Occurrences of sādhana in "Śāstradīpikā"
Click [+] to expand the context.
22ihatu ya evāyaṃ prayojanena saha śāstrasya sādhyasādhanatvasaṃbandhaḥ sa eva śāstrasya prastāvako nānyaḥ /
23bhavati hi sādhanatvameva sādhyārthinaḥ sādhane pravṛttihetuḥ /
59atra cādhyāpanamācāryatvasādhanam /
129sā caturvidhā dharmasvarūpa pramāṇa sādhana phalaiḥ //
209yadyapi godohanādidravyaṃ yāgādikriyā nīcaistvādiguṇaśca phalasādhanatvāddharmaśabdenocyate nāpūrvādaya iti śreyaskarabhāṣye vakṣyate tathāpi teṣāṃ phalasādhanarūpeṇa dharmatvāt phalasya ca janmāntarādibhāvitvāddharmasvarūpeṇa pratyakṣaviṣayatvaṃ na saṃbhavati tatpūrvakatvāccānumānādikamapi na pramāṇam ////
213nendriyajatvaṃ pratyakṣalakṣaṇamapitu kalpanāpoḍhatvamiticet sutarāṃ dharmasyāpratyakṣatvaṃ phalasādhanarūpasyāvikalpagrahaṇasaṃbhavāt /
266yadeva śreyaḥsādhanarūpaṃ yāgahomādi tadeva dharma ityucyate loke nāpūrvamantaḥkaraṇapravṛttyādi vā lokaprasiddhivirahāt //
268nanvapūrvameva śreyaḥsādhanam /
271tasmādyāgādireva śreyaḥsādhanarūpeṇa dharmaḥ /
340yadi śreyaḥsādhanaṃ nityānāṃ dharmatvaṃ na syāt /
351codanaivetyarthasya sādhanāya pratyakṣādīnāmanimittattvamucyate
357tatra heturvidyamānopalambhanatvaṃ tatsādhanaṃ ca satsaṃprayogajatvam /
717dharmabhūtā na gṛhyeta sādhanotthitayā dhiyā //
733anyathā nīlādivittīnāṃ svāṃśaparyavasāyitvasādhanārthasya tadīyānumānasya nīlādivittigataṃ svāṃśaviṣayatvaṃ grāhyaṃ na syāt sthāyitvādayaśca tadbuddhīnām //
811vrīhyaṃśā eva tatra kāryaṃ kurvanti teca vikalāḥ santo 'pyaśaktyavasthāyāṃ tatsādhanatvena yathāśaktiprayogavidhānādavagatā iti nākāraṇāttatsadṛśātkāryotpattiḥ ////
891yastu pratipannamarthaṃ paramanumānena pratipādayiṣati tena sādhanaṃ prayoktavyam /
895akṣapādīyastāvat pratijñāhetūdāharaṇopanayananigamanaiḥ pañcāvayavaṃ sādhanaṃ manyante /
900evaṃ tvatyantasākāṅkṣameva vākyaṃ kleśagamyārthaṃ bhavatīti tryavayavameva yuktam anityaḥ śabdaḥ kṛtakatvāt yatkṛtakaṃ tadanityaṃ yathā ghaṭādītyevamudāharaṇāntaṃ sādhanaṃ sarvatra vārtikakāraḥ prayuṅkte /
902evamapyanyūnādhikameva sādhanam /
915anaikantikatvaṃ dvividham savyabhicāraṃ sapratisādhanaṃ ca /
937ekadhetyapare sarvadhā samīhitadharmaviparyayasādhanatvāt idameva ca yuktam avāntarabhedasyānupayogāt /
949na hi dravyātirekasādhanakṛtamekatvasādhanaṃ yatastasya dūṣaṇatvena saṃbhāvyeta /
952yastu svarūpameva śabdānāmabhidheyaṃ nārthāntaramityetamarthaṃ pratipipādayiṣustatsiddhyarthamevaṃ prayuṅkte agṛhītasaṃbandhāvastho 'pi śabdaḥ svābhidheyamarthaṃ pratipādayati vibhaktimattvāt gṛhītasaṃbandhavaditi tasya dharmaviśeṣaviparyayasādhano hetuḥ paścāddhi saṃbandhagrahaṇādasvarūpapratipādanaṃ dṛṣṭamiti tadvadeva prāgasvarūpārthatvaṃ tenāva hetunā prasajyeta svarūpapratipādane ca bādhiter'thapratipādanamapi taddharmasvarūpaṃ bādhitameva /
954sarvatra yo heturyādṛgviśeṣaviśeṣṭena sādhyena dṛṣṭāntadharmiṣu niyataḥ sa tādṛgviśeṣaviśiṣṭasya sādhyasya dharmiṇi pramāṇāntaravirodhātsādhanāsamabhavena viparītaṃ viśeṣaṃ niyamabalātsvayameva bādhamāno nirviśeṣasya ca sādhyasyāsaṃbhavātsādhyameva na sādhayati /
955yathā śarīricetanakartṛkatvena ghaṭādiṣu vyāptamutpattimattvaṃ dehāṅkurādīnāṃ cetanakartṛkatvasādhanāyocyamānaṃ śarīriṇaścetanasyānupalabdhivirodhena sādhayitumaśakyatvādaśarīrasya tenaiva hetunā ghaṭādivannivāraṇādvidhādvayaśūnyasya cetanasyāsaṃbhavāccetanakartṛkatvamevāṅkurādīnāṃ na sādhayati /
958yastu dṛṣṭāntaparidṛṣṭasādhyaviśeṣavirodhasaṃbhave 'pi tadrahitaṃ sādhyamātraṃ hetuḥ sādhayatyeva tacca viśeṣāntaramākṣipya siddhyatīti vadati tasya uṣṇāgniniyatastṛṇādivikāro hime dṛśyamānaḥ śaityapratyakṣavirodhādauṣṇyasaṃbhave 'pyanuṣṇamevāgniṃ sādhayet tasmāddharmiviśeṣaviparyayasādhanatvaṃ hetoradūṣaṇameva /
1177evaṃ yāgāderapūrvasvargādisādhanaśaktikalpanamūhanīyam /
1186tasya hi phalasādhanatvamupapāpādayituṃ sā kalpyate tāvatā tacchaktitvam /
1190tathā vede 'pi viśvajitā yājetetyatra svargakāma iti vā svargārthamiti vā yenaiva śabdena śrutiśabdaikavākyabhūtena paripūrṇārthābhidhānaṃ saṃpadyate tadeva hṛdayamānīya śrutena saha melayitvā paripūraṇādvākyādvākyārthaḥ pratīyate yathā sauryaṃ caruṃ nirvapedbrahmavarcasakāmaḥ ityādiṣu vidhiṣvitikartavyatāpratipādakaśabdāśravaṇādapūrṇeṣu tatpratipādakaśabdānapekṣayā codanāliṅgopasthāpitasyāgneyavidhekhyaṃśasya sādhyasādhanāṃśapratipādakabhāgāvanapekṣitatvādanādṛtya yastṛtīyoṃ'śa itthaṃbhāvo 'gnyatvādhānādirvidhyantatvena parikalpitastasya divacchabdena kalpitena kintu ya evāyamāgneyavidhyantastasyaiva vyavahitasyāpi codanāliṅgabalopasthāpitasya vikṛtividhinā sahaikavākyatāmātramarthāpattyā kalpyate /
1332paścādayastvanantaramapi saṃbhavantīti tatsādhanatvena codyamānānāṃ citrādīnāṃ śāstrārthāvadhāraṇasamaye 'pūrvapraṇāḍīsamāśrayaṇe kāraṇaṃ na kiñcidastīti svarūpeṇaiva phalasādhanatvaṃ śāstrārtho 'vadhāryate /
1345tatra phalānāmanantaramupalabdhavyānāmanupalambhādatatsādhanatvaṃ citrādīnāmavagamyate /
1353evaṃ pratyakṣānupalabdhivirodhena pratyakṣavirodhena cākṣipte prāmāṇye virodhaparihāramupekṣyaiva kāraṇadoṣanirākaraṇena pūrvoktameva svataḥprāmāṇyaṃ svapakṣasādhanatvena siddhāntavādī darśayati autpattikastu śabdasyārthena saṃbandhastasya jñānamupadeśa iti /
1878yadi pratyakṣādipañcakameva pramāṇaṃ syāttadā hyanantaraphalopalambhādeva tatsādhanatvaṃ syāt nānyathā śabdasyāpi tu pramitijanakatayā pratyakṣādivatpramāṇatvāt tenaca citrādīnāṃ paśusādhanatvāvagamādasatyapyanantaropalambhe siddhyati tatsādhanatvam //
1880nanu pramāṇāntaravirodhādapramāṇyamityuktaṃ na tadabhāvāt nahi śabdo 'nantarameva citrāphalasādhanamiti brūte yena virodhaḥ syāt sādhanatvameva pratipannaṃ tanmātravacanāt tasya cāpūrvadvāreṇa kālāntare 'pi tailapānādivatphalasādhanatvopapatteḥ ////
1881yattu prāganuṣṭhānācchāstrārthāvadhāraṇavelāyāṃ nāpūrvamantarbhāvitāmityuktaṃ yadyapyevaṃ tathāpi paścādevamavagacchati sādhanatvamātre 'pi śabdenokte bhrāntyā mayā sākṣātsādhanatvameva pratipannaṃ taccedānīmanyathā jātam ato nūnamasya kenāpi dvāreṇa kālāntare phalamiti ////
1900śarīrākiriktātmasādhanam /
1908dehābhinnātmasādhanam /
2024asya ātmano dṛśyatvena darśanasādhanatvena darśanāyatanatvena vā na kiñcidanyasaṃbandhi vidyate kintvātmaivāsya sarvaṃ nānyakiñcit tadā kena kaṃ paśyediti /
2026tredhā hi prapañcaḥ puruṣaṃ badhnāti bhogāyatanaṃ śarīraṃ bhogasādhanānīndriyāṇi bhogyāḥ śabdādayo viṣayāḥ /
2066na hi draṣcurātmano yā darśanaśaktistasyāḥ kadācidapi lopo vidyate sāhyavināśinīti na draṣṭurdvitīyamanyaddarśanasādhanaṃ cakṣurvyāpārarūpaṃ dṛśyaṃ vā tasyāmavasthāyāsamasti yato darśanaṃ syāt yadyapi dṛśyaṃ rūpādikaṃ svarūpatastasyāmavasthāyāmasti tathāpi dṛśyatā darśanayogyatā tasyāmavasthāyāṃ nāstīti tena rūpeṇābhāvāddṛśyaṃ nāstītyucyate tasmātsādhanāntaravaikalyāttasyāmavasthāyāṃ na paśyati na śaktivaikalyāt śaktistu na kadācidapi lupyata iti /
2077yadi śaktirasti tatastasyāvasthāyāṃ tataḥ kena jñānānutpattiḥ jñānasādhanānāmindriyāṇāṃ jñeyānāṃ ca viṣayāṇāmabhāvāt /
2079evamarthāntarajñāne sādhanābhāvānnirākṛte sati ātmānameva muktāvasthāyāṃ jānātvityāśaṅkyāha vijñātāramare kena vijānīyāt iti nahyātmāpi vināsādhanena jñātuṃ śakyate manasā khalvasau saṃsārāvasthāyāṃ jñāyate na ca muktasya manaḥsaṃbangho 'sti ataḥ kenātmānaṃ jānātviti vyakta eva muktasyātmajñānasyābhāve jñānaśaktimātrasyāvasthānaṃ śrutyā darśitaṃ tasmānniḥsaṃbandho nirānandaśca mokṣaḥ //