Occurrences of vastu in "Madhyamakāloka"

Click [+] to expand the context.
10nāgamastāvacchaktaḥ kenāpi tathābhyupagamābhāvād vivakṣādhīnatvād vacanānāṃ tadvastusambandhābhāvācca na prāmāṇyam /[+]
21vastutvāttasya viṣayāṇām /[+]
22abhāvāya tāvad nīrūpatayā na kathamapi svarūpopadarśanena vijñānajanakatvaṃ yujyate janakatve sati vastutvaprasaṅgaḥ arthakriyāsamarthyatvād vastulakṣaṇasya /[+]
27sarvadharmāṇāṃ svabhāvaviviktatā tāvannāsti kimapi vastu tasyā api sarvadharmāntargatatvāt /[+]
47svabhāvānupalabdhiryā khalu asadvyavahāraṃ sādhayati sā taditaraviviktasya vastunaḥ pratyakṣataḥ pratītau satyāmapi asacchāstraśravaṇavimūḍhamanasā kenacit taditaravivekavyavahāre 'pravṛttānāṃ tadvyavahāraprasādhanāya prayujyata iti /[+]
60yadi sarvadharmaniḥsvabhāvatāvyavacchedana kecana bhāvāḥ paricchidyante tadā ta evāsmāsu vastusantaḥ sidhyeyuḥ tadviruddhopalabdhyasambhavāt /[+]
64yadi sidhyatīti cet tad vyāpyameva hi vastutayā siddhaṃ syāt /[+]
66yadi siddhastadā yat kāraṇaṃ yaccāpi vā kāryaṃ tadeva vastu syāt /[+]
71pratibimbādayo ye 'pi dṛṣṭāntāsteṣvapi kecit bāhyavastusvabhāvāḥ anye tāvajjñānasvabhāvā abhyupagamyante ataste vastusvabhāvā eva svīkṛtāḥ /[+]
80yadi pratyakṣasiddho 'rtho na bādhyate tadā vastuvādināmeva sausthityam prāpyasya prāptatvāt /[+]
119api ca yadi vinaṣṭāvinaṣṭādayo vikalpāḥ pāramārthikīmutpattiṃ bādhante tadā kathaṃ na sāṃvṛtikīmapi bādhante vastubalapravṛttasya hetorviṣasya puruṣecchāvaśena vibhāgo na yuktarūpaḥ /[+]
164bhagavatā khalu ye āntarabahyavastūnāmanekavidhāḥ pratītyasamutpādāḥ samupadiṣṭāste 'pi svabhāvavirahitāḥ kathaṃ yujyante atyantābhāvānāmākāśapuṣpādīnāṃ naivātyantikī utpattiriti /[+]
185vayaṃ tu yat sarvasāmarthyavirahalakṣaṇaśaśaśṛṅgādiviparītaṃ tadeva vastu ityabhidadhmahe /[+]
213na ca paramārthasatye 'pi saṅgṛhyante tadvastusattayāḥ sattvāt /[+]
216atha kṣaṇamātrānantarānavasthānena asthirārthaḥ saṃvṛtyarthastadviparītaśca nityārthaḥ paramārtha iti siddhasādhanamevaitat bhavadbhirevaṃ vastunaḥ kṣaṇikatvasvīkarāt vayamapyevamabhyupagacchamaḥ /[+]
217ato nāsti vivādaḥ tathā sāṃvṛtikānāṃ vastusāmānyalakṣaṇāmāṃ yā nairātmyarupā dharmatā sāsti paramārthataḥ /[+]
221avaśyamataḥ saṃvṛtibījāni vijñānādīni paramārthataḥ santītyaṅgīkartavyāni ṛte bījaṃ saṃvṛtyanutpatteḥ yad bijaṃ tadeva vastutaḥ saditi /[+]
237viṣayābhavo 'pi tāvannāsti bhagavatā deyādivastūnāṃ paridṛṭatvāt /[+]
240api ca sarve dharmā niḥsvabhāvāḥ ityettasya tāvat ko hyarthaḥ yadi svayambhāvasya abhāvānniḥsvabhāvā ityabhidhīyante tadā siddhasādhanameva hetupratyayādhīnavṛttitvāt sarvavastūnām na tānyahetukānīti vayamapyabhyupagacchāmaḥ /[+]
244kṣaṇikasya khalu vastuno dvitīye kṣaṇe 'vasthānaṃ nābhyupeyate /[+]
251atha pūrvamutpannasya vastunaḥ punaranupattyā sarve dharmā anutpannā iti tadapi siddhasādhanameva vayamapi pūrvamatpannasya punarutpattiṃ nābhyupagacchāmaḥ tasya vinaṣṭatvāt /[+]
254atha svato 'nutpādād anutpāda ityucyeta tadāpi nāsti virodhaḥ hetupratyayādhīnatvāt sarvavastūnām yathā pūrvamuktam /[+]
308āryāṇāṃ pratyātmavedyamavaśyameva paramārthato vastusat anyathā āryasandhinirmocanoktāni vacanāni tāvādasadarthakānītī naiva /[+]
309yadyucyeta kiṃ khalu vastu yadāryajñānena āryadarśanena vānirvacanīyatvena parijñātam /[+]
397ye tāvat kecit saṃvṛtisvabhāvamapyapavadanti atha cāsacchastraśravaṇābhiniśavaśād viparyastamatayaḥ saṃvṛtau asantamanṛtamapi nityādivasturupatayā samāropya yathā rūpapratibhāsaṃ tathaiva parigṛhṇanti te āropāpavādāntadvayapatitatamatitayā antadvayarahite paramagambhīre paramārthanayasāgare nānupraviśanti /[+]
400tatravicāritaṃ tāvad vastu yathāpratibhāsaṃ māyāvat pratītyasamutpannam tacca paratantrasvabhāvam /[+]
420yasmin dharme nāsti svabhāvaḥ sa na tāvad vastu /[+]
421yacca nāsti vastu tadapariniṣpannam yadapariniṣpannaṃ tadanutpannamaniruddhaṃ ca /[+]
427ata eva paratantrasvabhāvo na tathyatve yujyate anyathā māyādīnāmapi vastutvaprasaṅgaḥ tānyapi pratyayasāpekṣatāyāṃ na santi bhinnāni /[+]
524na svabhāvo na vijñaptirna vastu na ca ālayaḥ /[+]
552āryaprajñāpāramitāyāmapi subhūte viparyayamatiricya bālapṛthagjanāḥ kutrāvatiṣṭhante karmārbhisaṃskāravastu tāvat keśāgratulyamapi na vidyate ityādikā yā deśānā tayāpi virudhyante vastutaḥ ātmano 'tisūkṣmasvabhāvasyāpi niṣiddhatvāt /[+]
556viparyastaṃ vastu yadi vidyeta tadā atisūkṣmabhāvasvabhāvaniṣedhavacanaṃ kathaṃ nāmopapadyeta /[+]
563prajñaptimātraṃ tribhavaṃ nāsti vastu svabhāvataḥ /[+]
564prajñaptivastubhāvena kalpayiṣyanti tārkikāḥ //[+]
566viparyayādayo hi vastutvena tāvannaiva yaujyante /[+]
579yadi nāsti paramārthato vastunāṃ svakīyaḥ kaścana svabhāvastadā[+]
607atrāpi yadi sarvāṇi vastūni yathāvabhāsante tathaiva paramārthato vidyante iti tadā sarve 'pi tattvadarśinaḥ syuḥ iti syāt /[+]
609yaddhi abhāvāt sarvadharmāṇām ityuktaṃ tena vastūnāṃ saṃvṛtisattvaṃ pratipāditam na te tathā yathā dṛṣṭāḥ iti vacanāt /[+]
634ata eva bhagavatā tatpradarśanārthaṃ vastūni cittamātratāyāṃ nirdiṣṭāni sāpi na paramārthataḥ sidhyati sūtrāntareṣvapi niḥsvabhāvatāyāmeva nirdiṣṭatvād yathoktam āryasarvabuddhaviṣayāvatārajñānalokākaṅkāre[+]
655yadevamuktaṃ tanmadhyabhūtam na tasya vastusatā vijñānasvabhāvena sattvasiddhiḥ /[+]
658yadi madhye cittasvabhāvatāyāḥ ko 'pyaṃśaḥ paramārthasan syāttadā tatsattayā nityānityābhiniveśaḥ khalu kathaṅkārameko 'ntaḥ syād yato hi yathā vastutattvaṃ tathā yathāvadanugamya manaskaraṇaṃ patanasthānamiti naiva yujyate /[+]
659nityādisvaruopamatirijya vastubhūtaḥ kaścidanyo vastvākāro 'sambhavī madhye hi vastu khalu svasvabhāvasyāsattvād abhūtamiti grahaṇaṃ nāsti tāvad anta ityevaṃ yadi cintyeta tadapi na yuktam /[+]
663yadi madhye vastunaḥ sattvaṃ tadā tatsattvagrahaṇaṃ kena tatsattvagrahaṇaṃ kena niṣiddhaṃ syāt āryasamādhirājasūtre madhye sataḥ paramārthasthitasya vastuno niṣedhāya yaduktam tenāpi saha virodhaḥ syāt[+]
669ayaṃ tāvat sūtrārthaḥ āśrayaṇīye madhye yadi vastusatāṃ nāsti kimapi svarūpaṃ tadaiva madhye 'pi sthānaṃ na karoti panḍitaḥ iti yaduktaṃ tad yuktaṃ syādityucyate yadyasti kimapi vastu tadā kathaṃ na paṇḍitastasmin sthānaṃ na grahīṣyatīti /[+]
697varaṃ tāvaccittamatratā kintu niḥsandigdhaṃ sūkṣmavastusvabhāvaṃ samyak sādhayituṃ nāsti sarvathā ko 'pi āptāgamaḥ /[+]
705ye khalu paramārthasat vastvabhyupagamya punastasyāsattvaṃ parikalpayanti evañca yeṣāṃ vināśārthaṃ śūnyatādeśānā teṣāṃ rāgādīnāṃ samyak sattvameveti parikalpayanti te pūrvaṃ sattvaṃ parikalpya paścāt tadasattvaṃ parigṛhṇanti /[+]
718ata eva bhagavatā vastuvādina evābhimāninaḥ ityuktāḥ /[+]
727pramāṇai katipayairyadi vijñānaṃ vastusat sidhyati tadā dvividhameva parikalpitam nānyaditi samyag vyākhyātaṃ bhavet kintu tadapi naiva sidhyatīti nirdeṣṭavyam /[+]
733ataḥ pariniṣpannalakṣaṇayuktāni bodhipakṣānukūlavyavadānānyapi vipakṣātyantapratighātarupeṇa parinirvāṇe ca niyojanādinā samyaktayā vastudharmatāyāmāropitāni tānyapi teṣāṃ parikalpitalakṣaṇameva /[+]
771atrāryajñānagocarāṇāṃ sarvadharmāṇāṃ yo hi nairātmyalakṣaṇo dharmadhatuḥ sa eva bhāvaśabdena vivakṣayā vastvabhiniveśaśālināṃ bhayasthānaṃ parihartukāmena tathā deśitam /[+]
772athavā āryajñānāni sarve ca dharmāḥ tathatāpannāḥ ato vastuśabdāśrayapratipipādayiṣayā dharmadhātuvābhihitaḥ syāditi /[+]
780yato hi bhavatā tadasaṃskṛtaṃ vastvityapyabhidhīyate saṃskṛtameva vastvityapi cābhidhīyate /[+]
784atastaditthaṃ saṃskṛtāsaṃskṛtayorvastutvagrāhastāvad antagrāha iti athavā śrāvakapratyekabuddhanāṃ yad gocaraṃ tatsvalakṣaṇaṃ vastitvatyabhyupagacchātāṃ bālānāṃ kevalaṃ santrāsapadavivarjanārthameva āryajñānagocaraṃ vastusadityabhihitam /[+]
785buddhabodhiattvānām atyantalokottarajñānasya viṣayastu pāramārthikaṃ vastusvalakṣaṇaṃ sarvathāsat sarvadharmānutpādānirodhaviṣayakatvāt sadasatpakṣavirahitameva taditi /[+]
787kimatyantalokottarajñānam buddhabodhisattvānāṃ nirābhāsadharpravicayena anutpādānirodhadarśanāt sadasatyakṣavivarjitaṃ taditi / śrāvakādayastāvat tathyasaṃvṛtisaṃgṛhītaṃ skandhamātraṃ svasāmānyalakṣaṇākareṇa bhāvayanti ataḥ pudgalanairātmyamātragṛhītatvātteṣāṃ tajjñānaṃ vastuviṣayakamiti vyavahriyate na tu paramārthatayā /[+]
788yadi buddhabodhisattvānāṃ jñānasya viṣayaḥ paramārthalakṣaṇena sahaikībhūtaṃ tadā kathaṃ tajjñānaṃ satpakṣavivarjitaṃ syāt ata eva hi bālānāṃ santrāsapadavivarjanārtham āryajñānagocaraṃ vastusadityupadiṣṭam na tu paramārthato vastu svalakṣaṇasaditi kathanārtham /[+]
789yadyevaṃ nāsti tadā buddhāṃ bodhisattvāśca sadvikalpasambaddhā na bhavantīti yathā bālānāṃ santrāapadavivarjanārthamityuktam na tu paramārthato vastusaditi pratipādanārtham tathā bhagavatāpi sūtrāntareṣu deśitam tathā hi āryakaṅkāvatārasūtre kimidaṃ bhagavan sattvānāṃ tvayā nāstyasidṛṣṭiṃ vinivārya vastusvabhāvābhiniveśena āryajñānagocaraviṣāabhiniveśānnāstitvadṛṣṭiḥ punarnāstitvadṛṣṭiḥ punarnipātyate viviktadharmopadeśābhāvaśca kriyate āryajñānasvabhāvavastudeśanayā bhagavānāha na mayā mahamate viviktadharmopadeśābhāvaḥ kriyate na ca na cāstītvadṛṣṭirnipātyate āryavastusvabhāvanirdeśenaḥ kintu uttrāsapadavivārjanārthaṃ sattvānāṃ mahāmate mayā anādikālabhāvasvabhāvalakṣaṇābhiniviṣṭānāmāryajñānavastusvabhāvābhiniveśālakṣaṇadṛṣṭyā viviktadharmopadeśaḥ kriyate na mayā māhamate bhāvasvabhāvopadeśaḥ kriyate /[+]
791ato yadāryajñānagocaraviṣayo vastusvalakṣaṇatvena nirdiṣṭa nirdiṣṭaḥ sa tāvad bhagavata upāyenaiva deśanāmātram /[+]
792ato bhagavato 'sandigdhaṃ pravacananayamanupādāya te mithyā moṣadharmakaṃ vastusvabhāvatvena vikalpayanti /[+]
794evamitthamasninneva sūtre vastusabhāvābhiniveśinaḥ ātmagrāhagṛhītatvānna muktā bhaviṣyantītyevaṃ samupadiṣṭam punaraparaṃ mahāmate pramāṇatrayāvayavapratyavasthānaṃ kṛtyā āryajñānapratyātmādhigamyaṃ svabhāvadvayavinirmuktaṃ vastu svabhāvato vidyata iti vikalpayiṣyanti /[+]
796api ca yadi paramārthataḥ syāt kimapi vastusat tadā tadavaśyaṃ nityaṃ vā anityaṃ vā syād aparāyāḥ koṭerabhāvāt /[+]
797tasmin vastūni nityānityatvacintayā pravṛttā yā prajñā sā vastuno yathāsvabhāvajñānānukūlatayā samyak prajñaiva na tu prajñāpāramiteva prativarṇikā /[+]
817ataḥ sarve vastuvādinastāvad dharmatathatāṃ viparītatayā nirdiśantyataḥ tannirdeśaḥ prajñāpāramitopadeśa iva prativarṇika eva /[+]
847yadi vijñānākhyaṃ dharmiṇaṃ dvayaviyuktatvena vastusattvena ca sādhayitumiṣyate tadā dṛṣṭāntavayāsiddhatvādanaikāntikattvaṃ hetoḥ bāhyārthasvabhāvānāṃ śītoṣṇīdīnāṃ samyagasiddhatvāt /[+]
850yaddhi dvayaviyuktaṃ tadavaśyaṃ samyag vastusaditi ko hyatra sambandhaḥ yato hi yadi tannivartate tadānarthopasaṃhitaṃ pramāṇamapi nivartate /[+]
866vividhavastuviśeṣāpekṣayā ta upalakṣyanta iti cet tasya tāvad viśeṣasya bālaparyantaṃ nāsti suspaṣṭāvabodhaḥ /[+]
879vastveva teṣāṃ viṣaya ityabhidadhānāstāvat praṣṭavyā kiṃ sarvesāṃ puruṣāṇāṃ yāni pratyakṣāṇi tāni sarvadharmanairātmyaṃ nāvaboddhauṃ samarthāni utāho ghanājñanatimiropahatamatiyanānāṃ bhavadṛśānāṃ pratyakṣāṇi nāvaboddhumiti /[+]
890vastuviṣayakāṇi pratyakṣāṇīti yaducyate naiva sidhyati /[+]
891evamarvāgdarśināṃ yāni pratyakṣāṇi tāni timiropahatapratyakṣavad rupādimithyāviṣayakatvād vastusvabhāvaviṣayatvena samyagviṣayatvena vā tāvannaiva yujyante anyathā sarveṣāṃ khalu tattvadarśitvaprasaṅgaḥ /[+]
892buddhānāṃ bodhisattvānāṃ mahāyogināṃ cāpi jñānāni naiva tāvad vastuviṣayakatvena prasidhyanti yasmānna taiḥ kaścanāpi aviparīto vastusvabhāvaḥ paridṛṣṭaḥ /[+]
900ataḥ pratyakṣaviṣayāṇāṃ samyagvastutvaṃ na sidhyati /[+]
901yaddhi asad bhavati vastu tanna kathamapi vijñānamutpādayituṃ kṣamamiti yaducyate tadapi naiva yujyate /[+]
908māyādīnāṃ sarveṣāṃ pratītyasamutpannatve 'pi nāsti vastutāprasaṅgaḥ sādhakabādhakapramāṇabādhitatvāt /[+]
909tathaiva pratītyasamutpannatve 'pi sarvadharmāṇāṃ nāsti vastutāprasaṅgaḥ pramāṇabādhitatvāta /[+]
927yā hi vastūnāmitaretaraśūnyatā sā naiva paramārthaḥ vyavahārasatyamāśritā khalu sā /[+]
930yato hi svapnamāyādisadṛśavastūnāṃ svabhāvaḥ paramārthataḥ parasparamabhinnaḥ /[+]
952yaistāvat anumānenāpi sarvavastuni niḥsvabhāvatvena sādhayitumaśakyāni kasyāpi dharmino viṣayasyāsiddhatvāt dṛṣṭāntādīnāṃ cānutpannatāvat sarvasāṃ yuktīnāṃ viṣayasya svabhāvasya cāsiddhatvāt ietyavamuktam tadapyasambaddhameva /[+]
954yaiḥ khalu hetubhirasmābhirvastūnāṃ niḥsvabhāvatābhyupeyate tatra paramārthato hetudṛṣṭāntadharmiṇāmasattvād yadyanumānānumeyādisarvavyavahārābhāvaprasaṅgo 'smāsvāpādyate tadā sa prasaṅga eva na bhavati iṣṭāpatteḥ /[+]
987api ca ye vyavahāreṇānumānādipravṛttau yatrānityādi vastudharmaṃ satsvabhāvaṃ sādhayanti teṣāṃ niḥsaṃśayaṃ tatra vyavahāreṇa vastubhūtadharmādayaḥ syureva yato hi tatra tathāvidhā āśrayahīnā sādhyadisthitirnaiva siddhā /[+]
991ye vastudharmaṃ sattsvabhāvaṃ sādhayituṃ nābhilaṣante api tu tadāropitadharmāṇāṃ vyavacchesiddhimātraṃ vivakṣante tebhyo 'siddhayādidoṣānāpādayituṃ vyavahāre 'pi vastubhūtadharmī naivāvaśyakaḥ tasya taddharmābhāvāt /[+]
1000sādhyasādhanayoriva ākāśādirnaiva vastubhūtaḥ svabhāvadharmīti sādhanabhūto 'yaṃ heturāśrayāsiddha ityapare /[+]
1001tatrāpi ākāśadidharmiṇāṃ vastutāyāḥ kṛte 'pyatra nirākaraṇe sādhyābhāvamātramabhyupagacchatāṃ nāsti ko 'pi doṣaḥ hetvabhāvamātreṇa ca nasti svabhāvo 'pyasiddhaḥ vastutāyā abhāve 'pi dharmiṇāṃ siddheḥ /[+]
1011tadvad vastusvabhāvo 'san dharmī vyomādirityapi /[+]
1017sadvastunastānnaiva kathamapi niṣedhaḥ kartuṃ pāryate /[+]
1026atha pramāṇameva prasaṅgasādhanamiti cettadā kimiva tatra āśrayāsiddhādayo doṣā na pravartante yukttibalena āgantuśīleṣu doṣeṣu prekṣāvadbhiḥ svataḥ svapakṣataḥ siddhirnaiva yuktimatī atha bāhyārthādīn niṣeddhukāmānāṃ vidyata eva vastubhūto buddhilakṣaṇo dharmī yatastenaiva bāhyārtheṣu pradhānādiṣu cotpattiniṣedhaḥ sādhayate ataḥ āśrayāsiddhādayo doṣāstatra na pravartanta iti cettadā ekānekasvabhāvaviyuktatvakramayaupadyavyāptārthakriyāsāmarthyavirahitatvādo hetavastadā aprasiddhataddharmatvadharmiṇi abhīṣṭasādhyadharmaṃ sādhayiṣyantyeva /[+]
1030sāmarthyādivirāhitaṃ vastu tāvadasiddhameva /[+]
1037kecana tāvadajñāninastriṣu pratisaṃkhyānirodhāsaṃskṛteṣu kasyāpyutpattimattvābhāvaṃ paramārthavasturupeṇa parikalpayanti /[+]
1040atha anādikālinasvabījaparipākapariniṣpannabālānāṃ buddhau vidyamāno bāhyavastuvikalpa eva dharmī tadādhāreṇa pradhānādīnāṃ niṣedhyamānatvāt /[+]
1043sa hi yadyapi sarvathā buddhayā parikalpitamātra eva tathāpi tadākāratayā buddhirityevamupacaryate vastuto 'yaṃ nāsti kathamapi buddhisvabhāvaḥ tadvilakṣaṇasvabhāvenāvavabhāsamānatvāttasya /[+]
1045vastusatāṃ śabdādibāhyadharmiṇām anityādidharmasiddhaye te bāhyaśabdādayastabhinnāśca buddhistha upacāradharmiṇyevāśrayante yato hi te deśakālādibhīnnāvasthāniyatā bāhyaśabdādayo vādiprativādināṃ buddhau svasvabhāvena naiva pratyakṣībhavanti /[+]
1050tatra yathā āropite dharmiṇi vastutvāropaṇaniṣedhae 'pi vādiprativādiṣu pratībhāsamānatvād asadādidoṣā na pravartante tathaiva rupādayo 'pi tāvadāgoālaṅganānāmavabhāsante tatkathaṃ nāma te 'siddhā bhaviṣyantīti /[+]
1053yathaiva hi tasmin parikalpitadharmiṇi sāmarthyaśūnyatvavyāptyupanyāsena niḥsvabhāvatvaṃ prasādhya pradhānādayaḥ sādhyante tathaivāsmābhirapi parikalpitavastuni tat niḥsvabhāvatvaṃ samyaktāa sādhayituṃ yathoktaḥ sāmarthyābhāvādiḥ kathaṃ na siddhaḥ syāt /[+]
1083 ye kecana kāryasvabhāvābhyāṃ hetubhyāṃ naiva sarve dharmā niḥsvabhāvā iti sādhayituṃ śakyante vastusādhanatvāttayoḥ iti yat kathayanti tadapi naiva yujyate paramārthato bhāvasvabhāvasādhanāvetāviti kutrāpyanullikhitatvāt /[+]
1084yadā sādhanasvarupāntaḥpraviṣṭatvādimau vastusādhanāvityucyete tadā niḥsvabhāvatāyāmapi prayogaviśeṣavaśena sādhanasvabhāvāveva /[+]
1096vijñānasyaiva pratibimbākāratayā pratibhāsanādasti sa ākāraḥ vijñāsvabhāvena vastusan idi yaduktaṃ tadapi na yuktiyuktam yato hi amūrtaṃ nīlādivijñānaṃ niraṃśatayā sthitaṃ vividhākārarahitameva bhavatītyucyate /[+]
1097pratibimbavastu tadvilakṣaṇatayā pratibhāsata ityataḥ kathaṃ sa ākāraḥ tatsvabhāvena san syāt /[+]
1110tadviruddhādīnāṃ vastutāyāṃ prasaṅgo na yuktarūpaḥ yato hi paramārthato niḥsvabhāveṣu dharmeṣu bhūtarupābhivyaktistu kutrāpi samyagbhāvasvabhāve notpatiṣṭhati /[+]
1112ato yadi sarve dharmā niḥsvabhāvāḥsahānavasthānaviruddhāśca sidhyantyatastadviruddheṣu vastutāprasaṅga iti na vaktavyam viruddhādīnāṃ vyavahārasiddhatvāt na tu paramārthataḥ /[+]
1113evameva dīpakādau adṛḍhalakṣaṇe vastuni paricchinne sati dṛḍhākāraviviktataiva tāvat paricchidyate yato na vyavahāre vyavacchedaḥ ataḥparicchedānupapattireva tatra /[+]
1117prasiddhe 'pi tasmin virodhe dīpakādayo hi vasturupeṇātyantamanupapannāḥ māyādimithyāvastuṣvapi jātivināśayoravabhāsamānatvāt ata eva ācāryaiḥ paramārthapravṛttyarthaṃ yathā dīpakādiṣu nityānityādivirodho 'vabhāsate tathaiva vyavasthā kṛtā /[+]
1119paramārthavastusvabhāvena sahānavasthānalakṣaṇavirodhasya sākṣātkāri jñānaṃ paramārthavastusvabhāve na kathañcit pravartate arvāgdarśināṃ darśanamārge 'pravṛtatvāt /[+]
1120sahānavasthānalakṣaṇo virodhastāvat sāṃvṛtika eva vastūnāṃ svayameva vinaśyamānatvānnānyakāraṇaiḥ /[+]
1130 vṛkṣaśiṃśapādīni vyāpyavyāpakavastūnyapi vyavahāramāśritya parikalpitasāmāanyaviśeṣavyavasthayā vyavasthāpyante yato hi vṛkṣādayo vyāpakāḥ vastutaḥ sāmānyātmakāḥ /[+]
1133tathāpyukṣitatattvarthā vidvāṃso gajāvalokanamiva svapnadṛṣṭakhadirādivividhamithyāviṣayāṇāmanubhūtivad vṛkṣādivastūnāṃ mṛṣātvamevāśritya tathatāyāṃ pravṛttyarthaṃ paramārthānukūlatayā vyāpyavyāpakādivyavasthāṃ kurvate /[+]
1136atastāni vyāvahārikeṇa kāryakāraṇabhāvena vastusvabhāvatvena vyāptāni bhavanti /[+]
1139tathāpi vastusvabhāvatvena suvyāptāni kāryakāranavastūni yadi nivatante tadā māyādivat paramārthataḥ parikalpito vastusvabhāva eva nivartate /[+]
1143itthaṃ katipaye tairthikāḥ piṇḍātmādikaṃ mithyāvastutattvaṃ sisādhayiṣayā sarvajñatāvirāgitākarmaphalasambandhādīnāṃ sāṃvṛtikīṃ vyavasthāṃ nirākartuṃ pramāṇānāṃ viparītalakṣaṇāni kurvanti /[+]
1148nanvevamanumānena saha sambandhaprasidhyarthaṃ pratyakṣapramāṇaṃ yadyabhyupagamyate tadā vastunastāvat siddhireva kalpanāpoḍhatvādabhrāntatvācca pratyakṣapramāṇasya /[+]
1149abhrāntajñānenādhyavasitaḥ khalu vastusvabhāvaḥ kathaṃ nāmānumānena nirākartuṃ śakyate yadi nirakriyate tadā pratyakṣameva tāvad bādhitaṃ syāt /[+]
1152yadi pratyakṣasiddho 'rtho 'numānena naiva bādhyate tadā prāpyasya prāptyā susthita eva tāvad vastuvādīti kathanamapi samyaṅnirākṛtameveti /[+]
1161tasya sarvākārajñānasya nāsti vastutāprasaṅgo 'pi sarvadharmasaṃgṛhīitatvāttasya /[+]
1171ato naiva vastusvabhāvaḥ saṃvṛtimapi bādhate kintu yo hi tatra satyākāratvāropastannirākṛtireva sādhyate /[+]
1172phalano vastuvādino arthābhāve 'pi arthābhiniveśinaste kathaṃ susthitā iti /[+]
1184tad yathā īśvarādiṣu sāmarthyavyāpyavastutvaniṣedhārthaṃ vastusvabhāve samāropaṃ ca nisedhārthaṃ asaddharmā na bhavantyasambaddhāḥ /[+]
1185evameva paramārthataḥ kāryakārāṇādivastudharmeṣu vyāpakaniṣedhena samāropaniṣedhaṃ sādhayituṃ kathaṃ nāsmāsu sādhyasādhanasambandhaḥ /[+]
1186anyathā praśānādayo 'śakyaniṣedhābhaveyuḥ yato hi vastusati svabhāve na tathā kartuṃ śakyate /[+]
1188paramarthato 'sadvastuni na bhavati kaścana sambandho nāma /[+]
1190yathā sadvastuni dharmadharmibhāvādisarvāṇi vastujātāni kalpitānīti vyavasthāpyante tathā asadvastunyapi kathaṃ tāni naiva vyavasthāpyante[+]
1191api ca yadā ko 'pi kadācidapi svalakṣaṇatayā bhāvatvena paramārthato naiva sidhyati tadā vastulakṣaṇasya tathābhūtatvāt tadabhāvo 'pyasiddha eva paramārthatastatra sadasadubhayadharmatvena kasyāpi hetorasambhavāt /[+]
1192atasteṣāṃ prativādo vā parīkṣaṇaṃ vā kathaṃ yujyeta sarveṣāṃ vastūnāṃ māyādivat sadasadubhayadharmātītatvāt /[+]
1200ityevaṃ yadi vastuṣu paramārthasvabhāva eko bhavati tadā prakāradvayameva tatra bhavet hetupratyayāpekṣitatvāt sarveṣām utpadyamānasvabhāvatayā anityatvācca /[+]
1204yadi pratyakṣamanumānaṃ vā tatra sādhakapramāṇaṃ tadā vastusvabhāva eva pūrvaṃ tāvadubhābhyāṃ na siddhaḥ sa tuvastusvabhāvaḥ tadaiva syāt kintu kāryakāraṇabhāva eva tāvat pratyakṣeṇa na paramārthataḥ siddhaḥ /[+]
1213yadi nāsti viśeṣastadārthakriyārthinaḥ svato vastvanudhānena samprayujyate tathāpi pratiniyatārthakriyāsvabhāvaḥ kutrāpi na sidhyati atiprasaṅgāt /[+]
1220api ca ye tāvadavayavyādibāhyavastūnāṃ pratyakṣatvamāmananti svasiddhāntānusāraṃ ca yathā taddarśanopacāraṃ kurvanti tathā pratyakṣatayāvabhāso nāstyeva /[+]
1224ariṣṭanīlākṣapītākṣatimirādyapahatanetreṣu dūrasamīpasthita ekasminnapi vastuni vibhinnāni viṣamākārāṇi jñānānyutpadyante ato bāhyāvayaviviṣayakaṃ kalpanājālaṃ citte nāstyeva vidyamānam tathātve tasya pṛthaggrahaṇaprasaṅgāt /[+]
1232yadi sañcitānekavastugrahaṇāt sthūleṣu bhrāntirupajāyate tadā tadānīntanajñānasya aprāmāṇyaprasaṅgaḥ bhrāntatvāditi /[+]
1238marubhūmau laghvapi vastujātaṃ mahadityavalokyate /[+]
1239tatra dūrādūrabhedena spaṣṭāṣpaṣṭāvabhāsabhedo 'pi naiva bhavati tasyaikavastutvena tatra tādṛśākārā naiva sambhavantīti /[+]
1250yadi viparyaye hyupacārat karturekadeśa eva tadā sarvatra vastusādṛśyasambhāvanayā sarvajñātṛtvaṃ syāt /[+]
1257naiva tāvanmātreṇa vastunastādṛśaḥ svabhāv san atiprasaṅgāt /[+]
1289evaṃ yadi vijñānasya grāhyagrāhakākārarahitatve 'pi tasya vastusattvamabhyupagamyate tadā tatra tathānubhūterabhāvaḥ sarvasya grāhyagrāhakākārajñānasyaiva sarvadānubhūteḥ /[+]
1298yadi viśeṣo viśeṣyaḥ mithyā tadā kalpanāsvabhāvasya sāmānyasya vastutā asambhavinī anyavyavacchedena sāmānyaṃ viśeṣeṣu vyavahriyate /[+]
1309ekasantāne ekānubhavasya prajñaptirapi naiva yuktimatī ekasantāne prajñaptasya vastūno hyasattvāt /[+]
1319api ca kāryahetunāpi sa vastutvena sādhayituṃ na śakyate anyo 'nyāśrayadoṣaprasakteḥ /[+]
1341kiṃ tattvataḥ sadityataḥ sat atavā adṛśyānāṃ piśācādīnāṃ samīpavartitvāt athavā dūredeśasthitasya vastvantarasya samīpavartino balādevaṃvidhaḥ samdehaḥ /[+]
1349anvayavyatirekau vyatīricya vastuni tatsiddhiniścāyakahetūnāmabhāvāt tatrānavasthādoṣaḥ syāt /[+]
1350yadi tat sattadā tatsattvaṃ sādhayituṃ śakyate kintu sahakārivastūnāṃ pṛthaksvabhāva iva anyebhyastadutpattyāśaṅkā kathaṃ nivarteta /[+]
1363ātmādinityavastūnyapi yathā svasiddhanteṣu vijñapyante tathā pratyakṣajñāne naivāvabhāsante /[+]
1383phalataḥ vastusvabhāvaparīkṣaṇārthaṃ nāsti kimapi sādhakaṃ pramāṇamiti /[+]
1395yadi sa svīkriyate tadā kvacittadeva saditi sadavyavahārapramāṇaṃ yat yat sattānuvidhāne prasiddhaṃ tadevāsmākaṃ vastuni prasiddhamiti cet tannaiva yujyate /[+]
1400sarvapramāṇāni bhāvābhivyañjakāni tadvyāptapramāṇabalabhāvivyavahārapravartakānyapi pramāṇāvajñātavastumātre pravṛttatvād vṛkṣādivat kutaḥ sādhāraṇānīti cet naitad yujyate saṃvṛtikajagadarthaviṣayīṇyapi pramāṇani bhavantītyetad bahudhā pūrvaṃ carcitam /[+]
1408dehadhāriṇo ye vastusvabhāvasya yathāvat parijñānena saṃsārakārāto mumukṣavasteṣāmavidyā viṣayebhyo vinivṛttavabhāvā te ca viṣayāḥ samyagjñānagocarā jāyante /[+]
1412ataḥ kathaṃ tasmin samyag vastu aviparītatayā setsyati /[+]
1415yāni tāvat svato vā parato vā aviparītayā sadvastūni tāni sarvāṇyapi tathaiva /[+]
1417svata eva vastūni jāyanta iti bruvāṇā naiva yuktisaṅgatāḥ /[+]
1418na hi sad vā asad vā vastu svataḥ svahetau niṣpadyate /[+]
1426upakāryopakārakatvaṃ tāvadutpādyotpādakasvabhāva eva vastuni yujyate /[+]
1432svatastāvat saṃsiddhavastuni ko 'pi asvīkṛtiprasaṅgo naivāpāditaḥ /[+]
1435aparataśca parasparāpratibaddhābhidhānaṃ tāvadabhidhānābhilāṣamātrameva na tu svasantatervastudharmatāyāḥ prasādhanam /[+]
1449api ca yadyabhīṣṭe taddhetau abhīṣṭaṃ vastu ātmanaḥ purvasvabhāvamaparityajya abhivyaktādyavasthāṃ prāpnoti tadā avasthāvikṛtiprasaṅgaḥ /[+]
1456ekameva vastu tattvaparicchedakāle taditaravyāvṛttyā paricchidyate /[+]
1466ataḥ yo hi vastubhedaḥ prāgavasthāvilakṣaṇaḥ parikalpyate sa eva anyastattvavilakṣaṇa iti /[+]
1476yadi ākasmikī tavat svata utpattistathāpi yaddhi vastūnāṃ deśakālasvabhāvaniyatattvam tasya kiṃ kāraṇaṃ syāt /[+]
1477nirapekṣeṣu tāvad vastuṣu tathāvidhā naiyatyāmbhāvanā naiva yuktimatī /[+]
1491ato nityatvena yadabhīṣṭaṃ vastu sadaivopakaroti tadapratihatasamarthyaṃ hetuṃ parityajya kathamanyān apekṣiṣyate kāryāṇi hi sahakārikāraṇānyapekṣante tathāpi ye tāvadīścaradayo hetavaḥ yadi te 'pratihatasāmarthyavantastadā kathamapekṣāmarhanti yena tebhya utpattimasvīkurvadbhirbalena naivotpādyante ityevam ātmabalopadarśanaṃ kariṣyate nānyatra /[+]
1530ekasvabhāvātmake vastuni kriyāvanti akriyāvanti ca kāryāṇi na yujyate bhinnatāyāḥ prasaṅgāt niraṃśatvāddhi tasya /[+]
1533api ca kriyā nāma sā kiṃ samarthasvabhāvā yaduta karmasvabhāvā yadi tat svabhāvadvayaṃ vastunaḥ sakāśād bhinnaṃ tadā kathaṃ nāma tad vastu vinaṣṭamityabhidhātuṃ śakyate /[+]
1534yadi tadupahatasvabhāvaṃ tadā samastavastuno nityasattāvādasya hāniḥ prasajyate /[+]
1535arthāntaravināśe satyapi vastuno hyacalasvabhāvasya vināśo naiva sidhyati /[+]
1540anyārthatve sati kriyāyāḥ vastu tāvad ahetukameva syāt kevalaṃ kriyāta eva kāryasyotpādāt /[+]
1541ato vastunastāvadasattvaprasaṅgaḥ /[+]
1542arthakriyāsāmarthyalakṣaṇatvād vastunaḥ /[+]
1543anyārthakriyāntarobhayasvabhāvātmakatvād yadi vastuna utpattirabhyupagamyate tadā kriyā yadā vastuna utpattirabhyupagamyate tadā kriyā yadā svabhāvata evotpādayati tadā vastvapi tathaivotpādakaṃ syāt /[+]
1545vastūpakārābhāvād asyeyaṃ kriyā iti sambandha eva na siddhaḥ syād upakārasāpekṣatvāt sambandhasyeti /[+]
1546upakārakatvameva yadi vastutvenāṅgīkriyate tadā kriyātmakatvād vastunaḥ kriyāmupakarotīti cettadā kāryamapi kathaṃ na tathaivopakaroti kena tāvat kāraṇena kriyāntaratvenopakalpyate yadi kriyā hi sanmātravastusāpekṣaiva tadā avikalahetutvāt sadā talsamīpavartinī eva ato vināśo 'pi tāvannaiva sidhyati /[+]
1548kriyāṇāmeva parasparayogād vastu tāavad gauṇameva sthāsyapi /[+]
1549kṣaṇikasya vastunaḥ utpādasamanantarameva asthāyitvāt tasya kasyāmapi kriyāyāṃ karmasvabhāvatvaṃ naiva yujyate ye tāvadakṣaṇikāste sadā ekasvabhāvatvenāvasthitvānnaiva kriyāvanta ākāśavat /[+]
1551ata eva sāmarthyakriyādiśabdena vastusvabhāvo 'bhidhīyate nānyasminnarthe /[+]
1552kriyā yā vastvabhinnatvenobhayasvabhāvā sā vinaśya yadi svasvabhāvopahatalakṣaṇā bhavati tadā vastvapi tadabhinnatayā svasvabhāvohatameva bhavati /[+]
1553ataḥ kathamatītasya sattvaṃ setsyatītī vastunaḥ svasvabhāva iva kriyāyā api avināśaprasaṅge sati kriyāyā naiva kadāpi vināśaḥ sidhyati /[+]
1557vastusataḥ kenāpa prakāreṇa anabhidheyatvaṃ nopapadyate /[+]
1564yadi vastu sarvadā vidyamānaṃ tadā tasyāḥ prāpteravikalakāraṇānāṃ sadbhāve 'pi kimiva kriyā naiva prāpyate /[+]
1565nāpi kriyā vastunaḥ sakāśādarthāntarabhūteti pūrvameva nirdiṣṭatvāt /[+]
1568vastunaḥ svabhāva iva tadabhinnā kriyāpi sarvadā sadeva ataḥ sā aprāptetyapi naiva sidhyati /[+]
1599niraṃśe tāvad vastuni kālāntareṇāvyavahite ca sati samakālikatvaṃ muktvā nānyā gatiḥ sambhavati tayoḥsarvātmanā avyavahitatvāt /[+]
1624evaṃ cintyate svayaṃ vināśavyavahite 'pi vastuni nāsti samakālikatvam yathācchāyātayoḥ pūrvāparatvābhāve 'pi udakadhārāyāṃ caikadeśatvaṃ nāsti tathaivātrāpi kāryakāranayorasamīcīnarūpatve 'pi samakālikatvaṃ nāstītyayaṃ vicāraprakāro na yujyate virodhāt tulyaparīkṣaṇīyatvācca /[+]
1630avyavahitatvādisamudbhūto 'sadbhāva iti nāsti kaścana vyavahārastathāpi dvipīye kṣaṇe vastūni svasvabhāvanirodhamātraṃ prajñapayanti /[+]
1640kathamiva tasya vastusattvaṃ syāt /[+]
1646yadi hi vastutvaṃ pramāṇāntaraiḥ paramārthataḥ kṣaṇikatvena sādhyate tadā tadapi parikalpitamātrameva na tvāgamena siddhaḥ /[+]
1652phalataśca sarveṣāṃ vastūnāṃ māyeva prajñāptyā utpādādibhya eva santuṣyatām mithyātvāt /[+]
1661vyavahāre parataḥ siddhatvānnastyasiddhatvaṃ pramāṇasyāpi bhavanmate paramārthataḥ samyagvastutvāddhetvādīnāṃ na vyavahāraḥ kutrāpi sidhyatīti nirdiṣṭaṃ pūrvam /[+]
1666parādayaḥ śabdā ye tāvatprajñāptigocarāstānapi paramparayā vastusaṃsargiṇa ityabhidadhatāṃ teṣāṃ vastusabhāvaḥ pratyayeṣvastītyutpadyate ityumamabhiprāyamādāya dūṣaṇaṃ pradattam pratyayādiṣu sattve paramārthato vastusvabhāvasyānutpādāditi vistareṇa khalvabhihitam /[+]
1667ato yadā sarveṣāṃ vastūnāṃ paramārthataḥ parata utpādo naivopapadyate tadā pratyayādibhyo 'pi anutpādādasiddha eva /[+]
1668ato nāstyeva paramārthataḥ śabdasaṃsargi kimapi vastu /[+]
1669phalato 'siddhe 'pyevaṃvidhe vyavahāre vastu tāvadabādhitameveti yaduktaṃ tanna yujyate /[+]
1670ye sāṃkhyādayaḥ pradhāneśvarādikaṃ manvānāḥ pradhāneśvarādibhyo vastūnāmutpādamabhyupagacchanti teṣāmapi mataṃ svato vā parato vā utpādapakṣe pṛthakpṛtham doṣābhidhānānnaiva yuktarūpamiti /[+]
1672apare ca ye tāvat 'ubhayātmakasya vastunaḥ pramāṇaviruddhatvānna ko 'pi tadabhyupagacchatīti hetoḥ ubhayata utpattiṃ dūṣayitvā bhavantaḥ kevalamātmānameva mohayanti tattu bhavatāṃ śabdamātrameva iti kathayanti /[+]
1674kecana tāvat kaṇṭakāditīkṣṇatādṛṣṭāntena sarvāṇi vastūni paramārthato 'hetuta utpadyanta iti kathayanti tatra vastūnāṃ paramārthato 'hetuta utpattiṃ sādhayatāṃ teṣāṃ dṛṣṭāntastāvannaiva siddhaḥ paramārthato 'nutpannatvāt sarvadharmāṇām /[+]
1677evaṃ kādācitkatvāt sarveṣāmeteṣāṃ vastūnāṃ sāpekṣatvaṃ niścitameva anapekṣitasya tu sadā aviśeṣāttasya kādācitkatvaṃ nopapadyata eveti /[+]
1700yanna kaiścidapi pratyayaiḥ samutpadyate tad vastu kutaḥ prādurbhavatīti kathayadbhirabhivyaktimātrameva ato 'naikāntika eva heturiti cet tatasyāpi pūrvaṃ nirākṛtatvāt tyājyamevaitaditi /[+]
1701atha pratyayairvastu abhivyajyata eveti cettadā ki sā abhivyaktiḥ svalakṣaṇopacayasvabhāvā vā tadāvaraṇasaṃkṣayātmiokā vā indriyaiḥ sukṛtā vā tadviṣayakavijñānotpattilakṣaṇā veti vicāraḥ samupajāyante /[+]
1705upacayamanirākṛtya vastūnāmutpattirapi na yujyate /[+]
1720yadi tatsukṛtvaṃ vastusvabhāvabhūtaṃ tadā anityātāyāḥ prasaṅgaḥ pūrvasadṛśatvāttasya /[+]
1723kasminnapi vastuni kenāpi kimapi karaṇaṃ tāvannaiva sambhavamiti pūrvaṃ nirdiṣṭam /[+]
1727yato hyevaṃ tad vyaṅgyaṃ vastvapi yadi asamarthaṃ vā tadvijñānavijñeyavabhāvaṃ vāpi nāsti tadā vijñānotpāde 'pi na pad vastu tasya vijñānasya viṣayaḥ syāt /[+]
1728yadi tad vastu samarthaṃ vā tadvijñānavijñeyasvabhāvaṃ vā syāt tadā svasvabhāvavat sāmīpyāt tatsattāmatreṇaiva vijñānasya samutpādo bhaviṣyatītyato na tena vyañjakavijñānotpādaḥ kriyata iti sidhyati /[+]
1729api ca bhavatāṃ tāvanmate sarvesāṃ vastūnāṃ jāyataḥ sadaivāvatiṣṭhanta iti hetostatra vastuṣu vyaṅgyavyañjakādīnāmapi sadā avasthitatvāt /[+]
1731sadaivābhīvyaktiprasaṅgo 'pi sarvavastūnāṃ dūrnivāra eva sarvadā avikalasamagrīkatvāt /[+]
1732api ca vyaktasya tāvannityatvena parikalpitatvāt nityasya ca sarvasāmarthyavirahiotatvānnaiva hi vastutvaṃ kathamapyupapadyate /[+]
1737samakṣe siddhatvānnāyaṃ heturasiddhaḥ nāpi viruddhaḥ vandhyāputrādiṣu vastutvaprasaṅgānnāpyanaikāntiko 'pi /[+]
1739asaṃskṛteṣvapi tathātvāt kathaṃ tāni vastūnīti ityevaṃ pratisaṃkhyānirodhādayo ye sarvasāmarthyaśūnyāsteṣāṃ vandhyāputrādyabhinnatve 'pi ye khalu tān vastutvena parikalpayanti teṣām kalpaneyaṃ naiva yuktimatī hetorevābhāvāt /[+]
1745yadi sarvajñajñānaṃ taditi na kasyāpi vastunaḥ sāmīpyamiti kalpyate tadāpi prekṣāvadbhistasmin vastusattāyā vyavahāro nopapadyate vijñaptyarthaṃ taddhetujñānasyābhāvāt /[+]
1746yena kāraṇena tato vibhaktaṃ śaśaśṛṅgādiṃ ye jñeyatvenopacaranti teṣāṃ sameṣāṃ svabhāvarāhityāda viśeṣo 'bhidhātavyaḥ abhāvād vibhaktasya rāhityasvabhāvasya vastūtvena jñānāsambhavāt /[+]
1747tatra svabhāvatvena gṛhītalakṣaṇaviśeṣasyātmanaḥ sattvābhidhānamayuktam asadvastunyapi sarvasāmarthyaviyogasvabhāvasya grahaṇāt /[+]
1748vandhyāputrādisadṛśe tadabhitnne 'pi yadi vastviti nāma prajñapyate tadā nāsti vivādaḥ kintuṃ kathaṃ vandhyāputrādayo 'hetukā iti nocyata ityucyate /[+]
1751ye tāvannityānityābhyāmanabhidheyatvena pudgalādināmubhayathāpi siddhiranaikāntikīti pratipādayanti tanna yujyate sadvastuni kathamapi anabhidheyatvāsambhavāt /[+]
1754phalata ekasya niṣedha evāparasya siddhiriti hetoḥ kathaṃ tāvadanabhidheyaṃ vastvityabhidhīyate /[+]
1755anyathā yadyevaṃ nāsti tadā anabhidheyatvāt sarvāṇyeva vastunyanabhidheyāni syuḥ /[+]
1756phalataḥ svaparoditānām aśeṣavastuviśeṣāṇāṃ vilopasambhavād mahātmabhirvajrakaṇādiyukticatuṣṭayasyābhidhād ebhyo mārgebhyo naiva viruddham /[+]
1762ata eva bhagavatā prajñāpāramitāsūtre vastuṣu nityānityagrāhasya tāvanniṣedhaḥ kṛtaḥ /[+]
1786vyavahāramātreṇa tu vastusattve bādhāleśo 'pi naiva sambhavati /[+]
1787asadvastuni sadākhyadharmasya tāvat sattāleśo 'pyasmābhirnābhyupeyate /[+]
1794yadyetad vastu hetoḥ sāmīpyāt pūrvamudbhūtaṃ nāsti tadā tasya kaḥ svabhāva ityabhidheyam /[+]
1795yadi tadā kiñcidapi nāsti tadā tat kadācid vastutvenābhidhāsyata iticintā naiva yujyate /[+]
1796yadi nāsti vastunaḥ kimapi bhāvātmakamastitvaṃ tadā tasya svabhāvo 'sadeveti suspaṣtamabhidhāsyate /[+]
1803phalato 'pūrvavastūnāṃ papaścāt sattvābhidhanaṃ tāvat tadviruddhadharmānvitasyaivābhyupagamaḥ /[+]
1812krameṇa vastūnāmutpādakeṣu īśvarādiṣu kathaṃ nāma samarthāsamarthādivirodhodbhāvanaṃ yujyate /[+]
1814yadi vastūni tāvad abhūtvā utpadyante bhūtvā cābhāvatvenāvabhāsanta iti vicāraṇād ekasmin kramaśaḥ sadasattvaviruddhatvena vyavasthāpayituṃ śakyata iti kathayantīti cennedaṃ yujyate /[+]
1838saṃvṛtāvapi khalvasata utpattiḥ kathaṃ na vitudhyata iti vicāraṇāpi tāvannaiva yujyate vastunyeva virodhasya vyavasthāpannānmithyāvastuni avastuni tadvyavasthānamasambaddhameva /[+]
1840api ca yā khalu vastūnāmutpattiḥ saṃvṛtimāyāvadavasthitā saivaropyāsmābhirvirodhivacanairmithyātvena sādhyate nānyatveneti paścād vistareṇa nirdekṣyate /[+]
1841evaṃ vastūnāṃ paramārthasadutpattirnopapadyate na santi ca tāni vastūni asadbhūtānyapi /[+]
1843ata eva sarvāṇi khalu vastūni māyāvadeva vyavasthitāni /[+]
1846yo hi vastvātmā paramārthato 'nupanna so 'pi tattvata utpanna ityevaṃbhūto yo parikalpitaḥ svabhāvastamapi ye parikalpitasvabhāvatvenābhyupagacchanti tadā tannaiva yuktarūpam /[+]
1847vastūnāmasya svabhāvasya paramārthato 'nutpannatve 'pi grāhyagrāhakārasvabhāvenānuppannatvāt sa parikalpitasvabhāva iti cintyate tadā parikalpitātmakayoḥ sadastoryathā utpattivirodhastathaiva paramārthātmakasyāpi kathaṃ notpattivirodhaḥ /[+]
1862nityānityasvabhāvayorupakalpitatvād vastūnām antadvayadarśane prasaṅgamāpādayitum uttam āryaśrīmālāsūtre[+]
1872māyādayastāvat vastutvenānupapannāḥ jñānajñeyābhyāṃ vilakṣaṇasvabhāvatvātteṣām iti pūrvaṃ nirdiṣṭameva /[+]
1873na hi jñānajñeyābhyāṃ bhinno vastunaḥ svabhāvaḥ /[+]
1899ato vastusthitaṃ bhrāntaṃ vijñānamapi māyādivalloke prasiddhamityucyamānamapi na yujyate /[+]
1914yadyevaṃ cintyate yad bhrānte vijñāne vividhāvabhāsānāṃ viruddhatve 'pi virodho naiva vyavasthāpyate vastuvisayatvātteṣāmati /[+]
1915vastubalapravṛttānumānadvārā vastutvena svīkṛtānāmeva virodho 'bhidhīyate na tu mithyātvena svīkṛtānām /[+]
1916yadyevaṃ na syāt tadā tadanumānaṃ vastubalapravṛttameva na syāt /[+]
1918tatra tāvattattvānyatvādivirodho 'pi nābhidhīyate yadyevaṃ vicāryate tadā sāṃvṛtakāryakāraṇabhāvasya kathaṃ virodhaḥ pratipādyate mithyābhūte tasmin vastubalapravṛttānumānaviṣayatvāsambhavāt sa viruddha iti nābhidheya eva /[+]
1922tathāvidhavirodhakaraṇena bhavadbhiranyeṣāṃ vastugrahanivṛttiḥ kathaṃ nāma na svīkriyate kintu nirdoṣābhidhānāttāvad bhavatāmeva bādhā syāt asmākaṃ tu pramāṇānāmapravṛttirapi nāsti anyathā kathaṃ nāma saṃvṛtau sādhayituṃ śakyaḥ syāt /[+]
1925pramāṇaistāvat kevalaṃ vastutattvasya yathāsthitireva svīkriyate na tu prasiddhivirodho 'pi /[+]
1927yo hi vastūnāṃ paramārthataḥ prajñaptasvabhāvaḥ sa eva pramānairbādhyate /[+]
1942yadi māyādivadaṅkurotpādādiṣu bījādīnāṃ sāmarthyamabhyupagamyata iti cintyate tadā vastunaḥ svīkṛtireva syāt yato hyevaṃ yāni sāṃvṛtikāni bījākhyāni tāni sarvābhidhānasamatikrāntaśaśaśṛṅgādibhyo vinivṛttānyevābhidheyāni /[+]
1944vayaṃ tu yattāvat sarvasāmarthyavirahalakṣaṇebhyaḥ śaśaśṛṅgādibhyo vinivṛttaṃ tadeva vastviti kathayāmaḥ /[+]
1945'yadi bhavantastathāvidhamapi saṃvṛtisaditi nāmnābhidhātumabhilaṣante tadā saharṣaṃ bravantu saṃvṛtiparamārthaśavdairabhidhīyamānānāṃ vastūnām arthakriyākāritvābhedādi'tyevaṃ cintyate tadapi naiva yaktum yato hyevaṃ svapnādau gajāśvagnibhūmivṛṣabhādayo mithyābhāvā ye vividhārthakriyāṃ kurvāṇāḥ parasparabhinnaśarīrānugatā dṛśyante te yathaiva bhinnadeśakālavasthāsu dṛśyante tathaiva kiṃ sarvābhidhānasamatikrāntaśaśaśṛṅgādibhyo vinivṛttakāyāḥ santi na vā te yadyekāntena vinivṛttakāyāstadā tevāmapi vastutvaprasaṅgaḥ syāt /[+]
1948yadi jñānasvabhāvastāvad śuddhasphaṭika iva niraṃśaḥ kkacanāpyanavasthito nīlādivividhasvabhāveṣvanavabhāsamāna ityabhyupagamyate tadā svapnādiṣu gajāśvādīni vastuni tatsvabhāvatvena na samudbhaviṣyanti tadviruddhakārayogāt /[+]
1950ata eva vayaṃ jñānasvabhāvātītaṃ viparītākāreṇāvabhāsitaṃ mithyātvāllaukikamabhyupagacchāmastathā parikalpitasvabhāvenocyamānameva vastutvena bhrānto viṣaya iti kathayāmaḥ na tu jñānasvabhāvatvena /[+]
1952evaṃ vastvātmanā prasiddhamapi pramāṇena yathāvat suṭamavabhāsite 'pi paramārthatayā vastusvabhāvatvena na vyavasthāpayāmaḥ yathā tṛṇapuruṣaṃ puruṣatvena /[+]
1953ataḥ paramārthato vastuvapuṣābhūtaṃ yanmithyā tasmin pāramārthikasarvadoṣavirahitaśaśaśṛṅgadibhyo nivṛttamanivṛtaṃ vā cittaṃ naiva praviśatītyucyeta tadevaṃ yathoktaḥ saṃvṛtisvabhāvaḥ pramāṇena mithyāsvabhāvatvanokto 'pi na tathaiva cintanīyaḥ yathā māyāsvapnādyabhinno vastusvabhāvaḥ pramāṇena suspaṣṭīkṛtaḥ ayamapi paramārtha iti prajñapyate tadā saharṣaṃ prajñapyatāmutsavaścānubhūyatām parantu prajñaptimātrakathanena naiva vastūni bhinnasvabhāvatvenopādīyante /[+]
1959paramārthato niḥsvabhāvatve 'pi vastuno yadi niyatadeśakālādyavabhāso bhavatīti kathaṃ na śaśaśṛṅgādayo 'pyavabhāsanta iti cet bhavadbirapyasyottaraṃ dātavyaṃ syāt yato hi keśādivanmithyāvabhāse 'pi kimiti keśādīnāmeva mithyāvabhāsaḥ na śaśaśṛṅgādīnām /[+]
1960yadi timirādihetupratyayādīnāṃ pratīniyatasāmarthyena tathā pratiniyatatvamityucyeta tadā asadvastuni kathaṃ nāma hetupratyayādīnāṃ pratiniyatasāmarthyamiti kathayituṃ śakyate /[+]
1962iyanmātreṇa vastutve 'pi naiva prasaṅgaḥ tathā sati taimirikadṛṣṭakeśādīnāmapi vastutvaprasaṅgaḥ syāditi pūrvamevāveditam /[+]
1968yathā sarvaṇi vastūni paramārthato 'nutpannāni tathaiva saṃvṛtāvapyutpannāni bhavituṃ na śaknuvanti tathā hi ye tāvat paramārthato 'nutpannāsteṣāṃ saṃvṛtāvapi notpādaḥ yathā śaśaśṛṅgādaya iti ye bruvanti teṣāṃ māyādibhiranaikāntikatvam sādhyavaiparītye sati heturapi sandigdhavipakṣavyāvṛttikaḥ /[+]
1972saṃvṛtāvapi adṛṣṭotpadāḥ śaśaśṛṅgādayo na tathāvidhakarmaṇāṃ sañcayābhāvāna tu paramārthasvabhāvarahitatvād aniyatavastūnāṃ saṃvṛtisvabhāvo 'pi hetupratyayasamūhanirbhara iti svīkārāt /[+]
1973na hetupratyayanirbharatāmātreṇa vastutvaprasaṅgaḥ māyādimithyāvastūnāṃ hetupratyayasamūhabhāvābhāvābhyāṃ pravṛttinivṛttidarśanāt /[+]
1974na hi darśanamātreṇa vastūnāṃ tathābhāvaḥ sanniti nirdiṣṭam /[+]
1975catuṣkoṭirahitatvād vidvadbhirvastūnāṃ tattvato 'nupapannatvaṃ sādhitam /[+]
1978vivādādhikaraṇāśca sarve padārthāstatsadṛśā eva evaṃvādinaṃ kaścit kathaṃ nāma ekasmādekasyānutpattibodhaḥ iti pṛcchatīti cet na hi pramāṇanivṛttyā vastusvabhāvanivṛttiḥ tasya tadutpādakatvatadātmakatvābhāvāt /[+]
2008yadyevaṃ na syāttadā ahetukānyeva tāvad vastūni syuḥ /[+]
2010bhinnābhinnābhyāṃ vastuno 'bhāvāt sarveṣāmeva ahetukatvaprasaṅgaḥ /[+]
2015yadi teṣu sajātīyakṣaṇotpāde sāmarthyamityucyate tadā tadanyadeva tāvad vastu syāttataśca sāmarthyameva hetuḥ syānna na khalu vastu /[+]
2019ime samarthāstu vastusvabhāvenābhinnā eva /[+]
2025hetubhedastrāvat phalasya bhedako na bhaviṣyatītyevaṃvidhasya prasaṅgasya ko hyarthaḥ yadi khaṇḍaśo notpādayatītyarthastadā vastusvabhāvasya niraṃśatvād aśaṃtaścotpādasyāsvīkṛtatvāt kathaṃ nāma prasaṅgaḥ syāt tallakṣaṇasyānupapannātvāditi /[+]
2027hetubhistāvadanekebhyo vijātīyaphalebhyo viparītameva jantaya ityabhidhānamapi naiva yuktam yato hyekasya aṃśata utpatterasambhavāditi prasaṅgo naivocyate parantu bhavanto ye vastuṣu parasparaṃ vyatirekaṃ viśeṣaṃ vā manvate sa vividhairhetubhireva kriyate /[+]
2028yadi vividhahetūnaṅgīkṛtyāpi phalamekavidhameva svīkṛyate tadā bhrāntisadbhāvād vastūnāṃ tāvad bhedo vividhahetubhirakṛta eva syādityevaṃ prasaṅgo nūnamabhidhānīyaḥ syāt /[+]
2038atasteṣāṃ yattatra grahaṇaṃ tannivṛtyarthameva ācāryeṇa bhinnavastunirdeśakānāṃ kṛte vyavahāravaśāduktam tāni vastūni pratītyasamutpannatayā naiva paramārthata ekārthāni nāpi ca bhinnarthānīti manvānāṃ kṛte naiva kimapyuktamiti /[+]
2039teṣāṃ tāvadanusāraṃ tu māyāsadṛśatvāt sarveṣu teṣu na kimapyekaṃ vastu bhinnamabhinnaṃ vā sidhyati /[+]
2040api ca yadi vastuṣu paramārthataḥ svabhavadvayam ekaścotpādakalakṣaṇaḥ aparaśca svabhāvalakṣaṇastadā nivṛtte 'pyasmin svabhāvenaivotpādakalakṣaṇastāvannivartata ityuttaraṃ khalu samīcīnaṃ syāditi /[+]
2068yena khalu kāraṇena tatra phalāntarotpattimattve nāstyanyaḥ kaścana viśeṣaḥ niraṃśatvāt sarvavastūnām ato hettuatāvat svabhāvapracyuto bhūtvā phalaṃ notpādayatīti tathāpi tasmin hetvātmakatve bhedābhāvāt tannirvṛte phale 'pi tāvad bhedo na syāt /[+]
2073api ca cakṣurvijñānādīnāṃ vastūnāṃ yānyanekasmādutyadyamānāni dṛśyante teṣāṃ pāramārthikaḥ svabhāvastāvadekatvena naiva kathamapi siddhaḥ sadā vibhinneṣvākoraṣvavabhāsamānatvāt /[+]
2076ekasya cānekaṣāṃ ca vastūnāṃ paramārthata utpattistāvat kutra samavalokyate anerkasmādanekasyotpatiriti dvitīyo 'pi pakṣo naiva yuktaḥ /[+]
2082sarveṣāṃ nityavastūnāṃ nirākaraṇamapi pūrvameva kṛtam /[+]
2089yadi vastūni paramārthato na sasvabhāvāni tadā naiva tāni saṃvṛtāvapi bhavituṃ śakyānīti yaduktam tasyāpyutaraṃ pūrvaṃ pradattameva /[+]
2092yadi te prasaṅgaṃ sādhayanti tadā naiva hetorasiddhiḥ vastūnāmekānekasvabhāvarahitatvahetoḥ paraiḥ svīkṛtatvāt /[+]
2101ye tāvannityaikasvabhāvāḥ kālapuruṣapradhānabrahmādayaśca vicitrāyā asyā jagadvyavasthāyā hetutvena parikalpyante te yadi satyāsatyādivividhasvabhāvāṃ vastusāmagrīṃ krameṇa yugapad vā gṛhṇantīti svīkriyate tadā tatsāmarthyata ekatvarahita eva svabhāve te niyamena te niyamena svīkṛtāḥ syuḥ yato hi vividhasvabhāvasya jagato grahaṇe ekasvabhāvā naiva yujyante /[+]
2108yato hi niraṃśasvabhāve vastuni yatraiva hi saṃyogādayo 'nubhūyante tatra tādṛśo nāstyeva kaścana pakṣaḥ bhāgaḥ yasmin pakṣeṇa kenacit saha saṃyogaḥ sañcayo vā na bhavanti tādṛśeṣu niraṃśeṣu vistareṇa viṣayavyāptirapi naiva yujyate /[+]
2117ataḥ sarvāṇyeva tāvajjñānāni vibhinnānāṃ vastūnāṃ viṣayitvena svīkriyante /[+]
2123ye hi dravyaparyāyādiviśeṣaṇaiḥ sarvaṃ vastu tāvanmecakamaṇivadityāmananti teṣvapi tadviṣayimanaso viṣayatve 'nekavastusvabhāvāḥ svīkriyanta eva /[+]
2124ye tāvaccāturmahābhautikāni vastūnyupakalpayanti te 'pi jñānamanelavastuviṣayamevābhyupagacchanti /[+]
2125ye ca viṣayaṃ sattvarajastamoguṇātmakamabhyupayanti te 'pi jñānaviṣayamanekavastusvabhāvaṃ svīkurvanyeva vastutrayātmakatvasvīkārād viṣayāṇām /[+]
2137yadi dharmyeva tāvadasiddhastadā tadrāhityacintanamapyayuktam tādṛśānāṃ vastūnāṃ pratiṣedhāya dharmiṇaḥ parīkṣāyāḥ sarvatrānivāryatvāt /[+]
2153tathaivānumānajñānamapi yaddhi sāmānye tāvad vastulakṣaṇe samāropākāram tadapi vastutathatāyā yathāvajjñānasvabhāvatvāt tadviṣayakaṃ bhavatīti pramāṇasadbhāvādanaikāntika eva hetuḥ /[+]
2154nāsti tadviṣayīti kathanaṃ tāvannaiva yuktm aścaśṛṅgavad vastūnāmabhyupagamābhāvāt /[+]
2161paricchinne 'pyanekavastuvyavahārayogye 'nekadravyajātisaṃghāte tato 'tulyaviparyayaviccedenaiva paricchedaḥ /[+]
2166vyāpyasya vyāpakasya vā vastunaḥ svato 'siddhatvādasiddha eva sa heturiti kecana /[+]
2169evaṃ vyāpyavyāpakādisarvavastūnāṃ pūrvaṃ saṃvṛttyāśritatvaṃ prasādhya paścād vyavasthā kṛtetyapi pūrvamāveditameva /[+]
2181yadi prasajyapratiṣedhasvabhāvapakṣapātinastadā ekānekasvabhāvarahitāstāvad vastusvabhāvabhūtārthakriyāyogyatvasvīkārādapi na svīkriyanta ityapyayuktīyuktam vikalpasyāsya paraparikalpiteśvarādiniṣedhe 'pi sarvatra samānatvāt /[+]
2193ato nāsti prayogakauśalamapi sarvesāṃ vastunāṃ niścetavyaprasaṅgālliṅgasyaiva vastuno bodho na kenāpi svīkriyate kasyāpi liṅgabodhasya kuisminnapyavaśyameva sambhavāt /[+]
2197kevalasya vastubhūtaliṅgasyaiva sarvatra nollekho bhavati ākāśaniṣedhakasya liṅgasya nitarāṃ kalpitatvādeveti pūrvaṃ nirdiṣṭam /[+]
2198asambaddhatvāditi yadabhihitam tatrāpi yadi vastubhūtaḥ sambandha evaiko hetutvena kathayitumiṣyate tadāpi sa heturnāstyanaikāntikaḥ vastubhūte 'pi hetau kutracittathāvidhasya sambandhasyāsiddhatavāt /[+]
2200dvayorniṣpannayoḥ vastunoḥ svabhāvaḥ śliṣṭa iti nopapadyate svasvabhāve vyavasthitatvāttayoḥ /[+]
2206ataḥ sambandhastāvat kalpanāmātrātmaka eva na tu vastvātmaka iti /[+]
2212ataḥ kalpanayaiva bhavanto vastuprayogamanutiṣṭhantīti /[+]
2222vastumātra eva tādātmyasambandhaḥ na tvanyatreti cet ayuktametad abhinnaparyāyatvāttādātmyasya /[+]
2225tatra abhinnatvad ityayaṃ heturyadi paramārthādhikāreṇocyeta tadā anekāntika eva yato hi kṛtakatvānityatve yadyapi paramārthato naiva bhinne tathāpi bodhyabodhakavastuṣu tāvat te dṛśyete /[+]
2227evameva śabdādidharmiṇi yadā akṛtakatvādito nivṛttirniścīyate tadā nityādito 'pi nirvṛtterniścayanāt paramārthato bhinnatāyā abhāve 'pi nivṛttiviśeṣāpekṣayā kṛtakatvānityatvādīnāṃ bhinnavyavasthāyā upakalpanād bodhyabodhakavastuvyavasthā tāvat kriyata eva /[+]
2228itthaṃ yadā vastūni sāmarthyataḥ pratimbivad ekānekasvabhāvavinivṛttāni bhavanti tadā paramārthasvabhāvato 'pi teṣāṃ nivṛttirniyataiva /[+]
2230punaśca yathā nityaṃ tāvd vastu arthakriyāsāmarthyavirahād vastusvabhāvena rahitaṃ sādhyate tathaiva anyatrāpi tatsadṛśatvānna virudhyate /[+]
2231yadapi atadvyāvṛttiviśeṣeṇānayoḥ kṛtakatvaṃ tad vastu syāt nīlapītādivattasvabhāvatvāditi kathanaṃ tāvadasambaddhameva kṛtakatvānityatvābhyāmaniyatatvāt /[+]
2232kṛtakatvānityatvayorbhedo vyāvṛttyocyate kintvetāvatā na tad vastu /[+]
2233yathā nityavastuniṣedhāya arthakriyāsāmārthyarahitatvaṃ niḥsvabhāvatvaṃ ca vyāvṛttikṛtaviśeṣe satyapi naiva vastu tathaivānyadapi tatsadṛśamiti jñeyam ato gauṇamevedam /[+]
2234yatkhalu nīlātmakaṃ pītātmakamiti nidarśanaṃ tadapi paramārthe tāvad vastunyasiddhatvādayuktam /[+]
2236yato hi nayo 'yamasanniti kathanamātreṇa tāvat paramārthe vastuni na kimapi siddhaṃ bhāvati amūrtādiśabdaprayoge 'pi kalpyamānamākāśaṃ tāvadasattvānnaiva yuktam /[+]
2237tatra buddhau pratibhāsamāno yo hi pūrvodito dharmī so 'pi asatā tāvannayena asatpakṣeṇa tathoktaḥ kintu paramārthe vastuni sa naiva yuktarūpaḥ /[+]
2238vastusaditi vyavaharatāṃ kathanamidaṃ siddhasādhanamiti syāt ekānekasvabhāvarahitaṃ khalu paramārthaṃ vastu naiva kiñcit tasya kalpanāviṣayatvenāpi bahirbhūtvāditi /[+]
2240māyādibhiravyatiriktāḥ paramārthato niḥsvabhāvā hi bhāvāste yadi vastu nāmnā vyavahriyeran tadā nāsti kaścanāpi doṣaḥ bhavatkalpitapakṣahānyā tāvattasya dūṣitatvāt /[+]
2243ekānekasvabhāvāni pratibimbādivastūni naiva paramārthato yukāni jñānajñeyādisvabhāvena paramārthato 'siddhatvāditi pūrvamevoktam /[+]
2245yadā vastusvabhāvo dharmī sādhayitumiṣyate tadā tadvyāvṛttisādhakatvena sa heturviruddha ityucyate kintu yadā sa dharmī niḥsvabhāvatvena sādhyate tadā siddhe 'pi vādino mate kathaṃ tāvad viruddho heturbhaviṣyati /[+]
2246niḥsvabhāvatāyāṃ hi sādhayitumiṣṭāyāṃ vastusvabhāvo dharmī naiva sambhavati ananurūpatvāditi pūrvamevoditam /[+]
2248vastusvabhāvasiddhau tu tadviparītasyaiva siddhiḥ syāt /[+]
2272bhāvo 'pi tāvanna grāhyo na cābhāvo 'pi parityājyaḥ yato hi śrāvakā api ye vastusaṃjñinaste 'pio ādimaṃ satyadvayaṃ vivarjayanti tṛtīyaṃ cāryasatyamabhāvabhūtamapi parigṛhṇanti /[+]
2275itthaṃ sameṣāṃ vastūnāṃ paramārthato niḥsvabhāvatve 'pi hetupratyayasāmagrīpāratantryena māyāvat sambhavantyeva /[+]
2276hetumantaste na bhavanti vastusantaḥ anvayāsiddhatvānmāyādinā bhrantatvācca /[+]
2289tadyathā acintyasāmarthyavattvād yogino yathā vastūnyavabhāsante tathā karatalāmalakavat saṃvṛtiparamārthākārābhyāṃ sarvākāraṃ pratyakṣatayā avabudhyanti /[+]
2292ato yathā sarvākārajñānādau vastuvyavasthā kṛtā sā na praṇaśyati paramārthe 'bhāvāt /[+]
2300vastūnaṃ khalu paramārthasvabhāvatayā sādhayitumiṣyante kintu naiva svabhāvaḥ paramārthatayā siddha iti pūrvamāveditam /[+]
2308te naiva kimapi vastu sattvenālambante /[+]
2312pratijñāyā anumānenābhāsa iti yaduktaṃ tadapi naiva yujyate yato hi nānumānena kimapi vastu svabhāvataḥ sidhyati pramāṇabādhitatvāttasyetyuktapūrvam /[+]
2316sāṃvṛtikaṃ hi vastu māyāvad hetupratyayasāpekṣam /[+]
2321vastūnāṃ kūrmaromādivadabhāvasvabhāvatvaṃ yadi naiva pratijñāyate tadā kathamiti cet māyāsvapnādivaditi brūmaḥ /[+]
2359paramārthata utpattiniṣedhenātra vastūnāṃ niḥsvabhāvataiva paramārthataḥ sādhayitumiṣyate na tūtpattimātraniṣedhaḥ /[+]
2374yat kiñcit samudayadharmakaṃ tat sarvaṃ nirodhadharmakam ityamunānumānena samyaktayā kṣaṇikatvena sthitasya vastudharmiṇaḥ siddhirninirdaṣṭeti yaduktaṃ tadapyutpādavināśadharmiṇo jñānena nairātmyapraveśārthaṃ śrāvakānadhikṛtya pudgalanairātmyamabhipretya coktam na tu bodhisattvānāmadhikāreṇa gambhīratattvālāpamapekṣya proktamiti /[+]
2410punaśca pṛthivyabādivastūni kalpitāni sukalpakaiḥ /[+]
2411api ca vicāre sati naivāsti paramāṇośca vastutā /[+]
2422yacca tadā vastveva svīkṛtaṃ syādityuktaṃ tatpūrvaṃ kṛtottarameva /[+]
2425tadā kathamiti cet yacca samyaṅ niḥsvabhāvaṃ vastu tasya tannivṛttakāre yā samāropikā bhrāntabuddhiḥ saiva saṃvṛtiriti /[+]
2430tannirvṛtatvāttadupadarśitaṃ sarvaṃ khalu vastu saṃvṛtimātramevetyuktam /[+]
2432tayā sarveṣu sattveṣu pāramarthikavastusvabhāva ivopadarśyate atastadbuddhayadhikārena sarvaṃ hi mithyāvastu saṃvṛtisanmātrameveti /[+]
2433tacca naiva paramārthato vastusvabhāvam yathābhāsamanavasthitatvāt /[+]
2435yathoktā saṃvṛtistāvannaiva vastusvabhāvāpi viparītākāropagrāheṇābhāsitatvāt /[+]
2438ataḥ sarvaṃ khalu vastu sadasatsvabhāvātītam /[+]
2440vastunyeva tāvad vidhirvā pratiṣedho vā sambhavī /[+]
2442ata ubhayaṃ khallasatsvabhāvaviruddham naiva tadasadvastuni sambhavati /[+]
2446māyāpuruṣādivat sarvavastuṣu bhrāntābhrāntajñānābhyāṃ vyavasthāpanāt krmaśaḥ satyadvayabhedo vyavasthāpyate /[+]
2447māyāpuruṣādau bhrāntairyathā vyavasthīyate tathā sarvavastuṣu mithyākārena jñānena yadāropitaṃ tat saṃvṛtisatyamiti vyavahriyate /[+]
2448māyāpuruṣādau abhrāntairyathā vyavasthīyate tathaiva sarvavastuṣu yaḥ svabhāvaḥ samyakpramāṇaiḥ sampratipādyate sa paramārthasatyam /[+]
2452utpādānutpādādayaḥ sadasatī ca parasparamekasmin naiva yujyate yato hi tatra yathā keśādiṣu dvayābhāseṣu ca bhrāntābhrāntajñānābhyāṃ vyavasthitasvabhāvasya saṃvṛtiparamārthasatyamāśritya saṃvṛtau sattvaṃ paramārthe cāsattvaṃ vyavasthāpyate yathā ca tatrāpekṣāviśeṣastāvadaviruddha eva tathaiva sarvavastūnāṃ sādṛśyena nedaṃ codyaṃ yujyata eva /[+]
2453ye ca saṃvṛtāvutpāda ityabhidadhate teṣāmayamāśayaḥ yena hetunā yathoktabhrāntanāṃ saṃvṛtasvabhāvānāṃ vastūnāṃ naiva samyagutpādo jāyate tathāpyutpattisādṛśyamupadṛśyate atasteṣāṃ buddhimadhikṛtya saṃvṛtāvutpādo bhavatītyabhidhīyate /[+]
2457tābhyāṃ sarvāṇi vastūni anutpannatvenaiva jñāyante /[+]
2459ata ubhe api na sto 'sambaddhābhidhāne yadyevaṃ nāsti tadā bhavadbhirapi sarvāṇi vastūni paramārthato 'nutpannāni ityādīnāmarthaḥ kathamupanīyate kathaṃ vā bhavatāṃ satyadvayāśrito vyavahāraḥ pravartate /[+]
2463atastatprasiddhasvabhāvatvāt sarvāṇi mithyākārasvabhāvāni vastūni saṃvṛtirityabhidhīyante /[+]
2464phalato 'kalpitatve 'pi na tāvannirvikalpajñānam na cānumānaprasiddhārthasya parihāraḥ naiva ca vastutattvasvīkāraḥ /[+]
2471kecana śāstraracayitāraḥ prasiddhimatītya kalpanādisvabhāvatvenipakalpitaṃ vastu mithyāsaṃvṛtisaditi kathayanti tattu prasiddhāvapyasaditi /[+]
2473ato vastūnamanekatve 'pi praṇetṛbhiryadyapyanekasvabhavatvena kalpitāni tathāpi teṣāṃ svabhāve naiva parasparavirodhaḥ /[+]
2477māyārthasya mithyājñānārthasve jñānavastuni naiva prasaṅgaḥ mithyākāropagṛhītatvenāvabhāsanāt satyāsatyayoḥ parasparaviruddhatvācca /[+]
2487ye tāvadabhidhānaṃ vastubhūtam abhidheyaṃ ca tadatiriktamiti kalpayanti teṣāmevaṃ kalpayatāṃ mataniṣedhāryamevābhidheyaṃ kalpanāyāṃ pratiṣṭhitamityupadarśitaṃ saṃjñāmātre pratiṣṭhitamityādinā /[+]
2505śabdārtho 'pyastīti nirdiśyate yato hi abhidheyādisamastavastūni paramārthato niḥsvabhāvatvena māyādivat parikalpitasvabhāvāni /[+]
2506yathā aneke puruṣāḥ puruṣetiśabdārthasāmānyākārasvabhāvena vyavasthāpyante tathaiva paramārthato niḥsvabhāvāni vastūni kathaṃ na vyavasthāpayituṃ śakyante viśeṣataḥ kevalaṃ vastusvabhāva eva śabdārthasāmānyasvarūpo bhavatīti yaduktaṃ tatra kimapi kāraṇaṃ naiva paśyāmaḥ /[+]
2507anādīti yad viśeṣaṇaṃ nāsti vastubhūtaṃ tasyāpyasaditi sāmānyavyavahāro dṛśyate /[+]
2509vastūni kevalamanidarśanasvabhāvāni eva bhaviṣyantīti yaduktaṃ tatrāpi nāsti kācana yuktiḥ keśoṇḍukadvicandrādimithyāsvabhāvānāmapyanirvacanīyasvabhāvena dṛśyamānatvāt /[+]
2517teṣu vastuvāsanāyā api pūrvaṃ kṛtaniṣedhāt kevalaṃ saṃvṛtyantargatābyeva tānyoto 'nyataḥ pūrtirnaivāvaśyakī /[+]
2518yadi pramāṇairabhāvo naiva māyādibhirbhinnastathāpi paramārthataḥ svataḥ saditi nāma kriyate tadā saharṣaṃ kriyatāṃ svairamutsavo 'pyanubhūyatām kintu svamatānakūlyena kṛtāṃ vyavasthāṃ vastūni naivānuvidadhate /[+]
2519pratītyasamutpannatā svasaṃvedyatā ca naiva vastūno heturbhavati māyākeśoṇḍukādīnāṃ bhrāntatvāt kutrāpi sambandhasyāsiddhatvācca /[+]
2520yadyapratītyasamutpannatve vastūni naiva dṛśyate tadā tadadarśanamanyatrāpi tathaiva syāditi kathanasambaddhameva satyapi vyāpake vṛkṣe śiṃśāpāsattvasyānanirvāryatvāt /[+]
2523vastūnāṃ yadi samyaktvaṃ tadā sthitatvāsthitatvatoḥ parasparavirodho 'pyanupapanna eveti pūrvaṃ kṛtanirdeśāditi /[+]
2524ataścalasvabhāvatvād vastūni tāvanniḥsvabhāvatvena pradarśyante ata eva ca tāni saṃvṛtisvabhāvānyucyante /[+]
2526tāni sarvāṇi calasvabhāvāni vastūni māyādivat prakṛtyā niḥsvabhāvalakṣaṇarahitāni paramārthasvabhāvāni ceti /[+]
2532viparītākāreṇāvabhāsitastvāt saṃvṛtistāvad vastutvena naivābhyupeyate anyatvābhāvāditi pūrvamevāveditam /[+]
2533tayā vyavasthitaṃ jagat tadadhikāreṇa yataḥ satyamityucyate ataḥ saṃvṛtiravaśyaṃ vastutayā svīkartavyeti yaduktaṃ tasyāpyayuktatvāt pratijñā naiva hāpayituṃ śakyā /[+]
2543yadyasatsvabhāvāstadā vījānyapi tadanurūpāvastubhūtanyeva na te vastubhūtāni tadviruddhatvād asiddhatvāt pramāṇabādhitatvācceti tā gauṇā eva /[+]
2544vastusvabhāvastāvat svīkriyata iti yaduktaṃ tattu yena kāraṇena vastusvabhāvaḥ svīkriyate tena satyadvayabhedānudhānaṃ kutrāpi naiva sidhyati /[+]
2545asatyapi vastusvabhāve aparīkṣyamāṇāni rūpadīni siddhānyeva /[+]
2548ataḥ paramārthato 'satyapi vastusvabhāve satyadvayaṃ vyāvasthāpyata eveti gauṇā eva /[+]
2557devaputra paramārthasatyaṃ tāvat sarvākāraparamagocarasarvajñastāpyatītam / anena vastuviṣayataḥ samyagatītatvena nirdeśādālambanadarśanasya niṣedha eva kṛtaḥ /[+]
2560api ca yadyasti tāvadekaḥ tāvadekaḥ kaścana gauṇaḥ paramārthastadā nirvāṇaṃ tāvat kīdṛśaḥ paramārthaḥ tatra kasyāpi vastunaḥ samyaktayā arthasvabhāvasambhavābhāvāt tadapi kathamebhiścodyairanavamardanīyaṃ syāt /[+]
2562paramārthe vastūni tāvanna santīti yaduktaṃ tadapi paramārthamadhikṛtya jñānātmakatvaṃ samyagaviparītatvenāsadevetyuktam /[+]
2577vastutāyāmeva tāvattattvānyatvakalpanaṃ sambhavati /[+]
2578paramārthalakṣaṇe tu niḥsvabhāvatvena tattvānyatvābhyaṃ vastu nābhidhātuṃ śakyate /[+]
2579vastusattve hi tattvānyatvabodhasya sambhavānna tu niḥsvabhāve vastuni tatsambhavaḥ ato nāsti virodhaḥ /[+]
2588paramārthato dānādivastūnāmabhāvāt tadupalambho viparīta eva marīcyādiṣu jalopalambhavat /[+]
2617yato hi yadi vastunaḥ svabhāvo 'vipoarītatadā parāpekṣayā tatsattvam tatsattvam āditaścāsattvaṃ naivopapadyate ekasmin sadasattvayoḥ krameṇāpi virodhāt /[+]
2618phalatastāvadimāni vastūni paramārthataḥ svabhāvena parāpekṣitānītyato niḥsvabhāvanyeva /[+]
2623evameva yadi vastvādīni prakṛtitaḥ sasvabhāvāni tadā svātmanāsattvaṃ svabhāvena ca sattvaṃ naivopapadyate viruddhatvāt /[+]
2625ataḥ svātmanāsattvān svabhāvataścāsthitatvāttāni vastūni niḥsvabhāvatvenaiva suspaṣṭatayābhivyajyante /[+]
2628vastūnāmutpattirapi paramārthataḥ pramāṇabādhitaiva /[+]
2630yaccāryāṇāṃ paramajñānagocaraṃ vastūnāmaviparītaṃ svalakṣaṇaṃ tadapi naiva saditi yuktyagamābhyāṃ pūrvaṃ pratipaditameva /[+]
2633sarvāṇi tāvad vastūnyādita ev notpannānityato 'nupannānīti yaduktaṃ tatra naiva siddhasādhanādayo doṣāḥ pravartante yato hi sarve dharmāḥ paramārthato 'nādikāladeva praśāntatvādanutpannā ityabhyupagamyante na tu saṃsārasyānādimātratayā na cāpi pūrvaniruddhasya anutpattikatayā /[+]
2634api ca bhagavatā bālapṛthagjanānāṃ santrāsaparivarjanārthamebhirapi prakārairvastūnāmanutpattiḥ sandarśitā na tu iyanmātreṇaivetyavadhāryate svaparādibhiranutpādasya pūrvameva nirdiṣṭatvāditi /[+]
2795dṛṣṭibhede 'pi vastutattvaṃ nānekarūpeṣu vibhājayituṃ śakyate /[+]
2808yad dvayaṃ tad vastu advayaṃ tu avastu /[+]
2812yāvad dvayaṃ tāvad vastu /[+]
2813yāvad vastu tāvat saṃsāraḥ /[+]