Occurrences of karaṇa in "Bhāmati"
Click [+] to expand the context.
36buddhimanasośca karaṇayoḥ 'aham' iti kartṛpratibhāsaprakhyānālambanatvāyogaḥ /
344etaduktaṃ bhavati yatparādhīnaprakāśamaṃśavacca tatsāmānyāṃśagrahe karaṇadoṣavaśācca viśeṣāgrahe anyathā prakāśate /
368yasya ca buddhyādeḥ kāryakaraṇasaṃghātasya kriyābhogaśaktī na tasya caitanyam /
369tasmāccidātmaiva kāryakaraṇasaṃghātena grathito labdhakriyābhogaśaktiḥ svayaṃprakāśo 'pi buddhyādiviṣayavicchuraṇāt kathañcidasmatpratyayaviṣayaḥ ahaṅkārāspadaṃ jīva iti ca janturiti ca kṣetrajña iti ca ākhyāyate /
423tadanena pramākaraṇaṃ pramāṇaṃ prayojanīyam /
424na ca svavyāpāramantareṇa karaṇaṃ prayoktumarhati /
434na jātu karaṇānyanadhiṣṭhitāni kartrā svakārye vyāpriyante mā bhūtkuvindarahitebhyo vemādibhyaḥ paṭotpattiriti /
684tathā cāyaṃ kriyākartṛkaraṇetikartavyatāphalaprapañcamatāttvikaṃ viniścinvan kathamadhikṛto nāma viduṣo hyadhikāraḥ /
688tasmādyathā rājajātīyābhimānikartṛke rājasūye na vipravaiśyajātīyābhimāninoradhikāraḥ evaṃ dvijātikartṛkriyākaraṇādivibhāgābhimānikartṛke karmaṇi na tadanabhimānino 'dhikāraḥ /
907avidyādinivṛttistūpāsanākāryādantaḥ karaṇavṛttibhedāt sākṣātkārāditi draṣṭavyam /
1299na ca viṣayānuṣṭhānaṃ vinā tatsiddhiriti svasiddhyarthaṃ tadeva kāryaṃ svaviṣayasya karaṇasyātmajñānasyānuṣṭhānamākṣipati /
1572na hi prakāśaḥ svasaṃvedano na bhāsate nāpi tadavacchedakaḥ kāryakaraṇasaṃghātaḥ /
1586kutaḥ tatsākṣitvenāhaṃpratyayaviṣayo yaḥ kartā kāryakaraṇasaṃghātopahito jīvātmātat sākṣitvena paramātmano 'haṃpratyayaviṣayatvasya pratyuktatvāt /
1777itikaraṇena jñānaṃ parāmṛśati /
1853tathā sarvajñaṃ prastutya śvetāśvataramantrro 'pi sakārāṇāṃ karaṇādhipādhipa iti prādhānābhiprāyaḥ /
1897nahi prādhānikānyantarbahiḥkaraṇāni trayodaśa sattvaguṇapradhānānyapi svayamevācetanāni tadvṛttayā svaṃ vā paraṃ vā veditumutsahante /
1938yadyapyākāśādyā bhūtasṛṣṭistathāpi tejo 'bannānāmeva trivṛtkaraṇasya vivakṣitatvāttatra tejasaḥ prāthamyāttejaḥ prathamamuktam /
2111pucchapadaṃ hi vāladhau mukhyaṃ sadānandamayāvayave gauṇameveti mukhyaśabdārthalaṅghanamavayavaparatāyāmaṅikaraṇaparatāyāṃ ca tulyam /
2422vaktṛtvaṃ ca vākkaraṇavyāpāravattvaṃ yadyapi paramātmani svarūpeṇa na saṃbhavati tathāpyananyathāsiddhabahubrahmaliṅgavirodhaparihārāya jīvadvāreṇa brahmaṇyeva kathañcidvyākhyeyaṃ jīvasya brahmaṇo 'bhedāt /
2635evaṃ karaṇasyāpi svātantryavivakṣayā kathañcitkartṛtvaṃ yathā kāṣṭhāni pacantīti /
2662atrāpi kiṃ buddhijīvau uta jīvaparamātmānāviti saṃśaṭya karaṇarūpāyā api buddheredhāṃsi pacantītivatkartṛtvopacārābuddhijīvāviha pūrvapakṣayitvā siddhāntayitavyam /
2665na khalu mukhye kartṛtve saṃbhavati karaṇe kartṛtvopacāro yukta iti kṛtvācintāmudghāṭayati apara āha /
2671yeneti karaṇamupadiśati /
2730tatkaraṇatvātpuṇyaphalotpattestena puṇyaphalāni saṃgacchante /
2817tathāca sarvaṃ vikārajātaṃ tadavidyāśaktipariṇāmastasya śarīrendriyasthāne vartata iti yathāyathaṃ pṛthivyādidevatādikāryakaraṇaistāneva pṛthivyādidevatādīñchaknoti niyantum /
3099yadyatacchabdatvādityatrāpi heturanakraṣṭavyaḥ hanta kasmātpṛthagyogakaraṇaṃ yāvatā 'na prāṇabhṛdanumāne' ityeka eva yogaḥ kasmānna kṛta ityata āha pṛthagiti /
3100'bhedavyapadeśāt' ityādinā hi prāṇabhṛdeva niṣidhyate na pradhānaṃ taccaikayogakaraṇe durvijñānaṃ syāditi // //
3275sa hi samastakaraṇātmanaḥ sūtrātmano hiraṇyagarbhasya bhagavato nivāsabhūmitayā karaṇaparivṛtānāṃ jīvānāṃ saṃghāta iti bhavati jīvaghanaḥ /
3383yatkhalu puṇḍarīkasthamantaḥkaraṇaṃ tasminviśuddhe pratyāhṛtetarakaraṇānāṃ yogināṃ nirmala ivodake candramaso bimbamatisvacchaṃ caitanyaṃ jyotiḥsvarūpaṃ brahmāvalokyata iti // //
3847padatattvamekaṃ pratyekamabhivyañjayanto dhvanayaḥ prayatnabhedabhinnāstulyasthānakaraṇaniṣpādyatayānyonyavisadṛśatattatpadavyañjakadhvanisādṛśyena svavyañjanīyasyaikasya padatattvasya mitho visadṛśānekapadasādṛśyānyāpādayantaḥ sādṛśyopadhānabhedādekamapyabhāgamapi nāneva bhāgavadiva bhāsayanti mukhyamivaikaṃ niyatavarṇaparimāṇasthānasaṃśtānabhedamapi maṇikṛpāṇadarpaṇādayo 'nekavarṇaparimāṇasaṃsthānabhedam /
3959etadevāmṛtaṃ dṛṣṭvopalabhya yathāsvaṃ samastaijha karaṇairyaśastejahandriyasākalyavīryānnādyānyamṛtaṃ tadupalabhyāditye tṛpyati /
4112na caivaṃ yajñakarmaṇo devatāṃ prati guṇabhāvāddevatātaḥ phalotpāde yāgabhāvanāyāḥ śrutaṃ phalavattvaṃ yāgasya ca tāṃ prati tatphalāṃśaṃ vā prati śrutaṃ karaṇatvaṃ hātavyam /
4113yāgabhāvanāyā eva hi phalavatyā yāgalakṣaṇasvakaraṇāvāntaravyāpāratvāddevatābhojanaprasādādīnām kṛṣikarmaṇa iva tattadavāntaravyāpārasya sasyādhigamasādhanatvam /
4143nahyanadhāgatakaraṇabheda itikartavyatāsu ghaṭate /
4284'apapunarmṛtyuṃ jayati' iti śrutyā hyapamṛtyorvijaya ukto natu paramamṛtyuvijaya ityāpekitvaṃ tacca tatraiva prakaraṇāntarakaraṇena hetunā /
4359patyādayaśca śabdāḥ saṃsāriṇyeva kāryakaraṇasaṃghātātmakasya jagato jīvakarmārjitatayā tadbhogyatayā ca yojanīyāḥ /
4394gatisāmānyaṃ ca vedāntavākyānāṃ brahmakaraṇavādaṃ prati vidyate na pradhānakāraṇavādaṃ pratīti prapañcitamadhastatena sūtrasaṃdarbheṇa /
4431asaṃyamābhidhānaṃ vyatirekamukhena saṃyamavadātīkaraṇam /
4449ata eva buddhimātrātpṛthakkaraṇamupapannam /
4815yathā śreṣṭhī pradhānaḥ puruṣaḥ svairbhṛtyaiḥ karaṇabhūtairviṣayān bhuṅkte yathā vā svā bhṛtyāḥ śreṣṭhinaṃ bhuñjanti /
4894nanu maitreyībrāhmaṇopakrame yājñavalkyena gārhasthyāśramāduttamāśramaṃ yiyāsatā maitraiṭyā bhāryāyāḥ kātyāyanyā sahārthasaṃvibhāgakaraṇa ukte maitreyī yājñavalkyaṃ pratimamṛtatvārthinī prapaccha yannu ma iyaṃ bhagoḥ sarvā pṛthvī vittena pūrṇā syātkimahaṃ tanāmṛtā syāmuta neti /
4997aikāntike hyādvaite ātmano 'nyakarmakaraṇe 'kena kaṃ paśyet' iti ātmanaśca karmatvaṃ 'vijñātāramare kena vijānīyāt' iti śakyaṃ niṣeddhum /
5151anapekṣavedāntavākyasvarasasiddhasamanvayalakṣaṇasya virodhatatparihārābhyāmākṣepasamādhānakaraṇādanena lakṣaṇenāsti viṣayaviṣayibhāvaḥ saṃbandhaḥ /
5291nanu mā nāma sākṣāccetanaścetanāntarasyopakāṣīnt tatkāryakaraṇabuddhyādiniyogadvāreṇa tūpakariṣyatītyata āha niratiśayā hyakartāraścetanā iti /
5564tathā vidhipratiṣedhaśāstramapi bhāvanābhāvyabhāvakakaraṇetikartavyatābhedāpekṣatvādvyāhanyeta /
5743api ca prāgutpatterasattvaṃ kāryasteti kāryābhāvasya bhāvena maryādākaraṇanupapannamityāha abhāvasya ceti /
5768itaravyapadeśāddhitākaraṇādidoṣaprasaktiḥ /
5799tathā ca śrutiḥ'na tasya kāryaṃ karaṇaṃ ca vidyate' iti /
5854kulālādibhyastāvadbāhyakaraṇāpekṣebhyo devādīnāṃ bāhyanapekṣāṇāmāntarakaraṇāpekṣasṛṣṭhīnāṃ pramāṇena dṛṣṭo yathā viśeṣo nāpahnotuṃ śakyaḥ yathā tu jāgratsṛṣṭerbāhyakaraṇāpekṣāyāstadanapekṣāntarakaraṇamātrasādhyā dṛṣṭā svapne rathādisṛṣṭiraśakyāpahnotum evaṃ sarvaśakteḥ parasyā devatāyā āntarakaraṇānapekṣāyā jagatsarjanaṃ śrūyamāṇaṃ na sāmānyato dṛṣṭamātreṇāpahnavamarhatīti // //
5962yāni hi yena rūpeṇā sthaulyādā ca saukṣmyātsamanvīyante tāni tatkaraṇāni dṛṣṭāni yathā dhaṭādayo rucakādayaścā sthaulyādā ca saukṣmyānmṛtsuvarṇānvitāstatkaraṇāḥ tathā cedaṃ bāhyamādhyātmikaṃ ca bhāvajātaṃ suḥkhaduḥkhamohātmanānvitamupalabhyate tasmāttadapi suḥkhaduḥkhamohātmasāmānyakāraṇakaṃ bhavitumarhati /
5971tacca mṛtsuvarṇavadacetanaṃ cetanasya puruṣasya bhogāpavargalakṣaṇamarthaṃ sādhayituṃ svabhāvata eva pravartatena tu kenacitpravartyate tathā hyāhuḥ 'puruṣārtha eva heturna kenacitkāryate karaṇam' iti /
6003saṃsargapūrvakatve hi saṃsargasyaikasminnadvaye 'saṃbhavānnānātvaikārthasamavetasya nānākaraṇāni saṃsṛṣṭāni kalpanīyāni
6217tasmāttenāpi tatkaraṇadvyaṇukavadaṇunaiva bhavitavyaṃ tathā ca puruṣopabhogātiśayābhāvādadṛṣṭanimittatvācca viśvanirmāṇasya bhogārtatvāttatkāraṇena ca dvyaṇukena tanniṣpatteḥ kṛtaṃ dvyaṇukāśrayeṇa dvyaṇukāntareṇetyārambhavaiyarthyāt /
6765kiṃ karaṇamāho yojanamutāropa iti /
6766na tāvat karaṇam /
7048ayamarthaḥ satyamapratyakṣasyopalambhasya nārthadṛṣṭiḥ prasidhyati na tūpalabdhāraṃ prati tatpratyakṣatvāyopalambhāntaraṃ prārthanīyam apitu tasminnindriyārthasaṃnikarṣādantaḥ karaṇavikārabheda utpannamātra eva prabhāturarthaścopalambhaśca pratyakṣau bhavataḥ /
7088karaṇadoṣābhidānam /
7217tasmāt sthāṇurvā puruṣo veti jñānavat saptatvapañcatvanirdhāraṇasya phalasya nirdhārayituśca pramātustatkaraṇasya pramāṇasya ca tatprameyasya ca saptatvapañcatvasya sadasattvasaṃśaye sādhu samarthitaṃ tīrthakaratvabhṛṣebheṇātmanaḥ /
7341karaṇavaccenna bhogādibhyaḥ /
7343anudbhūtarūpamityarthaḥ rūpādihīnakaraṇādhiṣṭhānaṃ hi puruṣasya svabhogādāveva dṛṣṭaṃ nānyatra /
7345tasmādrūpādihīnaṃ karaṇaṃ vyāpārayata īsvarasya bhogādiprasaktiḥ tathā cānīśvaratvamiti bhāvaḥ /
7365na ca kartuḥ karaṇam /
7366yadyapyanekaśilpaparyavadātaḥ paraśuṃ kṛtvā tena palāśaṃ chinattiyadyapi ca prayatnenendriyārthātmamanaḥ saṃnikarṣalakṣaṇaṃ jñānakaraṇamupādāyātmārthaṃ vijānāti tathāpi saṃkarṣaṇo 'karaṇaḥ kathaṃ pradyumnākhyaṃ manaḥ karaṇaṃ kuryāt /
7367akaraṇasya vā karaṇanirmāṇasāmarthye kṛtaṃ karaṇanirmāṇena /
7627yata ātmanaḥ karaṇāni karaṇebhyaśca bhūtānīti pratīyate tasmādātmana ākāśa iti bhajyate /
7633bhavatvātmana eva karaṇānāmutpattiḥ na khalvetāvatā bhūtairātmano notpattavyam /
7639devadattādināmadheyaṃ tāvajjīvātmano na śarīrasya tannāmne śarīrasya śrāddhadikaraṇānupapatteḥ /
7799athādṛṣṭavipākakādācitkatvāt sāmarthyapratibandhāpratibandhābhyāmantaḥ karaṇasya nāyaṃ prasaṅgaḥ /
7800tāvasatyevāntaḥ karaṇe ātmano vendriyāṇāṃ vā stāṃ tatkimantargaḍunāntaḥkaraṇeneti codayati athavānyatarasyātmana iti /
7836sarvatra hi buddhiḥ karaṇarūpā karaṇatvenaiva vyapadiśyate na kartṛtvena iha tu kartṛtvena tasyā vyapadeśe viparyayaḥ syāt /
7846karaṇādīni kārakāntarāṇi kartā prayuṅkte na tvayaṃ kārakāntaraiḥ prayujyata ityetāvanmātramasya svātantryaṃ na tu kāryakriyāyāṃ na kārakāntarāṇyapekṣata iti /
7850nityacaitanyasvabhāvasya khalvātmana indriyādīti karaṇāni svaviṣayamupanayanti tena viṣayāvacchinnameva caitanyaṃ vṛttiriti vijñānamiti cākhyāyate tatra cāsyāsti svātantryamityarthaḥ // //
7855aviparyayāya tu karaṇāntarakalpanāyāṃ nāmni visaṃvāda iti // //
7908yathā svaśarīremodāsīnastakṣā sukhī nāsyādīni tu karaṇāni vyāpārayan duḥkhī tathā svātmanātmodāsīnaḥ sukhī manaḥprabhṛtīni tu karaṇādīni vyāpārayan duḥkhītyetāvatāsya sāmyaṃ na tu sarvathā /
7909yathātmā ca jīvo 'vayavāntarānapekṣaḥ svaśarīraṃ vyāpārayatyevaṃ manaḥprabhṛtīni tu karaṇāntarāṇi vyāpārayatīti pramāṇasiddhe niyogaparyanuyogānupapattiḥ /
7916apica yatrāpi karaṇamasti tatrāpi kevalasyātmanaḥ kartṛtvaśravaṇātsvābhāvikameva yuktamityāha tathopādāne 'pīti /
7921yadyapi kartṛvibhaktiḥ kevale kartari śrūyate tathāpi karmakaraṇopadhānakṛtamasya kartṛtvaṃ na śuddhasya nahi paraśusahāyaśchettā kevalaśchettā bhavati /
7922nanu yadi na kevalasya kartṛtvamapi tu karaṇādisahitasyaiva tathā sati karaṇādiṣvati kartṛvibhaktiḥ syāt /
7924karaṇādīṣvapi kartṛvibhaktiḥ kadacidastyeva vivakṣāvaśādityarthaḥ /
7925api ceyamupādānaśrutiḥ karaṇavyāpāroparamamātraparā na svātantryaparā kartṛvibhaktistu bhāktī /
7926kūlaṃ pipatiṣatītivadabuddhipūrvakasya karaṇavyāpāroparamasya dṛṣṭatvādityāha apicāsminnupādāna iti /
7929viklidyanti taṇḍulā jvalanti kāṣṭhāni sthālīti hi svavyāpāre sarveṣāṃ kartṛtvaṃ tatkiṃ buddhyādīnāṃ kartṛtvameva na karaṇatvamityata āha upalabdhyapekṣaṃ tveṣāṃ karaṇatvam /
7940yadā caupalabdhau buddherakartṛtvaṃ tadā yaduktaṃ buddherupalabdhṛtve karaṇāntaraṃ kalpanīyaṃ tathāca nāmamātre visaṃvāda iti tanna bhavatītyāha na caivaṃ sati karaṇāntarakalpanā
7942caitanyamidānīmakaraṇaṃ buddhirupalabdhāvātmā cānapalabdha etyata āha buddhe karaṇatvābhyupagamāt /
7943ayamabhisaṃdhiḥcaitanyamupalabdhirātmasvabhāvo nitya iti na tatrātmanaḥ kartṛtvaṃ nāpi buddheḥ karaṇatvaṃ kintu caitanyameva viṣayāvacchinnaṃ vṛttiriti copalabdhiriti cākhyāyate /
7944tasya tu tattadviṣayāvacchede vṛttau buddhyadīnāṃ karaṇatvamātmanaśca tadupadhānenāhaṅkārapūrvakaṃ kartṛtvaṃ yujyata iti // //
8144evamihāpi rūpādibuddhipañcakakāryavyavasthātaścakṣurādibuddhīndriyakaraṇapañcakavyavasthā /
8148evaṃ karmabuddhīndriyāsaṃbhavinyā saṃkalpādikriyāvyavasthayāntaḥ karaṇavyavasthānumānam /
8183sarvagatatve 'pi dehāvacchinnānāmeva karaṇatvaṃ tena na vyavahitaviprakṛṣṭavastūpalambhaprasaṅga iti cet hanta prāptāprāptāvivekena śarīrāvacchinnānāmeva teṣāṃ karaṇatvamindriyatvamiti na vyāpināmindriyabhāvaḥ /
8199athavā 'prāṇa eva brahmaṇaścaturthaḥ pādaḥ sa vāyunā jyotiṣā' iti vāyorbhedena prāṇasya śravaṇādetadvirodhādvaraṃ tantrāntarīyameva prāṇasya svarūpamastu śrutī ca viruddhārthe kathañcinneṣyete iti sāmānyakaraṇavṛttireva prāṇo 'stu /
8200na cātrāpi karaṇebhyaḥ pṛthakprāṇasyānukramaṇaśrutivirodho vṛttivṛttimatorbhedāditi pūrvaḥ pakṣaḥ /
8219syādetaccakṣurādibiḥ saha śāsanena karaṇaṃ cet prāṇaḥ /
8222ekādaśakaraṇagaṇanavyākopaśceti doṣaṃ pariharati akaraṇatvācca na doṣastathāhi darśayati /
8223na prāṇaḥ paricchedadhāraṇādikaraṇamasmābhirabhyupeyate yenāsya viṣayāntaramanviṣyeta /
8224ekādaśatvaṃ ca karaṇānāṃ vyākupyetāpi tu prāṇāntarāsaṃbhavi dehendriyavidhāraṇakāraṇaṃ prāṇaḥ /
8259tasmāttāstā eva devatāstattatkaraṇādhiṣṭhātrya iti yuktaṃ na tu jīvaḥ /
8307pravṛttinimittaṃ tu dehādhiṣṭhānatve sati rūpādyālocanakaraṇatvam /
8324tatra ḍitthaḍavitthādināmakaraṇe ca ghaṭapaṭādirūpakaraṇe ca jīvakartṛtvadarśanādihāpi trivṛtkaraṇe nāmarūpakaraṇe cāsti saṃbhāvanā jīvasya /
8333nahi jīvasyānyathā karaṇabhāvo bhavitumarhati /
8334prayojakakartustatsākṣātkartā karaṇaṃ bhavati pradhānakriyoddeśena prayojakena prayojyakarturvyāpanāt /
8342na cānarthakyaṃ trivṛtkaraṇasya bhoktṛjīvārthatayā tadanupraveśābhidhānasyārthavattvāt /
8365tribṛtkaraṇāviśeṣe 'pi yasya ca yatra bhūyastvaṃ tena tasya vyapadeśa ityarthaḥ // //iti śrīmadvācaspatimiśraviracite śrīmadbhagavatpādaśārīrakabhāṣyavibhāge bhāmatyāṃ dvitīyasyādhyāyasya caturthaḥ pādaḥ // //
8376karaṇopādānavadbhūtopādānasyāśrutatvāditi /
8377atra ca karaṇopādānaśrutyaiva bhautikatvāt karaṇānāṃ bhūtopādānasiddherindriyopādānātiriktabhūtavivakṣayādhikaraṇārambhaḥ /
8378yadi bhūtānyādāyāgamiṣyattadā tadapi karaṇopādānadevaśroṣyat /
8379naca śrūyate tasmānna bhūtapariṣvakto raṃhasyapi tu karaṇamātrapariṣvaktaḥ /
8449sāṃkhyānāṃ kalpanāmāha vyāpināṃ karaṇānāmiti /
8450āhaṅkārikatvātkaraṇānāmahaṅkārasya ca jaganmaṇḍalavyāpitvātkaraṇānāmapi vyāpitetyarthaḥ /
8469pṛthivīdhātuvarjamitarateja ādyapekṣayā kāryasya śarīrasya lohitādidravabhūyastvāttatkaraṇayoścopādānanimittayordravabhūyastvādapāṃ puruṣavacastvoktirna punarbhūtāntaranirāsārthā // //
8862yadi punaḥ pṛthakkṛtānyapyekīkṛtya kāñcana devatāmuddiśya tyajeran pṛthakkaraṇāni ca devatoddeśāścādṛṣṭārthā bhaveyuḥ /
8879pittenābhivyāptakaraṇo na bāhyānviṣayānvedeti taddvārā sukhaduḥkhābhāvena tatkāraṇapāṣmāsparśena nāḍīstutiḥ /
8884tathāhināḍyaḥ purītadvā jīvasyopādhīnāṃ karaṇānāmāśrayo jīvastu brāhmāvyatirekātsvamahipratiṣṭhaḥ /
8888tadupādhikaraṇamātrādhāratayā tu suṣuptadaśārambhāya jīvasya nāḍīpurītadādhāratvamityatulyārthatayā na vikalpa iti /
9027tadidamuktam draṣṭavyādiśabdā api tattvābhimudhīkaraṇapradhānā na tattvāvabodhavidhipradhānā iti /
9070karaṇātmako hiraṇyagarbhaprāṇāhvayastyasya hyeṣa rasaḥ sāro nityaparokṣatā ca sāmyamityadhidaivatam /
9073liṅgasya hi karaṇātmakasya hiraṇyagarbhasya dakṣiṇamakṣyadhiṣṭhānaṃ śruteradhigatam /
9075athedānīṃ tasya karaṇātmanaḥ puruṣasya liṅgasya rūpaṃ vaktavyam /
9305phalārthapravṛttabhāvanābhāvyatvalakṣaṇena ca yāgādisādhyatvena phalārthapravṛttabhāvanābhāvyatvarūpasya phalasādhyatvasya samapradhānatvābhāvenaikavākyasamavāyasaṃbhavāt bhāvanābhāvyatvamātrasya ca yāgādisādhyatvasya karaṇe 'pyavirodhāt /
9336laukikaśceśvaro dānaparicaraṇapraṇāmañjalikaraṇastutimayībhiratiśraddhāgarbhābhirbhaktibhirārādhitaḥ prasannaḥ svānurūpamārādhakāya phalaṃ prayacchati virodhataścāpakriyābhirvirodhakāyāhitāmityapi suprasiddham /
9917dvitīyātṛtīyāśrutī hi kārakavibhaktitayā kriyāṃ prati prakṛtyarthasya karmakaraṇabhāvamavagamayata iti viniyojike /
9918kriyāṃ prati hi karmaṇaḥ śeṣitvaṃ karaṇasya ca śeṣatvamiti hi viniyogaḥ /
9959kimayaṃ kṛtsna eva mantraḥ sadanakaraṇe puroḍāśāsādane ca prayoktavya uta kalpyāmyanta upastaraṇe tasmintsīdetyevamādistu puroḍāśāsādana iti /
9961atha liṅgaṃ balīyastataḥ kalpyāmyantaḥ sadanakaraṇe tatprakāśane hi tatsamartham /
9971sadanakaraṇapuroḍāśāsādane cānuṣṭheyatayā pradhāne /
9972tayośca sadanakaraṇaṃ kalpayāmyanto mantraḥ samarthaḥ prakāśayituṃ puroḍāśāsādanaṃ ca tasminsīdetyādiḥ /
9980kartavyāyāḥ khalu phalabhāvanāyā labdhadhātvarthakaraṇāyā itikartavyatākāṅkṣāyā vacanaṃ prakaraṇamācakṣate vṛddhāḥ /
9983tadetasmin svapadagaṇena kiyatyapyarthe paryavasite karaṇopakāralakṣaṇakāryāntarāpekṣāyāṃ 'samidho yajati' ityādivākyāntarasaṃbandhaḥ /
9985tasmāttadakāṅkṣāyāmupanipatitānyetāni vākyāni svakāryāpekṣāṇi tadapekṣitakaraṇopakāralakṣaṇaṃ kāryamasādya nirvaṇvanti ca nirvārayanti ca pradhānam /
10123tadatrānārabhya kañcidyajñaṃ yajñeṣu yeyajāmahakaraṇamupadiṣṭam /
10136naca vācyaṃ yāvadyajatiṣu yeyajāmahakaraṇaṃ yāvadyajatisāmānyadvāreṇānuyājaṃ yajativiśeṣamupasarpati tāvadanuyājagatena niṣedhena tanniṣiddhamiti śīghrapravṛtteḥ sāmānyaśāstradviśeṣaniṣedho balavāniti /
10383tena yadyapīha vedyābhedo 'vagamyate tathāpyekatra tasyaivāśanāyādimātrātyayopādherupāsanādekatra ca kāryakaraṇavirahopādherupāsanādvidyābheda eveti prāpte pratyucyate /
10874upāsanānāmamūṣāmupāsyasākṣātkaraṇasādhyatvātphalabhedasyaikenopāsanenopāsyasākṣātkaraṇe tata eva phalaprakilābhe tu kṛtamupāsanāntareṇa /
10875naca sākṣātkaraṇasyātiśayasaṃbhavasyopāyasahasrairapi tādavasthyāttanmātrasādhyatvācca phalāvāpteḥ /
11357tatra doṣakṛtatvādasaṃvyavahārasya prāyaścittena tannibarhaṇādanibarhaṇe vā tatkaraṇavaiyarthyātsaṃvyavahāryā eveti prāpta ucyati bahistūbhayathāpi smṛterācārācca /
11486sakṛtpravṛttasyaiva tasya sopapattikasya yāvatkartavyakaraṇāditi /
11602atra hi sarvatra yāgādyārādhitā devataiva phalaṃ prayacchatīti sthāpitaṃ tathāpi śabdataḥ karmaṇaḥ karaṇatvāvagamane phalavatvapratūte prādhānyam /
12078tasmādbhogabhūmaya evārcirādayo nātivāhikā iti prāpte pratyucyate saṃpiṇḍakaraṇānāṃ hi sūkṣmadehavatāṃ gatau /
12081na tāvadvigalitasthūlakalevarāḥ sūkṣmadehavantaḥ saṃpiṇḍitakaraṇagrāmā utkrāntimanto jīvātmāno mattamūrcchicavatsvayaṃ prekṣāvanto yadevaṃ svātantryeṇa gaccheyustadyadyarcirādayo 'pi mārgacihnāni vā śamīkāraskarādivadbhogabhūmayo vā sumeruśailalāvṛttādivadubhayathāpyacetanatayā na nayanaṃ pratyeṣāmasti svātantryam /