Occurrences of vastu in "Bhagavadgītābhāṣya"
Click [+] to expand the context.
8vastutām upayāto 'haṃ yāmuneyaṃ namāmi tam //
9śriyaḥ patiḥ nikhilaheyapratyanīkakalyāṇaikatānaḥ svetarasamastavastuvilakṣaṇānantajñanānandaikasvarūpaḥ svābhāvikānavadhikātiśayajñānabalāiśvaryavīryaśaktitejaḥprabhṛtyasaṃkhyeyakalyāṇaguṇagaṇamahodadhiḥ svābhimatānurūpaikarūpācintyadivyādbhutanityaniravadyaniratiśayaujjvalyasaundaryasaugandhyasaukumāryalāvaṇyayauvanādyanantaguṇanidhidivyarūpaḥ svocitavividhavicitrānantāścaryanityaniravadyāparimitadivyabhūṣaṇaḥ svānurūpāsaṃkhyeyācintyaśaktinityaniravadyaniratiśayakalyāṇadivyāyudhaḥ svābhimatānurūpanityaniravadyasvarūparūpaguṇavibhavāiśvaryaśīlādyanavadhikātiśayāsaṃkhyeyakalyāṇaguṇagaṇaśrīvallabhaḥ svasaṅkalpānuvidhāyisvarūpasthitipravṛttibhedāśeṣaseṣataikaratirūpanityaniravadyaniratiśayajñānakriyāiśvaryādyanantaguṇagaṇāparimitasūribhir anavaratābhiṣṭutacaraṇayugalaḥ vāṅmanasāparicchedyasvarūpasvabhāvaḥ svocitavividhavicitrānantabhogyabhogopakaraṇabhogasthānasamṛddhānantāścaryānantamahāvibhavānantaparimāṇanityaniravadyākṣaraparamavyomanilayaḥ vividhavicitrānantabhogyabhoktṛvargaparipūrṇanikhilajagadudayavibhavalayalīlaḥ paraṃ brahma puruṣottamo nārāyaṇaḥ brahmādisthāvarāntam akhilaṃ jagat sṛṣṭvā svena rūpeṇāvasthito brahmādidevamanuṣyāṇāṃ dhyānārādhanādyagocaraḥ apārakāruṇyasauśīlyavātsalyaudāryamahodadhiḥ svam eva rūpaṃ tat tat sajātīyasaṃsthānaṃ svasvabhāvam ajahad eva kurvan teṣu teṣu lokeṣv avatīryāvatīrya tais tair ārādhitas tat tad iṣṭānurūpaṃ dharmārthakāmamokṣākhyaṃ phalaṃ prayacchan bhūbhārāvatāraṇāpadeśenāsmadādīnām api samāśrayaṇīyatvāyāvatīryorvyāṃ sakalamanujanayanaviṣayatāṃ gataḥ parāvaranikhilajanamanonayanahāridivyaceṣṭitāni kurvan pūtanāśakaṭayamalārjunāriṣṭapralambadhenukakāliyakeśikuvalayāpīḍacāṇūramuṣṭikatosalakaṃsādīn nihatya anavadhikadayāsauhārdānurāgagarbhāvalokanālāpāmṛtair viśvam āpyāyayan niratiśayasaundaryasauśīlyādiguṇagaṇāviṣkāreṇākrūramālākārādīn paramabhāgavatān kṛtvā pāṇḍutanayayuddhaprotsāhanavyājena paramapuruṣārthalakṣaṇamokṣasādhanatayā vedāntoditaṃ svaviṣayaṃ jñānakarmānugṛhītaṃ bhaktiyogam avatārayām āsa /
117iha tu bhedajñānasya saviṣayasya sakāraṇasyāpāramārthikatvena vastuyāthātmyajñānavinaṣṭatvān na kathañcid api bādhitānuvṛttiḥ saṃbhavati /
146dehasyācidvastuno 'sattvam eva svarūpam ātmanaś cetanasya sattvam eva svarūpam iti nirṇayo dṛṣṭa ityarthaḥ /
149yathā uktaṃ bhagavatā parāśareṇa tasmān na vijñānam ṛte 'sti kiṃcit kvacit kadācid dvija vastujātam sadbhāva evaṃ bhavato mayokto jñānaṃ yathā satyam asatyam anyat anāśī paramārthaś ca prājñair abhyupagamyate /
151pariṇāmādisaṃbhūtāṃ tad vastu nṛpa tac ca kim iti /
203chedanādiyogyāni vastūni yaiḥ pramāṇair vyajyante tair ayam ātmā na vyajyata ity avyaktaḥ ataḥ chedyādivisajātīyaḥ /
204acintyaś ca sarvavastuvijātīyatvena tattatsvabhāvayuktatayā cintayitum api nārhaḥ ataś cāvikāryaḥ vikārānarhaḥ /
227evam uktasvabhāvaṃ svetarasamastavastuvisajātīyatayā āścaryavad asthitam ananteṣu jantuṣu mahatā tapasā kṣīṇapāpaḥ upacitapuṇyaḥ kaścit paśyati /
518couryaṃ hi nāma anyadīye tatprayojanāyaiva parikḷpte vastuni svakīyatābuddhiṃ kṛtvā tena svātmapoṣaṇam /
548svata evātmavyatiriktasakalācidvastuvimukhasyāsya sarveṣu prakṛtipariṇāmaviśeṣeṣv ākāśādiṣu sakāryeṣu na kaścit prayojanatayā sādhanatayā vā vyapāśrayaḥ yatas tadvimukhīkaraṇāya sādhanārambhaḥ sa hi mukta eva // //
607ye tv etat sarvam ātmavastu maccharīratayā madādhāraṃ maccheṣabhūtaṃ madekapravartyam iti me mataṃ nānutiṣṭhanti naivam anusandhāya sarvāṇi karmāṇi kurvate ye ca na śraddadhate ye cābhyasūyanto vartante tān sarveṣu jñāneṣu viśeṣeṇa mūḍhān tata eva naṣṭān acetaso viddhi cetaḥkāryaṃ hi vastuyāthātmyaniścayaḥ tadabhāvād acetasaḥ viparītajñānāḥ sarvatra vimūḍhāś ca // //
726nīyate tapatāṃ śreṣṭha svaśaktyā vastu vastutām // iti /
728ato nimittamātraṃ muktvā sṛṣṭeḥ kartāraṃ paramapuruṣaṃ muktvā idaṃ kṣetrajñavastu devādivicitrabhāve nānyad apekṣate svagataprācīnakarmaśaktyā eva hi devādivastubhāvaṃ nīyata ityarthaḥ /
767nirāśīḥ nirgataphalābhisandhiḥ yatacittātmā yatacittamanāḥ tyaktasarvaparigrahaḥ ātmaikaprayojanatayā prakṛtiprākṛtavastuni mamatārahitaḥ yāvajjīvaṃ kevalaṃ śārīram eva karma kurvan kilbiṣaṃ saṃsāraṃ nāpnoti jñānaniṣṭhāvyavadhānarahitakevalakarmayogenaivaṃrūpeṇātmānaṃ paśyatītyarthaḥ // //
769yadṛcchopanataśarīradhāraṇahetuvastusantuṣṭaḥ dvandvātītaḥ yāvatsādhanasamāptyavarjanīyaśītoṣṇādisahaḥ vimatsaraḥ aniṣṭopanipātahetubhūtasvakarmanirūpaṇena pareṣu vigatamatsaraḥ samas siddhāv asiddau ca yuddhādikarmasu jayādisiddhyasiddhyoḥ samacittaḥ karmaiva kṛtvāpi jñānaniṣṭhāṃ vināpi na nibadhyate na saṃsāraṃ pratipadyate // //
826atho mayi sarvabhūtāny aśeṣeṇa drakṣyasi matsvarūpasāmyāt pariśuddhasya sarvasyātmavastunaḥ /
828tathā tadā vidvān puṇyapāpe vidhūya nirañjanaḥ paramaṃ sāmyam upaiti ityevamādiṣu nāmarūpavinirmuktasyātmavastunaḥ parasvarūpasāmyam avagamyate /
829ataḥ prakṛtivinirmuktaṃ sarvam ātmavastu parasparaṃ samaṃ sarveśvareṇa ca samam // //
835yasmād ātmajñānena sadṛśaṃ pavitraṃ śuddhikaram iha jagati vastvantaraṃ na vidyate tasmād ātmajñānaṃ sarvapāpaṃ nāśayatītyarthaḥ /
1007jñānavijñānatṛptātmā ātmasvarūpaviṣayeṇa jñānena tasya ca prakṛtivisajātīyākāraviṣayeṇa jñānena ca tṛptamanāḥ kūṭasthaḥ devādyavasthāsv anuvartamānasarvasādhāraṇajñānaikākārātmani sthitaḥ tata eva vijitendriyaḥ samaloṣṭāśmakāñcanaḥ prakṛtiviviktasvarūpaniṣṭhatayā prākṛtavastuviśeṣeṣu bhogyatvābhāvāl loṣṭāśmakāñcaneṣu samaprayojanaḥ yaḥ karmayogī sa yukta ity ucyate ātmāvalokanarūpayogābhyāsārha ity ucyate // //
1013svadarśananiṣṭhaṃ kurvītetyarthaḥ rahasi janavarjite niśśabde deśe sthitaḥ ekākī tatrāpi na sadvitīyaḥ yatacittātmā yatacittamanaskaḥ nirāśīḥ ātmavyatirikte kṛtsne vastuni nirapekṣaḥ aparigrahaḥ tadvyatirikte kasmiṃścid api mamatārahitaḥ // //
1016śucau deśe aśucibhiḥ puruṣair anadhiṣṭhite aparigṛhīte ca aśucibhir vastubhir aspṛṣṭe ca pavitrabhūte deśe dārvādinirmitaṃ nātyucchritaṃ nātinīcaṃ celājinakuśottaraṃ āsanaṃ pratiṣṭhāpya tasmin manaḥprasādakare sāpāśraye upaviśya yogaikāgraṃ manaḥ kṛtvā yatacittendriyakriyaḥ sarvātmanopasaṃhṛtacittendriyakriyaḥ ātmaviśuddhaye bandhanivṛttaye yogaṃ yuñjyād atmāvalokanaṃ kurvīta // //
1053ekasmin ātmani dṛṣṭe sarvasyātmavastunas tatsāmyāt sarvam ātmavastu dṛṣṭaṃ bhavatītyarthaḥ /
1058tato 'pi vipākadaśāpanno mama sādharmyam upāgataḥ nirañjanaḥ paramaṃ sāmyam upaiti ity ucyamānaṃ sarvasyātmavastuno vidhūtapuṇyapāpasya svarūpeṇāvasthitasya matsāmyaṃ paśyan yaḥ sarvatrātmavastuni māṃ paśyati sarvam ātmavastu ca mayi paśyati anyonyasāmyād anyataradarśanena anyatarad apīdṛśam iti paśyati tasya svātmasvarūpaṃ paśyato 'haṃ tatsāmyān na praṇaśyāmi nādarśanam upayāmi mamāpi māṃ paśyataḥ matsāmyāt svātmānaṃ matsamam avalokayan sa nādarśanam upayāti // //
1143yathāhaṃ madvyatiriktāt samastacidacidvastujātān nikhilaheyapratyanīkatayā nānāvidhānavadhikātiśayāsaṃkhyeyakalyāṇaguṇagaṇānantamahāvibhūtitayā ca viviktaḥ tena viviktaviṣayajñānena saha matsvarūpaviṣayajñānaṃ vakṣyāmi /
1169yathā sarvakāraṇasyāpi prakṛtidvayasya kāraṇatvena sarvācetanavastuśeṣiṇaś cetanasyāpi śeṣitvena kāraṇatayā śeṣitayā cāhaṃ parataraḥ tathā jñānaśaktibalādiguṇayogena cāham eva parataraḥ /
1172sarvam idaṃ cidacidvastujātaṃ kāryāvasthaṃ kāraṇāvasthaṃ ca maccharīrabhūtaṃ sūtre maṇigaṇavad atmatayāvasthite mayi protam āśritam /
1187kathaṃ svata evānavadhikātiśayānande nitye sadaikarūpe laukikavastubhogyatatprakāraiś cotkṛṣṭatame tvayi sthite 'py atyantanihīneṣu guṇamayeṣv asthireṣu bhāveṣu sarvasya bhoktṛvargasya bhogyatvabuddhir upajāyata ity atrāha
1257yady apy ārādhanakāle ārādhyendrādayo madīyās tanavaḥ tata eva tadarcanaṃ ca madārādhanam iti na jānāti tathāpi tasya vastuno madārādhanatvād ārādhakābhilaṣitam aham eva vidadhāmi // //
1291saptame parasya brahmaṇo vāsudevasyopāsyatvam nikhilacetanācetanavastuśeṣitvam kāraṇatvam ādhāratvam sarvaśarīratayā sarvaprakāratvena sarvaśabdavācyatvam sarvaniyantṛtvam sarvaiś ca kalyāṇaguṇagaṇais tasyaiva parataratvam sattvarajastamomayair dehendriyatvena bhogyatvena cāvasthitair bhāvair anādikālapravṛttaduṣkṛtapravāhahetukais tasya tirodhānam atyutkṛṣṭasukṛtahetukabhagavatprapattyā sukṛtatāratamyena ca pratipattivaiśeṣyād aiśvaryākṣarayāthātmyabhagavatprāptyapekṣayopāsakabhedam bhagavantaṃ prepsor nityayuktatayaikabhaktitayā cātyarthaparamapuruṣapriyatvena ca śraiṣṭhyam durlabhatvaṃ ca pratipādya eṣāṃ trayāṇāṃ jñātavyopādeyabhedāṃś ca prāstauṣīt /
1393pañcāgnividyāyāṃ ca iti tu pañcamyām āhutāv āpaḥ puruṣavacaso bhavanti iti ramaṇīyacaraṇāḥ kapūyacaraṇāḥ iti puṇyapāpahetuko manuṣyādibhāvo 'pām eva bhūtāntarasaṃsṛṣṭānām ātmanas tu tatpariṣvaṅgamātram iti cidacitor vivekam abhidhāya tad ya itthaṃ viduḥ te 'rciṣam asaṃbhavanti imaṃ mānavam āvartaṃ nāvartante iti vivikte cidacidvastunī tyājyatayā prāpyatayā ca ya itthaṃ viduḥ te 'rcirādinā gacchanti na ca punar āvartanta ity uktam iti gamyate /
1394ātmayāthātmyavidaḥ paramapuruṣaniṣṭhasya ca sa enān brahma gamayati iti brahmaprāptivacanād acidviyuktam ātmavastu brahmātmakatayā brahmaśeṣataikarasam ity anusandheyam tatkratunyāyāc ca /
1445yathāntaryāmibrāhmaṇe yaḥ pṛthivyāṃ tiṣṭhan yaṃ pṛthivī na veda ya ātmani tiṣṭhan yam ātmā na veda iti cetanācetanavastujātair adṛṣṭeṇāntaryāmiṇā tatra tatra vyāptir uktā /
1487etad uktaṃ bhavati bhagavān vāsudeva eva nāmarūpavibhāgānarhātisūkṣmacidacidvastuśarīras san satyasaṅkalpo vividhavibhaktanāmarūpasthūlacidacidvastuśarīraḥ syām iti saṃkalpya sa eka eva devatiryaṅmanuṣyasthāvarākhyavicitrajagaccharīro 'vatiṣṭhata ity anusaṃdadhānāś ca mām upāsate iti // //
1510sad yad vartate asad yad atītam anāgataṃ ca sarvāvasthāvasthitacidacidvastuśarīratayā tat tat prakāro 'ham evāvasthita ityarthaḥ /
1525ye tv indrādidevatābhaktāḥ kevalatrayīniṣṭhāḥ śraddhayāanvitāḥ indrādīn yajante te 'pi pūrvoktena nyāyena sarvasya maccharīratayā madātmakatvena indrādiśabdānāṃ ca madvācitvād vastuto mām eva yajante api tv avidhipūrvakaṃ yajante /
1611buddhiḥ manaso nirūpaṇasāmarthyam jñānam cidacidvastuviśeṣaviṣayo niścayaḥ asaṃmohaḥ pūrvagṛhītād rajatāder visajātīye śuktikādivastuni sajātīyatābuddhinivṛttiḥ kṣamā manovikārahetau saty apy avikṛtamanastvam satyam yathādṛṣṭaviṣayaṃ bhūtahitarūpaṃ vacanam /
1663ataḥ sarvam etad yathāvasthitavastukathanaṃ manye na praśaṃsādyabhiprāyam yan māṃ prati ananyasādhāraṇam anavadhikātiśayaṃ svābhāvikaṃ tavāiśvaryaṃ kalyāṇaguṇānantyaṃ ca vadasi /
1778sarvaṃ vastujātaṃ sarvāvasthaṃ mayā ātmabhūtena yuktaṃ syād ityarthaḥ /
1788evaṃ bhaktiyoganiṣpattaye tadvivṛddhaye ca sakaletaravilakṣaṇena svābhāvikena bhagavadasādhāraṇena kalyāṇaguṇagaṇena saha bhagavataḥ sarvātmatvaṃ tata eva tadvyatiriktasya kṛtsnasya cidacidātmakasya vastujātasya taccharīratayā tadāyattasvarūpasthitipravṛttitvaṃ coktam /
1797kamalapatrākṣa tava avyayaṃ nityaṃ sarvacetanācetanavastuśeṣitvaṃ jñānabalādikalyāṇaguṇagaṇais tavaiva parataratvaṃ sarvādhāratvaṃ cintitanimiṣitādisarvapravṛttiṣu tavaiva pravartayitṛtvam ityādi aparimitaṃ māhātmyaṃ ca śrutam /
1810pradarśanārtham idam iha jagati pratyakṣadṛṣṭāni śāstradṛṣṭāni ca yāni vastūni tāni sarvāṇi anyāny api sarveṣu lokeṣu sarveṣu ca śāstreṣv adṛṣṭapūrvāṇi bahūny āścaryāṇi paśya // //
1814ahaṃ mama dehaikadeśe sarvaṃ jagad darśayiṣyāmi tvaṃ tv anena niyataparimitavastugrāhiṇā prākṛtena svacakṣuṣā māṃ tathābhūtaṃ sakaletaravisajātīyam aparimeyaṃ draṣṭuṃ na śakṣyase /
1948yatas tvaṃ sarvaṃ cidacidvastujātam ātmatayā samāpnoṣi ataḥ sarvasya cidacidvastujātasya tvaccharīratayā tvatprakāratvāt sarvaprakāras tvam eva sarvaśabdavācyo 'sītyarthaḥ /
2064anapekṣaḥ ātmavyatirikte kṛtsne vastuny anapekṣaḥ śuciḥ śāstravihitadravyavardhitakāyaḥ dakṣaḥ śāstrīyakriyopādānasamarthaḥ anyatrodāsīnaḥ ganavyathaḥ śāstrīyakriyānirvṛttau avarjanīyaśītoṣṇapuruṣasparśādiduḥkheṣu vyathārahitaḥ sarvārambhaparityāgī śāstrīyavyatiriktasarvakarmārambhaparityāgī ya evaṃbhūto madbhaktaḥ sa me priyaḥ // //
2085sāmānādhikaraṇyena pratītis tu vastutaś śarīrasya gotvādivad atmaviśeṣaṇataikasvabhāvatayā tadapṛthaksiddher upapannā /
2103atredaṃ tattvam acidvastunaś cidvastunaḥ parasya ca brahmaṇo bhogyatvena bhoktṛtvena ceśitṛtvena ca svarūpavivekam āhuḥ kāścana śrutayaḥ asmān māyī sṛjate viśvam etat tasmiṃś cānyo māyayā sanniruddhaḥ māyāṃ tu prakṛtiṃ vidyān māyinaṃ tu maheśvaraṃ kṣaraṃ pradhānam amṛtākṣaraṃ haraḥ kṣarātmānāv īśate deva ekaḥ amṛtākṣaraṃ haraḥ iti bhoktā nirdiśyate pradhānam ātmano bhogyatvena haratīti haraḥ sa kāraṇaṃ karaṇādhipādhipo na cāsya kaściñ janitā na cādhipaḥ pradhānakṣetrajñapatir guṇeśaḥ patiṃ viśvasyātmeśvaraṃ śāśvataṃ śivam acyutam jñājñau dvāv ajāv īśanīśau nityo nityānāṃ cetanaś cetanānām eko bahūnāṃ yo vidadhāti kāmān bhoktā bhogyaṃ preritāraṃ ca matvā pṛthagātmānaṃ preritāraṃ ca matvā juṣṭas tatas tenāmṛtatvam eti tayor anyaḥ pippalaṃ svādv atty anaśnann anyo 'bhicākaśīti ajām ekāṃ lohitaśuklakṛṣṇāṃ bahvīṃ prajāṃ janayantīṃ sarūpām /
2112jagadyonibhūtaṃ mahad brahma madīyaṃ prakṛtyākhyaṃ bhūtasūkṣmam acidvastu yat tasmin cetanākhyaṃ garbhaṃ saṃyojayāmi tato matsaṅkalpakṛtāc cidacitsaṃsargād eva devādisthāvarāntānām acinmiśrāṇāṃ sarvabhūtānāṃ saṃbhavo bhavatītyarthaḥ /
2113evaṃ bhoktṛbhogyarūpeṇāvasthitayoḥ sarvāvasthāvasthitayoś cidacitoḥ paramapuruṣaśarīratayā tanniyāmyatvena tadapṛthaksthitiṃ paramapuruṣasya cātmatvam āhuḥ kāścana śrutayaḥ yaḥ pṛthivyāṃ tiṣṭhan pṛthivyā antaro yaṃ pṛthivī na veda yasya pṛthivī śarīraṃ yaḥ pṛthivīm antaro yamayati ity ārabhya ya ātmani tiṣṭhan ātmano 'ntaro yam ātmā na veda yasyātmā śarīraṃ ya ātmānam antaro yamayati sa ta ātmāntaryāmyamṛtāḥ iti tathā yaḥ pṛthivīm antare sañcaran yasya pṛthivī śarīraṃ yaṃ pṛthivī na veda ity ārabhya yo 'kṣaram antare sañcaran yasyākṣaraṃ śarīraṃ yam akṣaraṃ na veda yo mṛtyum antare sañcaran yasya mṛtyuś śarīraṃ yaṃ mṛtyur na veda eṣa sarvabhūtāntarātmāpahatapāpmā divyo deva eko nārāyaṇa atra mṛtyuśabdena tamaśśabdavācyaṃ sūkṣmāvastham acidvastv abhidhīyate asyām evopaniṣadi avyaktam akṣare līyate akṣaraṃ tamasi līyate iti vacanāt antaḥpraviṣṭaś śāstā janānāṃ sarvātmā iti ca /
2114evaṃ sarvāvasthāvasthitacidacidvastuśarīratayā tatprakāraḥ paramapuruṣa eva kāryāvasthakāraṇāvasthajagadrūpeṇāvasthita itīmam arthaṃ jñāpayituṃ kāścana śrutayaḥ kāryāvathaṃ kāraṇāvathaṃ ca jagat sa evety āhuḥ sad eva somyedam agra āsīd ekam evādvitīyam tad aikṣata bahu syāṃ prajāyeyeti /
2120ataḥ kāryāvasthaḥ kāraṇāvasthaś ca sthūlasūkṣmacidacidvastuśarīraḥ paramapuruṣa eveti kāraṇāt kāryasyānanyatvena kāraṇavijñānena kāryasya jñātatayaikavijñānena sarvavijñānaṃ ca samīhitam upapannataram /
2121hantāham imās tisro devatā anena jīvenātmanānupraviśya nāmarūpe vyākaravāṇi iti tisro devatāḥ iti sarvam acidvastu nirdiśya tatra svātmakajīvānupraveśena nāmarūpavyākaraṇavacanāt sarve vācakāḥ śabdāḥ acijjīvaviśiṣṭaparamātmana eva vācakā iti kāraṇāvasthaparamātmavācinā śabdena kāryavācinaḥ śabdasya sāmānādhikaraṇyaṃ mukhyavṛttam /
2123sūkṣmacidacidvastuśarīraṃ brahmaiva kāraṇam iti jagato brahmopādānatve 'pi saṃghātasyopādānatvena cidacitor brahmaṇaś ca svabhāvāsaṅkaro 'py upapannataraḥ /
2128sthūlāvasthasya nāmarūpavibhāgavibhaktasya cidacidvastunaḥ ātmatayāvasthānāt kāryatvam apy upapannam /
2135so 'kāmayata bahu syām tad aikṣata bahu syām tan nāmarūpābhyām eva vyākriyata iti brahmaiva svasaṅkalpād vicitrasthiratrasarūpatayā nānāprakāram avasthitam iti tatpratyanīkābrahmātmakavastunānātvam atattvam iti pratiṣidhyate mṛtyuḥ sa mṛtyum āpnoti ya iha nāneva paśyati neha nānāsti kiñcana yatra hi dvaitam iva bhavati tad itara itaraṃ paśyati /
2201yady api asad vā idam agra āsīt iti kāraṇāvasthaṃ paraṃ brahmocyate tathāpi nāmarūpavibhāgānarhasūkṣmacidacidvastuśarīraṃ paraṃ brahma kāraṇāvastham iti kāraṇāvasthāyāṃ kṣetrakṣetrajñasvarūpam api asacchabdavācyam kṣetrajñasya sāvasthā karmakṛteti pariśuddhasvarūpaṃ na sadasacchabdanirdeśyam // //
2207loke sarvam āvṛtya tiṣṭhati loke yad vastujātaṃ tat sarvaṃ vyāpya tiṣṭhati pariśuddhasvarūpaṃ deśādiparicchedarahitatayā sarvagatam ityarthaḥ // //
2221devamanuṣyādibhūteṣu sarvatra sthitam ātmavastu veditṛtvaikākāratayā avibhaktam /
2296yathā ākāśaṃ sarvagatam api sarvair vastubhis saṃyuktam api saukṣmyāt sarvavastusvabhāvair na lipyate tathā ātmā atisaukṣmyāt sarvatra devamanuṣyādau dehe 'vasthito 'pi tattaddehasvabhāvair na lipyate // //
2332prakāśaḥ vastuyāthātmyāvabodhaḥ /
2346jñānaṃ vastuyathātmyāvabodhaḥ tasmād anyat tadviparyayajñānam /
2347tamas tu vastuyāthātmyaviaparītaviṣayajñānajam /
2356sattvaṃ sukhasaṅgapradhānam rajaḥ karmasaṅgapradhānam tamas tu vastuyāthātmyajñānam āvṛtya viparītajñānahetutayā kartavyaviparītapravṛttisaṅgapradhānam // //
2363sarveṣu cakṣurādiṣu jñānadvāreṣu yadā vastuyāthātmyaprakāśe jñānam upajāyate tadā tasmin dehe sattvaṃ pravṛddham iti vidyāt // //
2406ātmavyatirikteṣu vastvaniṣṭeṣu saṃpravṛttāni sattvarajastamasāṃ kāryāṇi prakāśapravṛttimohākhyāni yo na dveṣṭi tathā ātmavyatirikteṣv iṣṭeṣu vastuṣu tāny eva nivṛttāni na kāṅkṣati // //
2519jñānam indriyaliṅgāgamayogajo vastuniścayaḥ so 'pi mattaḥ /
2560atītenādhyāyatrayeṇa prakṛtipuruṣayor viviktayoḥ saṃsṛṣṭayoś ca yāthātmyaṃ tatsaṃsargaviyogayoś ca guṇasaṅgatadviparyayahetutvam sarvaprakāreṇāvasthitayoḥ prakṛtipuruṣayor bhagavadvibhūtitvam vibhūtimato bhagavato vibhūtibhūtād acidvastunaś cidvastunaś ca baddhamuktobhayarūpād avyayatvavyāpanabharaṇasvāmyair arthāntaratayā puruṣottamatvena yāthātmyañ ca varṇitam /
2812sadbhāve vidyamānatāyām sādhubhāve kalyāṇabhāve ca sarvavastuṣu sad ity etat padaṃ prayujyate lokavedayoḥ /
2870sattvaṃ hi yathāvasthitavastujñānam utpādayatīty uktam sattvāt saṃjāyate jñānam iti /
2919evaṃ vastutaḥ paramātmānumatipūrvake jīvātmanaḥ kartṛtve sati tatra karmaṇi kevalam ātmānam eva kartāraṃ yaḥ paśyati sa durmatiḥ viparītamatiḥ akṛtabuddhitvād aniṣpannayathāvasthitavastubuddhitvān na paśyati na yathāvasthitaṃ kartāraṃ paśyati // //
2987yat sukham agre cānubandhe ca anubhavavelāyāṃ vipāke ca ātmano mohanaṃ mohahetur bhavati moho 'tra yathāvasthitavastvaprakāśo 'bhipretaḥ nidrālasyapramādottham nidrālasyapramādajanitam nidrādayo hy anubhavavelāyām api mohahetavaḥ /
3058prasannātmā kleśakarmādibhir akaluṣasvarūpo madvyatiriktaṃ na kaṃcana bhūtaviśeṣaṃ prati śocati na kiṃcana kāṅkṣati api tu madvyatirikteṣu sarveṣu bhūteṣu anādaraṇīyatāyāṃ samo nikhilaṃ vastujātaṃ tṛṇavan manyamāno madbhaktiṃ labhate parām mayi sarveśvare nikhilajagadudbhavasthitipralayalīle nirastasamastaheyagandhe 'navadhikātiśayāsaṃkhyeyakalyāṇaguṇagaṇaikatāne lāvaṇyāmṛtasāgare śrīmati puṇḍarīkanayane svasvāmini atyarthapriyānubhavarūpāṃ parāṃ bhaktiṃ labhate // //
3159anātmani prakṛtau ātmābhimānarūpo mohaḥ paramapuruṣaśarīratayā tadātmakasya kṛtsnasya cidacidvastunaḥ atadātmābhimānarūpaś ca nityanaimittikarūpasya karmaṇaḥ paramapuruṣārādhanatayā tatprāptyupāyabhūtasya bandhakatvabuddhirūpaś ca sarvo vinaṣṭaḥ /
3174yatra yogeśvaraḥ kṛtsnasyoccāvacarūpeṇāvasthitasya cetanasyācetanasya ca vastuno ye ye svabhāvayogāḥ teṣāṃ sarveṣāṃ yogānām īśvaraḥ svasaṃkalpāyattasvetarasamastavastusvarūpasthitipravṛttibhedaḥ kṛṣṇaḥ vasudevasūnuḥ yatra ca pārtho dhanurdharaḥ tatpitṛṣvasuḥ putraḥ tatpadadvandvaikāśrayaḥ tatra śrīr vijayo bhūtir nītiś ca dhruvā niścalā iti matir mameti // //