Occurrences of mauktika in "Muktācarita"
Click [+] to expand the context.
29mayā ca vicakṣaṇa iti yathārthanāmakīrakumāramukhatas tan niśamya sakautukaṃ tatra gatvātipremāspadasya haṃsīhariṇīti nāmno dhenuyugalasya bhūṣaṇautsukyena tāsāṃ sakāśe mauktikāni prārthitāni //
33aye nāgara etāni bahumūlyāni mauktikāni rājamahiṣīyogyāni /
37tato lalitā sarvāsāṃ mauktikāni punaḥ punaś cālayantī bhūyaḥ prāha /
41ahaṃ kārpaṇyabhāk paścāt tvayā vaktuṃ na śakya ity upālabhya satvaram ambāṃ vrajeśvarīm āgatya mātar dehi me mauktikāni /
44vatsa na mauktikāny uptāni prarohanti /
46mātar avaśyam eva dīyantāṃ dinatrayābhyantare prarūḍhāni bhavaty eva sākṣāt kartavyānīty asmannirbandhaparihārāsamarthayā tayā dattāni bahūni mauktikāni /
49tatas tāsāṃ mauktikaprārthanvacanāsvaranirāsārthaṃ kedārikāsekāya vayasadvārā gavyeṣu prārthyamāneṣu solluṇṭhaṃ vihasya tāḥ procuḥ /
50tanmauktikakedārikāseko'smākaṃ gavyena kathamucitaḥ /
51yatpriyagobhūṣaṇārthaṃ kṛtamauktikakedārikāsekastāsāṃ gavāṃ dugdhenaiva kriyatām /
54tataścaturthadivasa eva mauktikāni praūḍhāni /
58tato nātivilambena mūrvākāriṇyastā mauktikalatā vistāriṇyaḥ samālocya samīpavartināṃ kadambānāmupariṣṭhāt krameṇāvarohitāḥ /
60tato'ṣṭavidhayonijamauktikebhyo vilakṣaṇāṃ śriyaṃ dadhati muktāphalāni tāsu jātāni tāni dṛṣṭvā vrajavāsināṃ vismayo'tyarthaṃ jātaḥ /
63bhoḥ sakhyaḥ bhadrena jñātam asmabhyaḥ kṛṣṇo mauktikāni sarvathaiva na dāsyatyeva /
65tatkṛtamauktikakṛṣiprakriyāsmābhir na dṛṣṭāstīti na syāt /
67iti śrutvāticaturā lalitā prāha bhoḥ pavanavyādhivyāpṛtā gopyaḥ govardhanoddharaṇādibhūmimauktikotpādanādikaṃ lokottaraṇām api duṣkaraṃ karma /
76satyaṃ mukundasya na mantrakṛteyaṃ mṛdi mauktikā sṛṣṭiḥ /
81yataḥ pravālanavapallavamarakatachadavajramauktikaprakarakorakakamalarāga nānāphalādimanto hiraṇmayamahīruhāḥ sphuṭam atra jātā jāyamānāś ca dṛśyante /
83iti tadvacanamādhurīm āpīya sasantoṣaṃ saślāghaṃ pratyayantyaḥ sarvās tām āliṅgya nijāṃ sthalīm āgatya spardhayā majjayāya samucitavetanato dviguṇatriguṇagorasapradānena karmakārānānāyya sthāne sthāne kedārikāḥ kṛtvā peṭikāyām agrathitāni grathitāny aṅgabhūṣaṇarūpāṇi ca yāvanti sthitāni tāvanti yathāyuktam alpāny eva saṃrakṣyāṅgataḥ samuttāritāni ca mauktikāni niravaśeṣam uptvā pratyaham eva trisandhyaṃ godugdhanavanītasuvāsitaghṛtair eva sekaṃ kartum ārabdhavatyaḥ /
84tatastāsāṃ muktākṛṣikaraṇaśravaṇānmātsaryato lobhataśca candrāvalīprabhṛtayo'pi sarvā vallabyastato'pyadhikakedārikāḥ sthāne sthāne kṛtvā dehagehayorekamapyasaṃrakṣya samastamauktikānyuptavatyaḥ /
89nānuyogaviṣayo'yamābhirbālābhiḥ kṛto mauktikakedārikānāṃ nimittaṃ bahulo vyayo'cirādeva bahutaralābho bhaviṣyati /
100yadi vayaṃ kṛṣim akariṣyāmas tadā sakalagoṣṭhaṃ mauktikamayam abhaviṣyat /
102tad ākarṇya mayā nikhilavayasyāḥ savatsā gāvaḥ śakaṭavahā mahiṣyaḥ savarkarā ajā vṛndāvanavartinyaś ca mauktikamayair mālādyalaṅkārair maṇḍitāḥ /
125tad vayaṃ tu tebhyo mauktikeṣu darśiteṣv eva śithilī bhavet /
130suvarṇāni gṛhītvā gatvā samucitamūlyena mauktikāny ānayatu /
134iti sarvāsām anumatyā bahusuvarṇāni gṛhītvā mauktikavāṭikāsamīpaṃ te ājagmatuḥ /
139tadānīm anekadhā prārthyamānaṃ naikam api mauktikam asmabhyaṃ dattam /
142tathāpi bhavatīnāṃ gṛhasarvasvenāpi paṇīkṛtena nikhilamauktikavṛndādapakṛṣṭam ekam api mauktikaṃ sarvathā na dātavyam /
144mauktikanimittaṃ patyādibhyo yadi tāsāṃ bhīr na bhavet tadāsya kadarthanoktim īdṛśīṃ kā nāma saheta /
151kintu mauktikārdhinīnāṃ sarvāsāṃ mauktikamūlyanirṇayaḥ kiṃ bhavatībhyām eva bhaviṣyati /
178tataś ca rādhā lalitādibhiḥ saha mauktikabāṭīprāntam āsādya candramukhīdvārā subalam ākārya tam āha priyavayasya subala /
190mauktikāni ca sādhāraṇāny eva dīyantām iti me sarveṣāṃ sakhīnāṃ sudṛḍho nirṇayaḥ /
191tad anu subalaṃ prati mayoktaṃ sakhe subala avacita muktāpūrṇasampuṭān ānīya purataḥ prasārya vicitya sarvakaniṣṭhāny eva mauktikāni pūrvakṛtaṃ tatkārpaṇyam apy avigaṇayya prathamaṃ tatkṛte viśākhāyāṃ samarpya tatsakāśāc ca tanmūlyaṃ gṛhyatām /
211yadi vā jāyeta tarhi maduttamāṅgasya tadvāmabhujāmṛṇālīm upadhānīkṛtya tadurastalpollasitapītapaṭṭāmbaravaravidhūpadhānopari madvāmakarapallavam aruṇam abhinyasya tahtā mauktikapaṇanimittakavāgvilāsam ullāsayiṣyāmi /
221iti niśamya subalena sampuṭānudghāṭya tābhyāṃ mauktikāni pradarśya māṃ praty uktaṃ priyavayasya imāni mauktikāny amūlyāni ābhir gṛhapatyādikaṃ samastagodhanāni ca vikrīyāpi ekasyāpi mūlyaṃ dātum aśakyam /
223tasmād etatpūrvakṛtakārpaṇyam api vismṛtya māṃ ca tvānugatam avekṣya yatkiñcinmūlyaṃ gṛhītvā vināmūlyena dattavad āsām abhīpsitamauktikāni dātum ājñā kriyatām /
232kiṃ ca etābhiḥ svīyasvīyābhīpsitamauktikāni vicitya pṛthak pṛthak kuṭīkṛtāni dṛṣṭvā bhavatāpi svābhīpsitamūlyaṃ kathyatām /
233tato'ham abruvam bhadraṃ darśayantu svasvābhīpsitamauktikāni mūlyaṃ kathyate mayā /
238gurukulaṃ tu mauktikālaṅkārādyadarśanāt kṣaṇe kṣaṇe khidyamānaṃ bāḍham ākrośati /
239ato'tisnigdhān bhavadvidhān avagatya lajjām api parihāya nirjanavanāntaram āgatānām asmākam ṛṇenaiva mauktikāni dāpayitvā drutam eva vidāyaḥ kriyatām /
241tasmāt paramapratītipātrābhyaḥ santatasatyavādinībhya etābhyaḥ pratītiṃ kṛtvā datteṣu mauktikeṣu mūlyadravyam abhīpsitavṛddhiś cācirāl lapsyate /
245kuṭināṭīnāīoikānartakya imā mauktikaṃ gṛhītvā nijanijabhartṛmahādurgakoṣṭheir veṣṭitān svasvagurukulamahāparvatān praviśya dravyam adattvā yadi khelyantyas tiṣṭheyus tarhi tvayā kiṃ kartavyam /
266tataḥ prastutam eva mūlyaṃ dattvā mauktikāni nayantu /
268tad yūyaṃ mauktikavāṇijyavyavasāyena rājyaṃ kuruta /
269vayaṃ calitāḥ sma ity uktvā calantīnāṃ tāsāṃ savidham āsādya sauhārdam abhivyañjayan subalo lalitāṃ nīcaiḥ prāha sakhi lalite ādānapradānavyavahārasya snehabhaṅgakāritvāt kevalaīa tadbhayenaiva priyavayasyena mūlyanirṇayaṃ prastutavittalābhaṃ ca vinā sarvathaiva mauktikāni na deyānīit sarvaprakāreṇāvadhāritam /
272tato'ham sakhe subala prathamaṃ tāvat kasya mauktikānāṃ mūlyaṃ kathanīyam
273subalaḥ prāha etāsāṃ madhye lalitaiva mukhyā tad etad gṛhītamauktikamūlyaṃ prathamaṃ nirucyatām /
290asya narmabhir eva lagnakair iva mauktikāni dāpayitavyāni /
292tad anyasyā mauktikamūlyaṃ śrutvā yat kṛte bhadraṃ syāt tad eva vyavahartavyam iti balād iva tāṃ haste gṛhītvā sarvābhiḥ saha muktākuṭanikaṭam ānīya māṃ pratyuktavatī gokulayuvarāja tatrabhavatyā bhagavatyā śubhāśīḥ śatapūrvakaṃ bhavantaṃ prati kiñcit sandiṣṭam asti /
296tad asmān vīkṣya atyāgrahaṃ vimucya āsāṃ dātuṃ śakyamānamūlyam ādāya maāṣṭanidhipater vrajendrasya kumāreṇa bhavatā etad abhīṣṭamauktikāni dattvā vayaṃ santoṣaṇīyā iti bhagavatyāḥ sandeśam imam avakalayya narmāṇi parityajya muktāphaladānenaitāḥ santoṣya gṛhāya prasthāpayituṃ mahānubhāvāḥ sarvagokulasukhakāriṇo bhavanta eva pramāṇam /
297tato'haṃ saślāghaṃ nāndīmukhi pūrvaṃ subalahastena tatprahitājñākusumaṃ śirasi nidhāya samagrame eva parityajya lalitāmauktikānāṃ yaḥ kaścana mūlyābhāso'nayā saha nirṇīto'sti tam asyā mukhato niśamya tato yat tvayā tyājyate tad api mayā tyājyam /
299tato mayoktaṃ nāndīmukhi āsāṃ sarvato jyāyasī jyeṣṭhā tad asyā mauktikamūlyam anayā saha vicārya tvayaiva kathyatām /
375madhumaṅgalaḥ saparāmarśaṃ vayasya pararamaṇīmadhurādharalolupaṃ tvām etā dhūrtā miṣṭamiṣṭavacanamādhurībhareṇa parilobhayantyaḥ pracurataravṛddhiṃ pratiśrāvya mauktikāny ādāya jaṭilādidurgam āsthāya mūlam api na dāsyanti /
455tato'haṃ citrāṃ mauktikāni haste cālayann uktavān citre samakṣam āgatya mauktikamūlyaṃ śṛṇu śṛṅgārakarmavicakṣaṇāyās tava mūrtimañjuṣikāyāṃ tatsādhanāni bahūni santīti tvatprāṇapreṣṭhasakhyā kathitam asti /
650tad etan mauktikamūlyaṃ śṛṇu yathārthanāmnīyaṃ madviraham asahamānā kāyadvayaṃ kṛtvā śyāmalataramadvakṣonabhasi śāṇitanakhāgreṇa racitām ekāṃ svamūrtiṃ saṃrakṣatu /
655tataḥ sakampādharaṃ kuṭilaṃ mām avalokayantīm indulekhām ālokya smayamānā tuṅgavidyā prāha nāgara raṅgadevīyaṃ yathārthanāmnī tad asyā mauktikapaṇaḥ praṇiyatām /
660subalaḥ vayasya sudevī svamauktikamūlyaṃ śrotukāmā śrīmadbhavanmukham īkṣamāṇeyam utkaṇṭhate /
672ataḥ samucitapaṇam antarāpi sutārāṇi suvṛttāni bahūni mauktikāny apy asyai vitariṣyāmi /
687samprati mauktikavyayena kṣubhyadgurujanadīyamānamahānuyoganicayena kṣaṇam api nirvṛtilavam alabhamānayā yat kiñcin mayā vijñāpyamānam asti /
688tadaguṇam avigaṇayya madvṛndāvanajanapade yamunopakaṇṭhakedārikāyāṃ bhavatprāṇabandhunā samprati kṣetrājīvatām āśrayatā kṛtamauktikakṛṣer lalitayā saha lekhapratilekham ācārya samucitakaradravym iha tvaritam eva prahitya dīyatāṃ yathā dravyeṇaiva mathurāto mauktikāny ānāyya gurubhyaḥ pradāya kadanasāgarād asmād uttarāmaḥ /
689athavā bahumūlyamauktikotpattibhūmeḥ karasyāpy atibāhulyād etaddravyapradāne yadi bhavādṛśām aśaktiḥ syāt tarhi pañcabhir militvā samucitamūlyaṃ nirṇīya etaddravyaparivartanena mauktikani lalitāhaste deyānīti kiṃ bahunā paramābhijñavareṣv iti /
935mayā mauktikamūlyena vaḥ sācivyaṃ vidhāsyate /
989vṛndā devī vāstudhānyādikaṅkvādikārpāsamauktikakṣamāḥ /
1063tadbhayānakadeśe'sminn ātmamadhye dvandve patite sarvataḥ sarve luṇṭākaduṣṭagamakāḥ samutthāya samastamauktikāni viluṇṭhya neṣyanti /
1066tad yadi sarvābhyo rocate tarhi vayaṃ saumyā iva bhavatyaḥ samprati rājyavārtām apahāya samucitād apy adhikamūlyena mauktikāny ādāya asya cillātakasya sparśamātreṇaiva janiṣyamāṇaduṣkīrtibharād ātmānam api saṃrakṣya svagṛham āsādayāmaḥ /
1068yathāyaṃ vanamadhya eva vīraṃmanyas tvaritam eva sādhvasena kampamānaḥ san bṛṃhitahāhetikamalarāgamaṇiprakarakhacitacārucāṭucintārananikarara citamañjulamālāṃ nijakaṇṭhād uttāryopaḍhaukitīkṛtya taccaraṇaparisaraṃ śaraṇam upagacchann etatsamuditagadgadagaditakharadyutilavena tatkāladrutacittanavanītayā tayā kāruṇyena prasādīkṛtenaiva tadyāvakāruṇamaṇidraveṇābhinavaśikhaṇḍāvataṃsaṃ śoṇam iva racayann etadrājyaṃ tadutpannanikhilamauktikādikam api samarpya svayam api tām evānucariṣyati /
1070etāḥ punar atīva komalās tadabhyarṇam antareṇa tvayā saha tādṛśavigrahavilāsaṃ katham ācarantu tad alīkavirodhaṃ parityajya sāmpratam anyāsām api mauktikam amūlyaṃ nirṇīyatāṃ paścād bhagavaty eva rājyanyāyaṃ vicārayiṣyati /
1075ato vinā mūlyenāpy asyai santuṣṭena mayā mauktikāni deyāni /
1079tato'haṃ kāñcanalate bhavadvaidagdhyāvalokanena manmanobhramaras tvayi prakāmam anurajyann atīvotkaṇṭhate tatparamasundaratārādhikā bhavadupakaṇṭhavartinī mañjulataraikāvalir ekā sasmitam ālokayantīnām āsāṃ samakṣam eva paramotkaṇṭhite madurasi snehabhareṇa svayam eva tvayā yady adhīyate tarhi mūlyam antareṇāpi bhavadabhīṣṭamauktikāny avaśyaṃ vitariṣyāmi /
1086nāndīmukhī muktāphalavāṇijyavilāsin yūtheśayor api rādhāviśākhayor mauktikamūlyanirṇaye yan mano na dhatse /
1097viśākhā lalite lampaṭatānāṭye tallampaṭanaṭābhyām asambhavamanorathanāmanāṭakasya vidhīyamānābhinayavīkṣaṇāya nirjanavanaraṅge'smin yathārthanāmnī nāndīmukhīyaṃ mauktikapradānanimittakavitathāvākprastutyāsmān sabhāsadaḥ kartuṃ saṃrakṣya prakāreṇa viḍambayitum udyuktāsti /
1103tāvad eva tatsuvarṇālaṅkāraṇādiraupyādirasādipriyagavādikaṃ dhanaṃ mayi sthāpyatayā mayi saṃrakṣya etadanurūpakiyanmauktikāni gṛhṇantu /
1109tato'haṃ vidagdhe nāndīmukhi īdṛśam etad bhūmijātāpūrvamauktikaṃ tvayā brahmāṇḍe kutrāpi dṛṣṭacaraṃ śrutacaraṃ vā asti tadapūrvapadārthasya mūlyam apy apūrvam /
1111tasmāc ced icchā syāt tarhi mitho nirdhāritamūlyaṃ prastutaṃ dattvā paramacaturā etā mauktikāni gṛhṇantu /
1116tataḥ paramānandasandohena mayā vicitya vicitya paramottamamauktikasaṅcayaiḥ svahastena vicitraśilpakalpanayā rādhāṅgapratyaṅgābharaṇāni viracayya suvarṇasampuṭe nidhāya tannāmamudrayā cihnitīkṛtya lalitāviśākhādisakhīmaṇḍalīnāṃ ca bhūṣaṇāni tathaiva nirmāya pṛthak pṛthak sampuṭe nyasya tattannāmamudrayā cihnitīkṛtya tathaivāgrathitāny apy uttamamauktikāni bahūni ca nāndīmukhyā saha madhumaṅgalasubalatatkālāgatojjvalavasantakokilādihastena rādhākuṇḍanikuñjamandire prahitāni /
1120tatas tāḥ svasvagṛhe gatvā tatpracuratarādbhutamauktikapradānena svasvapatiṃ svasvagurūṃś ca paraṃ santoṣya punar gāndharvāsarastīragāndharvāsthānīm avāpya mitho manmadhuramadhuranarmavārtāvinodena sukhaṃ vijahruḥ /
1141yasya saṅgabalato'dbhutā mayā mauktikottamakathā pracāritā /