Occurrences of ādhāra in "Nyāyavārttikatātparyaṭīkā"
Click [+] to expand the context.
1527viśeṣadharma icchādyādhāratā /
1748tayoravinābhāvasiddhyarthaṃ saṃbandhāntaram āhasamānādhāratā vā /
1749aparaṃ saṃbandhāntaramāhasamānādhāratā vā /
1753yatraikaṃ tatretaraditi vā yatra yasminnimitte satīti vā yatrādhāra iti vā yatropalabdhisādhane satīti vyākhyeyam /
2115na tvasti indriyamanaḥsannikarṣādhārābhyāmindriyamanobhyāṃ pratyekamasya vyapadeśo yathendriyārthasannikarṣādhārābhyāṃ indriyārthābhyāṃ vyapadeśo rūpajñānamiti cakṣurjñānamiti vā /
2118prākarāntaraṃ samānatve darśayatiatīndriyādhāratā veti /
2119lakṣaṇaṃ hi prasiddhaṃ bhavati yathā dhūmo vahneḥ na cātīndriyadvayādhārasannikarṣastathā prasiddho yathendriyārthasannikarṣo 'rthasya saṃbandhina ekasnaya prasiddhatvāt indriyamanasostu dvayoratīndriyatvāt /
2121tadanenātīndriyādhāratvaṃ svarūpeṇoktvā tadevaṃ viṣayāvṛttitvamanovṛttitvābhyām atīndriyādhāratvaṃ sāmānyamāhaviṣayāvṛttitvaṃ veti /
2506tathā hyādhārādheyabhāva upakāragarbho bhavati /
2507patanadharmaṇo hi badarasyottarasya kuṇḍamadharaṃ pratayāsannamapatanadharmakaṃ badaraṃ vidadhadādhāraḥ /
3427na hyayamevaṃvādī dignāgo dhūmādhāraṃ deśaviśeṣaṃ paśyati /
3428na hyasya mate parvato nāma kaścidavayavī yadādhāro dhūma upalabhyeta kiṃ tu paramāṇavaḥ paramasūkṣmā atīndriyāḥ parvataḥ /
3579kārya svāpādānena akṛtakasaṃbandhavad ādhāravattvāditi vyatirekī hetuḥ /
3585sannapyasau na kāryamādhāravat karoti /
3791na hi pradhānamādhāraḥ kāryāṇām api tu pradhānātmakatvameṣāmiṣyate tathā ca yatra tatretyanupapattiḥ /
3796nirākarotiparasparādhārabhāve 'pi anyatrāsandikāṅgādau nāsau rūpasparśayoḥ /
3798parasparasaṃyogabhedapratibaddhagurutvāni āsandikāṅgāni apatanti sthitāni parasparādhāratvenāpadiśyante /
4223siddhāntī kṣaṇikavādinamutthāpyākṣaṇikatvābhripāyeṇa dūṣayatianādhāraiveti /
4226samānakālayorādhārādheyabhāvo dṛṣṭaḥ yathā kuṇḍavadarayoḥ /
4227sthirameva hi kuṇḍaṃ sthirasyaiva vadarasya gurutvena patato gurutvaṃ pratibadhnadadhaḥpatanaṃ nivārayadādhāro bhavati /
4326yadi nāsikāgrameva ghrāṇam atha tadādhāramatīndriyam tathāpi na tatsamavetaṃ śarīram pratyakṣāpratyakṣavṛttervāyuvanaspatisaṃyogavadapratyakṣatvaprasaṅgād dehasya /
4329bhavanmate 'pi cukṣurādibhirindriyairvyabhicāraḥ teṣāmapi yathoktavyāpārādhāratvādityata āhayathā tviti /
4332śrotraṃ tu ceṣṭādhāra eva na bhavati /
4383tad dravyam saṃyogādhāratvād ghaṭadivat /
5304tena yasminnarthe jñāyamāne tadanuṣaṅgiṇo 'rthāstadantarbhāvino gamyante so 'rthaḥ sākṣādadhikriyamāṇastadanuṣaṅgiṇāṃ cādhāraḥ tadāśrayatvāt tatsiddheḥ sa pakṣo vā bhavatu heturvā anena rūpeṇa adhikaraṇasiddhāntaḥ /
6644naiva draṣṭrādhāratā jñānasya viṣayatā ca bauddharāddhānte saṃbhavatīti bhāvaḥ /
6694pakṣavyatirekeṇaṃ pakṣādhāraṃ sādhyaṃ jñānamanyad vā siddhiśabdābhidheyaṃ saṃbhavati jñānasya puruṣādhāratayā anādhāratayā vā pakṣādhāratvānupapatteḥ pakṣasya tu bhavet kenacit saṃbandhena yādṛśatādṛśenetyarthaḥ /
6741na hi vāde prāśnikādhāramiti /
6743śaṅkatepratyāyanādhāratvāditi /
6744siddhiḥ pratyāyanaṃ tadādhārāḥ prāśnikā ityarthaḥ /
7373jalpe hi vedaprāmāṇyaṃ vidvāṃsaṃ prati kuhetunā yadā nāstikairadhikṣipyate saduttaraṃ cāsya yadā sahasā na pratibhāti tadeśvarāṇāṃ janādhārāṇāṃ mā bhūd vedāprāmāṇyabuddhiriti jātyāpi pratyavastheyam /
7693odhayasyādhārasamānakālatvamanubhavasiddhaṃ tenādhāreṇa kāraṇenu kāryakālaṃ sthātavyam /
7696yadi hi rūpādīnāmādhāravattvaṃ niṣidhyate tato 'syābhyupagamavirodhobhavati bhūtāni pūthivyādīni bhautikā rūpādaya iti /
7945ekadeśo hyavayavina ādhāra iti /
7947deśaścādhāro na cādheyo 'styavayavīti kathamādhāra ityarthaḥ /
8450yaḥ punaranubhūyamānamekatvaṃ dvitvādīṃścānubhūyamānānna pratipadyate tasya khalvanubhavamapanhuvānasya nirmaryādatayaikatvādhāro 'pi nāstīti kasya samuccayo dvitvādiḥ syāt /
8621nātītānāgataviṣayatayā pratyakṣānupapattiṃ brūmaḥ api tvatītānāgatādhāratayetyarthaḥ /
9086ata ādhārādayaḥ 'phalavatsannidhāvaphalaṃ tadaṅga' miti darśapaurṇamāsāṅgatayāvatiṣṭhanta iti siddhaṃ bhavati /
9378avinaśyadādhāramapi saṃyogādyanityamityata āha /
9382ekadravyatve satyākāśaguṇatvādityetāvatābhimatasiddheravinaśyadādhāratvaṃ tatprapañcārthaṃ veditavyam /
9630tenaivānaikāntikaṃ syādata uktamavinaśyadādhāratva iti /
9749ādhāratayetyarthaḥ // //
9841tasmācchabdādhāro niḥsparśo vyāpī vākāśastadādhāraḥ śabdaḥ śrotramāyāti saṃtānavṛttyeti yuktaṃ tathā ca śravaṇamasyopapannaṃ nānyatheti /
9978niyamāniyamasāmānādhikaraṇyaṃ virudhyate na tvādhārādheyabhāva ityarthaḥ // //
10322api cāstu sāmānyaṃ vastusat tathā 'pi nityatvādanupakāryatayā svalakṣaṇādhāratvānupapattiḥ ādhāratvamapi hi karaṇatvameva /
10328atha hi svabhāvāntareṇapa svabhāvabhedādanyatsvalakṣaṇaṃ śiṃśapātvādhāro 'nyacca vṛkṣatvādhāra iti punarapi gauraśva itivatsāmānādhikaraṇyābhāva eva /
10631upapāditametadadhastād yathā cānanubhūtamaśakyamāropayitumiti na kva cidātmanyanyādhāratvamuktaṃ piṇḍādyādhārā iti /
10786tadetaccetanavṛttaṃ dehādibhyo vyāvartamānaṃ tadatiriktaṃ cetanaṃ sādhayatīti sthitaṃ necchādyādhāratvaṃ dehādīnāmiti // //
10963tasmānna śarīrādhārā cetaneti /
10966ātmanaḥ pāriśeṣyātsiddheḥ smṛtyādhāratvavyutpādanenetyarthaḥ /
10969ādhāravattaṃ tu na pratiṣiddhamaprasaktatvādityata āha /
11579kriyānādhāratvācca karaṇasyeti /
11580pradhānakriyānādhāraḥ karaṇaṃ pradhānakriyā ceyamupalabdhiḥ svato yadādhārā pratīyate sa karttā na karaṇaṃ tathā ca pratyabhijñānādyupalabdhyā tadādhāraḥ karttātmā sidhyati nityo na tu karaṇamityarthaḥ /
11717bhinnalokamaryādaḥ śaṅkate ādhārādheyabhāvasyeti/nirākaroti nānekāntāt /
11718bhavatāmapi rāddhānte rūpaṃ sapratidhaṃ kāryamādhāravacca /
11727etāvatā prayāsena tvayā kāryakāraṇabhāvaḥ kṣaṇikānāṃ samarthyate na cāyamakṣaṇikatve heturapi tvādhārādheyabhāvaḥ sa cāśakyasādhanaḥ ko nu khalvayaṃ kāraṇavināśaḥ kāraṇābhāvo vā vināśakāraṇasānnidhyaṃ vā /
11733tulādhārasyeti /
11899tatsadbhāve vā na bhāvatāṃ sāmānyaviśeṣasamavāyāḥpa santo bhaveyuḥ teṣāṃ sāmānyādhāratvānabhyupagamāt /
12331etaduktaṃ bhavati na śarīramicchājñānadveṣādhāraḥ icchādijanitaspandādhāratvāt paraśvādivaditi /
12334yathā bhūtānāṃ gurutvādiguṇāntaranimittā pravṛttiḥ patanādilakṣaṇātasyaiva gurutvāderguṇāntarasya pratibandha ādhāradravyasaṃyogena tasmānnivṛttirapatanādikā sā bhūtamātre bhavantī niyamena vyāptā na tu śarīropagṛhīteṣveva bhūteṣu evaṃ bhūtamātre jñānecchādveṣanimitte pravṛttinivṛttī svāśraye syātām /
12824śarīrendriyaviṣayopakaraṇādhāramiti ekavadbhāvena napuṃsakatvam /
13261ādhārādheyabhāveti /
14032na caikadravyaṃ dravyamavinaśyadādhāramasti /
14042avayavyatirekeṇa varttamāno 'vayavyupalabhyeta na cāsyādhārāntamupalabhyate dṛśyamānaścāvayavo nādhikaraṇamasyeti bhavataiva vādinā 'bhyupagatamityabhiprāyeṇāha /
14080nopalabhyamānarūpādhāratvāt /
14234pralayāntatve ca vibhāgasyānādhārattvaprasaṅgo vyāghātaḥ /
14238avayavastadādhārastasya samānajātīyārabdhasya kāryadravyasyādhāraḥ tasmātsāvayavatvaṃ kāryaviśeṣaḥ tasmātsāvayavāḥ paramāṇava ityatibruvatā kāryaviśaiṣaḥ paramāṇurityuktaṃ bhavati /
14263na hīha kuṇḍe badaramiha paṭe śuklatvamiti vā ādhāryādhārapratyayo viśiṣyate /
14330yadastipaṭādikamavayavi dravyaṃ yathā ca svāvayavasamavetatvena guṇādhāratayā ca
14366vijñānasya hi bāhyor 'tho grāhyo bhavannirākārasya sattāmātreṇa vā bhavet kāraṇatvena vā ekasāmagryadhīnatvena vā jñānāhitaphalādhāratvena vā /
14374vijñānāhitaphalādhāra ālambanamiti cet kiṃ punarvijñānenārthe janyate prākaṭyaṃ na caitadarthadharmo 'pi śuklādivatsarvapuruṣasādhāraṇam /
14384na cārthādhāraṃ phalamādhattaityuktam /
14648yastu svadarśanavilasitamithyājñānāvalepadurvidagyatayā sadvidyānavairāgyādvā lābhapūjākhyātyarthitayā kuhetubhirīśvarāṇāṃ janādhārāṇāṃ purato vedabrāhmaṇaparalokādidūṣaṇapravṛttastaṃ prati vādī samīcīnadūṣaṇamapratibhayāpaśyan jalpavitaṇḍe avatārya vigṛhya jalpavitaṇḍābhyāṃ tattvakathanaṃ karoti vidyāparipālanāya /
15267na kevalaṃ svātantryātkarturnigraho 'pi tu tadādhāratvādvipratipattyapratipattyorityāha /
15288na cādhārādheyabhāva iti /