Occurrences of dharmin in "Mīmāṃsāślokavārttikakāśikā"

Click [+] to expand the context.
1751tad ayam artho bhavati dṛṣṭādṛṣṭārthā api vaidikyaś codanā dharmiṇyaḥ /[+]
1755prāmāṇyaṃ vā dharmīti pratijñāya narāpekṣam iti sādhayitavyam /[+]
2077itarathā pūrvaśaktivināśāpūrvotpādadharmikalpanābhir atigauravaṃ bhavet /[+]
5606anumāne sarvatra dharmī dharmaviśiṣṭaḥ prameyo bhavati na vastusattāmātram /[+]
5609yadi tv ihāpi dharmaviśiṣṭaḥ kaścid dharmy eko 'numīyeta taddharmaviśeṣaṇāsiddher ayuktam ity āśaṅkayā sahāha dharmeṇeti // //[+]
6070yadi tu samavāyinor ātmarūpaṃ svarūpam eva samavāyaḥ nāsāv anyena sambandhanīya ity ucyate evaṃ tarhy aṅgīkṛto 'bhedavāda iti dharmadharmiṇor eva svarūpaṃ samavāyo 'stu yady avaśyaṃ samavāyanāmnā prayojanaṃ kiṃ samavāyāntaragraheṇety āha atheti // //[+]
6073abhede tu param ubhayavādisiddhayor dharmadharmiṇor evābhedo 'bhyupagantavyaḥ /[+]
6075nanv astu jātyādidharmāṇām abhedaḥ dharmy eva tu bhinno nopalabhyate yaḥ savikalpakajñānair viṣayīkriyate tat tāvad upanyasyati nanv iti /[+]
6076evaṃ hi manyante nāyaṃ dharmī dharmebhyo 'tirikto 'ṅgulībhya ivāṅguṣṭho dṛśyate /[+]
6085atra parihāram āha āvirbhāveti dharmyantena /[+]
6088satyam kena vā dharmebhyo 'tyantabhedo dharmiṇa upeyate /[+]
6090api ca yadi dharmātirikto dharmī na syāt ko 'yam āvirbhāvatirobhāvadharmakeṣu rūpādiṣv anugataḥ pratyabhijñāyate /[+]
6093ato 'sti dharmebhyo bhinnaṃ teṣv anugataṃ dharmirūpaṃ yadvaśād evaṃ vibhāga iti /[+]
6094api cātyantābhedapakṣe dharmagrahaṇam antareṇa dharmī na jñāyetaiva /[+]
6095dṛśyate ca dharmagrahaṇāt prāg eva santam asādau dharmijñānam ity āha yatra veti /[+]
6096ataḥ siddham asti dharmi dharmāś ca tadanatirekiṇo jātyādaya iti // //[+]
6102nanv evaṃ kāyacakṣur gocaro dharmī bhidyate grāhakabhedād rūpādivat /[+]
6120sadrūpeṇa rūpādīnām ekatvaṃ rūpādirūpeṇa ca dharmiṇo nānātvam ity arthaḥ // //[+]
6122na kvacid dharmiṇi tvakcakṣuṣoḥ saṅkaro dṛṣṭa ity ekam evākṣaṃ yuktam ity arthaḥ /[+]
6212evaṃ tāvad asti dharmī grāhakabhede cābhinnaḥ /[+]
6215ayam arthaḥ yady api jātyādirūpo dharmī tathāpi teṣām eva śabdātiriktānām abhāvāt tadrūpeṇa vastuni nirūpyamāṇe śabdātmanaiva nirūpaṇam āpadyate /[+]
7588stambhādipratyaya iti dharminirdeśaḥ /[+]
7716abhidhoccāraṇadharmadharmyubhayoktibhiḥ /[+]
7723kiṃ nirālambanatvaṃ dharmiṇo bhinnam abhinnaṃ vā /[+]
7758kiñ cedam api cātra vikalpanīyaṃ yo 'yaṃ dharmiṇo nirdeśakaḥ pratyayaśabdaḥ sa kiṃ bhāve kartari karaṇe vā vyutpadyate karmaṇi vā /[+]
7772kartṛkaraṇapakṣe tv ayam aparo doṣaḥ yaddharmadharmivacanayoḥ śabdayor api nirālambanatvaṃ pratijñāyeta /[+]
7805evaṃ tāvad dharmī vikalpya dūṣitaḥ /[+]
7950bāhyārthālambanā buddhir iti dhīr dharmiṇī /[+]
8040dharmadharmiṇau vikalpya dūṣitau /[+]
8198yathā dharmadharmibodhakapratyayanirālambanatvān na dharmo dharmī nobhayam iti pratijñādidoṣo 'bhihitaḥ tathā samastavyastayor dharmadharmiṇor vyāptibalena svarūpasvaviśeṣau vighnan viruddho 'pi pratyayatvaṃ hetur iti // //[+]
8200na hy ekasmin jñānamātre vastuni dṛṣṭāntavacasaḥ sādhyāṃśo nirālambanatvaṃ hetvaṃśaḥ pratyayatvaṃ tasya cāsādhyāṃśena vyāptiḥ dṛṣṭāntadharmitaddharmatā ca sādhyasādhanayor iti sarvam idam upapadyate /[+]
8457na hy anityaḥ śabdaḥ kṛtakatvād itiparasparaṃ dharmiṇo vā bhinnayor hetusādhyayor avagatir asti /[+]
8473nyāyavidbhir hi diṅnāgācāryair idam uktaṃ sarva evāyam anumānānumeyavyavahāro buddhyārūḍhena dharmadharminyāyena bahiḥ sadasattvam apekṣata iti // //[+]
9619nanv evam api tāvad atyantabhedo grāhyagrāhakayor aniṣṭa eva abhedasyāpi dharmadharmiṇor iṣṭatvād ata āha yas tv iti /[+]
9713tadāpi tv ayaṃ dharmadharmitvavibhāgāśrayaṇena pratyayātmanā grāhako dravyādirūpeṇa grāhya iti vācyam /[+]
9714kim asti tadā dharmadharmibhedaḥ /[+]
10022na cāyaṃ dharmadharmikṛto bhedo jñāne sambhavati /[+]
10448iha ca jñānāny eva dharmīṇi samānāyāṃ santatāv ahetubhūtānīti sādhyo dharmaḥ /[+]
10472jñānaṃ dharmi na svāṃśaṃ gṛhṇātīti sādhyaṃ jñānotpatter iti hetuḥ /[+]
11245adhunā ca dharmadharmivibhāgenānavagamāt /[+]
11438yāvati hi deśe kāle vā vartamānasya yasya vyāpyatā nirūpitapūrvā yāvaddeśakālabhāvinā vyāpakena tasya vyāpakāṃśasya tāvaty eva deśādau vartamānasya sa vyāpyāṃśas tādṛg eva gaganādivarttidharmyantare dṛṣṭāntadharmyapekṣayā sādhyadharmiṇi dṛṣṭas san pratipādako bhavatiniyamo hy anumānāṅgam /[+]
11688satyaṃ na viśeṣayor vyāptiḥ sāmānyātmanor eva tu kasyacid dharmiṇo dharmayos tattadbhedaparityāgena vyāptir avagamyate dhūmākṛtir agnyākṛtyā niyateti /[+]
11734jñānatvād eva tanmithyātvaṃ sādhayato bauddhasyeṣṭavighātakārī hetuḥ dharmadharmisvarūpasvaviśeṣayor api pratikṣepāt /[+]
11857evam eva dharmimātrānumāne svatantrobhayānumāne vā siddhasādhyatā darśayitavyety āha tatheti // //[+]
11858dharmadharmyubhayeṣv evānumeyeṣu yathāsaṅkhyaṃ dūṣaṇāntarāṇy āha ekadeśasyeti // //[+]
11866samadhigataṃ tāvad dharmadharmyubhayeṣāṃ vyastasamastānāṃ na sādhyatvam iti // //[+]
11867atha kasmād dharmadharmisambandha eva sādhyo na bhavatīty ata āha sambandha iti /[+]
11949ato 'numeyāntarāsambhavād viśeṣaṇaviśeṣyabhūtau dharmadharmiṇāv evānumānasamadhigamyāv iti // //[+]
11953sarvathā hi dharmamātre dharmiṇi vā svatantre pramīyamāṇe siddhasādhyatādidoṣo bhavati na viśiṣṭapramāyām /[+]
11955sarvathā tāvat dharmiṇa eva parvatāder agnyādidharmas taddharmeṇaiva dhūmādināvagantavyaḥ /[+]
11963tathā svayam anumānena pratipannam arthaṃ tenaiva paraṃ pratipādayanto laukikā dharmiṇā viśiṣṭam eva hetuṃ prayuñjānā dṛśyante yathāgnyanumāna eva dhūmavattvād agnimān iti /[+]
11965viśeṣaṇatayā hi parvataviśiṣṭo 'gnir iti dharmiṇy upātte dhūmavattvād iti hetudharmeṇa tasya sambandho na sphuṭaṃ prakāśate /[+]
11966dharmadharmitayāvagatasya hetutvam /[+]
11967na ca guṇabhāvopātto dharmī hetudharmasambandham arhati guṇānāṃ parasparāsambandhāt /[+]
11969yat svayam api dharmaviśiṣṭam eva dharmiṇaṃ budhyate na viparītam iti // //[+]
11970yadi tarhi dharmiṇo hetudharmeṇa sambandho na sphuṭaḥ kena tarhi prasajyata ity ata āha pradhānatvād iti /[+]
11975ato dharmy eva dharmaviśiṣṭaḥ svayaṃ pramātṛbhir avagamyate /[+]
11977yadi tūcyate satyaṃ pradhānatayā dharmeṇa hetos sambandho vākyād avagamyate liṅgabalīyastvena tu vākyaṃ bādhitvā dharmiṇaiva sambandhaḥ kalpayiṣyate /[+]
11978hetudharmasya hi dharmiṇaiva sambandhayogyatā na dharmeṇa ato dharmasambandhābhāvād dharmiṇaiva sambandho bhaviṣyatīty ata āha tatreti /[+]
11979ayam abhiprāyaḥ satyam evaṃ dharmiṇā sambandhaḥ sidhyati /[+]
11983dhvaneḥ kṛtakatvād iti vā punardharmyupādānena hetur viśeṣaṇīyaḥ na caivaṃ prayoktāraḥ prayuñjānā dṛśyanta ity abhiprāyeṇāha dhvaner iti /[+]
11984yas tu vadati dharmiṇy api viśiṣṭe sādhye 'nvayopadarśanavelāyāṃ yatra yatra kṛtakatvam ity ukte dhvanir eva pradhānatayā sambadhyeta nānityatvaṃ guṇabhūtatvād iti taṃ pratyāha anvayasyeti /[+]
11987ataḥ pratijñāvasthāyāṃ dharmaviśiṣṭe dharmiṇi sādhyamāne yo guṇabhāva āsīt /[+]
12000viśiṣṭasādhyapakṣa eva sthitvā dharmiviśiṣṭatā adharmasyedānīṃnirākriyate /[+]
12031anavacchinnasmṛtāv api ca dharmo dharmiṇo viśeṣaṇam iti nedaṃ yuktisādhyam /[+]
12032dharmāṇāṃ dharmiviśeṣaṇatayaiva sarvadāvagater ity alam aneneti /[+]
12043ato dharmy eva dharmaviśiṣṭaḥ prameyaḥ na dharmo dharmi viśiṣṭa ity āha tasmād iti // //[+]
12045sa hi dharmī tadāśrayatvād agneḥ /[+]
12098asyārthaḥ guruśiṣyasahādhyāyivirodhiprativādibhyaḥ parebhyo 'numānagṛhītasyārthasya tenaivānumānena pratipādanaṃ vāñchatā yathā pūrvam asmābhiḥ pratipāditaḥ pakṣo viśiṣṭo dharmī pramīyata iti sa vaktavyaḥ /[+]
12123tatra pakṣe dharmiṇaṃ prathamam uddiśya sādhyadharmo 'gnyādir vidhīyate /[+]
12184iti sūkto vādivacanaprakāro dharmiṇam uddiśya sādhyadharmo vidhīyata iti // //[+]
12185nanv evaṃ sādhyaviśiṣṭe dharmiṇi vidhīyamāne kevalasādhyānvayāvagamād dharmāntaravyudāso bhavet /[+]
12253dharmī ca girir anubhavasiddhaḥ tathāpi viśiṣṭam anumānena viṣayīkriyata iti varṇitam asakṛt /[+]
12391uccāraṇadharmadharmibhedāt /[+]
12404vandhyā me jananīti pakṣo dharmyuktyā bādhyate /[+]
12408evaṃ viśeṣite pakṣe dharmyuktivirodha ity uktaṃ bhavati /[+]
12507dharmadharmyubhayasvarūpasvaviśeṣabādhamataḥparaṃ vakṣyāma iti saṃkṣipya sukhagrahaṇārthaṃ śrotṛbuddhisamādhānārthaṃca vṛttavartiṣyamāṇayos saṅkīrtanaṃ karoti evam iti sārdhena /[+]
12511dharmadharmiṇor hi svarūpaṃ yena viśeṣeṇa vyāptaṃ tam ākṣipati /[+]
12522dharmiṇas tu dviprakāro 'pi bādho 'nukta eveti ubhayathā tadbādhodāharaṇam āha adharma iti sārdhena /[+]
12527so 'yamāgamena dharmisvarūpasvaviśeṣabādhaḥ /[+]
12531yadā hi sarvajñānāni mithyeti sādhyate tadā dharmadharmigrāhiṇor api jñānayor mithyātvāt tadviśeṣaṇagrāhiṇoś ca mithyātvād bhavaty ubhayasyaivobhayabādha iti /[+]
12668na hi parasparaviruddhābhyāṃ nityānityatvābhyām ekaś śabdo vyādhyate dharmibhedanibandhanauhi viruddhadharmādhyāso dṛṣṭaḥ /[+]
12708yady api cāsauśuddhadharmidarśanād api kadācid bhavaty eva tathāpi dharmadvāreṇāpi tāvad bhavaty eveti na taddhetutvam anupapannam /[+]
12837dharmadharmisvarūpasvaviśeṣobhayasvarūpasvaviśeṣaiḥ ṣaṭprakārāṃ viruddhatām eke bruvata ity arthaḥ /[+]
12843dharmadharmyubhayasvarūpaṃ śrutyuktaṃ tadviśeṣās tu prāyeṇārthoktāḥ /[+]
12873dharmisvarūpabādhodāharaṇam āha ihapratyayeti /[+]
12874yadā hi samavāyaṃ dharmiṇaṃ kṛtvā tasya dravyādivyatirekas sādhyate ihapratyayahetutvaṃ ca hetur ucyate ihāyaṃ ghaṭa iti saṃyogo dṛṣṭāntaḥ tadā dharmisvarūpabādha ity abhiprāyaḥ // //[+]
12876kathaṃ punar atrodāharaṇe dharmisvarūpabādhaḥ ata āha atrāpīti /[+]
12877atrāpy udāharaṇe dharmisvarūpasya samavāyātmano vaiparītyāpādanād dhetor viruddhatā bhāvati /[+]
12878ihapratyayahetutvaṃ hy asamavāyātmana eva dṛṣṭam iti tādrūpyaṃ virundhyād iti dharmisvarūpabādha iti // //[+]
12879asminn eva ca dharmiviśeṣabādho 'pi darśayitavya ity āha yac ceti /[+]
12881so 'py asya viśeṣaḥ saṃyogavadbhedāpatter bādhyata iti bhavati dharmiviśeṣaviruddho hetur iti // //[+]
12883yadā kaścit sautrāntikaṃ pratyevaṃ sādhayati ātmā nityaḥ niravayatvāt vyomavad iti tadā dharmadharmidvayasya bādhanaṃ bhavati /[+]
12892cakṣurāder api dharmiṇo yo viśeṣa āhaṅkārikatvaṃ nāma so 'py anenaiva hetunā bādhyate /[+]
12896dharmiviśeṣabādho 'pi bhautikavyāptyā sūtrito 'nantaram eva vivariṣyata iti na kevalam ātmapārārthyaṃ na sidhyati asaṃhatarūpātmapārārthye ceṣṭe vyāptibalenātmano 'pi saṃhatatā prāpnotīty āha asaṃhateti /[+]
12901dharmiviśeṣabādhaṃ vivṛṇoti anāhaṅkārikatvam iti /[+]
13211yadi hi devadattādidharmyantarāpekṣaivāditye gatyanumānasya sāmānyato dṛṣṭateṣyate sā tarhi mahānasādidharmyantarāpekṣayāgnidhūmayor api gamyagamakatvenāvasthitayoḥ prāpnoty eva /[+]
13356yathāhuḥ sa evāyam anumānānumeyavyavahāro buddhyārūḍhena dharmadharminyāyena na bahissadasattvam apekṣata iti ata āha na cāpīti /[+]
13435kiṃ dharmikalpanayā /[+]
13445na hy atra kalpanālāghavena pratyakṣasiddho dharmī parityāgam arhati /[+]
13668tad idaṃ tena dharmyantareṣv eṣety atra varṇitam /[+]
13900anumānaṃ tu dharmaviśiṣṭadharmiviṣayam ity anumānaparicchede sādhitam ity āha dharmīti /[+]
13923siddho hi dharmī kenacid dharmeṇāsiddhena viśiṣṭas sādhyamānaḥ pakṣo bhavati /[+]
13940pratijñārthaḥ pakṣaḥ sa ca dharmaviśiṣṭo dharmī viśiṣṭāpekṣayā dharmyekadeśa ucyate /[+]
13942śabdo hi dharmitayopāttaḥ sa eva hetur iti /[+]
14009svarūpamātravijñānaṃ tu na dhūmādau pakṣadharmatāyāṃ hetuḥ api tu dharmisambandhaḥ /[+]
14011nanv atrāpy arthena dharmiṇā prathamaṃ vyutpattikāle sambandho 'vagata eva āha na cāpīti // //[+]
14019itaś ca na pakṣadharmatety āha na ca dharmīti /[+]
14020arthād anyas tāvad dharmī na pramīyata iti bhāvaḥ // //[+]
14021yas tv asāv artho dharmitayā kalpanīyaḥ yaddharmatayāvagataś śabdaḥpakṣadharmo bhavati parastād api sa tāvān eva pramātavyaḥ /[+]
14231ataḥ pratyakṣe 'pi dharmiṇi parokṣam eva sādṛśyam iti na tadviśiṣṭasya pratyakṣatvam iti sāvakāśam upamānam ity ata āha vyavasāyeti /[+]
14453sarvadharmāṇām eva jātyādīnāṃ na dharmiṇo nānātvam atha cāvāntarasthitir api dharmadharmikṛtāsty eva /[+]
14457tad evaṃ sādṛśyasya vastutve siddhe cakṣuṣā sambaddhasya sator dvayor dharmiṇor yugapadīkṣamāṇasyaikatra vā pratyakṣatvaṃ siddham ity āha vastutve iti // //[+]
14974yataś cātra vākyasvarūpam eva prameyam ataḥ parvatādir iva pūrvasiddhaḥ svatantro 'sambaddhaḥ kenacid agnyādineva svatantreṇa kenacid viśeṣito dharmī dharmaviśiṣṭo nāstīty āha pūrvasiddha iti // //[+]
14975atha śrutam eva vākyaṃ dharmitayopādāyāśrutavākyaviśiṣṭatā sādhyate tatas tadaprasiddher aprasiddhaviśeṣaṇaḥ pakṣa ity āha atheti // //[+]
14977dharmadharmibhāvo 'pi divāvākyarātrivākyayoś śabdārthayor iva nirākārya ity āha tadvad eveti /[+]
14978yathā tatrārthe dharmiṇy apratipanne na padaṃ taddharma ity uktam evam ihāpi nāpratipanne rātrivākye taddharmatayādivāvākyaṃ pratīyate /[+]
15336kim idānīṃ bhāvābhāvayor abheda eva neti vadāmaḥ bhedo 'pi hy anayor dharmadharmitayā kiyān apy asty eva rūpādīnām iva /[+]
15456kaḥ punar ayaṃ bhāvābhāvātmako dharmī yaddharmau bhāvābhāvau naikaṃ rūpādisamudāyād bhinnam upalabhyate vṛttyādivikalpākṣamatvāt /[+]
15457ato deśādyabhinnānāṃ rūpādīnāṃ samudāyo dharmī na tattvāntaram ata āha na ceti /[+]
15487gṛhītvā smṛtveti ca dharmadharmiṇor abhedāt samānakartṛkatvābhidhānam iti // //[+]
15605dharmadharmitvayor abhāvāt /[+]
15606na hitaddharmiṇaṃ kṛtvābhāvaviśiṣṭatā sādhyate tasyāpratīteḥ /[+]
15685ayam arthaḥ citrāpaśuphalatvādiviṣayāś codanā dharmiṇyaḥmṛṣeti sādhyo dharmaḥ /[+]
15696citreṣṭir dharmiṇī na paśuphaleti sādhyam svakāle paśvadānāt snānādivad iti /[+]
15724yajñāyudhavaco dharmī mṛṣeti sādhyo dharmaḥ pratyakṣavirodhāt yatpratyakṣaviruddhaṃ tanmithyā yathā grāvāṇaḥ plavanta iti śilā vākyaṃ sādharmyeṇa yatheti darśayitavyam iti /[+]
15773vaidikavaco dharmī svārthe satyam iti sādhyo dharmaḥ svārthe vaktranapekṣatvāt yat svārthe vaktāraṃ nāpekṣate tat satyam yathā padāt padārthagatā buddhiḥ /[+]
15846uccāraṇābhidhādharmadharmyubhayoktibhir iti // //[+]
16018tad ayaṃ prayogārthaḥ gavādiśabdo dharmī nābhidhāśakta iti sādhyam upāyāntarāpekṣatvād iti hetuḥ /[+]