Occurrences of lakṣaṇa in "Taittirīyopaniṣadbhāṣya"
Click [+] to expand the context.
42ataḥ pūrvopacitaduritebhyaḥ prāpyamāṇāyāḥ pratyavāyakriyāyā nityākaraṇaṃ lakṣaṇam iti śatṛpratyayasya nānupapattiḥ akurvan vihita karma iti /
92arthajñānapradhānatvād upaniṣado granthapāṭhe yatnoparamo mā bhūd iti śīkṣādhyāya ārabhyate śikṣā śikṣyate 'nayeti varṇādyuccāraṇalakṣaṇam /
273tasyaivaṃ lakṣaṇasya hṛdayākāśe sākṣātkṛtasya viduṣa ātmabhūtasyeśvararūpapratipattaye mārgo 'bhidhīyate /
426sumedhāḥ śobhanā medhā sarvajñalakṣaṇā yasya mama so 'haṃ sumedhāḥ /
483yāny api cānyānyanavadyānyaninditāni śiṣṭācāralakṣaṇāni karmāṇi tāni sevitavyāni kartavyāni tvayā /
498athaivaṃ vartamānasya yadi kadācit te tava śraute smārte vā karmaṇi vṛtte vācāralakṣaṇe vicikitsā saṃśayaḥ syāt /
594tatas tatphalopabhogāya śarīrādyupādānalakṣaṇaḥ saṃsāraḥ /
607brahmacaryaṃ tapaḥ satyavadanaṃ śamo dama ahiṃsety evam ādīny api karmāṇotarāśramaprasiddhāni vidyotpattau sādhakatamānyasaṅkīrṇāni vidyante dhyānadhāraṇādilakṣaṇāni ca /
618yato janmāntarakṛtam apy agnihotrādilakṣaṇaṃ karma brahmacaryādilakṣaṇaṃ cānugrāhakaṃ bhavati vidyotpattiṃ prati /
623putrasvargabrahmavarcasādilakṣaṇasya karmaphalasyāsaṅkhyeyatvāt tat prati ca puruṣāṇāṃ kāmabāhulyāt tadarthaḥ śruter adhiko yatnaḥ karmasūpapadyate /
701brahmavid brahmeti vakṣyamāṇalakṣaṇaṃ bṛhattamatvād brahma tad vetti vijānātīti brahmavid apnoti paraṃ niratiśayaṃ tad eva brahma param /
711prakṛtasaṅkhyāpūraṇasyātmano 'vyavahitasyāpi bāhyasaṅkhyeyaviṣayāsaktacittatayā svarūpābhāvadarśanavatparamārthabrahmasvarūpābhāvadarśanalakṣaṇayā avidyayā annamayādīn bāhyānanātmana ātmatvena pratipannatvād annamayādyanātmabhyo nānyo 'ham asmīty abhimanyate /
715brahmavid āpnoti param ity anena vākyena vedyatayā sūtritasya brahmaṇo 'nirdhāritasvarūpaviśeṣasya sarvato vyāvṛttasvarūpaviśeṣasamarpaṇasamarthasya lakṣaṇasyābhidhānena svarūpanirdhāraṇāyāviśeṣeṇa coktavedanasya brahmaṇo vakṣyamāṇalakṣaṇasya viśeṣeṇa pratyagātmatayānanyarūpeṇa vijñeyatvāya brahmavidyāphalaṃ ca brahmavido yat parabrahmaprāptilakṣaṇam uktaṃ sa sarvātmabhāvaḥ sarvasaṃsāradharmātīta brahmasvarūpatvam eva nānyad ity etat pradarśanāya caiṣargudāhiyate tad eṣābhyukteti /
717satyaṃ jñānam anantaṃ brahma iti brahmaṇo lakṣaṇārthaṃ vākyam /
729lakṣaṇārthatvād viśeṣaṇānām /
732yasmāl lakṣaṇārthapradhānāni viśeṣaṇāni na viśeṣaṇapradhānānyeva /
733kaḥ punar lakṣaṇalakṣyayor viśeṣaṇaviśeṣyayor vā viśeṣa iti /
735samānajātīyebhya eva nivartakāni viśeṣaṇāni viśeṣyasya lakṣaṇaṃ tu sarvata eva yathāvakāśapradātrākāśam iti /
736lakṣaṇārthaṃ ca vākyam ity avocāma /
751bhūmalakṣaṇavidhiparatvād vākyasya /
752yatra nānyat paśyati ity ādi bhūmno lakṣaṇavidhiparaṃ vākyam /
774lakṣaṇārthatvāt /
775viśeṣaṇatve 'pi satyādīnāṃ lakṣaṇārthaprādhānyam ity avocāma /
776śūnye hi lakṣye 'narthakaṃ lakṣaṇavacanaṃ ataḥ lakṣaṇārthatvān manyāmahe na śūnyārthateti /
796tathāpi buddher upādhilakṣaṇāyāś cakṣurādidvārair viṣayākāreṇa pariṇāminyā ye śabdādyākārāvabhāsāḥ ta ātmavijñānasya viṣayabhūta /
815evaṃ satyādiśabdā itaretarasannidhānād anyonyaniyamyaniyāmakāḥ santaḥ satyādiśabdavācyāt tannivartakā brahmaṇo lakṣaṇārthāś ca bhavantīti /
910antato 'nte jīvanalakṣaṇāyā vṛtteḥ parisamāptau /
957tathā svābhāvikenāpyākāśādikāraṇena nityenāvikṛtena sarvagatena satyajñānānantalakṣaṇena paścakośātigena sarvātmanā ātmavantaḥ /
1007vedārthaviṣayā buddhir niścayātmikā vijñānaṃ tac cādhyavasāyalakṣaṇam antaḥkaraṇasya dharmaḥ /
1060na hi yathoktalakṣaṇa ākāśādikāraṇe 'kāryapatite śira ādyavayavarūpakalpanopapadyate /
1089evaṃ cotkṛṣyamāṇasyānandamayasyātmanaḥ paramārthabrahmavijñānāpekṣayā brahma param eva yatprakṛtaṃ satyajñānānantalakṣaṇaṃ yasya ca pratipattyarthaṃ pañcānnādimayāḥ kośā upanyastāḥ yac ca tebhya ābhyantaraṃ yena te sarva ātmavantaḥ tadbrahma pucchaṃ pratiṣṭhā /
1106athavā yo nāsti brahmeti manyate sa sarvasyaiva sanmārgasya varṇāśramādivyavasthālakṣaṇasyāśraddadhānatayā nāstitvaṃ pratipadyate brahmapratipattyarthatvāt tasya /
1108tadviparītaḥ sanyo 'sti brahmeti ced veda sa tadbrahmapratipattihetuṃ sanmārgaṃ varṇāśramādivyavasthālakṣaṇaṃ śraddadhānatayā yathāvatpratipadyate yasmāt tatas tasmāt santaṃ sādhumārgastham enaṃ viduḥ sādhavaḥ /
1171kathaṃ tarhi satyajñānalakṣaṇāḥ svātmabhūtatvād viśuddhāḥ /
1285sa yathākāmaṃ cākāśādikāryaṃ sattyadādilakṣaṇaṃ sṛṣṭvā tad anupraviśya paśyañ śṛṇvan manvāno vijānan bahv abhavat /
1440dvaitasya hi mūrtāmūrtalakṣaṇasya yaḥ para utkarṣaḥ savitrabhyantargataḥ sa cet puruṣagataviśeṣopamardena paramānandam apekṣya samo bhavati na kaścid utkarṣo 'pakarṣo vā tāṃ gatiṃ gatasyety abhayaṃ pratiṣṭhāṃ vindata ity upapannam /
1544tasmāt satyaṃ jñānam anantaṃ brahmoti yathoktalakṣaṇātmapratipattyartham eva bahubhavanasargapraveśarasalābhābhayasaṅkramaṇādi parikalpyate brahmaṇi sarvavyavahārāviṣaye na tu paramārthato nirvikalpe brahmaṇi kraścid api vikalpa upapadyate /
1551yato yasmān nirvikalpāt yathoktalakṣaṇāt advayānandādātmano vāco 'bhidhānāni dravyādisavikalpavastuviṣayāṇi vastusāmānyān nirvikalpe 'dvaye 'pi brahmaṇi prayoktṛbhiḥ prakāśanāya prayujyamānāni aprāpyāprakāśyaiva nivartante svasāmarthyād dhīyante /
1598uktvā ca dvārabhūtāny etāny annādīni taṃ bhṛguṃ hovāca brahmaṇo lakṣaṇam /
1602vināśakāle ca yatprayanti yadbrahma pratigacchanti abhisaṃviśanti tādātmyam eva pratipadyante utpattisthitilayakāleṣu yadātmatāṃ na jahati bhūtāni tad etad brahmaṇo lakṣaṇam /
1606sa bhṛgur brāhmopalabdhidvārāṇi brahmalakṣaṇaṃ ca śrutvā pituḥ tapo brahmopalabdhisādhanatvenātapyata taptavān /
1608annādibrahmaṇaḥ patipattau dvāraṃ lakṣaṇaṃ ca yato vā imānīty ādyuktavān /
1623tad dhi yathoktalakṣaṇopetam /
1629sa evaṃ tapas taptvā annaṃ brahmeti vijñāya lakṣaṇenopapattyā ca punar eva saṃśayamāpanno varuṇaṃ pitaram upasasāra /
1633yāvad brahmaṇo lakṣaṇaṃ niratiśayaṃ na bhavati yāvac ca jijñāsā na nivartate tāvat tapa eva te sādhanam /
1644evaṃ tapasā viśuddhātmā prāṇādiṣu sākalyena brahmalakṣaṇam apaśyan śanaiḥ śanair antaranupraviśyāntaratamam ānandaṃ brahma vijñātavāṃs tapasaiva sādhanena bhṛguḥ /
1645tasmād brahma vijijñāsunā bāhyāntaḥkaraṇasamādhānalakṣaṇaṃ paramaṃ tapaḥ sādhanam anuṣṭheyam iti prakaraṇārthaḥ /
1808atītyāyaṃ saṃvyavahāraviṣayam annānnādādilakṣaṇam avidyākṛtaṃ vidyayā brahmtvam āpanno vidvāṃs tasya naiva dvitīyaṃ vasvantaram asti yato bibhety ato na bhetavyaṃ mokṣāt /
1810yo 'yam annānnādādilakṣaṇaḥ saṃvyahāraḥ kāryabhūtaḥ sa saṃvyavahāramātram eva na paramārthavastu /