Occurrences of kāraṇa in "Bhāmati"

Click [+] to expand the context.
78na hyāgamajñānaṃ sāṃvyavahārikaṃ pratyakṣasya prāmāṇyamupahanti yena kāraṇābhāvānna bhavet api tu tāttvikam /[+]
129pūrvakālatvasūcitamadhyāsasya vyavahārakāraṇatvaṃ sphuṭayati mithyājñānanimittaḥ vyavahāraḥ iti /[+]
145vyavahārānāditayā tatkāraṇasyādhyāsasya anāditoktā tataśca pūrvapūrvamithyājñānopadarśitasya buddhīndriyaśarīrādeḥ uttarottarādhyāsopayoga ityanāditvāt bījāṅkuravanna parasparāśrayatvamityarthaḥ /[+]
230aparitoṣakāraṇaṃ cāhuḥ vijñānakāratā rajatāderanubhavādvā vyavasthāpyeta anumānādvā /[+]
245nāpi kāraṇatvena indriyādīnāmapi kāraṇatvāt /[+]
290dṛṣṭaṃ ca duṣṭānāṃ kāraṇānāmautsargikakāryapratibandhena kāryāntaropajananasāmarthyam yathā dāvāgnidagdhānāṃ vetrabījānāṃ kadalīkāṇḍajanakatvam bhasmakaduṣṭasya caudaryasya tejaso bahvannapacanamiti /[+]
345pratyagātmā tu aparādhīnaprakāśatayā na svajñāne kāraṇānyapekṣate yena tadāśrayairdeṣairduṣyet /[+]
492tatra 'aham' iti dharmitādātmyādhyāsamātram 'mama' ityanutpāditadharmādhyāsaṃ nānarthaheturiti dharmādhyāsameva mamakāraṃ sākṣādaśeṣānarthasaṃsārakāraṇamudāharaṇaprapañcānāha tadyathā putrabhāryādiṣu iti /[+]
502tadanena antaḥkaraṇādyavacchinnaḥ pratyagātmā idamanidaṃrūpaścetanaḥ kartā bhoktā kāryakāraṇāvidyādvayādhāro 'haṅkārāspadaṃ saṃsārī sarvānarthasaṃbhārabhājanaṃ jīvātmā itaretarādhyāsopādānaḥ tadupādānaścādhyāsa ityanāditvāt bījāṅkuravannetaretarāśrayatvamityuktaṃ bhavati /[+]
537jijñāsā tu saṃśayasya kāryamiti svakāraṇaṃ saṃśayaṃ sūcayati /[+]
609yajñadānatapo 'nāśakatanūkṛtāntarmalāstu viśuddhasattvāḥ śraddadhānāyogyatāvagamapuraḥsaraṃ tādātmyamavagamiṣyantīti cet tatkimidānīṃ pramāṇakāraṇaṃ yogyatāvadhāraṇamapramāṇātkarmaṇo vaktumadhyavasito 'si pratyakṣādyatiriktaṃ vā karmāpi pramāṇam /[+]
730'ārurukṣormuneryogaṃ karma kāraṇamucyate /[+]
731yogārūḍhasya tasyaiva śamaḥ kāraṇamucyate' //[+]
827tasya ca nityaśuddhabuddhamuktasvabhāvabrahmajñānaṃ mokṣasya kāraṇamityupaśrutya tajjijñāsā bhavati dharmajijñāsāyāḥ prāgūrdhvaṃ ca tasmātteṣāmevānantaryaṃ na dharmajijñāsāyā ityāha teṣu hi iti /[+]
845ayamabhisaṃdhiḥ satyaṃ mṛgabhikṣukādayaḥ śakyāḥ parihartuṃ pācakakṛṣīvalādibhiḥ duḥkhaṃ tvanekavidhānekakāraṇasaṃpātajamaśakyaparihāram antataḥ sādhanāpāratantryakṣayitalakṣaṇayorduḥkhayoḥ samastakṛtakasukhāvinābhāvaniyamāt /[+]
935tadanena jagatkāraṇatvamasya darśitam śaktijñānabhāvābhāvānuvidhānātkāraṇatvabhāvābhāvayoḥ /[+]
1002janmanaścetyādiḥ kāraṇanirdeśaḥ ityantaḥ saṃdarbho nigadavyākhyātaḥ /[+]
1004pradhānakālagrahalokapālakriyāyadṛcchāsvabhāvābhāveṣūpaplavamāneṣu satsu sarvajñaṃ sarvaśaktisvabhāvaṃ brahma jagajjanmādikāraṇamiti kutaḥ saṃbhāvanetyata āha asya jagata iti /[+]
1041tathā sati hi tatpratipādake 'yato vā imāni bhūtāni' iti vedavākye buddhisthīkṛte jaganmūlakāraṇaṃ brahma lakṣitaṃ bhavati /[+]
1042anyathā tu jāyate asti vardhate ityādīnāṃ grahaṇe tatpratipādakaṃ nairuktavākyaṃ buddhau bhavet tacca na mūlakāraṇapratipādanaparam mahāsargādūrdhvaṃ sthitikāle 'pi tadvākyoditānāṃ janmādīnāṃ bhāvavikārāṇāmupapatteḥ iti śaṅkānirākaraṇārthaṃ vedoktotpattisthitibhaṅgagrahaṇamityāha yāska[+]
1044nanvevamapi utpattimātraṃ sūcyatām tannāntarīyakatayā tu sthitibhaṅgaṃ gamyata ityata āha yotpattirbrahmaṇaḥ kāraṇād iti /[+]
1045tribhirasyopādānatvaṃ sūcyate utpattimātraṃ tu nimittakāraṇasādhāraṇamiti nopādānatvaṃ sūcayet tadidamuktam tatraiveti /[+]
1046pūrvoktānāṃ kāryakāraṇaviśeṣaṇānāṃ prayojanamāha na yathokta iti /[+]
1123jagatkāraṇatvapradarśanena sarvajñaṃ brahmetyupakṣiptam tadeva draḍhayannāha[+]
1125sūtrāntaramavatārayituṃ purvasūtrasaṃgatimāha jagatkāraṇatvapradarśaneneti /[+]
1203atrārucikāraṇamuktvā pakṣāntaramupasaṃkramate atheti /[+]
1215'yato vā imāni bhūtāni' iti tu vākyaṃ pūrvamudāhṛtaṃ jagadutpattisthitināśakāraṇamiti ceha smāritamiti na paṭhitam /[+]
1357bhinnābhinnaṃ taditi cet tathā hitadeva kāraṇātmanābhinnam bhinnaṃ ca kāryātmanā kaṭakādaya ivābhinnā hāṭakātmanā bhinnāśca kaṭakādyātmanā /[+]
1361'kuṇḍalamidaṃ suvarṇam' iti sāmānādhikaraṇyapratyaye vyaktaṃ bhedābhedau cakāstaḥ tathā hiātyantike 'bhede 'nyatarasya dviravabhāsaprasaṅgaḥ bhede cātyantike na sāmānādhikaraṇyaṃ gavāśvavat ādhārādheyabhāve ekāśrayatve vā na sāmānādhikaraṇyam na hi bhavati kuṇḍaṃ badaramiti nāpyekāsanasthayoścaitramaitrayoścaitro maitra iti so 'yamabādhito 'saṃdigdhaḥ sarvajanīnaḥ sāmānādhikaraṇyapratyaya eva kāryakāraṇayorbhedābhedau vyavasthāpayati tathā ca kāryāṇāṃ kāraṇātmatvāt kāraṇasya ca sadrūpasya sarvatrānugamāt sadrūpeṇābhedaḥ kāryasya jagataḥ bhedaḥ kāryarūpeṇa goghaṭādineti yathāhuḥkāryarūpeṇa nānātvamabhedaḥ kāraṇātmanā /[+]
1364atrocyatekaḥ punarayaṃ bhedo nāma yaḥ sahābhedenaikatra bhavet parasparābhāva iti cet kimayaṃ kāryakāraṇayoḥ kaṭakahāṭakayorasti na vā na cet ekatvamevāsti na ca bhedaḥ /[+]
1376nanvabhedo 'pyastīti kiṃ na jñātāḥ pratyuta jñānameva teṣāṃ yuktam kāraṇābhāve hi kāryabhāva autsargikaḥ sa ca kāraṇasattayā apodyate /[+]
1377asti cābhede kāraṇasatteti kanake jñāte jñātā eva kuṇḍalādaya iti tajjijñāsājñānāni cānarthakāni syuḥ /[+]
1408pāṭhāpekṣayā kāraṇamuttaram kāryaṃ ca pūrvam kāraṇāpāye kāryāpāyaḥ kaphāpāye iva kaphodbhavasya jvarasyāpāyaḥ /[+]
1600puruṣastu paramārthasan nāsau kāraṇasahasreṇāpyasan śakyaḥ kartum /[+]
1606na hi kāraṇāni sahasramapyanyadanyathayitumīśata ityuktam /[+]
1609api cātmanaḥ paramārthasato dharmo 'pi paramārthasanniti na tasyātmavadanyathātvaṃ kāraṇaiḥ śakyaṃ kartum /[+]
1701nanu bodhayatu svasaṃbandhino 'bhāvaṃ nañ pravṛttyunmukhānāṃ tu manovāgdehānāṃ kuto 'kasmānnivṛttirityata āha abhāvabuddhiścaudāsīnyaparipālana kāraṇam /[+]
1706na jātu mama śabdatadvyāpārapuruṣāśayatraikālyānavicchannabhāvanāpūrvapratyayapūrvāvicchādveṣāvabhūtām api tu bhūyo bhūyaḥ svagatamālocayata uktakāraṇapūrvāveva pratyavabhāsete /[+]
1707tasmādvṛddhasya svatantrapravṛttinivṛttī icchādveṣabhedau ca kartavyataikārthasamaveteṣṭāniṣṭasādhanabhāvāvagamapūrvāvityānupūrvyā siddhaḥ kāryakāraṇābhāva itīṣṭāniṣṭasādhanatāvagamātprayojyavṛddhapravṛttinivṛttī iti siddham /[+]
1716abhāvabuddhiścedaudāsīnyasthāpanākāraṇam yāvadaudāsīnyamanuvarteta na cānuvartate na hyudāsīno 'pi viṣayāntaravyāsaktacittastadabhāvabuddhimān na cāvasthāpakakāraṇābhāve kāryāvasthānaṃ dṛṣṭam na hi stambhāvapāte prāsādo 'vatiṣṭhate /[+]
1720etaduktaṃ bhavati yathā prāsādāvasthānakāraṇaṃ stambho naivamaudāsīnyāvasthānakāraṇamabhāvabuddhiḥ api tvāgantukādvināśahetostrāṇenāvasthānakāraṇam yathā kamaṭhapṛṣṭhaniṣṭhuraḥ kavacaḥ śāstraprahāratrāṇena rājanyajīvāvasthānahetuḥ /[+]
1729satyaṃ na brahmajñānamātraṃ sāṃsārikadharmanivṛttikāraṇam api tu sākṣātkāraparyantam /[+]
1741na mithyājñānanimittaṃ saśarīratvam api tu dharmādharmanimittam tacca svakāraṇadharmādharmanivṛttimantareṇa na nivartate tannivṛttau ca prāyaṇameveti na jīvato 'śarīratvamiti śaṅkate tatkṛta iti /[+]
1782advaite hi viṣayaviṣayibhāvo nāsti na ca kartṛtvam kāryābhāvāt na ca kāraṇatvam ata eva /[+]
1797etaduktaṃ bhavati eṣa hi vibhāgo 'dvaitasākṣātkārakāraṇam tato niyamena prāgbhāvāt tena tadabhāve kāryaṃ notpadyata iti /[+]
1805tasya ca samastapramāṇakāraṇatvaṃ bhāvikalokayātrāvāhitvaṃ cābhyupeyam /[+]
1818' brahmajijñāsāṃ pratijñāya 'janmādyasya yataḥ' ityādinā 'tattu samanvayāt' ityantena sūtrasaṃdarbheṇa sarvaśaktau jagadutpattisthitivināśakāraṇe prāmāṇyaṃ vedāntānāmupapāditam /[+]
1821tadtra saṃdihyate tajjagadupādānakāraṇaṃ kiṃ cetanamutācetanamiti /[+]
1823tatra ca pradhānamacetanaṃ jagadupādānakāraṇamanumānasiddhamanuvadantyupaniṣada iti sāṃkhyāḥ /[+]
1824jīvāṇuvyatiriktacetaneśvaranimittādhiṣṭhitāścaturvidhāḥ paramāṇavo jagadupādānakāraṇamanumitamanuvadantīti kāṇādāḥ /[+]
1852vṛttīnāmanyāsāṃ pramāṇādīnāmabhāvastasya pratyayakāraṇaṃ tamastadālambamā nidrā jīvasya vṛttirityarthaḥ /[+]
1857akṣarārthastu pradhānakāraṇapakṣe 'pīti pradhānasyāpīti /[+]
1872na kevalasyākāryakāraṇasyetyetatsihāvalokena prapañcayati prāgutpatteriti /[+]
1876nāmarūpaprapañcalakṣaṇakāryadarśanādetatkāraṇamātravaditi sāmānyakalpamāyāmiti pramāṇaṃ na tu tadacetanaṃ cetanamiti vā viśeṣakalpanāyāmastyanumānamityupariṣṭātpravedayiṣyate /[+]
1877tasmānnāmarūpaprapañcakāraṇabhedapramāyāmāmnāya eva bhagavānupāsanīyaḥ /[+]
1878tadevamāmnāyaikasamadhigamanīye jagatkāraṇaṃ 'paurvāparyaparāmarśādyadāmnāyo 'ñjasā vadet /[+]
1880teṣu teṣu khalvāmnāyapradeśeṣu tadaikṣata ityevañjātīyakairvākyairīkṣituḥ kāraṇajjagajjanmākhyāyata iti /[+]
1931kāraṇātkāryāṇāṃ bhedābhāvāt kāraṇajñānena samastakāryaparijñānasya mṛdādinidarśanenāgamena prasādhitvāt bhede ca tadanupapatteḥ /[+]
1936bahu syām' iti cācetanaṃ kāraṇamātmana eva bahubhāvamāha /[+]
1937tenāpi kāraṇaccetanābhinnaṃ kāryamabhyupagamyate /[+]
1980vastuto nityasya kāraṇānapekṣāṃ svarūpeṇoktvā vyatirekamukhenāpyāha api cāvidyādimata ityādi /[+]
1982na jñānapratibandhakāraṇarahitasyeti /[+]
1983saṃsāriṇāṃ vastuto nityajñānatve 'pyavidyāyāḥ pratibandhakāraṇāni santi natu īśvarasyāvidyārahitasya jñānapratibandhakāraṇasaṃbhava iti bhāvaḥ /[+]
2004api ca jagatkāraṇaṃ prakṛtya svapitītyasya niruktaṃ karvitī śrutiścetanameva jagatkāraṇaṃ brūte /[+]
2012yathā hi tārkikāṇāṃ samayabhedeṣu parasparāhatārthatā naivaṃ vedānteṣu parasparaparāhṛtiḥ api tu teṣu sarvatra jagatkāraṇacetanyāvagatiḥ samāneti /[+]
2017'tadaikṣata ityatra īkṣaṇamātraṃ jagatkāraṇasya śrutaṃ na tu sarvaviṣayam /[+]
2018jagatkāraṇasaṃbandhitayā tu tadarthātsarvaviṣayamavagataṃ śvetāśvatarāṇāṃ tūpaniṣadi sarvajña īśvaro jagatkāraṇamiti sākṣāduktamiti viśeṣaḥ // //[+]
2020brahma jijñāsitavyamiti hi pratijñātaṃ tacca śāstraikasamadhigamyaṃ śastraṃ ca sarvajñe sarvaśaktau jagadutpattisthitipralayakāraṇaṃ brahmaṇyeva pramāṇaṃ na pradhānādāviti nyāyato vyutpāditam /[+]
2143vikārasyānandamayasya brahma pucchamavayavaścetkathaṃ sarvasyāsya vikārajātasya sānandamayasya brahma pucchaṃ kāraṇamucyeta idaṃ sarvamasṛjata /[+]
2145nahyānandamayavikārāvayavo brahma vikāraḥ san sarvasya kāraṇamupapadyate /[+]
2153piraṇyaśmaśruḥ ityādirūpaśravaṇāt ya eṣo 'ntarāditye ya eṣo 'ntarakṣiṇī iti cādhārabhehaśravaṇāt ye cāmuṣmātparāñco lokāsteṣāṃ ceṣṭe devakāmānāṃ ca ityaiśvaryādāśruteśca saṃsāryeva kāryakāraṇasaṃghātātmako rūpādisaṃpanna ihopāsyaḥ natu paramātmā aśabdamasparśam ityādiśrutibhiḥ apāstasamastarūpāśca sve mahimni ityādiśrutibhirapākṛtādhāraśca eṣa sarveśvaraḥ ityādiśrutibhiradhigatanirmaryādaiśvaryaśca śakya upāsyatveneha pratipattum /[+]
2155rūpādimattvānyānupapattyā ca kāryakāraṇātmake jīve upāsyatvena vivakṣite yattāvadṛgādyātmakatayāsya sarvātmakatvaṃ śrūyate tatkathañcidādityapuruṣasyaiva stuturiti ādityapuruṣa evopāsyo na paramātmatyevaṃ prāptam /[+]
2157anityaṃ hi kāryaṃ kāraṇādhāramiti nānādhāraṃ nityamapyasarvagataṃ ca yattasmādadharabhāvenāsthitaṃ tadeva tasyottarasyādhāra iti nānādhāraṃ tasmādubhayamuktam /[+]
2168apica sārvātmyaṃ jagatkāraṇasya brahmaṇa evopapadyate kāraṇādabhedātkāryajātasya brahmaṇaśca jagatkāraṇatvāt /[+]
2169ādityaśarīrābhimāninastu jīvātmano na jagatkāraṇatvam /[+]
2216na khalvapāmākāśa eva kāraṇamapi tu tejo 'pi /[+]
2217evamannasyāpi nākāśameva kāraṇamapi tu pāvakapāthasī api /[+]
2218mūlakāraṇavivakṣāyāṃ tu brahmaṇyevāvadhāraṇaṃ samañjasam /[+]
2243' brahmaṇo vāsarvabhūtakāraṇatvaṃ ākāśasya vā vāṭvādibhūtakāraṇatvaṃ prati nāgamādṛte mānāntaraṃ prabhavati /[+]
2246api cātrodgīthapratihārayoḥ sāmabhaktyorbrahmaṇo 'nye ādityaścānnaṃ ca devate abhihite kāryakāraṇasaṃghātarūpe tatsāhacaryātprāṇo 'pi kāryakāraṇasaṃghātarūpa eva devatā bhavitumarhati /[+]
2291etadupodbalāya ca nirastamapi maryādādhārabahutvamupanyastaṃ iha tannirāsakāraṇābhāvāt /[+]
2364kintu yadetadbrahma sarvātmakaṃ sarvakāraṇaṃ satsvarūpeṇāśakyopadeśamiti tadvikāragāyatrīdvāreṇopalakṣyate /[+]
2424tadeva brahma tvaṃ viddhi' iti vāgvadanasya brahma kāraṇamityāhaśarīradhāraṇamapi yadyapi mukhyaprāṇasyaiva tathāpi prāṇavyāpārasya paramātmāyattatvātparamātmana eva /[+]
2485na caite sākṣātpūrvamupapāditā iti kathaṃ hetubhāvena na śakyā upadeṣṭumityata uktam samastajagatkāraṇasyeti /[+]
2486yadyapyete na pūrvaṃ kaṇṭhata uktāstathāpi brahmaṇo jagajjanmādikāraṇatvopapadānenādhikaraṇasiddhāntanyāyenopakṣiptā ityupapannasteṣāmuttaratra hetubhāvenopanyāsa ityarthaḥ /[+]
2506manomayatvādi ca kāryakāraṇasaṃghātātmano jīvātmana eva nirūḍhamiti jīvātmanopāsyenoparaktopāsanā na paścāt brahmaṇā saṃbaddhumarhati utpattiśiṣṭaguṇāvarodhāt /[+]
2525na caiṣa jīva eva samavetātho na brahmaṇīti tasya 'aprāṇo hyamanāḥ' ityādibhistadvirahapratipādanāditi yuktam tasyāpi sarvavikārakāraṇatayā vikārāṇāṃ ca svakāraṇādabhedātteṣāṃ ca manomatayā brahmaṇastatkāraṇasya manomayatvopapatteḥ /[+]
2589brahmakṣatrādi cāsya kāryakāraṇasaṃghāto bhogāyatanatayā vā sākṣādvā /[+]
2601tatra yadi jīvasya bhogāyatanatayā tatsādhanatayā ca kāryakāraṇasaṃghātaḥ sthitaḥ na tarhyedanaḥ /[+]
2605naca jīvasya kāryakāraṇasaṃghāto brahmakṣatrādirūpo bhakṣyaḥ kasyacitkrūrasattvasya vyāghrādeḥ kaścidbhavet na tu sarvathā sarvajīvasya /[+]
2840agotraṃ kāraṇarahitam /[+]
2873atha yoniśabdo nimittakāraṇaparastathāpi brahmaiva nimittaṃ na tu jīvātmeti vinigamanāyāṃ na heturastīti saṃśayena pūrvaḥ pakṣaḥ /[+]
2923siddhe ca prakaraṇināsaṃbandhe jāyamānamadhyapātitvaṃ jāyamānagrahaṇe kāraṇamupanyastaṃ bhāṣyakṛtā /[+]
2986atrāvayavasaṃpattyā puruṣavidhatvaṃ kāryakāraṇasamudāyarūpapuruṣāvayavamūrdhādicubukāntaḥpratiṣṭhānācca puruṣe 'ntaḥpratiṣṭhitatvaṃ samudāyamadhyapatitvāttadavayavānāṃ samudadāyinām /[+]
3126kartavyākartavyavivekaḥ saṃkalpaḥ tasya kāraṇaṃ pūrvāparaviṣayanimittaprayojananirūpaṇaṃ cittam /[+]
3261evaṃ prāpta ucyate'īkṣaṇadhyānayorekaḥ kāryakāraṇabhūtayoḥ /[+]
3267tathā cāsya tattvaviṣayatvāttatkāraṇasya dhyānasyāpi tattatvaviṣayatvam /[+]
3299tadiha śarīraṃ brahmavikāro 'pi na brahmaṇā vyapadeṣṭavyam brahmaṇaḥ sarvavikārakāraṇatvenātisādhāraṇyāt /[+]
3300jīvabhedadharmādharmopārjitaṃ tadityasādhāraṇakāraṇatvājjīvena vyapadiśyata iti yuktam /[+]
3437devendrastvaprāptanijasadano 'dhvanyeva kiñcidvaralakalmaṣatayā chāyātmani śarīrahuṇadoṣānuvidhāyini taṃ taṃ doṣaṃ paribhāvayan nāhamatra chāyātmadarśane bhogyaṃ paśyāmīti prajāpatisamīpaṃ samitpāṇiḥ punarevevāya āgataśca prajāpatināgamanakāraṇaṃ pṛṣṭaḥ pathi paribāvitaṃ jagad /[+]
3653naca karmānadhikāre brahmavidyānadhikāro bhavatītyāha yadapi karmasvanadhikārakāraṇamuktamiti /[+]
3689ete hi prāṇināṃ karmaphalāśrayeṇa kāryakāraṇasaṃghātarūpeṇa pariṇamanto jagadidaṃ sarvaṃ vāsayanti tasmādvasavaḥ /[+]
3723etaduktaṃ bhavatiyadyapi na śabda upādānakāmaṃ vasvādīnāṃ brahmopādānatvāt tathāpi nimittakāraṇamuktena krameṇa /[+]
3893yadyapi mahāpralayasamaye nāntaḥkaraṇādayaḥ samudācaradvṛttayaḥ santi tathāpi svakāraṇe 'nirvācyāyāmavidyāyāṃ līnāḥ sūkṣmeṇa śaktirūpeṇa karmavikṣepakāvidyāvāsanābhiḥ mahāvatiṣṭhanta eva /[+]
3905nanu nāparyāyeṇa sarveṣāṃ suṣuptāvasthā keṣāñcittadā prabodhāt tebhyasya suptotthitānāṃ grahaṇasaṃbhavāt prāyaṇakālaviprakarṣayośca vāsanocchedakāraṇayorabhāvena satyāṃ vāsanāyāṃ smaraṇopapatteḥ śabdārthasaṃbandhavedavyahārānucchedo yujyate /[+]
4219itaśca na jātiśūdro jānaśrutiḥ yatkāraṇaṃ prakaraṇanirūpeṇa kriyamāṇe kṣatriyatvamasya jānaśruteravagamyate caijñarathena liṅgāditi vyācakṣāṇaḥ prakaraṇaṃ nirūpayati uttaratra hi saṃvargavidyāvākyaśeṣe /[+]
4394gatisāmānyaṃ ca vedāntavākyānāṃ brahmakaraṇavādaṃ prati vidyate na pradhānakāraṇavādaṃ pratīti prapañcitamadhastatena sūtrasaṃdarbheṇa /[+]
4397nahyete pradhānakāraṇatvaṃ jagata āhuḥ apitu pradhānasadbhāvamātram /[+]
4400na pradhānasadbhāvamātraṃ pratipādayanti 'mahataḥ paramavyaktam' 'ajāmekām' ityādayaḥ kintu jagatkāraṇaṃ pradhānamiti /[+]
4402tathā ca kāraṇatvam /[+]
4403'ajāmekām' ityādīnāṃ tu kāraṇatvābhidhānamatisphuṭam /[+]
4412kāraṇakāryavibhāgādavibhāgādvaiśvarūpyasya //[+]
4413kāraṇamastyavyaktam' iti /[+]
4462avyaktātkāraṇāt vikāraṇāmananyatvenāvyaktaśabdārhatve pramāṇamāha tathāca śrutiriti /[+]
4464nanvevaṃ sati pradhānamevābyupetaṃ bhavati sukhaduḥkhamohātmakaṃ hi jagadevaṃbhūtādeva kāraṇādbhavitumarhati kāraṇātmakatvātkāryasya /[+]
4563tatra kiṃ svatantraṃ pradhānamanena mantravarṇenānūdyatāmuta pārameśvarī māyāśaktistejo 'bannavyākriyākāraṇamucyatām kiṃ tāvatprāptaṃ pradhānameveti /[+]
4570pareṇāpi nāvyākṛtasya svarūpeṇa lohitatvādiyoga āstheyaḥ kintu tatkāryasya tejo 'bannasya rohitvādikāraṇa upacaraṇīyam /[+]
4571kāryasārūpeṇa vā kāraṇe kalpanīyaṃ tadasmākamapi tulyam /[+]
4610kiṃ kāraṇaṃ brahmetyupakramyeti /[+]
4611brahmasvarūpaṃ tāvajjagatkāraṇaṃ na bhavati viśuddhatvāttasya /[+]
4730kāraṇatvena cākāśādiṣu yathāvyapadiṣṭokteḥ /[+]
4736tathāca na jagatkāraṇatvaṃ brahmaṇo lakṣaṇaṃ naca tatra gatisāmānyaṃ naca tatsiddhaye pradhānasyāśabdatvapratipādanaṃ tasmādvākyānāṃ virodhāvirodhābyāmuktārthākṣepasamādhānābhyāṃ samanvayaḥ evopapādyata iti samanvayalakṣaṇe saṃgatamidamadhikaraṇam /[+]
4737'vākyānāṃ kāraṇe kārye parasparavirodhataḥ /[+]
4739' 'sadeva somyedamagra āsīt' ityādīnāṃ kāraṇaviṣayāṇāṃ 'asadvā idamatra āsīt' ityādibhirvākyaiḥ kāraṇaviṣayairvirodhaḥ /[+]
4743sṛṣṭyā ca kāryeṇa tatkāraṇatayā brahma lakṣitam /[+]
4744sṛṣṭivipratipattau tatkāraṇatāyāṃ brahmalakṣaṇe vipratipattau satyāṃ bhavati tallakṣye brahmaṇyapi vipratipatti /[+]
4779yacca kāraṇe vigānam'asadvā idamatra asīt' iti tadapi 'tadapyeṣa śloko bhavati' iti pūrvaprakṛtaṃ sadbrahmaṇākṛṣya 'asadevedamatra āsīt' ityucyamānaṃ tvasato 'bhidhāne 'saṃbaddhaṃ syāt /[+]
4782'taddhaika āhurasadevedamatra āsīt' iti tu nirākāryatayopanyastamiti na kāraṇe vivāda iti sūtre caśabdastvarthaḥ /[+]
4786yathaikasyāṃ śrutau vyapadiṣṭaḥ parameśvaraḥ sarvasya kartā tathaiva śrutyantareṣūkteḥ kena rūpeṇa kāraṇatvena aparaḥ kalpo yathā vyapadiṣṭaḥ krama ākāśādiṣu 'ātmana ākāśaḥ saṃbhūta ākāśādvāyurvāyoragniragnerāpo 'dbhyaḥ pṛthivī' iti tasyaiva kramasyānapabādhanena 'tattejo 'sṛjata' ityādikāyā api sṛṣṭerukterna sṛṣṭāvapi vigānam // //[+]
4788nanvekatrātmana ākāśakāraṇatvenoktiranyatra ca tejaḥ kāraṇatvena tatkathamavigānamiti /[+]
4789ata āha kāraṇatveti /[+]
4791sarvatrākāśānalānilādau sākṣātkāraṇatvenātmanaḥ /[+]
4813yadi tu dṛptabālākimabrahmaṇi brahmābhidhāyinamapodyājātaśatrorvacanaṃ brahmaviṣayamevānyathā tu taduktādviśeṣaṃ vivakṣorabrahmābhidhānamasaṃbaddhaṃ syāditi manyate tathāpi naitadbrahmābhidhānaṃ bhavitumarhati apitu jīvābhidhānameva yatkāraṇaṃ veditavyatayopanyastasya puruṣāṇāṃ karturvedanāyopetaṃ bālakiṃ prati bubodhayiṣurajātaśatruḥ suptaṃ puruṣamāmantryāmāntraṇaśabdāśravaṇāt prāṇādīnāmabhoktṛtvamasvāmitvaṃ pratibodha yaṣṭighātotthānāt prāṇādivyatiriktaṃ jīvaṃ bhoktāraṃ svāminaṃ pratibodhayati /[+]
4940etebhyaḥ kāryakāraṇabhāvena vyavasthaitebhyo bhūtebhyaḥ samutthāya sāmyenotthāya /[+]
4941kāryakāraṇasaṃghātasya hyavacchedādduḥ khitvaśokitvādayastadavacchinne cidātmani tadviparīte 'pi pratīyante yathodakapratibimbite candramasi toyagatāḥ kampādayaḥ /[+]
4943yadā tvāgamācāryopadeśapūrvakamanananididhyāsanaprakarṣaparyantajo 'sya brahmasvarūpasākṣātkāra upāvartate tadā nirmṛṣṭanikhilavāsanāvidyāmalasya kāryakāraṇasaṃghātabhūtasya vināśe tānyeva bhūtāni naśyantyani tadupādhiścidātmanaḥ khilyabhāvo vinaśyati /[+]
4944tato na pretya kāryakāraṇabhūtanivṛttau rūpagandhādisaṃjñāstīti /[+]
4986ātyantike satyabhede kāryakāraṇabhāvābhāvādanātyantiko 'bheda āstheyaḥ tathāca kathañcidbhedo 'pīti tamāsthāya kāryakāraṇabhāva iti matatrayamuktvā kāśakṛtsnīyamataṃ sādhutvena nirdhārayati tatra teṣu madhye /[+]
4988ātyantike hi jīvaparamātmanorabhede tāttvike 'nādyavidyopādhikalpito bhedastattvamasīti jīvātmano brahmabhāvatattvopadeśaśravaṇamanananididhyāsanaprakarṣaparyantajanmanā sākṣātkāraṇe vidyayā śakyaḥ samūlakāṣaṃ kaṣituṃ rajjvāmahivibhrama iva rajjutattvasākṣātkāreṇa rājaputrasyeva va mlecchakule vardhamānasyātmani samāropito mlecchabhāvo rājaputro 'sīti āptopadeśena /[+]
5063astu vānupapattireva kāryakāraṇayormāyātmakatvāt /[+]
5073etaduktaṃ bhavatisatyaṃ jagatkāraṇe brahmaṇi vedāntānāmuktaḥ samanvayaḥ /[+]
5074tatra kāraṇabhāvasyobhayathā darśanājjagatkāraṇatvaṃ brahmaṇaḥ kiṃ nimittatvenaiva utopādānatvenāpi /[+]
5075tatra yadi prathamaḥ pakṣastata upādānakāraṇānusāraṇe sāṃkhyasmṛtisiddhaṃ pradhānamabhyupeyam /[+]
5081nimittakāraṇeṣveva nopādāneṣu karhicit //[+]
5082' tadidamāha tatra nimittakāraṇameva tāvaditi /[+]
5083āgamasya kāraṇamātre paryavasānādanumānasya tadviśeṣaniyamamāgamo na pratikṣipatyapi tvanumanyata evetyāha pāriśeṣyādbrahmaṇo 'nyaditi /[+]
5088na kevalaṃ brahma nimittakāraṇaṃ kutaḥ pratijñādṛṣṭāntayoranuparodhāt /[+]
5089nimittakāraṇatvamātre tu tāvuparudhyeyātām /[+]
5095pratijñādṛṣṭantavākyayostvadvaitaparatvādupādānakāraṇātmakatvāccopādeyasya kāryajātasyopādānajñānena tajjñānopapatteḥ /[+]
5096nimittakāraṇaṃ tu kāryādatyantabhinnamiti na tajjñāne kāryajñānaṃ bhavati /[+]
5097ato brahmopādānakāraṇaṃ jagataḥ /[+]
5098naca brahmaṇo 'nyannimittakāraṇaṃ jagata ityapi yuktam /[+]
5101jagannimittakāraṇasya brahmaṇo 'nyasya sarvamadhyapātinastajjñānenāvijñānāt /[+]
5102yata iti ca pañcamī na kāraṇamātre smaryate api tu prakṛtau 'janikartuḥ prakṛtiḥ' iti /[+]
5126etaduktaṃ bhavatiīśvaro jagato nimittakāraṇameva īkṣāpūrvajagatkartṛtvāt kumbhakartukulālavat /[+]
5129āgamāttatsiddhiriti cet hanta tarhi yādṛśamīśvaramāgamo gamayati tādṛśo 'bhyupagatavyaḥ sa ca nimittakāraṇaṃ copādānakāraṇaṃ ceśvaramavagamayati /[+]
5164ayamasyābhaisaṃdhiḥbrahma hi śāstrasya kāraṇamuktaṃ 'śāstrayonitvāt' iti tenaiṣa vedarāśirbrahmaprabhavaḥ sannājānasiddhānāvaraṇabhūtārthamātragocaratabuddhaipūrvako yathā tathā kapilādīnāmapi śrutismṛtiprathitājānasiddhabhāvānāṃ smṛtayo 'nāvaraṇasarvaviṣayatadbuddhiprabhavā iti na śrutibhyo 'mūṣāmasti kaścidviśeṣaḥ /[+]
5199evaṃ pūrvatarānusāreṇa pūrvasmin pūrvatāmanusāreṇa ca pūrvatara ityanādirayaṃ śāstreśvarayoḥ kāryakāraṇabhāvaḥ /[+]
5201śāstrārthajñānaṃ cāsya svayamāvirbhavadapi na śāstrakāraṇatāmupaiti dvayorapyaparyāyeṇāvirbhāvāt /[+]
5267avāntarasaṃgatimāha brahmāsya jagato nimittakāraṇaṃ prakṛtiścetyasya pakṣasyeti /[+]
5322prakṛtivikārabhāve hetuṃ sārūpyaṃ vikalpa dūṣayati vilakṣaṇatvena ca kāraṇeneti /[+]
5343api ca cetanakāraṇavādibhiḥ kāraṇasālakṣaṇye 'pi kāryasya kathañciccaitanyāvirbhāvānāvirbhāvābhyāṃ vijñānaṃ cāvijñānaṃ cābhavaditi jagatkāraṇe yojayituṃ śakyam /[+]
5344acetanapradhānakāraṇavādināṃ tu duryojametat /[+]
5345nahyacetanasya jagatkāraṇasya vijñānarūpatā saṃbhavinī /[+]
5346cetanasya jagatkāraṇasya suṣuptādyavyavasthāsviva sato 'pi caitanyasthānāvirbhāvatayā śakyameva kathañcidavijñānātmatvaṃ yojayitumityāha yo 'pi cetanakāraṇaśravaṇabaleneti /[+]
5347parasyaiva tvacetanapradhānakāraṇavādinaḥ sāṃkhyasya na yujyeta /[+]
5349vailakṣaṇye kāryakāraṇabhāvo nāstītyabhyupetyedamuktam /[+]
5353na kāraṇātkāryamabhinnam abhede kāryatvānupapatteḥ kāraṇavatsvātmani vṛttivirodhāt śuddhyaśudadhyādiviruddhadharmasaṃsargācca /[+]
5354atha cidātmanaḥ kāraṇasya jagataḥ kāryādbhedaḥ tathā cedaṃ jagatkāryaṃ sattve 'pi cidātmanaḥ kāraṇasya prāgutpatternāsti nāsti cedasadutpadyata iti satkāryavādavyākopa ityāha yadi cetanaṃ śuddhamiti /[+]
5360api tu kāraṇarūpeṇa śakyaṃ sattvena nirvaktumiti /[+]
5361evaṃ ca kāraṇasattaiva kāryasya sattā na tato 'nyeti kathaṃ tadutpatteḥ prāk sati kāraṇe bhavatyasat /[+]
5377nāvibhāgamātraṃ layo 'pi tu kāraṇe kāryasyāvibhāgaḥ /[+]
5379tava tu kāraṇe kāryasya laye kāryadharmarūṣaṇe na dṛṣṭāntalavo 'pyastītyarthaḥ /[+]
5380syādetat yadi kāryasyāvibhāgaḥ kāraṇe kathaṃ kāryadharmārūṣaṇaṃ kāraṇasyetyata āha ananyatve 'pīti /[+]
5382api ca sthityutpattipralayakāleṣu triṣvapi kāryasya kāraṇādabhedamabhidadhatī śrutiranatiśaṅkanīyā sarvaireva vedavādibhiḥ tatra sthityutpattyoryaḥ parihāraḥ sa pralaye 'pi samānaḥ kāryasyāvidyāsamāropitatvaṃ nāma tasmānnāpītimātramanuyojyamityāha atyalpaṃ cedamucyata iti /[+]
5391mithyājñānavibhāgaśaktipratiniyamena muktānāṃ punarutpattiprasaṅgaḥ pratyuktaḥ kāraṇābhāve kāryābhāvasya pratiniyamāt tattvajñānena ca saśaktino mithyājñānasya samūlaghātaṃ nihatatvāditi // //[+]
5394kāryakāraṇayorvailakṣaṇyaṃ tāvatsamānamevobhyoḥ pakṣayoḥ /[+]
5417na vayamanyatra tarkapramāṇayāmaḥ kintu jagatkāraṇasattve svābhāvikapratibandhavanna liṅgamasti /[+]
5422vedānapekṣeṇa tu tarkeṇa jagatkāraṇabhedamavasthāpayatāṃ tārkikāṇāmanyonyaṃ vipratipattestattvanirdhāraṇakāraṇābhāvācca na tatastattvavyavastheti na tataḥ samyagjñānam /[+]
5426na kāryaṃ kāraṇādabhinnamabhede kāraṇarūpavat kāryatvānupapatteḥ karotyarthānupapatteśca /[+]
5428na cāsya kāraṇātmatve kiñcidabhūtamasti yadarthamayaṃ puruṣo yateta /[+]
5430tasyā api kāraṇātmatvena sattvāt asattve vābhivyaṅgyasyāpi tadvatprasaṅgena kāraṇātmatvavyāghātāt /[+]
5438tasya kāryajātasya kāraṇātmanaḥ sadātanatvena sarvadā vyavadhānena kumbhasyātyantānupalabdhiprasaṅgāt /[+]
5439kādācitkatve vā kāryajātasya na kāraṇātmatvaṃ nityatvānityatvalakṣaṇaviruddhadharmasaṃsargasya bhedakatvāt /[+]
5441tasmāt kāraṇātkāryamekāntata eva bhinnam /[+]
5442naca bhede gavāśvavat kāryakāraṇabhāvānupapattiriti sāṃpratam abhede 'pi kāraṇarūpavattadanupapatteruktatvāt /[+]
5447tasmādyatredamalpatāramyaṃ viśrāmyati yato na kṣodīyaḥ saṃbhavati tajjagato mūlakāraṇaṃ paramāṇuḥ /[+]
5449asyārthaḥkāraṇāt kāryasya bhedaṃ 'tadananyatvamārambhaṇaśabdādibhyaḥ' ityatra niṣetsyāmaḥ /[+]
5459atigambhīrajagatkāraṇaviṣayatvaṃ tarkasya nāsti kevalagamagamyametadityuktam tatkathaṃ punastarkanimitta ākṣepa ityata āha yadyapi śrutiḥ pramāṇamiti /[+]
5474yadikāraṇāt paramārthabhūtādananyatvamākāśādeḥ prapañcasya kāryasya kutastarhi na vaiśeṣikādyuktadoprapañcāvatāra ityata āha vyatirekeṇābhāvaḥ kāryasyāvagamyata iti /[+]
5500atha yasya sadasattve dharmau te ca svakāraṇādhīnajanmatayā kadācideva bhavataḥ tattarhi vikārajātaṃ daṇḍāyamānaṃ sadātanamiti na vikāraḥ kasyacit /[+]
5516kalpanāmātranimittatve 'pi niṣedhasya bhāvanityatāpattistadavasthaiva tasmādbhinnamasti kāraṇādvikārajātaṃ na vastu sat /[+]
5518tadanena pramāṇena siddhamanṛtatvaṃ vikārajātasya kāraṇasya nirvācyatayā sattvaṃ 'mṛttiketyeva satyam' ityādinā prabandhena dṛṣṭāntatayānuvadati śrutiḥ /[+]
5528idaṃ tāvadatra vaktavyam mṛdātmanaikatvaṃ ghaṭaśarāvādyātmanā nānātvamiti vadataḥ kāryakāraṇayoḥ parasparaṃ kimabhedo 'bhimataḥ āho bhedaḥ uta bhedābhedāviti /[+]
5535nahi dharmiṇoḥ kāryakāraṇayoḥ saṃkare taddharmāvekatvanānātve na saṃkīryete iti saṃbhavati /[+]
5537so 'yaṃ niyamaḥ kāryakāraṇayoraikāntikaṃ bhedamupakalpayati anirvacanīyatāṃ vā kāryasya /[+]
5632mṛdādidṛṣṭāntena hi kathañcitpariṇāma unneyaḥ naca śakya unnetum 'mṛttiketyeva satyam' iti kāraṇamātrasatyatvāvadhāraṇena kāryasyānṛtatvapratipādanāt /[+]
5654kāraṇasya bhāvaḥ sattā copalambhaśca tasmin kāryasyopalabdherbhāvācca /[+]
5655etaduktaṃ bhavativiṣayapadaṃ viṣayaviṣayiparaṃ viṣayipadamapi viṣayiviṣayaparaṃ tena kāraṇopalambhabhāvayorupādeyopalambhabhāvāditi sūtrārthaḥ saṃpadyate /[+]
5657tatra yathoktahetorekadeśābhidhānenopakramate bhāṣyakāraḥ itaśca kāraṇādananyatvaṃ bhedābhāvaḥ kāryasya yatkāraṇaṃ yasmātkāraṇāt bhāva eva kāraṇasyeti /[+]
5673anayā ca diśā mūlakāraṇaṃ brahmaiva paramārthasat avāntarakāraṇāni ca tanvādayaḥ sarve 'nirvācyā evetyāha tathā ca tantuṣviti // //[+]
5682upapattyantaramāha yathā kāraṇaṃ brahmeti /[+]
5686sattvaṃ caikaṃ kāryakāraṇayoḥ /[+]
5701nanu na kāryasyātiśayo niyamaheturapi tu kāraṇasya śaktibhedaḥ sa cāsatyapi kārye kāraṇasya sattvātsannevetyata āha śaktiśceti /[+]
5702nānyā kāryakāraṇābhyāṃ nāpyasatī kāryātmaneti yojanā /[+]
5703apica kāryakāraṇayoriti /[+]
5710naca saṃyogasya kāryatvāt kāryasya ca samavāyikāraṇādhīnajanmatvāt asamavāye ca tadanupapatteḥ samavāyakalpanā saṃyoga iti vācyam /[+]
5715athaitatprasaṅgabhiyā saṃyogavatsamavāyo 'pi pratisaṃbandhimithunaṃ bhidyate cānityaścetyabhyupeyate tathā sati yathaikasmānnimittakāraṇādeva jāyata evaṃ saṃyogo 'pi nimittakāraṇādeva janiṣyata iti samānam /[+]
5731kāraṇābhāve hi kāryamanutpannaṃ kiṃnāma bhavet /[+]
5740śaṅkate atha svakāraṇasattāsaṃbandha evotpattiriti /[+]
5741etaduktaṃ bhavatinotpattirnāma kaścidvyāpāraḥ yenāsiddhasya kathamatra kartṛtvamityanuyujyeta kintu svakāraṇasamavāyaḥ svasattasvāyo vā sa cāsato 'pyaviruddha iti /[+]
5749prāk prasiddhamapi kāryaṃ kadācitkāraṇena yojayituṃ vyāpāror'thavānmavedityata āhatadananyatvācceti /[+]
5751uktametadyathā bhujaṅgatattvaṃ na rajjorbhidyate rajjureva hi tat kālpanikastu bhedaḥ evaṃ vastutaḥ kāryatattvaṃ na kāraṇādbhidyate kāraṇasvarūpameva hi tat anirvācyaṃ tu kāryarūpaṃ bhinnamivābhinnamiva cāvabhāsata iti /[+]
5757kāryasya kāraṇābhede saviṣayatvaṃ kārakavyāpārasya syānnānyathetyarthaḥ /[+]
5758mūlakāraṇaṃ brahma /[+]
5777tasmānna cetanakāraṇaṃ jagaditi pūrvaḥ pakṣaḥ // //[+]
5792kāraṇabhedo hi kāryabhedahetuḥ kṣīrabījādibhedādṛśyaṅkurāhikāryabhedadarśanāt /[+]
5793na cākramātkāraṇāt kāryakramo jujyato samarthasya kṣepāyogādadvitīyatayā ca kramavattatsahakārisamavadhānāpapatteḥ /[+]
5800uttarasmiṃstu kalpe yadi kulālādivadatyantavyatiriktasahakārikāraṇābhāvādanupādānatvaṃ sādhyate tataḥ kṣīrādibhirvyabhicāraḥ /[+]
5801te 'pi hi bāhyacetanādikāraṇānapekṣā eva kālaparivaśena svata eva pariṇāmāntaramāsādayanti /[+]
5802atrāntarakāraṇānapekṣatvaṃ hetuḥ kriyate tadasiddham anirvācyanāmarūpabījasahāyatvāt /[+]
5804ekasmādapi ca vicitraśakteḥ kāraṇādanekakāryotpādo dṛśyate /[+]
5849āpātamātreṇa sāmyamuktam paramārthatastu bhāvikaṃ pariṇāmaṃ vā karyakāraṇabhāvaṃ vecchatāmeṣa durvāro doṣo na punarasmākaṃ māyāvādināmityāha parihṛtastviti // //[+]
5887api ca na brahma jagatkāraṇamapi tattayā vivakṣantyāgamā api tu jagati brahmātmabhāvam /[+]
5892uttarastūcyateuccāvacamadhyamasukhaduḥkhabhedavatprāṇabhṛtprapañcaṃ ca sukhaduḥkhakāraṇaṃ sudhāviṣādi cānekavidhaṃ viracayataḥ prāṇabhṛdbhedopāttapāpapuṇyakarmāśayasahāyasyātrabhavataḥ parameśvarasya na caiṣamyanairghaṇye prasajyete /[+]
5901na ca 'eṣa hyeva sādhu karma kārayati yamebhyo lokebhya unninīṣate eṣa evāsādhu karma kārayati taṃ yamadho niniṣate' iti śruterīśvara eṣa dveṣapakṣapātābhyāṃ sādhvasādhunī karmaṇī kārayitvā svargaṃ narakaṃ vā lokaṃ nayati tasmādvaiṣamyadoṣaprasaṅgānneśvaraḥ kāraṇamiti vācyam /[+]
5904naca vaiṣamyamātramatra brūmo na tvīśvarakāraṇatvaṃ vyāsedhāma iti vaktavyam /[+]
5937sarvasya jagata upādānakāraṇaṃ nimittakāraṇaṃ cetyupapāditam mahāmāyamiti /[+]
5939tasmājjagatkāraṇaṃ brahmeti siddham // //[+]
5941iti dvitīyādhyāyasya sāṃkhyāyogakāraṇadādismṛtibhiḥ sāṃkhyādiprayuktatarkaiśca vedāntasamanvayavirodhaparihārākhyaḥ prathamaḥ pādaḥ[+]
5963tatra jagatkāraṇasya yeyaṃ sukhātmatā tatsattvaṃ yā duḥkhātmatā tadrajaḥ yā ca mehātmatā tattama iti traiguṇyakāraṇasiddhiḥ /[+]
5969tasmātsarvaṃ suḥkhaduḥkhamohānvitaṃ jagattatkāraṇaṃ gamyate /[+]
5973kāraṇakāryavibhāgādavibhāgādvaiśvarūpyasya' ityavyaktasiddhihetavo gṛhyante /[+]
5997tasmātsukhādirūpasamanvayo bhāvānāmasiddha iti nānena tadrūpaṃ kāraṇamavyaktamunnīyata iti /[+]
6008nahi kāryaṃ kāraṇavyāpi kintu kāraṇaṃ kāryavyāpīti parimitaṃ nabhastanmātrādyavyāpitvāt /[+]
6010nahi yathā taiḥ kāryajātamāviṣṭamevaṃ tāni parasparaṃ viśantimithaḥ kāryakāraṇabhāvābhāvāt /[+]
6014tathā kāryakāraṇavibhāgo 'pi samanvayavadviruddha ityāha kāryakāraṇabhāvastviti // //[+]
6033naca sadbhāvamātreṇa kāraṇatvasiddhiḥ /[+]
6034mā bhūdākāśa utpattimatāṃ ghaṭādīnāṃ nimittakāraṇamasti hi sarvatreti /[+]
6037tasmānna racanāyāḥ pravṛttervā cidātmakāraṇatvasiddhirjagata iti aupaniṣadaḥ pariharati tadabhidhīyate na brūma iti /[+]
6038na tāvat pratyakṣānumānāgamasiddhaḥ śārīro vā paramātmā vāsmābhiridānīṃ sādhanīyaḥ kevalamasya pravṛtti prati kāraṇatvaṃ vaktavyam /[+]
6053kāraṇabhūtayā layalakṣaṇayāvidyayā prāksargopacitena ca vikṣepasaṃskāreṇa yat pratyupasthāpitaṃ nāmarūpaṃ tadeva māyā tadāveśenāsya codyasyāsakṛtprayuktatvāt /[+]
6195pradhānakāraṇavāda iti /[+]
6196yathaiva pradhānakāraṇavādo brahmakāraṇavādavirodhyevaṃ paramāṇukāraṇavādo 'pyataḥ so 'pi nirākartavyaḥ /[+]
6197'etena śiṣṭāparigrahā api vyākhyātāḥ' ityasya prapañca ārabhyate tatra vaiśeṣikā brahmakāraṇatvaṃ dūṣayāṃbabhūvuḥ /[+]
6199kāraṇaguṇakrameṇa hi kārye guṇārambho dṛṣṭaḥyathā śuklaistantubhirārabdhaḥ paṭaḥ śuklaḥ na jātvasau kṛṣṇo bhavati /[+]
6203sūkṣmāt khalu sthūlasyotpattirdṛśyate yathā tantubhiḥ paṭasyaivamaṃśubhyastantūnāmevamapakarṣaparyantaṃ kāraṇadravyamatisūkṣmamanavayavamavatiṣṭhate tacca paramāṇu /[+]
6209tasmānna bahūnāṃ paramāṇūnāṃ dravyaṃ prati samavāyikāraṇatvam api tu dvāveva paramāṇū dyvaṇukamārabhete /[+]
6213kāraṇabahutvamahattvapracayaviśeṣebhyo hi mahattvasyotpattiḥ /[+]
6217tasmāttenāpi tatkaraṇadvyaṇukavadaṇunaiva bhavitavyaṃ tathā ca puruṣopabhogātiśayābhāvādadṛṣṭanimittatvācca viśvanirmāṇasya bhogārtatvāttatkāraṇena ca dvyaṇukena tanniṣpatteḥ kṛtaṃ dvyaṇukāśrayeṇa dvyaṇukāntareṇetyārambhavaiyarthyāt /[+]
6221tryaṇukādibhirārabdhaṃ tu kāryadravyaṃ kāraṇabahutvādvā kāraṇamahatvādvā kāraṇapracayabhedādvā mahadbhavatīti prakriyā /[+]
6222tadetayaiva prakriyayā kāraṇasamavāyino guṇāḥ kāryadravye samānajātīyameva gumāntaramārabhanta iti dūṣaṇamadūṣaṇīkriyatevyabhicārādityāha mahaddīrghavadvā hṛsvaparimaṇḍalābyām /[+]
6241codayati atha manyase virodhinā parimāṇāntareṇa svakāraṇadvāreṇātkrāntatvāditi /[+]
6243kāraṇagatā guṇā na kārye samānajātīyaṃ guṇāntaramārabhanta ityetāvataiveṣṭasiddhau na tadhetvanusāreṇa khedanīyaṃ mana ityarthaḥ /[+]
6245naca tatkāraṇamākrāmati /[+]
6246pārimāṇḍalyasyāpi samānajātīyasya kāraṇasyātkramaṇahetorbhāvena samānabalatayobhayakāryānutpādaprasaṅgādityāśayavānāha naca parimāṇāntarātkrāntatvamiti /[+]
6248naca kāraṇabahutvādīnāṃ saṃnidhānamasaṃnidhānaṃ ca pārimāṇḍalyasyetyāha naca parimāṇāntarārambhe iti /[+]
6257paramāṇūnāmādyasya karmaṇaḥ kāraṇābhyupagame 'nabhyupagame vā na karmātastadabhāvastasya dvyaṇukādikrameṇa sargasyābhāvaḥ /[+]
6259nimittakāraṇatāmātreṇa tvīśvarasyādhiṣṭhātṛtvamupariṣṭānnirākariṣyate /[+]
6262tadtatsūtraṃ tātparyato vyācaṣṭe idānīṃ paramāṇukāraṇavādamiti /[+]
6267tatra paramāṇukāraṇavāde iyamabhidhīyate sūtram /[+]
6312naca kāryatvātsamavāyyasamavāyikāraṇāpekṣitayā saṃyogaḥ samavāyīti yuktamca ajasaṃyogasyātathātvaprasaṅgāt /[+]
6316tathā ca yathaiṣa nimittakāraṇamātrādhīnotpāda evaṃ saṃyogo 'pi /[+]
6317atha samavāyo 'pi samavāyyasamavāyikāraṇe apekṣate tathāpi saivānavastheti /[+]
6328yat kila bhūtabhautikānāṃ mūlakāraṇaṃ tadrūpādimān paramāṇurnitya iti bhavadbhirabhyupeyate tasya cedrūpādimattvamabhyupeyeta paramāṇutvanityatvaviruddhe sthaulyānityatve prasajyeyātāṃ so 'yaṃ prasaṅga ekadharmābhyupagame dharmāntarasya /[+]
6329niyatā prāptirhi prasaṅgalakṣaṇaṃ tadanena prasaṅgena jagatkāraṇaprasiddhaye pravṛttaṃ sādhanaṃ rūpādimannityaparamāṇusiddheḥ pracyāvya brahmagocaratāṃ nīyate /[+]
6331paramāṇunityatvasādhanāni ca teṣāmupanyasya dūṣayati yacca nityatve kāraṇamiti /[+]
6342yadapi nityatve tṛtīyaṃ kāraṇamavidyeti /[+]
6343yadi satāṃ paramāṇūnāṃ paridṛśyamānasthūlakāryāṇāṃ pratyakṣeṇa kāraṇāgrahaṇamavidyā tayā nityatvam evaṃ sati dvyaṇukasyāpi nityatvam /[+]
6345tathāpyakāraṇavattvameva nityatānimittamāpadyeta yato 'dravyatvamavidyamānakāraṇabhūtadravyatvamucyate tathā ca punaruktamityāha tasya ceti /[+]
6347athāvidyāpadena dravyavināśakāraṇadvayāvidyamānatvamucyatedvividho hi dravyanāśaheturavayavavināśo 'vayavavyatiṣaṅgavināśaśca tadubhayaṃ paramāṇau nāsti tasmānnityaḥ paramāṇuḥ /[+]
6350yadi hi saṃyogasacivāni bahūni dravyāṇi dravyāntaramārabheranniti prakriyā sidhyet sidhyet dravyadvayameva tadvināśakāraṇamiti /[+]
6353kintu kāraṇameva viśeṣavadavasthāntaramāpadyamānaṃ kāryaṃ tacca sāmānyātmakam /[+]
6359na tu ghaṭādayo vā kapālādiṣu kapālādayo vā ghaṭādiṣu ca rucakādayo vā śakalādiṣu śakalādayo vā rucakādiṣu pratyabhijñāyante yatra kāryakāraṇabhāvo bhavet /[+]
6362evaṃ vyavasthite yathā suvarṇadravyaṃ kāṭhinyāvasthāmapahāya dravāvasthayā parigaṇitaṃ na ca tatrāvayavavibhāgaḥ sannapi dravatve kāraṇaṃ paramāṇūnāṃ bhavanmate tadabhāvena dravatvānupapatteḥ tasmādyathā evaṃ guṇādayo na dravyādyanadhīnanirūpaṇāḥ api tu yadā yadā nirūpyante tadā tadā tadākāratayaiva prathante na tu prathāyāmeṣāmasti svātantryaṃ tasmānnātiricyante dravyādapi tu dravyameva sāmānyarūpaṃ tathā tathā prathata ityarthaḥ /[+]
6395atha bhavatu kāraṇasya yutasiddhiḥ kāryasya tvayutasiddhi kāraṇātirekeṇābhāvādityāśaṅkyānyathā dūṣayati evamapīti /[+]
6398naca kāraṇasamavāyādananyā kāryasyotpattiriti śakyaṃ vaktum evaṃ hi sati samavāyasya nityatvābhyupagamāt kāraṇavaiyarthyaprasaṅgaḥ /[+]
6403kāryakāraṇayoḥ saṃyogavibhāgau na vidyate itīdaṃ duruktaṃ syāt /[+]
6406mā bhūdaprāptiḥ kāryakāraṇayoḥ prāptistvanayoḥ saṃyoga eva kasmānna bhavatitatrāsyā asaṃyogatvāyānyāyutasiddhirvaktavyā /[+]
6413na cāprāptipūrvikaiva prāptiḥ saṃyogaḥ ātmākāśasaṃyoge nitye tadabhāvāt kāryasya cetpannamātrasyaikasmin kṣaṇe kāraṇaprāptivirahācceti /[+]
6416tasmādupapattyanubhavābhyāṃ na kāryasya kāraṇādanyatvam api tu kāraṇasyaivāyamanirvācyaḥ pariṇāmabheda iti /[+]
6417tasmāt kāryasya kāraṇādanatirekān kiṃ kena saṃbaddhaṃ saṃyogasya ca saṃyogibhyāmanatirekāt kastayoḥ saṃyoga ityāha nāpi saṃyogasyeti /[+]
6426kāryakāraṇayostu tādātmye 'pyanirvācyasya kāryasya bhedaṃ vivakṣitvā saṃbandhinorityuktam /[+]
6433kiñcānyat dvābhyāmaṇubhyāṃ kāraṇābhyāṃ sāvayavasya kāryasya dvyaṇukasyākāśeneva saṃśleṣānupapattiḥ /[+]
6435ata eva saṃyogādanyaḥ kāryakāraṇadravyayorāśrayāśritabhāvo 'nyathā[+]
6440tadvibhajate kāryakāraṇayorhīti /[+]
6493tasmāt kāryotpādastadanuguṇakāraṇasamavadhānādhīnastadabhāve na bhavati /[+]
6494kāryotpādānuguṇaṃ ca kāraṇasamavadhānaṃ cetanaprekṣādhīnamasatyāṃ cetanaprekṣāyāṃ na bhavitumutsahata iti kāryotpattiścetanaprekṣādhīnatvavyāptā vyāpakaviruddhopalabdhyā cetanānadhiṣṭhitebhyaḥ kāraṇebhyo vyāvartamānā cetanādhiṣṭhitatva avāvatiṣṭhata iti pratibandhasiddhiḥ /[+]
6495yadyucyeta addhā cetanādhīnaiva kāryotpattiḥ asti tu cittaṃ cetanaṃ taddhīndriyādiviṣayasparśe satyabhijvalat tatkāraṇacakraṃ yathāyathā kāryāya paryāptaṃ tathātathā prakāśayadacetanāni kāraṇānyadhiṣṭhāya kāryamabhinirvartayatīti tatrāha cittābhijvalanasya ca samudāyasidydhadhīnatvāt /[+]
6500kāraṇavinyāsabhedaṃ hi vidvān kartā bhavati /[+]
6504yadyucyeta asamavahitānyeva kāraṇāni kāryaṃ kariṣyanti parasparānapekṣāṇi kṛtamatra samavadhāyayitrā cetanenetyata āha nirapekṣapravṛttyabhyupagame ceti /[+]
6505yadyucyate astyālayavijñānamahaṅkārāspadaṃ pūrvāparānusaṃghātṛ tadeva kāraṇānāṃ pratisaṃghātṛ bhaviṣyatītitatrāha āśayasyāpīti /[+]
6514anyathā kāraṇatvāśrayatvayorayogāt /[+]
6515na ca samasamayayorasti kāryakāraṇabhāvaḥ /[+]
6523atha punarayaṃ pratītyasamutpādo dvābhyāṃ kāraṇābhyāṃ bhavati hetūpanibandhataśca pratyayopanibandhataśca /[+]
6532tasmādasatyapi caitanye bījādīnāmasatyapi cānyasminnadhiṣṭhātari kāryakāraṇabhāvaniyamo dṛśyate /[+]
6542tathādhyātmikaḥ pratītyasamutpādo dvābhyāṃ kāraṇābhyāṃ bhavati hetūpanibandhataḥ pratyayopanibandhataśca /[+]
6564sattvasaṃjñāpudgalasaṃjñā manuṣyasaṃjñā mātṛduhitṛsaṃjñā ahaṅkāramamakārasaṃjñā seyamavidyā saṃsārānarthasaṃbhārasya mūlakāraṇaṃ tasyāmavidyāyāṃ satyāṃ saṃskārā rāgadveṣamohā viṣayeṣu pravartante /[+]
6582na ca cetanamantareṇānyaḥ saṃnidhāpayitāsmi kāraṇānāmityuktam /[+]
6587na caikasmādeva kāraṇātkāryasiddheḥ kimanyaiḥ kāraṇairiti vācyam /[+]
6588kāraṇacakrānantaraṃ kāryotpādāt siddhamityeva nāsti /[+]
6589na caiko 'pitatkāraṇasamarthaṃ ityanya udāsata iti yuktam /[+]
6594na ca kāraṇabhedāt kāryabhedaḥ sāmagryā ekatvāt /[+]
6601taccedaṃ samavadhānaṃ kāraṇānāṃ vinyāsabhedatatprayojanābhijñaprekṣāvatpūrvakaṃ dṛṣṭamiti nācetanādbhavitumarhati /[+]
6608tatra na tāvat kāraṇamanyathānupapadyamānaṃ kāryamutpādayati kintu svasāmarthyena /[+]
6631āsādya janane tadāsādanakāraṇaṃ prekṣāvānabhyupeyaḥ /[+]
6651na tāvadvaiśeṣikavannirodhakāraṇasāṃnidhyaṃ nirudhyamānatvaṃ vaktavyam /[+]
6654kāraṇasya hi kāryotpādāt prākkālasattār'thavatī na kāryakālā tadā kāryasya siddhatvena tatsidydharthāyāḥ sattāyā anupayogāditi bhāvaḥ /[+]
6660bhavatyevaṃ vyāpāravattā tathāpi kṣaṇikasya na kāraṇatvamityāha tathāpi naivopapadyate kṣaṇikasya kāraṇabhāvaḥ /[+]
6661mṛtsuvarṇakāraṇā hi ghaṭādayaśca rūcakādaya mṛtsuvarṇātmāno 'nubhūyante /[+]
6662yadi ca na kāryasamaye kāraṇaṃ sat kathaṃ teṣāṃ tadātmanānubhāvaḥ /[+]
6663naca kāraṇasādṛśyaṃ kāryasya na tu tādātmyamiti vācyam /[+]
6665anugame vā tadeva kāraṇaṃ tathā ca tasya kāryatādātmyamiti siddhimakṣaṇikatvamityarthaḥ /[+]
6668kāraṇatve vā kṣaṇikatvahānerasmatpakṣapātaprasaṅgacceti bhāvaḥ /[+]
6680evaṃ sukhādīnāmapi caittānāṃ cittābhinnahetujānāṃ catvāryotānyeva kāraṇāni /[+]
6681seyaṃ pratijñā caturvidhān hetūn pratītya cittacaittā utpadyanta ityabhāvakāraṇatva uparudhyeta /[+]
6734yastu satyapyetasminnupalabdhṛsmartroranyatve 'pi samānāyāṃ saṃtatau kāryakāraṇabhāvāt smṛtirupapatsyata iti manyamāno na parituṣyati taṃ prati pratyabhijñāsamājñātapratyakṣavirodhamāha api ca darśanasmaraṇayoḥ kartarīti /[+]
6805kūṭasthāccetkāraṇāt kāryamutpadyetāpi sarvaṃ sarvata utpadyeta /[+]
6837abhāvakāraṇavādino vacanamanubhāṣya dūṣayati yattūktamiti /[+]
6847naca bījāṅguratve sāmānye paramārthasatī yenaitayorbhāvikaḥ kāryakāraṇabhāvo bhavet /[+]
6963evaṃ tarhi kṣaṇānāmapi svakāraṇabhedanibandhaḥ śaktibhedo bhaviṣyati /[+]
6971tasmātsaṃtānāntarāṇāmiva kṣaṇāntarāṇāmapi svakāraṇabhedādhīnopajanānāṃ keṣāñcideva sāmarthyabhedaḥ keṣāñcinneti vaktavyam /[+]
7097na ca kāraṇābhāve kāryamutpattumarhatītyāśayavānāha api cānubhavavirodhaprasaṅgāditi /[+]
7268aviśeṣeṇeśvarakāraṇavādo 'nena niṣidhyata iti bhramanivṛttyarthamāha kevaleti /[+]
7275kāraṇamīśvaraḥ /[+]
7280eṣa teṣāmabhisaṃdhiḥ cetanasya khalvadhiṣṭhātuḥ kumbhakārādeḥ kumbhādikārye nimittakāraṇatvavirodhāditi prāptam /[+]
7282idamatrākūtamīśvarasyanimittakāraṇatvamātrapratipādanaparatvādityasakṛdāveditam /[+]
7327nahi pradhānasya mahadahaṅkārādikāraṇatvamadyāpi siddhamiti /[+]
7400tasya phalaṃ svapakṣasya jagato brahmakāraṇatvasyānapekṣatvāśaṅkānivṛttiḥ /[+]
7424samavāṭyasamavāyinimittakāraṇebhyo hi kāryasyotpattirniyatā tadabhāve na bhavitumarhati dhūma iva dhūmadhvajābhāve /[+]
7517nacedṛśasya narikāraṇaṃ saṃbhavatīti /[+]
7550na cātmanaḥ kāraṇavattve 'navasthā lohagandhitāmāvahatyanāditvāt kāryakāraṇaparamparāyā iti bhāvaḥ /[+]
7563pāramārthiko hi kāryakāraṇabhāvo 'nādirnānavasthāyā duṣyati samāropastu vikārasya na samāropitopādāna ityupapāditaṃ mādhyamikamataniṣedhādhikāre tadatra na prasmartavyam /[+]
7593tatra kim 'adbhyaḥ pṛthivī' iti pṛthivīśabdo 'nnaparatayā nīyatāmuta 'annamasṛjata' ityannaśabdaḥ pṛthivīparatayeti viśaye mahābhūtādhikārānurodhātprāyikakṛṣṇarūpānurodhācca 'tadyadupāṃ śara āsīt' iti ca punaḥ śrutyanurodhācca vākyaśeṣasya cānyathāpyupapatterannaśabdo 'nnakāraṇe pṛthivyāmiti rāddhāntaḥ // //[+]
7597idānīmākāśādibhūtādhiṣṭhātryo devatāḥ kiṃ svatantrā evottarottarabhūtasarge pravartanta uta parameśvarāpekṣāyāṃ pramāṇābhāvāt prastāvasya ca liṅgasya ca pāramparyeṇāpi mūlākāraṇasya brahmaṇa upapatte svatantrāṇāmevākāśādīnāṃ vāṭvādikāraṇatvamiti jagato brahmayonitvavyāghāta iti prāptam /[+]
7600tasmālliṅgaprastāvasāmañjasyāya sa īśvara eva tena tenākāśādibhāvenopādānabhāvenāvatiṣṭhamānaḥ svayamadhiṣṭhāya nimittakāraṇabhūtastaṃ taṃ vikāraṃ vāṭvādikaṃ sṛjatīti yuktam /[+]
7603parameśvara evāntaryamibhāvenāviṣṭa īkṣitā tasmātsarvasya kāryajātasya sākṣātparameśvara evādhiṣṭhātā nimittakāraṇaṃ na tvākāśādibhāvamāpannaḥ /[+]
7628annamayamiti ca mayaḍānandamaya itivat na vikārārtha iti prāpte 'bhidhīyatevibhaktatvāttāvanmanaḥprabhṛtīnāṃ kāraṇāpekṣāyāmannamayaṃ mana ityādiliṅgaśravaṇādapekṣitārthakathanāya vikārārthatvameva mayaṭo yuktam itarathā tvanapekṣitamuktaṃ bhavet /[+]
8102saṃśayakāraṇamāha śrutivipratiṣedhāditi /[+]
8191rāddhāntastu bahuśrutivirodhādevānīditi na prāṇavyāpārapratipādinī kintu sṛṣṭikāraṇamānīt jīvati sma āsīditi yāvat /[+]
8224ekādaśatvaṃ ca karaṇānāṃ vyākupyetāpi tu prāṇāntarāsaṃbhavi dehendriyavidhāraṇakāraṇaṃ prāṇaḥ /[+]
8486na cāpyevamautsargikī kāraṇānurūpatā kāryasya yujyate /[+]
8821avidyānivṛttāvapi jīvasya paramātmabhāvāya kāraṇāntaramapekṣitavyaṃ tacca karmaiva na tu tattajñānaṃ viparītajñānanivṛttimātreṇa tasyopayogāt viparītajñānanivṛtteśca vināpi tattvajñānaṃ suṣuptāvapi saṃbhavāt /[+]
8879pittenābhivyāptakaraṇo na bāhyānviṣayānvedeti taddvārā sukhaduḥkhābhāvena tatkāraṇapāṣmāsparśena nāḍīstutiḥ /[+]
8934tasya cāvidyātadvāsanopādheranāditayā kāryakāraṇabhāvena pravahataḥ suvivecatayā tadupahito jīvaḥ suviveca iti // //[+]
8946bāhyendriyavyāpārabhāvābhāvābhyāṃ tu bhede tayoḥ suṣuptamohayorapi prayojanabhedātkāraṇabhedāllakṣaṇabhedācca bhedaḥ /[+]
9008sarveṣāṃ ca sādhāraṇe pravilayārthatve sati 'arūpavadeva hi tatpradhānatvāt' iti vinigamanakāraṇavacanamanavakāśaṃ syāt /[+]
9074tadevaṃ brahmaṇa aupādhikayormūrtāmūrtayorādhyātmikādhidaivikayoḥ kāryakāraṇabhāvena vibhāgo vyākhyātaḥ sattyacchabdavācyayoḥ /[+]
9326avicitrasya kāraṇasyeti /[+]
9684dṛṣṭaṃ ca viṣṇoḥ paramapadajñānasya nikhilānarthasaṃsārakāraṇāvidyopaśamaḥ /[+]
10011tasmātsaṃnidhānaṃ saṃbandhakāraṇam /[+]
10013naca saṃnidhānamapi saṃbandhakāraṇam /[+]
10216evaṃ kāraṇānantaraṃ kāryotpāde sati nimittanaimittakayostadbhāvasyopapattistāṇḍiśāṭhyāyaniśrutyośca saṃgatiritarathā svātantryābhāvenāsaṃgatiruktā syāt /[+]
10390ekatrāśanāyādyatyayādanyatra ca kāryakāraṇapravilayāt /[+]
10657atha tu rājñaḥ karma rājyamiti rājakartṛyogāttatkarma rājyaṃ tataḥ ko rājetyapekṣāyāmāryeṣu tatprasiddherabhāvātpikanematāmarasādiśabdārthāvadhāraṇāya mlecchaprasiddhirivāndhrāṇāṃ kṣatriyajātau rājaśabdaprasiddhistadavadhāraṇakāraṇamiti kṣatriya eva rājeti na brāhmaṇavaiśyayoḥ prāptiriti rājasūyaprakaraṇaṃ bhittvā brāhmaṇādikartṛkāṇi pṛthageva karmāṇi prāpyanta iti na naimittikāni /[+]
10747adṛṣṭakāraṇatve 'bhyupagamyamāne tasyāpi dehāśrayatvānupapatterātmaivābhyupetavya iti /[+]
10879yāsūpāsanāsu vinopāsyasākṣātkāraṇamadṛṣṭenaiva kāmyasādhanaṃ tāsāṃ kāmyadarśapaurṇamāsādivatpuruṣecchāvaśena vikalpasamuccayāviti sāmpratam // //[+]
11248kāraṇaṃ cātrovāca /[+]
11677nanvevamapyabhyudayaphalānyupāsanāni tatra niyoganiyojyalakṣaṇasya ca kramaṇi svāmitālakṣaṇasya ca saṃbandhasyātīndritvāttatra sakṛtkāraṇādeva śāstrārthasamāptauprāptāyāmupāsanapadavedanīyāvṛttimātrameva kṛtavata uparaṃmaḥ prāptastāvataiva kṛtaśāstrārthatvāditi prāpte 'bhidhīyatesavijñāno bhavatītyādiśruteryatra svargādiphalānāmapi karmaṇāṃ prāyaṇakāle svargādivijñānāpekṣakatvaṃ tatra kaiva kathātīndriyaphalānāmupāsanānām /[+]
11790naca karmaṇāṃ vidyayā virudhyamānānāṃ na vidyākāraṇatvaṃ svakāraṇavirodhināṃ kāryāṇāṃ bahulamupalabdheḥ /[+]
11794tadanenābhisamadhinoktaṃ jñānasyeva hi prāpakaṃ satkarama praṇaḍyā mokṣakāraṇamityupacaryate /[+]
12121yathā vidyākarmavaśādarcirādinā gatasya satyalokamatikramya paraṃ jagatkāraṇaṃ brahma lokamālokaṃ svayaṃ prakāśakamiti yāvat /[+]
12209karmāntarāmaṇāṃ ca bandhahetūnāmananuṣṭhānātkāraṇābhāve kāryānupapatterbandhābhāvātsvabhāvasiddho mokṣa ārogyamiva /[+]
12421nahi kāraṇādhīnajanmāno bhāvāḥ svakārye svakāraṇamapekṣante /[+]
12434jagatsargalakṣaṇaṃ hi kāryaṃ kāraṇaikasvabhāvasyaiva hi bhavatu āho kāryakāraṇasvabhāvasya /[+]
12435tatrobhayasvabhāvasya svotpattau mūlakāraṇāpekṣasya pūrvasiddhaḥ parameśvara eva kāraṇamabhyupetavya iti sa evaiko 'stu jagatkāraṇam /[+]
12436tasyaiva nityatvena svakāraṇānapekṣasya kḷptasāmarthyāt /[+]
12444tatrāgantukānāṃ kāraṇādhīnajanmaiśvaryāṇāṃ gṛhyamāṇaviśeṣatayāsamatvānnityaiśvaryaśālinaḥ sa eva teṣāmadhīśa iti tattantrā vidvāṃsa iti parameśvaravyāpārasya sargasaṃhārasya neśate // //[+]