Occurrences of karaṇa in "Nyāyavārttikatātparyaṭīkā"
Click [+] to expand the context.
41na hi viṣaghnamantravat svarūpamātreṇa tadavivakṣitārthaṃ niḥśreyasaheturiti padārthatatvāvagamakaraṇatayā śāstramapadiśati na tu svarūpeṇa /
293vibhaktivyāpteḥ prayojanamāhavibhaktivayāptyā hetatukaraṇabhāvaḥ /
296pramāṇenārthādhigatirbhavatīti karaṇarūpo 'rtho gamyata iti saṃbandhaḥ /
297kasmāt punaḥ karaṇārtho gamyata ityata āhapramāṇeneti /
299atra ca karaṇabhāvanāntarīyakasya hetubhāvasya pañcamya abhidhānaṃ pramāṇaphalayostādātmyapratiṣedhārtham bhedādhiṣṭhānatvāddhetuphalabhāvasya na khalu paraśureva cchideti /
300pramāṇaprātipadikalabdhakaraṇatvānuvādaśca pramākārakāntarebhyo 'bhyarhitatvenāsya vyutpādyatvaṃ ca prāthamyaṃ ca yuktamiti darśayituṃ saṃplavamākṣipatisaṃplaveti /
400ayamarthaḥ sarvaḥ karttā karaṇagocaravyāpāro na tu sākṣāt phale vyāpriyate /
401karaṇaṃ ca dvidhā siddhamāsiddhaṃ ca /
404evaṃ svargakāmo 'pi kartā na sākṣāt svarge vyāpriyate kiṃ tu tatkaraṇaṃ yāgamasiddhaṃ sādhayati /
406tadvadihāpi pramātā siddhamindriyādi asiddhaṃ ca tatsannikarṣādi vyāpārayannutpādayan vā karaṇa eva caritārthaḥ /
407karaṇaṃ tvindriyādi tatsannikarṣādi vā nānyatra cāritārthamiti sākṣādupalabdhāveva phale vyāpriyate /
420codayati akaraṇeti /
435dvaidhībhāve hi phale pradhānavyāpāre kartuḥ karaṇagocara udyamananipātanādiḥ avāntaravyāpāraḥ /
456pramimīta iti svatantraṃ kartāraṃ daśayati pratipādyāt karaṇād vyavacchettum /
461kartradhīnaṃ hi karaṇamityāveditam /
471setikartavyatākaṃ hi vyāpriyamāṇaṃ karaṇam na tu cakṣurādisvarūpam /
472karaṇādiśabdapravṛttinimittamātraṃ tu svarūpaṃ syāditi pūrvamāveditam /
514tasmādarthagamyamapi pramāṇamarthapratipattikaraṇatvena dyotanīyam /
629nanu saṃyogavibhāgādiṣu satsvapi taratantropalabdhikaraṇatvamatista teṣāṃ saṃyujyamānavibhajyamānādyadhīnanirūpaṇatvāditya āhapratiṣedhamukhena pratipadyate pratīyate /
740na ca vācayamastu vidyātrayameva kṛtamānvīkṣikyā vidyayeti tasyā eva samastavidyāvadātīkaraṇahetutvāt /
1164etaduktaṃ bhavati pramāṇaṃ tattvāvadhāraṇāya pravṛttaṃ karaṇatayā itikartavyatāmapekṣate /
1185dharme pramīyamāṇe hi vedena karaṇātmanā /
1305hetvābhāsānāṃ ca pṛthakkaraṇaṃ na vāde tanmātrāvadhāraṇārtham api tu yasminnanuddhāvite 'pi nigrahasthāne tattvapratipattivyāghāto bhavati tasya sarvasya saṃgrahārtham /
1778atra ca yadyapi sūtrakāreṇa saṃśayapramāṇaprameyeṣu parīkṣā sākṣāt kṛtā na prayojanādiṣu tathāpi tatkaraṇādeva prayojanādiparīkṣāpi sūcitā sūtrakāreṇa iti trividhetyuktam /
1813pramāṇalakṣaṇakaraṇapravṛtto yat catvāryeva lakṣayati tadavagamyate na nyūnānyadhikāni vā pramāṇanītyarthaḥ /
1819lakṣaṇakaraṇapravṛttasya kvacidakaraṇaṃ na tadabhāve pramāṇam sato 'pyanupayogenākaraṇāpatteḥ /
1902bhāvasādhanaścet pramāṇaśabdaḥ phalamasyārtho na tu phalaṃ svaviṣaye karaṇam tadvyāpārasya tajjanakenaiva kṛtatvāt /
2068pratyakṣalakṣaṇakaraṇapravṛtto hi sūtrakāraḥ tadeva brūyāt yadasyāsādhāraṇaṃ kāraṇam /
2330ādyaḥ karaṇavinyāsaḥ prāṇasyordhvaṃ samīraṇam /
2352itikaraṇo jñānaparāmarśapradhānaḥ /
2643karaṇaṃ cendriyaṃ buddheḥ kartā cātma sacetanaḥ /
2649akramasyāpi ca kramavatsahakāribhedasamavadhānavaśāt krameṇa kāryakaraṇamupapādayiṣyate /
3051na ca lakṣaṇānurodhena lakṣyasyānyathākaraṇaṃ yuktaṃ parīkṣakāraṇam /
3137anugrahaśca karaṇameva /
3143tasmādanumīyate aneneti karaṇārtho vaktavyaḥ /
3144sa ca liṅgaviṣayaḥ kriyā ca liṅgiviṣayeti viṣayavaiṣamyāt na kriyākaraṇabhāva iti bhāvaḥ /
3153auṣṇyāpekṣo vahnisaṃyogaḥ karaṇaṃ taṇḍuleṣu /
3156na kevalaṃ samānaviṣayatvāniyamaḥ kartuḥ karaṇaṃ bhinnamityapi niyamo nāstītyaniyamābhidhānaprasaṅgenāhakvacit punariti /
3166yadi anyaviṣayaṃ karaṇamanyaviṣayā kriyā bhavet tataśchedane khadiraṃ prāpte panasādāvapi cchidā syādityatiprasaṅgaḥ syāt /
3168tena tadavayavadvaidhībhāvamukhena vṛkṣaviṣayāmapi dvaidhībhāvakriyāṃ janayatīti na vaiyadhikaraṇyaṃ karaṇaphalayoḥ /
3177sthitau tu bhedo darśayiṣyate kartuḥ karaṇasya ceti /
3186pṛcchatianumānamityatra kiṃ kārakam anumīyate 'neneti karaṇakārakameva yuktaṃ tasyaiva liṅgadarśanadvayasmṛtipūrvakatvāt na tvanumitiranumānaṃ pramāṇavyāpāratvenātannimittatvāt karaṇakārakādanyatvād atatpūrvakatvācceti bhāvaḥ /
3187uttarambhāvaḥ karaṇaṃ vā /
3197karaṇakārakapakṣe phalamāhayadā karaṇamiti /
3232pratyakṣatvāditi heturātmani nitye 'stītyata uktambāhyakaraṇeti /
3234tathāpi paramāṇubhirbāhyakaraṇapratyakṣairyogināṃ vyabhicāra ityata uktamasmadādīti /
3363arūpamātmasukhādyapi pratyakṣamiti śaṅkamānena bāhyakaraṇenetyuktam /
3689hetumāhayata evakārakaraṇaṃ tato 'nyatrāvadhāraṇamiti /
3820yadyapi prasiddhasārmyamupamānamityucyamāne pramāṇaviśeṣābhidhāyyupamānapadasāmānādhikaraṇyāt karaṇatvalābhaḥ tathāpi tadābhāsanirākaraṇāya sādhyasādhanapadopādānam /
3914tathāpi sthānakaraṇapāṭavābhāvena varṇaniṣpādanāsāmarthyenāptaḥ prasajyeta ityata āhaupadeṣṭā /
3915sthānakaraṇapāṭavānityarthaḥ //
3916āpta iti prakṛtipratyayasamudāyāt prakṛti niṣkṛṣya tadarthamāhasākṣātkaraṇamiti /
4130nāpi manaḥ manasaḥ karaṇatvenaivānumānāt /
4277tadutpattau karaṇatvena kalpanācca nākarturmanasaḥ /
4353kasmāt karaṇabhāvāt svaviṣayagrahaṇalakṣaṇatvaṃ yato ghrāṇādīnām /
4354etaduktaṃ bhavati indriyāṇāmatīndriyatvāt sarvadā svasvaviṣayopalabdhikaraṇatvenaivānumātavyāni /
4377atra ca prayogaḥ gandhopalabdhiḥ karaṇasādhyā kriyātvāt chidikriyāvaditi /
4378evaṃ sā tadanyakriyākāraṇātiriktakaraṇaniṣpādyā tadanvayavyatirekānanuvidhāne sati kāryatvāt /
4379yā yatkriyākaraṇānvayatirekānanuvidhāne sati kāryā sa sarvā takriyākaraṇātiriktakaraṇaniṣpādyā yathā paṭādikriyā ghaṭadikriyākaraṇacakradaṇḍādyatiriktavemādikaraṇaniṣpādyā /
4382tacca karaṇaṃ cakṣurādyatiriktaṃ ghrāṇam /
4618yathoktaṃ bhāṣyakāreṇaacetanasya karaṇasya buddheriti /
4668evaṃ ca saṃskārādiṣu na karaṇatvaprasaṅga iti /
4673na hi kiñcitkaraṇaṃ sambaddhamapi saditi syāt /
4674yadyevaṃ dhārāvāhikajñānotvattirna syāt dvitīyādijñāneṣvapi saiva sāmagrīti sakṛdeva yāvat kartavayakaraṇāt samarthasya kṣepāyogāt /
4676na ca karturapyayaṃ kramakāritādharmaḥ sa hyanekakaraṇādhiṣṭhānena yugapannānākāryāṇi karoti /
5396yata evakaraṇaṃ na tato 'nyatrāvadhāraṇam iti hi śābdā iti bhāvaḥ /
5434aparamapi parihāramāhakarmakaraṇayorveti /
6368nanu bhavatu pakṣaśabdalakṣitasya sādhanasya nirṇayaṃ prati karaṇatvam pratipakṣalakṣitasya tu taddūṣaṇasya na sākṣātsādhakatvamityata āhapratipakṣācceti hetutvaṃ pāramparyeṇetyarthaḥ /
6415na ca phale pramitirūpe nirṇaye pramākaraṇatvaṃ phalatve nāstīti nānumānatvaṃ tadviśeṣa ityarthaḥ /
6457karaṇasādhanapakṣaṃ kakṣīkṛtya tāvat samādhattena anyārthatvāditi /
6464tasya dharmiṇo vāstavaṃ tādṛśatvamatādṛśatvaṃ vā karaṇasya tu karmaiva viṣayaḥ /
6465tatra ca karmakaraṇe samarthe eva nāsamarthe /
6467so 'yaṃ puruṣasyāparādho na karmakaraṇayoḥ /
6672atha karaṇam tathāpi karma karaṇaṃ na saṃbhavatīti vyāghāta ityarthaḥ /
6698na hi karma karaṇaṃ bhavatītyarthaḥ /
6706yuktāyuktatvena karaṇenādhikaraṇapratyāyanamiti vyāghāta ityāhasādhaneneti /
6709yuktāyuktatvenādhikaraṇapratyāyanamiti yuktāyuktatvayoḥ karaṇatvaṃ darśitam tat tathātvātathātvapakṣe na saṃbhavati
6727anyadīyena karaṇenānyaḥ pratipadyata iti subhāṣitam /
6879yadi bāhyakaraṇapratyakṣe vāṅmanase iti sādhyeta tadā nānityatvaṃ sapakṣavyāpakaṃ syāt sāmānye
6880bāhyakaraṇapratyakṣe 'bhāvāt /
6931viśeṣaṇaśabdaḥ tantreṇa viśeṣaṇe viśeṣye ca karmakaraṇasādhanatayā prayukto vartate /
6949karaṇaviśeṣaṇaviśeṣyasandigdhāsamarthaviśeṣaṇaviśeṣyabhedācca śatatrayaṃ caturaśītam /
7285etaduktaṃ bhavati na saṅketakaraṇāvasthāyāṃ vṛddhavyavahāre vā kaścit śabdaḥ kañcidartha śṛṅgagrāhikayā bodhayati api tu
7388apratipattimāhaārambhaviṣaya iti lāghavāya vipratipattyapratipattī iti vaktavye kasmādasamāsakaraṇamityata āhaasamāsācceti /
7455yadi nirviśeṣaṇaṃ samānadharmopapattyādi saṃśayakāraṇamucyeta tataḥ paścādakaraṇātpūrvamapi na kuryādityasaṃśayaḥ pūrvaṃ vā karaṇāttpaścādapi kuryādityatyantasaṃśayaḥ na tvasau nirviśeṣaṇaḥ saṃśayakāraṇamiti nāsaṃśayo nātyantasaṃśaya ityarthaḥ /
7778jñātā jñeya iti sakarmābhiprāyaṃ na hyanyaspavaya samavetā jñānakriyā yenātmanaḥ karmatā syāt api tu jñātṛsthaiva parasamavetakriyāphalaśāli hi karmetyuktaṃ tasmātsukhādīnāmātmadharmāṇāmatra karmatā ātmanastu prakāśamānatā tatra vivakṣayā jñeyatvābhidhānaṃ manastu yadyapi svajñānaṃ prati karaṇaṃ karma ca tathāpi na svātmāna vṛttivirodhaḥ /
7779yadi hi jñātaṃ karaṇaṃ bhavettadā'tmāśrayadoṣaprasaṅgaḥ /
7780svasattayā ca jñānaṃ prati karaṇam anyaccāsya jñānamanyā sattā na ca tatsamavetā jñānakriyā kiṃ tvātmasamavetā tasmāj jñeyatvaṃ jñānasādhanatvaṃ ca manaso na doṣamarhatīti /
7881na hi jñānaṃ svatantraṃ yena svakāraṇaṃ mano nāpekṣeta nāpi cakṣurādi svatantraṃ jñānajanane yena manojñānakaraṇaṃ na syādityāha /
8322tasmānna pradīpasya svātmani karmakaraṇabhāvaḥ /
8323gurutvaṃ tu dravyagatasya patanakarmaṇaḥ karaṇaṃ tena hi dravyaṃ pātyate /
8324svagatasya tu patanakarmaṇaḥ karaṇatve tadeva karma karaṇaṃ ceti svātmani vṛttivirodhaḥ /
8724tasyākṣepo na śabdaḥ pramāṇamiti yasmin sati pramā bhavatyeva na na bhavati tat pramāṇaṃ sādhakatamasya karaṇatvāt /
8777padānāmeva padārthasmaraṇāvāntaravyāpārāṇāṃ vākyārthapramāṃ prati karaṇatayā pramāṇattvāt /
8871tasmātsaṃketakaraṇameva svābhāvikasambandhaṃ pratipādayati śabdānāmityata āha /
8950iṣṭeḥ karaṇasādhanatveneti /
8953karaṇamāha /
9135puruṣasya bhagavato vedakārakasya viśeṣaḥ pratyakṣīkṛtaheyopādeyatā teddhatubhūtā bhūtadayā yathārthacikhyāpayiṣā ca karaṇapāṭhavaṃ ceti /
9137trividhena viśeṣaṇenetyupalakṣaṇaṃ karaṇāpāṭavamapi draṣṭavyam /
9193ātmā ceti pramāhetutāmātravivakṣayā na tu karaṇatvābhiprāyam /
9195atrāpi na karaṇatvavivakṣayā kiṃ tu pramānahetumātravivakṣayeti draṣṭavyam /
9867yadi hīkāravikāro yakāraḥ syād yakāraprayogāyekāramupādadānāstatkāraṇaṃ vivṛtakaraṇaṃ pūrvamupādadīran /
9868tannirapekṣāstu yakāraṃ prayokṣyamāṇā īṣatspṛṣṭakaraṇamupādadate tasmānnekāravikāro yakāra ityutpaśyāmaḥ /
10175na asati bādhake balavati pratyayābhedaprathāyāmanyathākaraṇāyogāt /
10322api cāstu sāmānyaṃ vastusat tathā 'pi nityatvādanupakāryatayā svalakṣaṇādhāratvānupapattiḥ ādhāratvamapi hi karaṇatvameva /
10337kiṃ grahaṇamāho svitkaraṇam /
10770siddhāntabhāṣyaṃ saṃdigdhatvādahetuḥ ananyathāsiddhāvanvayavyatirekau kāraṇatvāmātre pramāṇaṃ na tu kartā na cetanaścetanaṃ karaṇamityatretyarthaḥ // //
10839nityasyānityadharmādhānamevopakāro na tu nityasvarūpakaraṇaṃ yena tadanityaṃ syāt /
10981nanu bhavatu karaṇāntaraṃ manaḥ tattu kathamindriyāntarasahakāri kathaṃ cāṇuparimāṇamityata
10986na ca tatra mana eva karaṇamātmani vṛttivirodhāditi tadanyasya karaṇatve tajjñānāyāpīndriyāntaramupāsanīyamityanavasthā anindriyajatve tu matāvapi saṃskārādyeva kāraṇamastīti kṛtaṃ manaseti bhāvaḥ /
10990na ca svātmani vṛtivirodhaḥ na hi manaḥsattāyāṃ manaḥkaraṇaṃ manojñāne vā manojñānaṃ karaṇaṃ yena svātmani vṛttivirodhaḥ syāt /
10991kevalaṃ vā manaḥ svajñāne karaṇaṃ yenaikatra karmakaraṇatve syātām /
10992api tu manojñāne liṅgajñānasahitaṃ manaḥ karaṇaṃ tatsvarūpaṃ tu liṅgajñānasāhityāditi na svātmani vṛttivirodhaḥ /
10993nāpyekasyava kevalasya karmakaraṇabhāva iti bhāvaḥ /
10994syādetad liṅgajñānasahitasya manasaḥ karaṇatve mā bhūdekasyaiva karmakaraṇabhāvaḥ svarūpeṇa karmatvāda liṅgajñānasāhityena ca karaṇatvāt /
10995yadā tu yoginā pratyakṣeṇa mano gṛhyate tadā kathamekasya karmakaraṇabhāva
11363karaṇadharmamatikrāmantaṃ prati yugapadupalabdhiprasaṅgo dūṣaṇamityarthaḥ // //
11537na cātmasādhanaṃ karaṇamastīti manastu liṅgavadātmani karaṇaṃ na kevalamityuktam /
11562sāṃkhyānāṃ hi darśane pravādo mahadantaḥ karaṇaṃ buddhiriti tadupālambhārthaṃ dūṣaṇārthaṃ prakaraṇamiti /
11579kriyānādhāratvācca karaṇasyeti /
11580pradhānakriyānādhāraḥ karaṇaṃ pradhānakriyā ceyamupalabdhiḥ svato yadādhārā pratīyate sa karttā na karaṇaṃ tathā ca pratyabhijñānādyupalabdhyā tadādhāraḥ karttātmā sidhyati nityo na tu karaṇamityarthaḥ /
11584nanu yadi bhedavivakṣayā kartrādiśabdavṛttirabhedavivakṣayā ca kārakaśabdapravṛttiḥ kathaṃ tarhi karttā kārakaṃ karaṇaṃ kārakamityādisāmānādhikaraṇyaṃ bhedābhedavivakṣayorviruddhārthatvādityata āha /
11595upetya pratyabhijñānamantaḥ karaṇe tasyeti /
11610sāṅkhyānāṃ cāntaḥkaraṇaṃ kartṛ vyāpakaṃ ceti sarvavyāpakenāntaḥ karaṇenādhiṣṭhitānīndriyāṇi yugapadeva kāryāṇi kuryuḥ /
11611asmākiṃ tvantaḥkaraṇasya karaṇatvādekendriyagrāhye 'pi na yugapatkāryotpāda iti viśeṣaḥ /
11614tasmādvibhunyantaḥkaraṇe 'vaśyaṃbhāvi pratyayayaugapadyaṃ na caitaddṛṣṭaṃ tasmādantaḥkaraṇamaṇvityarthaḥ /
11618puruṣo jānīte nāntaḥ karaṇamiti svamatasamādhānaparaṃ bhāṣyaṃ vyācaṣṭe yasya punarvṛttirvṛttimatoriti /
11956na cāsya kṣityādisahabhuvastadanapekṣasyāpi tairvinā karaṇe tadekasāmagryadhīnasya tadabhāve 'bhāvāt /
11961na ca kṛtakaraṇatayetareṣāmakriyā sahakriyāyāṃ kṛtamityasambhavāt /
12013atha mā bhūdasādhāraṇatā sattvasyetyanupakārakeṣvapi kāryakaraṇāyāpekṣābhyupeya te teṣāmapi kāryeṇānukṛtānvayavyatirekatvāt /
12121tathā 'pyātmanā vyabhicāro 'ta uktaṃ karaṇabhāve satīti /
12122hānādibuddhiḥ karaṇaṃ bhavati /
12123śabdaśca pratyaye karaṇam /
12141yatkaraṇatvenānumitaṃ tatkaraṇatvamapodya na kartṛ bhavitumarhatītyarthaḥ /
12147viśiṣṭasya karaṇasya jñānaguṇatvaniṣedhaḥ karaṇāntarasya jñānaguṇatvamāpādayati na cātmā karaṇamityarthaḥ /
12155yadi na karaṇasya kaspaya tarhīti /
12158kartṛkaraṇādisamavadhāne hi caitanyaṃ kartaryeva dṛṣṭaṃ na karaṇādau /
12160vaśī jñātā vaśyaṃ karaṇamiti bhāṣyaṃ tadanupannaṃ jñāturapi kva cidvaśyatvadarśanāt /
12167tathā ca manturmatisādhanaṃ yattanmanaḥ karaṇam /
12177viśiṣṭaṃ karaṇaṃ dharmo yasya sa vikaraṇadharmā asmadādikaraṇavilakṣaṇakaraṇaḥ yena vyavahitaviprakṛṣṭasūkṣmādidarśī bhavatītyarthaḥ // //
12262adṛśyamānamapi karaṇaṃ tatkramaśca kāryotpādakrameṇānumīyate iti prātibhamapi puruṣakarmaviśeṣāpekṣādātmamanaḥsannikarṣādupajāyamānaṃ nākāraṇaṃ na cākramavaditi pradhānabhūtāmupapattimavatārayituṃ pṛcchati bhāṣyakāraḥ /
12267na karaṇasyeti /
12268yadyavi kva cid vraścanasya yugapaddārudvayasaṃyoge yugapacchidādvayaṃ bhavati tathā 'pi vraścanāvayavabhedātkaraṇabheda unneyaḥ /
12269atha vā karaṇāntarāṇi yugapatkāryāṇi kurvantu pratyayakaraṇantu krameṇaiva pratyayānkarotītyatra na vyabhicāraḥ taduktaṃ pratyayaparyāya iti /
12270tasmātkaraṇamekaṃ na kva cidapi yugapatkāryāyālamiti /
12271karttā punareko 'pi karaṇabhede yugapadbahūni kāryāṇi karotītyāha /
12273vividhaṃ karaṇaṃ dharmo yasya sa tathoktaḥ tadvyācaṣṭe vārttikakāraḥ na cāyaṃ niyama iti /
12274yogī khalu ṛddhau prādurbhūtāyāṃ sendriyāṇi śarīrāṇi teṣu teṣu lokeṣu nirmāya muktātmanāmādāya manāṃsi mokṣāya tvaramāṇo yugapatkarmopārjitān sukhaduḥkhabhedānna dviṣanna rakto bhuṅkte tadasyaikasyāpi karaṇabhedādyugapaj jñānāni bhavantīti /
12306jñānasāmānādhikaraṇyenopalabdheranyadīyānāmicchādīnāmanyasyāpratyakṣīkaraṇāttatkaraṇe vā maitragatānāmapi caitreṇa grahaṇaprasaṅgāda
12307antaḥkaraṇavṛttīnāṃ ca guṇāntarāṇāṃ nityāpratyakṣatvādātmāśritā evecchādayo nāntaḥ karaṇāśrayā iti // //
12376dhāraṇapreraṇavyūhanakriyāsu yathāyogaṃ śarīrendriyāṇi paratantrāṇi bhautikatvād ghaṭādivaditi manaśca paratantraṃ karaṇatvādvāsyādivaditi kasyacitprayatnavaśātpravartante caitanye punaḥ svatantrāṇi syuḥ /
12462karaṇatve satīti /
12469pratyarthaniyatatvaviśeṣaṇayogācca prāgātmanā 'naikāntikatvāśaṅkāyāṃ karaṇatvaṃ viśeṣaṇamiti /
12545bāhyakaraṇapratyakṣāpratyakṣaśarīraguṇavaidharmyaṃ mānasapratyakṣatvamanvayavyatireki tu cetanāyāḥ śarīraguṇatvasādhanaṃ na bhavati /
12555bāhyakaraṇāpratyakṣatvāditi /
12558na tu bāhyakaraṇapratyakṣatvamiti bhāvaḥ // //
12592bāhyakaraṇagrāhyatve satīti /
12593indriyagrāhyatve satītyetāvataiva siddhe indriyagrāhyarāśerbāhyakaraṇagrāhyaṃ rāśyantaramityetāvanmātravivakṣayā bāhyakaraṇagrāhyatve satītyuktam // //
12658tasyacākaraṇāditi /
13048rūpādyupalabdhigataṃ hi kriyātvaṃ tadeva karaṇaṃ gamayed yadupalabdhinirvartanasamarthaṃ na ca kuṭhārādayaḥ samarthā iti pakṣadharmatābalātkuṭhārādivilakṣaṇamadṛṣṭacaramapi cakṣurādyupasthāpayatīti taditaratrāpi samānam /
14654vyāpakatvādantaḥ karaṇasyeti /
15257atra vicārayati kartṛkarmakaraṇānāmiti /
15352asarvagataḥ śabda iti pratijñāya ca na hetuṃ bravīti tadānaikāntikatvoddhārāya pratijñāntarakaraṇānnānaikāntikatvena parājīyate api tu pratijñāntarādeva na hi pratijñā pratijñāntaraṃ sādhayitumarhatīti /