Occurrences of rajas in "Sāṃkhyatattvapradīpa"
Click [+] to expand the context.
26etad duḥkhaṃ rajaḥpariṇāmaviśeṣo nityapariṇāmitvādidamapi nityamiti na śakyate bādhitum tathāpi śakya eva tadabhibhavaḥ kartuṃ sādhanena tacca sādhanaṃ śāstrajanitaṃ prakṛtipuruṣānyatājñānaṃ nānyaditi tacchāstrapratipādyārthaścaturvidhaḥ tadyathā kaścidarthaḥ prakṛtireva na tu kasyacit vikṛtiryathā mūlaprakṛtiḥ sā sarvasya mūlamādikāraṇaṃ na tu tasyāḥ kāraṇāntaraṃ kiñcit pramāṇasiddhaṃ tathātve vā mūlakṣatikārītyanavasthā syāt svasyaiva svakāraṇatve tu tasyāpekṣayā kāraṇatvāt svasyaiva pūrvavartitvaṃ kāryatvāt paścādvartitvamityasaṃbhavaḥ /
28sā ca prakarotīti prakṛtiḥ pradhānaṃ sattvarajastamasāṃ sāmyāvasthā /
106sāvayavamavayavāvayavisaṃyogasaṃyogibuddhipradhānayostu na saṃyogastādātmyāt nāpi sattvarajastamasāṃ saṃyogaḥ aprāptipūrvikā prāptiḥ saṃyogastadabhāvāt /
119atra krameṇa prītiḥ sukhaṃ tadeva sattvam tathā aprītirduḥkhamaprītyātmako rajo guṇaḥ evaṃ viṣādo moho viṣādātmakastamoguṇaḥ /
122kriyātmakena rajasa laghu sattvaṃ sarvatra nītaṃ syādativāyunā tūlāvayavavadyadi guruṇā tamasā niyamanaṃ na syāttamoniyataṃ tu kvacideva pravartayati tatastamo niyamārtham /
124eteṣāmanyatamenārthavaśādudbhūtenānyatamamabhibhūyate tadyathā sattvaṃ rajastamasī abhibhūyātmanaḥ śāntāṃ vṛttimadhigacchati tathā rajaḥ sattvatamasī abhibhūya ghorāṃ vṛttimeti evaṃ tamaḥ sattvarajasī abhibhūya mūḍhāmiti /
126yathāhuḥ sattvaṃ pravṛttiniyamāvāśritya rajastamasoḥ prakāśenopakaroti rajaḥ prakāśaniyamāvāśritya pravṛtyetarayoḥ tamaḥ prakāśapravṛttī āśritya niyamenetarayoriti /
134rajaso mithunaṃ sattvaṃ sattvasya mithunaṃ rajaḥ //
135tamasaścāpi mithune te sattvarajasī ubhe /
137ubhayoḥ sattvarajasormithunaṃ tama ucyate /
141sattvatamasī akriyatayā svakāryotpādane 'vasīdantī rajasopaṣṭebhyete /
143uktaṃ ca sattvaṃ laghu prakāśakamiṣṭamupaṣṭambhakaṃ calaṃ ca rajaḥ /
145rajaścalatayā sarvatastraiguṇyaṃ cālayedyadi guruṇā āvṛṇvatā tamasā tatra pratibandho na syāt tamasā tu tatastato vyāvṛttya kvacideva pravartyate iti niyāmakaṃ tamaḥ /
147tathāca laghu prakāśakaṃ sattvameva upaṣṭambhakaṃ calaṃ ca raja eva guru varaṇakaṃ tama eva /
149tadyathā varttitaile analavirodhinī athānalena militvā rūpaprakāśalakṣaṇaṃ kāryaṃ kurutaḥ yathāca vātapittaśleṣmāṇaḥ parasparaṃ virodhaśīlā api militāḥ santaḥ śarīradhāraṇakāryyakāriṇaḥ tathā sattvarajastamāṃsi viruddhaśīlānyapi saha vartsyanti militvā caikaṃ kāryyaṃ kariṣyanti ca puruṣārthavaśāt /
154tatra yatsukhakāraṇaṃ tatsukhātmakaṃ sattvam evaṃ yat duḥkhakāraṇaṃ tat duḥkhātmakaṃ rajaḥ tathā yanmohahetustanmohātmakaṃ tamaḥ /
196nanu yadi sattvatamobhyāmeva sargaḥ kṛtaṃ tarhi rajasā akiñcikareṇeti cenna taijasādubhayamiti mūlakaraḥ taijasādubhayaṃ gaṇadvayaṃ bhavati sargadvayaṃ sattvatamasoriti /
197yadyapi rajaso na kāryāntaramasti tathāpi sattvatamasī svayamakriye samarthe api na kāryaṃ kuruto rajasā cālite tu tatprasādāt prāptakriye svakāryotpādane samarthe bhavata iti rājasādubhayam /
198yathāhuḥ ubhayasminnapi kārye sattvatamasoḥ kriyotpādanadvāreṇāsti rajasaḥ kāraṇatvamiti na vyarthaṃ raja iti /