Occurrences of karaṇa in "Praśnopaniṣadbhāṣya"
Click [+] to expand the context.
100katham tatastasmāddha vai reto nṛbījaṃ tatprajākaraṇaṃ tasmādyoṣiti siktādimā manuṣyādilakṣaṇāḥ prajāḥ prajāyante /
123ko 'sau punareṣāṃ variṣṭhaḥ pradhānaḥ kāryakaraṇalakṣaṇānāmiti ////
126kāryalakṣaṇāḥ karaṇalakṣaṇāśca te devā ātmano māhātmyaṃ prakāśyābhivadanti spardhamānā ahaṃ śreṣṭhatāyai /
127kathaṃ vadanti vayametadbāṇaṃ kāryakaraṇasaṃghātamavaṣṭabhya pāsādam iva stambhādayo 'viśithilīkṛtya vidhārayāmo vispaṣṭaṃ dhārayāmaḥ ////
255bhagavannetasminpuruṣo śiraḥ pāṇyādimati kāni karaṇāni svapanti svāpaṃ kurvanti svavyāpārāduparamantekāni cāsmin jāgrati jāgaraṇamanidrāvasthāṃ svavyāpāraṃ kurvanti kataraḥ kāryakaraṇa lakṣaṇayoreṣa devaḥ svapnānpaśyati svapno nāma jāgraddarśanānnivṛttasya jāgradvadantaḥśarīre yaddarśanam /
256tatkiṃ kāryalakṣaṇena devena nirvartyante kiṃ vā karaṇalakṣaṇena kenacidityabhiprāyaḥ /
260nanu nyastadātrādikaraṇāt svavyāpārāduparatāni pṛthakpṛthageva svātmanyavatiṣṭhanta ityetadyuktam /
261kutaḥ prāptiḥ suṣuptapuruṣāṇāṃ karaṇānāṃ kasmiṃścidekībhāvagamanāśaṅkāyāḥ praṣṭuḥ /
263yataḥ saṃhatāni karaṇāni svābhyarthāni paratantrāṇi ca jāgradviṣaye tasmāt svāpe 'pi saṃhatānāṃ pāratantryeṇaiva kasmiṃścitsaṃtirnyāyyeti tasmād āśaṅkānurūpa eva praśno 'yam /
264atra tu kāryakaraṇasaṃghāto yasmiṃśca pralīnaḥ suṣuptapralayakālayostadviśeṣaṃ bubhutsoḥ sa ko nu syāditi kasminsarve saṃpratiṣṭhitā bhavantīti ////
271yasmātsvapnakāle śrotrādīni śabdādyupalabdhikaraṇāni manasi ekībhūtānīva karaṇavyāpārād uparatāni tena tasmāttarhi tasmin svāpakāla eṣa devadattādilakṣaṇaḥ puruṣo na śṛṇoti na paśyati na jighrati na rasayate na spṛśate nābhivadate nādatte nānandayate na visṛjate neyāyate svapitīyācakṣate laukikāḥ ////
273suptatsu śrotrādiṣu karaṇeṣu etasminpure navadvāre dehe prāṇāgnayaḥ prāṇā eva pañca vāyavo 'gnaya ivāgnayo jāgrati /
285atra hi jāgrasu prāṇāgniṣu upasaṃhṛtya bāhyakaraṇāni viṣayāṃśca agnihotraphalamiva svarga brahma jigamiṣurmano ha vāva yajamāno jāgarti yajamānavatkāryakaraṇeṣu prādhānyena saṃvyavahārātsvargamiva brahma prati prasthitatvādyajamāno manaḥ kalpyate /
295nanu mahimānubhavane karaṇaṃ mano 'nubhavitustatkathaṃ svātantryeṇānubhavati ityucyate svatantro hi kṣetrajñaḥ /
314evaṃ manasyavidyākāmakarmanimittodbhūtavāsanāvati karmanimittā vāsanāvidyayānyadvastvantaramiva paśyataḥ sarvakāryakaraṇebhyaḥ praviviktasya draṣṭurvāsanābhyo dṛśyarūpābhyo 'nyatvena svayañjyotiṣṭvaṃ sudarpitenāpi tārkikeṇa na vārayituṃ śakyate /
315tasmāt sādhūktaṃ manasi pralīneṣu karaṇeṣu apralīne ca manasi manomayaḥ svapnānpaśyatīti /
320kiṃ bahunoktaṃ sarvaṃ paśyati sarvaḥ paśyati sarvamanovāsanopādhiḥ sannevaṃ sarvakaraṇātmā manodevaḥ svapnānpaśyati ////
322sa yadā manorūpo devo yasminkāle saureṇa pittākhyena tejasā nāḍīśayena sarvatobhi'bhūto bhavati tiraskṛtavāsanādvāro bhavati tathā saha karaṇaiḥ manaso raśmayo hṛdyupasaṃhṛtā bhavanti /
326etasminkāle 'vidyākāmakarmanibandhanāni kāryakaraṇāni śāntāni bhavanti /
333pṛthivī ca sthūlā pañcaguṇā tatkāraṇā ca pṛthivīmātrā ca gandhatanmātrā tathāpaścāpomātrā ca tejaśca tejomātrā ca vāyuśca vāyumātrā ca ākāśaścākāśamātrā ca sthūlāni ca sūkṣmāṇi ca bhūtānītyarthaḥ tathā cakṣuścendriyaṃ rūpaṃ ca draṣṭavyaṃ ca śrautraṃ ca śrotavyaṃ ca ghrāṇaṃ ca ghrātavyaṃ ca rasaśca rasayitavyaṃ ca tvakca sparśayitavyaṃ ca vākca vaktavyaṃ ca hastau cādātavyaṃ ca upasthaścānandayitavyaṃ ca pāyuśca visarjayitavyaṃ ca pādau ca gantavyaṃ ca buddhīndriyāṇi karmendriyāṇi tathā coktāni manaśca pūrvoktaṃ mantavyaṃ ca tadviṣayaḥ buddhiśca niścayātmikā boddhavyaṃ ca tadviṣayaḥ ahaṅkāraścābhimānalakṣaṇamantaḥkaraṇamahaṅkartavyaṃ ca tadviṣayaḥ cittaṃ ca cetanāvadantaḥkaraṇam cetayitavyaṃ ca tadviṣayaḥ tejaśca tvagindriyavyatirekeṇa prakāśaviśiṣṭā yā tvaktayā nirbhāsyo viṣayo vidyotayitavyam prāṇaśca sūtraṃ yadācakṣate tena vidhārayitavyaṃ saṃgrathanīyaṃ sarvaṃ hi kāryakaraṇajātaṃ pārārthyena saṃhataṃ nāmarūpātmakametāvadeva ////
336eṣa hi draṣṭā spraṣṭā śrotā ghrātā rasayitā mantā boddhā kartā vijñānātmā vijñānaṃ vijñāyate 'neneti karaṇabhūtaṃ buddhyādīdaṃ tu vijānātīti vijñānaṃ kartṛkārarūpaṃ tadātmā tatsvabhāvo vijñātṛsvabhāva ityarthaḥ /
337puruṣaḥ kāryakaraṇasaṃghātoktopādhipūrṇatvātpuruṣaḥ /
351sa yaḥ kaścid vai bhagavan manuṣyeṣu manuṣyāṇāṃ madhye tad adbhutamiva prāyaṇāntaṃ maraṇāntam yāvajjīvamityetat oṅkāramabhidhyāyītābhimukhyena cintayet bāhyaviṣayebhya upasaṃhṛtakaraṇaḥ samāhitacitto bhaktyāveśitabrahmabhāva oṅkāre ātmapratyayasantānāvicchedo bhinnajātīyapratyayāntarākhilīkṛto nirvātasthadīpaśikhāsamo 'bhidhyānāśabdārthaḥ /
371yadyapi tṛtīyābhidhyānatvena karaṇatvamupapadyate tathāpi prakṛtānurodhāt trimātraṃ paraṃ puruṣamiti dvitīyaiva pariṇeyātyajedekaṃ kulasyārthe iti nyāyena /
476na hi vacanaṃ vastuno 'nyathākaraṇe vyāpriyate /
536katham sa puruṣa uktaprakāreṇekṣitvā sarvaprāṇaṃ hiraṇyagarbhākhyaṃ sarvaprāṇikaraṇādhāram ātmānam asṛjata sṛṣṭavān /
544evaṃ prāṇināṃ kāryaṃ karaṇaṃ ta sṛṣṭvā tatsthityarthaṃ vrīhiyavādilakṣaṇamannam /
547mantrastapoviśuddhāntarbahiḥkaraṇebhyaḥ karmasādhanabhūtāṛgyajuḥ sāmātharvāṅgirasaḥ tataḥ /