Occurrences of vṛkṣa in "Nyāyavārttikatātparyaṭīkā"

Click [+] to expand the context.
1591purovartivastugrahaṇarajatajñānādagṛhītabhedaṃ svarūpato viṣayato vā rajatārthinaṃ purovartidravye pravartayatīti cet hanta bhoḥ kimetāvatā purovartivastugocaraṃ jñānaṃ rajatagocaraṃ bhavati āhosvit tanmātragocarameva yadi rajatagocaraṃ purovartirajatatayāgṛhṇāt kathaṃ nānyathākhyātiḥ atha tanmātragocaram ko bhedāgrahasyopayogaḥ na hi vṛkṣamātradarśanaṃ niścayena śiṃśapārthinaṃ pravartayati na hi tatra śiṃśapājñānamasti /[+]
2505api ca vastuniveśe jātyādīnāmupādhīnāmekasya vastunaḥ sattvaṃ ca dravyatvaṃ ca pārthivatvaṃ ca vṛkṣatvaṃ ca śiṃśapātvaṃ copādhaya iti dūrādekopādhiviśiṣṭasya grahe sarvopādhiviśiṣṭagrahaprasaṅgaḥ /[+]
2512tathā ca sattvopakārasamartheṃ tasmin dravye gṛhyamāṇe dravyatvādyupakārasamartho 'pi sa evāsya svabhāva iti tatsvabhāvāvacchinnāḥ sattvavikalpakena paramārthasaddravyāvagāhinā sarva eva dravyatvapārthivatvavṛkṣatvaśiśapātvādayo viṣayīkṛtā iti vikalpāntarāṇāmānarthakyam /[+]
3060yadyapi ca vṛkṣatvaśiṃśapātve paramārthato na bhinne tathāpi bhedāntarapratikṣepāpratikṣepābhyāṃ kalpitabhedayorgamyagamakabhāva iti cetna vāstavameva vṛkṣatvaśiṃśapātvayorbhedamupapādayiṣyāmaḥ /[+]
3064tathā sati saddravyapārthivavṛkṣaśiśapādivikalpānāṃ ca paryāyatvaprasaṅgāt //[+]
3074yattu viditaśiṃśapāvyavahāramaviditavṛkṣavyavahāramuccāyāṃ hi śiṃśapāyāṃ vṛkṣaśabdaḥ prayuktaḥ tasmāduccatvameva vṛkṣaśabdapravṛttinimittamiti manyamānaṃ mūḍhaṃ prati śiṃśapātvena vṛkṣavyavahāramātraṃ sādhyate /[+]
3075vāmanāyāmapi śiśapāyāṃ vṛkṣa iti vyavahartavyam śiṃśapāmātrānubandhitvād vṛkṣatvasyeti /[+]
3132etena pakvānyasya vṛkṣasyāgravartīni phalāni etadvṛkṣaprabhavatvāt patitaphalavadityādayo 'pyaupādhikasaṃbandhā vyākhyātāḥ /[+]
3150vṛkṣoddeśena pravartitaḥ paraśuḥ kartrā na tadavayavoddeśena tasmād vṛkṣaviṣayaḥ paraśurna tadavayavaviṣayaḥ /[+]
3151dvaidhībhāvaścāvayaveṣu na vṛkṣe tasya tato vināśāt iti bhāvaḥ /[+]
3167yadyapi vṛkṣoddeśena kartrā paraśuḥ prayuktastathāpyayaṃ vṛkṣamiva tadavayavānapi prāpta iti tadviṣayo bhavati /[+]
3168tena tadavayavadvaidhībhāvamukhena vṛkṣaviṣayāmapi dvaidhībhāvakriyāṃ janayatīti na vaiyadhikaraṇyaṃ karaṇaphalayoḥ /[+]
3373tadevaṃ rūpeṇa sparśānumānam śiṃśapātvena śrutena vṛkṣatvānu mānamityādi sāmānyatodṛṣṭena saṃgṛhītaṃ veditavyam //[+]
3727dvayorapi vipakṣavyāvṛttimātraparatvāt parasparasamuccayasadbhāva iti cetna vṛkṣo gaurityanayorapi hastyādinivṛttimātraparatvenābhinnārthayoḥ sāmānādhikaraṇyaprasaṅgāt tasmād virodhāt samuccīyamānāvadhāraṇaṃ na yuktamiti /[+]
4076vṛkṣastiṣṭhatīti /[+]
4077itiśabda ādyarthe tena vṛkṣaṃ paśyati vṛkṣeṇa candramasaṃ paśyatītyādayo veditavyāḥ /[+]
4165nimittabhede pratisaṃdhānābhāvamuktvā viṣayabhede 'pyāhana hyanyena svabhāvena ghaṭatvādinānubhūtasya anyena vṛkṣatvādinā smaraṇam /[+]
4166na hi bhavati yamahaṃ ghaṭamadrākṣaṃ so 'yaṃ vṛkṣa iti /[+]
4291sa cātivyāpakatayā avyāpakatayā ca na lakṣaṇam vṛkṣādiṣu bhāvāt abhāvācca pāṣāṇamadhyavartimaṇḍūkādiśarīre iti bhāvaḥ /[+]
4296sa ca na vṛkṣādiṣvastīti nātivyāpakatā /[+]
4358aśvakarṇādau vṛkṣaviśeṣavācake vājikarṇāyogena bādhakenāvayavārthaparityāgāt /[+]
5735vyāpakanivṛttau ca vyāpyaṃ nivartate yathā vṛkṣatvanivṛttau śiṃśapātvam ārādupalabhyamānādekaśilāmayādacalapradeśādityarthaḥ /[+]
6414sāmānyavyāpto viśeṣaḥ sāmānyanivṛttyā nivartate śiṃśapātvamiva vṛkṣatvanivṛttyā /[+]
6538api copakārakatvena vyāptaṃ satvaṃ goghaṭādiṣu tathā darśanāt pakṣāt nivartamānamupakārakatvaṃ svatvamapi svavpāpyaṃ nivartayati vṛkṣatvamiva śiṃśapātvamityāhayacca yasyeti /[+]
7647khasthitau vṛkṣaḥ svātantryātkarteti bhāṣyam /[+]
7658vṛkṣasya hi mahattve sati rūpavattve sati sattāsamavāya eva sattāvyañjakatvam tatra cānapekṣa ityarthaḥ /[+]
7708anātmasamavetakriyāphalaśālitvaṃ kriyāviṣayatvaṃ karmatvaṃ devadattasamavetayā hi kriyayā darśanalakṣaṇayā vṛkṣaviṣayo 'nubhavojanyate idameva cānubhavasyārthaviṣayatvaṃ yadarthādhīnanirūpaṇatvamityuktaṃ pramāṇalakṣaṇa iti /[+]
7712etena karmalakṣaṇenārhi laṅghayati grāmaṃ gacchan vṛkṣamūlānyupasarpatītyādayo 'pi saṅgṛhītā veditavyāḥ /[+]
7715vṛkṣaḥ sampradānaṃ bhavatīti /[+]
7942na hyavayavīnāma kaścidarthāntarabhūto 'vayavebhyo 'sti api tvavayavā eva paramārthasantaḥ teṣu ca katipayānavayavān gṛhītvā tatsahacaritānavayavānanumāya pratisandhānajeyaṃ vṛkṣabuddhistānevāvayavānālambamānānumānamiti pratyakṣasyānumāne 'ntarbhāvādvibhāgasūtreṇa nyūnādhikasaṅkhyāvyavacchedo nopapadyata ityarthaḥ /[+]
7960na cāvṛkṣapratisandhānajeti /[+]
7961svastimatīṃ hi gāṃ gṛhītvā kālākṣyāṃ gavi gauriti pratisandhānaṃ dṛṣṭaṃ na tvaśvaṃ gṛhītvāśvāntare gauriti pratisandhānaṃ dṛṣṭaṃ tatkasya hetoḥ tayoragotvāt evamarvāgbhāgaparabhāgānāmavṛkṣatvādvṛkṣa iti pratisandhānaṃ na bhavedityarthaḥ /[+]
7962yadyucyeta mā bhūdvṛkṣarūpadharmigrahaḥ pūrvamarvāgbhāgaṃ dharmiṇaṃ vṛkṣaviśeṣamanumāya pratisandhāsyatītyata āha /[+]
7984pūrvaṃ satyapi vṛkṣa avayavānāmavṛkṣatvānnāvayave pratisandhānajā vṛkṣabuddhirityuktaṃ samprati tu vṛkṣasyāsattvena nāvayave vṛkṣa iti pratisandhānamrityapaunaruktyam /[+]
7993yadi rūpamātraṃe tad ghaṭādiṣvapīti vṛkṣabuddhiḥ syāt /[+]
7994atha rūpabhedaḥ kṣaṇāntareṇāvṛkṣaḥ syāt /[+]
8009sarvasyāpratyakṣatvād vṛkṣabuddhirna pratyakṣatodṛṣṭādanumānādapi sāmānyatodṛṣṭādityāha /[+]
8035api cāvayavino 'sattvaṃ manyamānena tvayaikadeśamātropalabdhyā vṛkṣabuddheranumānatvamuktaṃe na tviyamekadeśamātropalabdhirapi tu tasya tatsahacaritasya cāvayavina upalabdhilakṣaṇaprāptasya siddherityāha /[+]
8230vṛkṣasthitiṃ bhāvayadbhiḥ /[+]
8231pūrvāparapratyayaikaviṣayasya vṛkṣasya sthitiṃ sthiratāṃ bhāvayadbhirityarthaḥ /[+]
8366yastu manyate senā vanamiti vyapadeśāya tañjjarnitāya vā vijñānāya bahutvasaṃkhyāṃ kathaṃ citkāraṇaṃ sambhavati yastvayamaindriyakaḥ pratyayaḥ pratyekamagṛhītaikatveṣu vṛkṣeṣānutpannāṣekṣābuddherdrāgityekaghatavanāvagāhī jāyate tatra kāraṇābhāvena bahutvasyānutpādānna bahutvasaṃkhyālambana iti na parituṣyati taṃ pratyāha /[+]
8494ye ye dṛkṣatvādijātimanarpakṣā vyañjayanti te te parasparaṃ vṛkṣādivyaktitayā bhidyante /[+]
8501teṣāṃ vṛkṣavyaktihetutve vṛkṣānekatvaprasaṅga iti /[+]
8727prāmāṇyaṃ hi viṣayavattayā vyāptaṃ sā śabdānnivarttamānā prāmāṇyamapi nivarttayati vṛkṣateva nivarttamānā svavyāptaṃ śiṃśapātvam /[+]
8801na hi vṛkṣa eva cchidā bhavati /[+]
9428tathā hi prakṛtipratyayoḥ samabhivyāhāro na syād na khalvekārthayoḥ samabhivyāhāro dṛṣṭaḥ na hi bharati vṛkṣaḥ śiṃśapā itivadvṛkṣastaruriti prayogaḥ /[+]
10325tathā vṛkṣatvaśiṃśapātve svatantre eva sāmānye svaśabdābhyāmavagamite na gauraśvara itivatsāmānādhikaraṇyaṃ bhajetām /[+]
10327kiṃ yenaiva svabhāvena tatsvalakṣaṇaṃ vṛkṣatvamupakaroti tenaiva śiṃśapātvamapi atha svabhāvāntareṇa /[+]
10328atha hi svabhāvāntareṇapa svabhāvabhedādanyatsvalakṣaṇaṃ śiṃśapātvādhāro 'nyacca vṛkṣatvādhāra iti punarapi gauraśva itivatsāmānādhikaraṇyābhāva eva /[+]
10329athaikena svabhāvena svalakṣaṇaṃ sarvasāmānyopakāri tathāpipava svabhāvābhede tadupakārādhīnasvabhāvānāṃ sāmānyānāṃ ca madhye ekasāmānyavataḥ svalakṣaṇasya ekena śabdena vikalpena vā grahaṇe sarveṣāṃ tadekopakāranibaddhasvabhāvānāṃ sāmānyānāṃ grahaṇātsad dravyapārthivavṛkṣaśiṃśapāvikalpānāṃ śabdānāṃ ca paryāyatvaprasaṅgaḥ /[+]
10573yadyapi vṛkṣaprāsādayoravayavisamudāyayoranyayorevāvayavena samudāyinā ca vyapadeśastathāpyavayavyabhāvaṃ samudāyaṃ ca samudāyyanatiriktaṃ manvānasya parasyodāharaṇaṃ draṣṭavyam /[+]
11918niṣidhyamānaprakārāntarasambhavaviruddho hi dvayoranyataraniṣadhenānyataravyavasthāniyama iti prakārāntarāsambhavādbhāvānāmarthakriyā kramākramābhyāṃ vyāptā tau ca sthirānnivarttamānāvarthakriyāmapi vyāvartayataḥ vṛkṣateva nivartamānā śiṃśapātvamārāddṛśyamānādekaśilāmayādbhūbhṛtkaṭakāditi pratibandhasiddhiḥ /[+]
13586āśrayavyatirekādvṛkṣaphalotpattivadityahetuḥ[+]
13588mūlasekaphalotpādayorekavṛkṣāśrayatvam /[+]
13591tasmādāśrayavyatirekātsvargādervṛkṣaphalotpattivadityayaṃ dṛṣṭāntaḥ svargaphalatve homasyāheturityarthaḥ // //[+]
14027vṛkṣastiṣṭhati śākhādiṣu śākhādayo vā vṛkṣa iti laukikīṃ pratipattimanurudhyamāno vikalpayati vārttikakāraḥ /[+]
14826yathā vṛkṣāṇāṃ bahutvaṃ vivakṣitvā bahuvacanaprayogo vṛkṣā iti tadbahutvasaṃkhyāyāva ekatvaṃ vivakṣitvaikavacanam ekaṃ vanamiti /[+]
15046na tu kāryasya kāraṇaniyamaḥ prayatnādeva sarvaḥ śabdo jāyate na tu vāyusaṃyogādvṛkṣabhaṅgāditi niyama ucyate yenāvyāpakatvaṃ hetoḥ syāditi /[+]
15467abhidheyasya kriyāntarayogāt kriyāviśeṣasya yogādviśiṣyamāṇarūpo bhidyamānarūpaḥ śabdo nāmeti yathā vṛkṣastiṣṭhati vṛkṣaṃ chinatti vṛkṣeṇa candramasaṃ paśyati vṛkṣāyodakamāsiñcatītyādi /[+]