Occurrences of pratyaya in "Śāstradīpikā"
Click [+] to expand the context.
67kiñcaivaṃ sakṛduccaritasya liṅpratyayasya vidhyarthatvamanujñārthatvaṃ ceti vairūpyamapi syāt tena saṃśaya evānupapannaḥ /
94smṛtigataśca ktvā pratyayaḥ pratyakṣavedagatā tu vasante brāhmaṇam' iti dvatīyā ato 'pi maṇavakārthatvam ////
178asati ca kāryatve śyenavākyasya kāryārthatvābhāvātsiddhārthataiva vaktavyā syāt naca tathā saṃbhavati vidhipratyayayogāt /
199padapadārthasaṃbandhasyākṛtrimatvāntaddvāreṇa puruṣānupraveśābhāvāccodanānāmiti sthite samāhite mābhūtpadārthasaṃbandhadvāreṇa puruṣānupraveśaḥ vākyavākyārthayostu loke saṃbandhādarśanānnirmūlo 'gnihotrādivākyārthapratyaya ityato vyāmohaḥ /
220tatra tu kāraṇadoṣabādhakapratyayābhyāṃ yuktamaprāmāṇyaṃ vedetu tadbhāvātsataḥprāptaṃ prāmāṇyamanapoditaṃ bhavati //
222kathaṃ punaḥ pramāṇasya svataḥprāpti tadarthamidaṃ sarvajñānānyadhikṛtya cintyate kiṃ prāmāṇyamaprāmāṇyaṃ cobhayaṃ svata evāvagamyate athavānyataradapi svabhāvenānirupitaṃ kāraṇaguṇadoṣapratyayābhyāmavagamyate āhosvidaprāmāṇyaṃ svato 'vagamyate prāmāṇyaṃ svataḥprāptaṃ sadarthānyathātvakāraṇadoṣajñānābhyāmavagamyamānenāprāmāṇyenāpodyate iti /
617saṃpratyanumānamucyate stambhādipratyayāḥ svāṃśameva bāhyatayādhyavasyanto mithyābhūtāḥ pratyayatvāt svapnapratyayavat śuktakārajatādipratyayavacca /
618svapnādipratyayā hi yathāvagamyamānabāhyārthābhāvāddeśāntarakālāntaravartināṃ ca saṃnihitadeśakālatayā pratibhāsasaṃbhavāt kvacitkadācidapyasaṃbhavatāṃ svaśiraśchedādīnāṃ svapne pratibhāsādavaśyaṃ svātmānameva bahirvadgṛhṇantītyabhyupagantavyam /
621na tāvatsvapnādipratyayāḥ svāṃśāvalambanāḥ te 'pi bāhyārthamevānyathāsantamevānyathā gṛhṇantīti vakṣyāmaḥ /
622bhavatu vā tatrātmakhyānaṃ naitāvatā nīlādipratyayāstathā bhavitumarhanti tatra hi nīlamidaṃ pītamidaṃ stambho 'yaṃ ghaṭo 'yamityevamidamākārāspadībhūtaṃ bāhyaṃ nīlādi pratyakṣeṇāvagamyamānaṃ na śakyamanumānenāpahnotum /
655sādṛśyaṃ hetutvaṃ ca viṣayatvam nīlārthaśca nīlajñānena sadṛśo na netramiticet evamapi samanantarapratyayasya hetutvāt vijñānatvena ca sādṛśyādviṣayatvaṃ syāt ////
658syānmatam na sādṛśyaṃ viṣayatvaṃ kintu yo jñāne nīlādyākāraviśeṣasamarthako hetuḥ sa viṣayaḥ samanantarapratyayastu na nīlādyākārāṇāṃ samarpakaḥ /
666jñānavaicitryameva na hi tatsamanantarapratyayamātrātsaṃbhavatītyuktam /
678atra vadāmaḥ syādidaṃ grāhyalakṣaṇaṃ yadyarthasyākārasamarpakatve hetutve vā pramāṇaṃ syāt natu tadasti samanantarapratyayaviśeṣādeva vicitrākārodayasaṃbhavāt /
679tathāhi tvayāpi hi svapnāvasthāyāmasatyapyarthasaṃnidhau jñānavaicitryadarśanādavaśyaṃ samanantarapratyayakṛtatvamaṅgīkartavyam /
680evañcejjāgratpratyayānāmapi tathaivāstu kimarthagrahaṇena ato na hetutvaṃ grāhyalakṣaṇam ////
716āhaca caitrādipratyayānāṃ ca nirālambanatā yadi /
817atha svapnapratyayatvātstambhādivijñānamanyathābhūtamityanumīyate tadasat tathāsati pratyayatvāviśeṣāttvadīyamapyanumānaṃ mithyā syāt /
819tasmātsūktaṃ yasya ca duṣṭaṃ karaṇaṃ yatra ca mithyeti pratyayaḥ sa evāsamīcīnaḥ pratyayo nānyaḥ śābhā iti /
940tathā hi dravyātiriktaḥ samāvāya iha pratyayahetutvātsaṃyogavaditi atreha pratyayahetutvasamavāyatvena bhedena ca vyāptaṃ saṃyoge dṛṣṭam samavāyasyāsamavāyatvaṃ bhedaṃ cāpādayat samavāyadharmisvarūpaṃ tadviśeṣaṇaṃ caikatvaṃ bādhata ityudāhṛtam /
942iha pratyayahetutvaṃ hi samavāye dharmiṇi dṛṣṭaṃ na vā yadyadṛṣṭaṃ tato 'siddhatvānna kasyacidapi sādhakaṃ bādhakaṃ vā bhavati yadi dṛṣṭaṃ tatkathaṃ tatraiva dṛśyamānaṃ tasyaiva bādhanaṃ kuryāt virodhe hi sati bādheta nacataddharmatayā dṛśyamānasya kathañcidapi tena virodhaḥ saṃbhavati //
948yadi khalviha pratyayahetutvaṃ samavāyasyaikatvaṃ virundhyāt tato dravyātirekaṃ sādhayataḥ kiṃ hīyate /
1230tathā gavi yo 'śvo na bhavatīti pratyayo rūpe ca raso na bhavatīti tasya kimālambanam /
1234gorūpālambanatve siṃhādāvaśvo 'yaṃ na bhavatīti pratyayo na syāt gorūpasya tatrābhāvāt ////
1237atha pṛthaktvaṃ nāma guṇaviśeṣo bheda ityucyate tatastasya dravyagatatvādguṇeṣu rūpādiṣu 'raso na bhavati rūpaṃ' 'rūpaṃ na bhavati rasaḥ' itītaretarābhāvapratyayo na syāt //
1376kimiti tarhi prathamaśravaṇe na pratyāyayati sahakārivirahātsaṃjñātvagrahaṇamapi śabdasyārthe pratyayato 'ṅgaṃ netrasyevālokaḥ tena yaḥ puruṣāntarebhyo ayaṃ puruṣāntarebhyo ayaṃ śabdo 'sya saṃjñeti jñātavān tasyaiva pratyāyayati nānyasyeti na doṣaḥ //
1414arthapratyayānupapatteḥ /
1445tasyāṃ ca yugapadavabhāsamānā varṇā vinaiva saṃskārāntareṇa saṃhatyārthapratyayaṃ janayanti ////
1487vyaktau ca vartamānehapratyayamanubhavet /
1489vyaktau ca vartamānehapratyayamanubhavet /
1529kaḥ punarasau ayutasiddhānāmihapratyayahetuḥ saṃbandha iti kecit /
1531ihapratyayāsiddheḥ /
1875yadā hi kenacidgāmānayetyuktaḥ kaścitsāsnādimantamānayati tadā samīpastho bālo 'vagacchati yasmādayametadvākyaśravaṇānantaramasminnarthe pravartate tasmādasmādvākyādayamarthaḥ pratyāyita ityevaṃ saṃmugdharūpeṇāvagataṃ pratyāyakatvaṃ paścādbahuṣu prayogeṣvanvayavyatirekābhyāṃ vākyabhāgānāṃ padānāṃ padabhāgānāṃ ca prakṛtipratyayānāṃ vākyārthabhāgeṣu pādartheṣu vivacyate tasmānna pauruṣeyaḥ saṃbandha iti na tadvaśena puruṣāpekṣāstīti siddhamanapekṣaṃ vedānāṃ prāmāṇyam //
1949asti cātmanaḥ svakartṛkāyāmeva kriyāyāṃ karmavyavahāro loke vede ca yadhā tāvadbhāṣya eva svasaṃvedyaḥ saṃbhavatīti karmavācī kṛtyapratyayaprayogaḥ vedepi ātmānamupāsīta ātmānaṃ veda ātmā jñātavyaḥ ityanekaśaḥ prayogaḥ //
1966tasmādahaṃpratyayagamyatvāmātmano 'nicchintaḥ śrutivirodhādevopekṣaṇīyāḥ ////
1972tasmādahaṃpratyayagamyo jñātā śarīrātirikta indriyavyatiriktaśca //
2218etaduktaṃ bhavati pratyabhijñākhyaviśeṣyapratyayabalena hyastanādyatanagakārayorekatvāvagamānnityatvamāśrīyate /
2219asticāsāvaviśeṣapratyayo yugapannānāvaktṛbhiruccārite 'pi gakāre nahi tatrāpi pratyayaviśeṣo 'sti asati ca viśeṣe nityasya nānekatvaṃ saṃbhavati /
2275ucyate nāyaṃ śrotratastadviśiṣṭaśabdapratyayaḥ kiṃ tu śrotraṃ gi svadeśasthitaṃ śabdaṃ bodhayadapi na deśaviśiṣṭaṃ bodhayati kintu svarūpamātreṇa yatastu diśa āgatā dhvanayastayā viśiṣṭaṃ śabdaṃ bodayanti sā hi dik śrotraprāptā śakyate śrotreṇa grahītum yadyapi na svātantryeṇa diśaḥ śrotragrāhyatvaṃ tathāpi rāve gṛhyamāṇe tadviśeṣaṇatayā atha ca viṣayeṣu sveṣu gṛhyamāṇeṣu tadviśeṣaṇatayā sarvairapīndriyairgṛhyate tadvat /