Occurrences of dharmin in "Madhyamakāloka"
Click [+] to expand the context.
32nāpyanumānenāpi sarve bhāvāḥ śūnyāḥ iti sādhayituṃ śakyate kasyāpyādhārasya dharmiṇa evābhāvāt hetudṛṣṭāntādīnāmapyanupapannatvāt /
54yad yasmin parihriyate yanna vicchidyate tayorubhayorabhāvayordvitīyo virodho vyavasthāpyate ekasmin dharmiṇi yugapat sadasattvavat /
149api ca yathā kenāpi ekānekasvabhāvaviyuktatvahetunā bhāvānāṃ niḥsvabhāvatā sādhyate tathā dharmiṇo 'pyabhāvaḥ sādhyate tadā dharmivyāvṛttatvasiddheḥ /
174yatkiñcit samudayadharmakam tat sarvatra nirodhadharmakam anena sādhyavyāptahetunānumānapramāṇenopadarśitāḥ kṣaṇasthitadharmiṇo bhāvāḥ prasiddhā iti spaṣṭamupadarśitam /
740na hi suvikrāntavikrāmin rūpaṃ rāgadharmi vā virāgadharmi vā evaṃ vedanā saṃjñā saṃskārāḥ /
741na vijñānaṃ rāgadharmi vā virāgadharmi vā /
743na hi suvikrāntavikrāmin evaṃ dveṣadharma vā adveṣadharmi vā evaṃ vedanā saṃjñā saṃskārāḥ /
744na vijñānaṃ dveṣadharmi vā adveṣadharmi vā /
746na hi suvikrāntavikrāmin rūpaṃ mohadharmi vā vigatamohadharmi vā evaṃ vedanā saṃjñā saṃskārāḥ /
747na vijñānaṃ mohadharmi vā vigatamohadharmi vā /
840yathocyate kaiścit yo hi yatsvabhāvaviruddhaḥ sa tatsvabhāvaviviktaḥ yathā śītasvabhāvaviruddhamuṣṇatvaṃ śītasvabhāvaviviktam tathā ca pratītiṣvabhāvo dharmī dvayasvabhāvaviruddhatvāt vyāpakaviruddhopalabdheḥ /
841na cāpi hetorāśrayāsiddhiḥ sāamānyasukhaduḥkhākāravedakasya dharmiṇo jñānākhyapratītisvabhāvena siddhatvāt /
847yadi vijñānākhyaṃ dharmiṇaṃ dvayaviyuktatvena vastusattvena ca sādhayitumiṣyate tadā dṛṣṭāntavayāsiddhatvādanaikāntikattvaṃ hetoḥ bāhyārthasvabhāvānāṃ śītoṣṇīdīnāṃ samyagasiddhatvāt /
854śītādisparśaviyuktānāmūṣmādīnāṃ svabhāvavat dvayasvabhāvātiriktaḥ tadviyuktasvabhāvatvena siddhaḥ pratītisvabhāvabhinnastatsamānasvabhāvaḥ kaścidapi dharmī nāstyeva dvayātmakasyaiva pratītisvabhāvatvāt /
858tathā ca dvayasvabhāvātmakāt priyatamād viyoge sati kimiva nānyena saha samāyogaḥ syādataḥ kevalamasyaiva dharmitvāvasthā naivopapadyate /
952yaistāvat anumānenāpi sarvavastuni niḥsvabhāvatvena sādhayitumaśakyāni kasyāpi dharmino viṣayasyāsiddhatvāt dṛṣṭāntādīnāṃ cānutpannatāvat sarvasāṃ yuktīnāṃ viṣayasya svabhāvasya cāsiddhatvāt ietyavamuktam tadapyasambaddhameva /
954yaiḥ khalu hetubhirasmābhirvastūnāṃ niḥsvabhāvatābhyupeyate tatra paramārthato hetudṛṣṭāntadharmiṇāmasattvād yadyanumānānumeyādisarvavyavahārābhāvaprasaṅgo 'smāsvāpādyate tadā sa prasaṅga eva na bhavati iṣṭāpatteḥ /
972nirvivādarūpatayā saprasaṅgatvāt paramārtadharmyādibhiḥ anumānādivyavahārāḥ kutrāpi naiva siddhāḥ tathāpi loke yathāprasiddha eva dharmiṇi vyavahārā bhavanti /
975dharmadharmivyavasthānaṃ bhedo 'bhedośca yādṛśaḥ /
989so 'pi yadi yathābhūtadharmiṇo nivṛttiścettadā niḥsaṃśayaṃ sādhyādidharmiṇo 'vinābhāvasya niṣedhaṃ karoti yato hi asiddhe sati hetvasiddhayādidoṣā dīyante /
990svayamupakalpitānāṃ katipayadharmiṇāṃ nivṛttāvapi sādhayādeḥ kasyāpi niṣedhasyābhāvād asiddhayādidoṣā naiva yujyante tadabhilaṣitārthasiddhau bādhābhāvāt /
991ye vastudharmaṃ sattsvabhāvaṃ sādhayituṃ nābhilaṣante api tu tadāropitadharmāṇāṃ vyavacchesiddhimātraṃ vivakṣante tebhyo 'siddhayādidoṣānāpādayituṃ vyavahāre 'pi vastubhūtadharmī naivāvaśyakaḥ tasya taddharmābhāvāt /
992tadapekṣayāpi taddharmitā nopapadyate /
994vādino 'bhīṣṭārthasiddhau prativādina upaghātakāmanayā dharmiṇaḥ sadasattvamanveṣayanti na tu kāmacārataḥ /
995dharmiṇo 'sattvādicarcayāpi kim yadi vādino 'bhiṣṭārthahānirna syāt /
997ata eva sādhyadharmaṃ tadanukūladharmiṇaṃ cāvagantuṃ pakṣalakṣaṇavelāyāmeva yuktividbhirviśeṣeṇa svadharma ityabhidhīyate /
1000sādhyasādhanayoriva ākāśādirnaiva vastubhūtaḥ svabhāvadharmīti sādhanabhūto 'yaṃ heturāśrayāsiddha ityapare /
1001tatrāpi ākāśadidharmiṇāṃ vastutāyāḥ kṛte 'pyatra nirākaraṇe sādhyābhāvamātramabhyupagacchatāṃ nāsti ko 'pi doṣaḥ hetvabhāvamātreṇa ca nasti svabhāvo 'pyasiddhaḥ vastutāyā abhāve 'pi dharmiṇāṃ siddheḥ /
1002ato vipratipattinirākaraṇāya svābhimatadharmyeva yadi bādhyate cettadā sādhya eva tāvanniṣedhyo bhavati na tu dharmāntarayukto dharmītyevaṃ nirdeśakāle sveṣṭapratyakṣānumānāptaprasiddhidvārā niṣedhamavidhāya svabhāvasyaiva tāvanniṣedhaḥ svadharmī bhavatītyatra pakṣadharmatāvasthāyāmācāryeṇa svadharmī kathita iti vārtikakāraḥ /
1005taddharmavati bādhā syannānyadharmeṇa dharmiṇi //
1006anyathāsyoparodhaḥ ko bādhite 'nyatra dharmiṇi /
1011tadvad vastusvabhāvo 'san dharmī vyomādirityapi /
1014bādhanaṃ dharmiṇastatra bādhetyetena varṇitam //
1026atha pramāṇameva prasaṅgasādhanamiti cettadā kimiva tatra āśrayāsiddhādayo doṣā na pravartante yukttibalena āgantuśīleṣu doṣeṣu prekṣāvadbhiḥ svataḥ svapakṣataḥ siddhirnaiva yuktimatī atha bāhyārthādīn niṣeddhukāmānāṃ vidyata eva vastubhūto buddhilakṣaṇo dharmī yatastenaiva bāhyārtheṣu pradhānādiṣu cotpattiniṣedhaḥ sādhayate ataḥ āśrayāsiddhādayo doṣāstatra na pravartanta iti cettadā ekānekasvabhāvaviyuktatvakramayaupadyavyāptārthakriyāsāmarthyavirahitatvādo hetavastadā aprasiddhataddharmatvadharmiṇi abhīṣṭasādhyadharmaṃ sādhayiṣyantyeva /
1035evaṃvidhe tāvad dharmiṇi kathamasadvyavahāro 'pi pravarteta /
1040atha anādikālinasvabījaparipākapariniṣpannabālānāṃ buddhau vidyamāno bāhyavastuvikalpa eva dharmī tadādhāreṇa pradhānādīnāṃ niṣedhyamānatvāt /
1045vastusatāṃ śabdādibāhyadharmiṇām anityādidharmasiddhaye te bāhyaśabdādayastabhinnāśca buddhistha upacāradharmiṇyevāśrayante yato hi te deśakālādibhīnnāvasthāniyatā bāhyaśabdādayo vādiprativādināṃ buddhau svasvabhāvena naiva pratyakṣībhavanti /
1047ato 'numānāmeyādayaḥ sarve vyavahārā buddhistha eva dharmiṇyāśritāḥ pravartante prakārāntarāsambhavat /
1048yadyevaṃ tadā paramārthato niḥsvabhāvatve parikalpitadharmiṇaṃ niḥśritya niṣedhādisiddhayartham āśrayāsiddhādidoṣāṇāmapravṛttavapi kāmaṃ balenāsmāsu apālambhāḥ kriyante /
1050tatra yathā āropite dharmiṇi vastutvāropaṇaniṣedhae 'pi vādiprativādiṣu pratībhāsamānatvād asadādidoṣā na pravartante tathaiva rupādayo 'pi tāvadāgoālaṅganānāmavabhāsante tatkathaṃ nāma te 'siddhā bhaviṣyantīti /
1053yathaiva hi tasmin parikalpitadharmiṇi sāmarthyaśūnyatvavyāptyupanyāsena niḥsvabhāvatvaṃ prasādhya pradhānādayaḥ sādhyante tathaivāsmābhirapi parikalpitavastuni tat niḥsvabhāvatvaṃ samyaktāa sādhayituṃ yathoktaḥ sāmarthyābhāvādiḥ kathaṃ na siddhaḥ syāt /
1064ata eva kathaṃ tena dharmiṇastāvadasiddhādayaḥ pratīpādyante /
1066vastutastattvavimarśāvasare siddhāntaprasiddhe dharmiṇi na ke 'pyāśrayante /
1067tathāvidhasya dharmiṇiḥ kutrāpi vādiprativādiṣvasiddhatvādeva /
1069yadi tathāvidho dharmi siddho na syāttadā na ko 'pi kutrāpi tatsādhanārthaṃ pratvarteta /
1072ata eva sarve tattvajijñāsavaḥ siddhāntaviśeṣasiddhaṃ dharmiṇamapahāya āgopālaprasiddhameva tamāśritya sādhyasādhanaviṣayakaṃ cintanaṃ parivardhayanti /
1074vyavahāre ye 'prasiddhā dharmiṇasteṣu codanamidaṃ samucitameva /
1079tathāpi katipayeṣu dharmisu sa siddhaḥ katipayeṣu ca sandigdha iti /
1080ataḥ avinābhāvaniyamanirdeśena sāmānyadharmiṇi sādhyadharmaṃ sādhayeyuriti kathanaṃ yujyata eva /
1081tadvadatrāpi māyāmaricisvapnagandharvanagarādisadṛśeṣu katipayeṣveva dharmiṣu sa sidhyatītyataḥ paramārthato niḥsvabhāvatvād ekānekasvabhāvādidharmeṣu vyāptiḥ siddhaiva /
1190yathā sadvastuni dharmadharmibhāvādisarvāṇi vastujātāni kalpitānīti vyavasthāpyante tathā asadvastunyapi kathaṃ tāni naiva vyavasthāpyante
1194atasteṣu dharmadharmitvaṃ viruddhatvaṃ vyāpyavyāpakatvaṃ svabhāvaḥ kāryatvādīni ca yathā ābhāsante tathaiva sarvā api vyavasthā aviruddhā eva /
1195kaiścid vidvadbhiryadi darśanasyāsya dharmadharmiviruddhādyādhāreṇa prativādaḥ kriyate tadā tatra paramārthavyavahāranayānavabodha eva kāranaṃ bhavatīti /
1318dṛṣṭāntadharmyapyasiddhaḥ sarvaviruddhatvāt tulyaparīkṣaṇīyatvācca /
1321dharmiṇo 'siddhau ca kutaḥ svabhāvahetorapi pravṛttiḥ /
1322dharmiṇaḥ siddhāvapi paramārthataḥ kāryakāraṇabhāvasiddhaye nāstyeva kutrāpi hetovyārptiḥ sarvatra viruddhatvāt tulyaparīkṣaṇīyatvācca /
1330api ca yadasti tat sat ityuktau tacchabdena yadyanyo hetubhūto dharmītyevaṃ gṛhyate tadā so 'pi paramārthataḥ pratyakṣe naiva sidhyatiyathoktaṃ prāk /
1331nānumānenāpi dharminaḥ sattvasiddhiḥ sambhāvyate sarveṣāmapi sattvasādhakānāṃ hetūnāṃ doṣatrayānatikrāntatvāt /
1332yadi dharmī tāvadasiddhastadā sato dharmasya hetutvaṃ naiva sambhavi nāpi cāsato dharmasya yaktam viruddhatvāt /
1335yadi dharmī tāvadasiddhastadāparasyāpi sattvaṃ naiva sidhyati tadapekṣitatvāt /
1376nāpi svabhāvahetostatsattvasiddhiḥ sambhavati ādhāradharmiṇo 'siddhatvāt tatsattāsādhakahetoḥ pūrvavaddoṣatrayānatikrāntatvācca /
1377ye tāvad rupādayaḥ prasiddhadharmiṇaste 'pi paramārthato 'siddhā eva /
1460ye parasparaparihārasthitalakṣaṇāste ekasmin dharmiṇi naiva yuktarupāḥ yathā ekasmiścitte mūrttamūrttatvaviśeṣaṇāni /
1518nāpyanityāt kṣaṇasthitidharmitvāttasyānityasya /
1772vicchinnamātre sādhye tathaiva ca hetornideśe na te abhūtadharmito viruddhāḥ /
1782yaśca parasparaparihārasthitalakṣaṇo dharmaḥ sa tadviruddhadharmiṇi kathaṃ nāma yuktaḥ syāt yathā amūrtadhārmāntarbhūtaṃ tāvadākāśaṃ kathaṃ nāma mūrtaṃ syāditi /
1809bhinnadharmiṇi viruddhalakṣaṇasyāviruddhatve 'pi ekasmin dharmiṇi naiva krameṇāpi tad bhavituṃ śakroti /
1878na hi siddhāntāpekṣayā dharmihetvādīnāṃ nirdeśaḥ kriyata iti tu pūrvaṃ nirdiṣṭameva /
2137yadi dharmyeva tāvadasiddhastadā tadrāhityacintanamapyayuktam tādṛśānāṃ vastūnāṃ pratiṣedhāya dharmiṇaḥ parīkṣāyāḥ sarvatrānivāryatvāt /
2140paraparikalpite dharmiṇi tathāvidhakramikakāryāṇāṃ svīkṛtyaiva tadvyāptadharmāṇāṃ niṣpattestanmatamātrāśritatvād dharmiṇastasya tāvat parikalpitatvameva /
2167tathaiva dharmiṇyeva kevale vyāpyasadbhāvasidhyarthaṃ vyāpakanivṛtyā vyāpyanivṛttirasiddhaivetyapare /
2174vyāpyavyāpakabhāvasiddhistu viśeṣato vyavahāradharmiṇamāśrayate vyāpakanivṛttistu paramārthamāśrayate ato vivādāspadībhūteṣu sarvadharmiṣu sāmānyena sādhayitumiṣyamāṇatvāt kathamimau dvau vyāpyavyāpakau ekasmin dharmiṇyāśritāviti cet ekasmin dharmiṇyāśritatve 'pi mithaḥ sāpekṣatvād bhinnāveveti nāsti doṣaḥ /
2227evameva śabdādidharmiṇi yadā akṛtakatvādito nivṛttirniścīyate tadā nityādito 'pi nirvṛtterniścayanāt paramārthato bhinnatāyā abhāve 'pi nivṛttiviśeṣāpekṣayā kṛtakatvānityatvādīnāṃ bhinnavyavasthāyā upakalpanād bodhyabodhakavastuvyavasthā tāvat kriyata eva /
2237tatra buddhau pratibhāsamāno yo hi pūrvodito dharmī so 'pi asatā tāvannayena asatpakṣeṇa tathoktaḥ kintu paramārthe vastuni sa naiva yuktarūpaḥ /
2244evaṃ yathā ekānekasvabhāvalakṣaṇo hetustāvannairātmyaṃ sādhayati tadvadabhāvadharmini dharmivyāvṛttisādhakatvād viruddho 'yaṃ heturiti yaduktaṃ tattu atyantaṃ pramāṇānabhijñatāmātrameva /
2245yadā vastusvabhāvo dharmī sādhayitumiṣyate tadā tadvyāvṛttisādhakatvena sa heturviruddha ityucyate kintu yadā sa dharmī niḥsvabhāvatvena sādhyate tadā siddhe 'pi vādino mate kathaṃ tāvad viruddho heturbhaviṣyati /
2246niḥsvabhāvatāyāṃ hi sādhayitumiṣṭāyāṃ vastusvabhāvo dharmī naiva sambhavati ananurūpatvāditi pūrvamevoditam /
2247ataḥ sādhyasādhanābhyāṃ yathokto dharmī avastubhūta eva sammat ityasmāt kāraṇāt tena hetunā tāvad vyāvṛttireva sādhayate /
2249yathāyaṃ heturnairātmyaṃ sādhayati tathaiva abhāvadharmyapīti keṣāñcit kathanamasambaddhameva /
2374yat kiñcit samudayadharmakaṃ tat sarvaṃ nirodhadharmakam ityamunānumānena samyaktayā kṣaṇikatvena sthitasya vastudharmiṇaḥ siddhirninirdaṣṭeti yaduktaṃ tadapyutpādavināśadharmiṇo jñānena nairātmyapraveśārthaṃ śrāvakānadhikṛtya pudgalanairātmyamabhipretya coktam na tu bodhisattvānāmadhikāreṇa gambhīratattvālāpamapekṣya proktamiti /
2725arhato 'pi vināśasadbhāvāttatsaṃtrāsena tāvadarhantaḥ pratyekabuddhā api bhagavataḥ śaraṇaṃ pratipadyante sopadhiśeṣadharmitvād bhagavan śrāvakārhatāṃ pratyekabuddhānām janmakṣayābhāvācca bhagavan teṣām /