam ādīyate asmād iti /[+]
1737kāraṇavad anityaṃ dṛṣṭam /[+]
1740sāṃśayikam etatkim utpattikāraṇaṃ saṃyogavibhāgau śabdasya āhosvid abhivyaktikāraṇam ity ata āhaaindriyakatvāt /[+]
1765katham ādimān kāraṇavibhāgebhyo hi ghaṭo na bhavati /[+]
1766katham asya nityatvam yo 'sau kāraṇavibhāgebhyo na bhavati na tasyābhāvo bhāvena kadācin nivartyata iti /[+]
1784evam ākāśapradeśaḥ ātmapradeśa iti nātrākāśātmanoḥ kāraṇadravyam abhidhīyate yathā kṛtakasya /[+]
1802kasmāt āvaraṇādīnām anupalabdhikāraṇānām agrahaṇātanenāvṛtaḥ śabdo nopalabhyata asannikṛṣṭaś cendriyavyavadhānād ity evamādi anupalabdhikāraṇaṃ na gṛhyata iti so 'yam anuccārito nāstīti /[+]
1873yad anityaṃ tasya vināśaḥ kāraṇād bhavati yathā loṣṭasya kāraṇadravyavibhāgāt /[+]
1874śabdaś ced anityas tasya vināśo yasmāt kāraṇād bhavati tad upalabhyeta na copalabhyate tasmān nitya iti // //[+]
1877yathā vināśakāraṇānupalabdher avināśaprasaṅga evam aśravaṇakāraṇānupalabdheḥ satataṃ śravaṇaprasaṅgaḥ /[+]
1882anumānāc copalabhyamāne śabdasya vināśakāraṇe vināśakāraṇānupalabdher asattvād ity anapadeśaḥ yathā yasmād viṣāṇī tasmād aśva iti /[+]
1885tatra kāryaḥ śabdaḥ kāraṇaśabdaṃ niruṇaddhi pratighātidravyasaṃyogas tv antyasya śabdasya nirodhakaḥ /[+]
1890tatra nitye śabde ghaṇṭāstham anyagataṃ vāvasthitaṃ santānavṛtti vābhivyaktikāraṇaṃ vācyam yena śrutisantāno bhavatīti śabdabhede vāsati śrutibheda upapādayitavya iti /[+]
1905yadi yasya vināśakāraṇaṃ nopalabhyate tad avatiṣṭhate avasthānāc ca tasya nityatvaṃ prasajyate evaṃ yāni khalv imāni śabdaśravaṇāni śabdābhivyaktaya iti matam na teṣāṃ vināśakāraṇaṃ bhavatopapādyate anupapādanād avasthānam avasthānāt teṣāṃ nityatvaṃ prasajyata iti /[+]
1906atha naivam na tarhi vināśakāraṇānupalabdheḥ śabdasyāvasthānān nityatvam iti // //[+]
1907kampasamānāśrayasyānunādasya pāṇipraśleṣāt kampavat kāraṇoparamād abhāvaḥ /[+]
1946etāvac caitat pariṇāmo vā vikāraḥ syāt kāryakāraṇabhāvo vā /[+]
2026ciranivṛtte cāyam ivarṇe yakāraḥ prayujyamānaḥ kasya vikāra iti pratīyate kāraṇābhāvāt kāryābhāva iti anuyogaḥ prasajyata iti // //[+]
2042na ceyaṃ varṇavikāropapattiḥ pariṇāmāt kāryakāraṇabhāvād vā /[+]
2267na kāraṇadravyasya vibhāge kāryadravyam avatiṣṭate nityatvaprasaṅgāt /[+]
2268bahuṣv avayaviṣu yasya kāraṇāni vibhaktāni tasya vināśaḥ yeṣāṃ kāraṇāny avibhaktāni tāni avatiṣṭhante /[+]
2364na cotpattitirodhakāraṇānumānam ātmano dṛṣṭāntāt na harṣādīnāṃ nimittam antareṇotpattiḥ noṣṇādivan nimittāntaropādānaṃ harṣādīnām tasmād ayuktam etat // //[+]
2381na jātu niyame kāraṇam astīti /[+]
2388ayasaḥ khalv api nānyatra pravṛttir bhavati na jātv ayo loṣṭam upasarpati kiṃkṛito 'sya niyama iti yadi kāraṇaniyamāt sa ca kriyāniyamaliṅgaḥ /[+]
2389evaṃ bālasyāpi niyataviṣayo 'bhilāṣaḥ kāraṇaniyamād bhavitum arhati /[+]
2390tac ca kāraṇam abhyastasmaraṇam anyad veti dṛṣṭena viśiṣyate /[+]
2403athotpattidharmakasya dravyasya guṇāḥ kāraṇata utpadyante tathotpattidharmakasyātmano rāgaḥ kutaścid utpadyate /[+]
2410ātmotpādādhikaraṇāt tu rāgotpattir bhavantī saṅkalpād anyasmin rāgakāraṇe sati vācyā kāryadravyaguṇavat /[+]
2411na cātmotpādaḥ siddho nāpi saṅkalpād anyad rāgakāraṇam asti /[+]
2414athāpi saṅkalpād anyad rāgakāraṇaṃ dharmādharmalakṣaṇam adṛṣṭam upādīyate tathāpi pūrvaśarīrayogo 'pratyākhyeyaḥ /[+]
2420tasmād anupapannaṃ saṅkalpād anyad rāgakāraṇam iti // //[+]
2451seyaṃ kāraṇād vikārasya spṛtir abhidhīyata iti /[+]
2512upapadyate ca anupalabdhiḥ kāraṇabhedāt[+]
2514yathā anekadravyeṇa samavāyād rūpaviśeṣāc copalabdhir iti saty upalabdhikāraṇe madhyandinolkāprakāśo nopakabhyate ādityaprakāśenābhibhūtaḥ evaṃ mahadanekadravyavattvād rūpaviśeṣāc copalabhir iti saty upalabdhikāraṇe cākṣuṣo raśmir nopalabhyate nimittāntarataḥ // tac ca vyākhyātam anudbhūtarūpasparśasya dravyasya pratyakṣato 'nupalabdhir iti // //[+]
2515atyantānupalabdhiś cābhāvakāraṇam /[+]
2526kasmāt punar abhibhavo 'nupalabdhikāraṇaṃ cākṣuṣasya raśmer nocyata iti[+]
2538indriyārthasannikarṣasya jñānakāraṇatvānupapattiḥ /[+]
2568kācābhrapaṭalādivad vā kuḍyādibhir apratighātaḥ kuḍyādivad vā kācābhrapaṭalādibhiḥ pratighāta iti prasajyate niyame kāraṇaṃ vācyam iti // //[+]
2576kiṃ kāraṇam yathā khalv arthā bhavanti ya eṣāṃ svo bhāvaḥ svo dharma iti tathābhūtāḥ pramāṇena pratipadyanta iti /[+]
2706bhūtāntararūpakṛtaṃ ca pārthivāpyayoḥ pratyakṣatvaṃ bruvataḥ pratyakṣo vāyuḥ prasajyate niyame vā kāraṇam ucyatām iti /[+]
2716caturguṇaṃ pārthivaṃ dravyaṃ triguṇam āpyaṃ pratyakṣam tena tatkāraṇam anumīyate tathābhūtam iti /[+]
2717tasya kāryaṃ liṅgaṃ kāraṇabhāvād dhi kāryabhāva iti /[+]
2718evaṃ taijasavāyavyayor dravyayoḥ pratyakṣatvād guṇavyavasthāyāḥ tatkāraṇe dravye vyavasthānumānam iti /[+]
2723yac coktaṃ viṣṭaṃ hy aparaṃ pareṇeti bhūtasṛṣṭau veditavyaṃ na sāmpratam iti niyamakāraṇābhāvād ayuktam /[+]
2725viṣṭatvaṃ saṃyogaḥ sa ca dvayoḥ samānaḥ vāyunā ca viṣṭatvāt sparśavat tejo na tu tejasā viṣṭatvād rūpavān vāyur iti niyamakāraṇaṃ nāstīti /[+]
2746kena kāraṇeneti cet svaguṇaiḥ saha ghrāṇādīnām indriyabhāvāt /[+]
2788kiṃ kāraṇam cetanadharmasya karaṇe 'nupapattiḥ /[+]
2869utpattikāraṇaṃ tāvad upalabhyate avayavopacayo valmīkādīnām vināśakāraṇaṃ copalabhyate ghaṭādīnām avayavavibhāgaḥ /[+]
2871yasya tv anapacitāvayavaṃ nirudhyate anupacitāvayavaṃ cotpadyate tasyāśeṣanirodhe niranvaye vāpūrvotpāde na kāraṇam ubhayatrāpy upalabhyate iti // //[+]
2874yathānupalabhyamānaṃ kṣīravināśakāraṇaṃ dadhyutpattikāraṇaṃ cābhyanujñāyate tathā sphaṭike parāparāsu vyaktiṣu vināśakāraṇam utpādakāraṇaṃ cābhyanujñeyam iti // //[+]
2877kṣīravināśaliṅgaṃ kṣīravināśakāraṇaṃ dadhyutpattiliṅgaṃ dadhyutpattikāraṇaṃ ca gṛhyate 'to nānupalabdhiḥ viparyayas tu sphaṭikādiṣu dravyeṣu aparāparotpattau vyaktīnāṃ na liṅgam astīty anutpattir eveti // //[+]
2896nātra hetur asti akāraṇau vināśotpādau sphaṭikādivyaktīnāṃ kṣīradadhivat na punar yathā vināśakāraṇabhāvāt kumbhasya vināśa utpattikāraṇabhāvāc cotpattiḥ evaṃ sphaṭikādivyaktīnāṃ vināśotpattikāraṇabhāvād vināśotpattibhāva iti /[+]
2899gṛhyamāṇayor vināśotpādayoḥ sphaṭikādiṣu syād ayam āśrayavān dṛṣṭāntaḥ kṣīravināśakāraṇānupalabdhivad dadhyutpattivac ceti tau tu na gṛhyete /[+]
2903kṣīradadhivat tu niṣkāraṇau vināśotpādāv iti śakyo 'yaṃ pratiṣeddhuṃ kāraṇato vināśotpattidarśanāt /[+]
2904kṣīradadhnor vināśotpattī paśyatā tatkāraṇam anumeyaṃ kāryaliṅgaṃ hi kāraṇam iti // //[+]
2939gandhādyupalabdher indriyārthasannikarṣavad indriyamanaḥsannikarṣo 'pi kāraṇam tasya cāyaugapadyam aṇutvān manasaḥ /[+]
2943ātmendriyasannikarṣamātrād gandhādijñānam utpadyate iti nātrotpattikāraṇam apadiśyate yenaitat pratipadyemahīti // //[+]
2954asaṅkhyeyeṣu jñānakāriteṣu saṃskāreṣu smṛtihetuṣv ātmasamaveteṣv ātmamanasoś ca sannikarṣe samāne smṛtihetau sati na kāraṇasyāyaugapadyam astīti yugapat smṛtayaḥ prādurbhaveyuḥ yadi buddhir ātmaguṇaḥ syād iti /[+]
3097susmūrṣayā manaso dhāraṇaṃ praṇidhānaṃ susmūrṣitaliṅgacintanaṃ cārthasmṛtikāraṇam /[+]
3139yaś ca manyeta avatiṣṭhate buddhiḥ dṛṣṭā hi buddhiviṣaye smṛtiḥ sā ca buddhāv anityāyāṃ kāraṇābhāvān na syād iti /[+]
3179saṃskāravad iti ced na kāraṇānucchedāt /[+]
3180yathāvidhe dravye saṃskāraḥ tathāvidha evoparamo na tatra kāraṇocchedād atyantaṃ saṃskārānupapattir bhavati /[+]
3183athāpi śarīrasthaṃ cetanotpattikāraṇaṃ syāt dravyāntarasthaṃ vā ubhayasthaṃ vā tan na niyamahetvabhāvāt /[+]
3239kiṃ punaḥ kramasyāgrahaṇād yugapat kriyābhimānaḥ atha yugapadbhāvād eva yugapadanekakriyopalabdhir iti nātra viśeṣapratipatteḥ kāraṇam ucyata iti /[+]
3281etasmāt kāraṇāt karmanimittatvaṃ śarīrasya vijñāyata iti // //[+]
3285karmanirapekṣeṣu bhūteṣu śarīrotpattihetuṣu niyamaḥ syāt na hy atra kāraṇābhāva iti // //[+]
3431kena prakāreṇa kiṃdharmakāt kāraṇād vyaktaṃ śarīrādy utpadyata iti vyaktād bhūtasamākhyātāt pṛthivyāditaḥ paramasūkṣmān nityād vyaktaṃ śarīrendriyaviṣayopakaraṇādhāraṃ prajñātaṃ dravyam utpadyate /[+]
3432vyaktaṃ ca khalv indriyagrāhyaṃ tatsāmānyāt kāraṇam api vyaktam /[+]
3436rūpādīnām anvayadarśanāt prakṛtivikārayoḥ pṛthivyādīnāṃ nityānām atīndriyāṇāṃ kāraṇabhāvo 'numīyata iti // //[+]
3438idam api pratyakṣam na khalu vyaktād ghaṭād vyakto ghaṭa utpadyamāno dṛśyate iti vyaktād vyaktasyānutpattidarśanān na vyaktaṃ kāraṇam iti // //[+]
3441na brūmaḥ sarvaṃ sarvasya kāraṇam iti kin tu yad utpadyate vyaktaṃ dravyaṃ tat tathābhūtād evotpadyate iti /[+]
3450upamṛdya bījam aṅkura utpadyate nānupamṛdya na ced vījopamardo 'ṅkurakāraṇam anupamarde 'pi bījasyāṅkurotpattiḥ syād iti // //[+]
3471na cānyad bījāvayavebhyo 'ṅkurotpattikāraṇam ity upapadyte bījopādānaniyama iti // //[+]
3475tasmād īśvaraḥ kāraṇam iti // //[+]
3540utpattikāraṇaṃ copalabhyate vināśakāraṇaṃ ca tat sarvanityatve vyāhanyate iti // //[+]
3543yasyotpattivināśakāraṇam upalabhyate iti manyase na tad bhūtalakṣaṇahīnam arthāntaraṃ gṛhyate bhūtalakṣaṇāvarodhād bhūtamātram idam ity ukto 'yaṃ pratiṣedha iti // //[+]
3546kāraṇasamānaguṇasyotpattiḥ kāraṇaṃ copalabhyate /[+]
3547na caitad ubhayaṃ nityaviṣayam na cotpattitatkāraṇopalabdhiḥ śakyā pratyākhyātum na cāviṣayā kācid upalabdhiḥ /[+]
3548upalabdhisāmarthyāt kāraṇena samānaguṇaṃ kāryam utpadyate ity anumīyate sa khalūpalabdher viṣaya iti /[+]
3550utpattivināśakāraṇaprayuktasya jñātuḥ prayatno dṛṣṭa iti /[+]
3557yathā svapne viṣayābhimāna evam utpattikāraṇābhimāna iti /[+]
3560pṛthivyādyabhāve sarvavyavahāravilopa iti cet tad itaratra samānam utpattivināśakāraṇopalabdhiviṣayasyāpy abhāve sarvavyavahāravilopa iti so 'yaṃ nityānām atīndriyatvād aviṣayatvāc cotpattivināśayoḥ svapnaviṣayābhimānavad ity ahetur iti // //[+]
3664na saṅkhyaikāntānām asiddhiḥ kasmāt kāraṇasyāvayavabhāvāt /[+]
3669kāraṇasyāvayavabhāvād ity ahetuḥ /[+]
3690dhvastāyāṃ pravṛttau pravṛtteḥ phalaṃ na kāraṇam antareṇotpattum arhati na khalu vai vinaṣṭāt kāraṇāt kiñcid utpadyate iti // //[+]
3711idam asyotpattaye samarthaṃ na sarvam iti prāg utpatter niyatakāraṇaṃ kāryaṃ buddhyā[+]
3752anena kāraṇena duḥkhaṃ janma na tu sukhasyābhāvād iti /[+]
3895sarvamithyāsaṅkalpānāṃ tattvajñānād anutpattiḥ kāraṇānutpātau ca kāryānutpatter iti rāgādīnām atyantam anutpattir iti /[+]
3997na kāraṇadravyebhyo 'nyatra kāryadravyam ātmānaṃ labhate viparyayas tu kāraṇadravyeṣv iti /[+]
4019gṛhyamāṇasya cendriyeṇa viṣayasyāvaraṇādyanupalabdhikāraṇam upalabhyate /[+]
4044antar iti pihitaṃ kāraṇāntaraiḥ kāraṇam ucyate /[+]
4045bahir iti ca vyavadhāyakam avyavahitaṃ kāraṇam evocyate /[+]
4062kasmāt kāryakāraṇadravyayoḥ parimāṇabhedadarśanāt /[+]
4065kāraṇavibhāgāc ca kāryasyānityatvam nākāśavyatibhedāt /[+]
4100kāryadravyaṃ kāraṇadravyāśritaṃ tat kāraṇebhyaḥ pṛthaṅ nopalabhyate viparyaye pṛthaggrahaṇāt[+]
4324atha dṛṣṭānte kāraṇāpadeśaḥ kimarthaṃ deśyate yadi prajñāpanārtham prajñāto dṛṣṭāntaḥ /[+]
4326tatprajñāpanārthaḥ kāraṇāpadeśo nirarthaka iti prasaṅgasamasyottaram // //[+]
4335anityaḥ śabdaḥ prayatnānantarīyakatvād ghaṭavad ity ukte apara āha prāgutpatter anutpanne śabde prayatnānantarīyakatvam anityatvakāraṇaṃ nāsti tadabhāvāt nityatvaṃ prāptam nityasya cotpattir nāsti /[+]
4342prāgutapatteḥ śabda eva nāsti utpannasya śabdabhāvāc chabdasya sataḥ prayatnānantarīyakatvam anityatvakāraṇam upapadyate kāraṇopapatter ayukto 'yaṃ doṣaḥ prāgutpatteḥ kāraṇābhāvād iti // //[+]
4379nirvartanīyasya nirvṛttir vijñeyasya vijñānam ubhayaṃ kāraṇato dṛśyate so 'yaṃ mahān pratyakṣaviṣaya udāharaṇam iti /[+]
4414yady anityatvakāraṇam upapadyate śabdasyety anityaḥ śabdo nityatvakāraṇam apy upapadyate 'syāsparśatvam iti nityatvam apy upapadyate /[+]
4415ubhayasyānityatvasya nityatvasya ca kāraṇopapattyā pratyavasthānam upapattisamaḥ //[+]
4418ubhayakāraṇopapatter iti bruvatā nānityatvakāraṇopapatter anityatvaṃ pratiṣidhyate yadi pratiṣidhyate nobhayakāraṇopapattiḥ syāt /[+]
4419ubhayakāraṇopapattivacanād anityatvakāraṇopapattir abhyanujñāyate abhyanujñānād anupapannaḥ pratiṣedhaḥ /[+]
4424nirdiṣṭasya prayatnānantarīyakatvasyānityatvakāraṇasyābhāve 'pi vāyunodanād vṛkṣaśākhābhaṅgajasya śabdasyānityatvam upalabhyate /[+]
4430prayatnānantarīyakatvād iti bruvatā kāraṇata utpattir abhidhīyate na kāryasya kāraṇaniyamaḥ /[+]
4431yadi ca kāraṇāntarād apy utpadyamānasya śabdasya tad anityatvam upapadyate kim atra pratiṣidhyata iti // //[+]
4434yathā vidyamānasyodakāder arthasyāvaraṇāder anupalabdhiḥ naivaṃ śabdasyāgrahaṇakāraṇenāvaraṇādinānupalabdhiḥ /[+]
4435gṛhyeta caitad asyāgrahaṇakāraṇam udakādivat na gṛhyate /[+]
4455yat tāni nopalabhyante tad upalabdheḥ svaviṣayapratipādikāyā abhāvād anupalambhād anupalabdher viṣayo gamyate na santy āvaraṇādīni śabdasyāgrahaṇakāraṇānīti /[+]
4463seyam āvaraṇāadyanupalabdhir upalabdhyabhāvaḥ svasaṃvedyaḥ nāsti me śabdasyāvaraṇādyupalabdhir iti nopalabhyante śabdasyāgrahaṇakāraṇāny āvaraṇādīnīti /[+]
4512sati kāryānyatve anupalabdhikāraṇopapatteḥ prayatnasyāhetutvaṃ śabdasyābhivyaktau /[+]
4513yatra prayatnānantaram abhivyaktis tatrānupalabdhikāraṇaṃ vyavadhānam upapadyate vyavadhānāpohāc ca prayatnānantarabhāvino 'rthasyopalabdhilakṣaṇā 'bhivyaktir bhavatīti na tu śabdasyānupalabdhikāraṇaṃ kiñcid upapadyate yasya prayatnānantaram apohāc chabdasyopalabhilakṣaṇā 'bhivyaktir bhavatīti tasmād utpadyate śabdo nābhivyajyate iti // //[+]
4555yadā tu kāryānyatve prayatnāhetutvam anupalabdhikāraṇopapatter ity anena tṛṭīyapakṣo yujyate tadā viśeṣahetuvacanāt prayatnānantaram ātmalābhaḥ śabdasya nābhivyaktir iti siddhaḥ prathamapakṣo na ṣaṭpakṣī pravartata iti // //[+]
4624yad vākyaṃ pariṣadā prativādinā ca trir abhihitam api na vijñāyate śliṣṭaśabdam apratītaprayogam atidrutoccaritam ity evamādinā kāraṇena tadavijñātam avijñātārtham asāmarthyasaṃvaraṇāya prayuktam iti nigrahasthānam iti // //[+]