Occurrences of sādhana in "Bhāmati"

Click [+] to expand the context.
416tattvaparicchedo hi pramā vidyā tatsādhanāni pramāṇāni kathamavidyāvadviṣayāṇi nāvidyāvantaṃ pramāṇānyāśrayanti tatkāryasya vidyāyā avidyāvirodhitvāt iti bhāvaḥ /[+]
715evaṃ vedānuvacanasyeva yajñasyāpīcchāsādhanatayā vidhānam /[+]
818tataḥ śamadamādisādhanasaṃpat /[+]
825tadetasya śamadamādirūpasya sādhanasya saṃpat prakarṣaḥ śamadamādisādhanasaṃpat /[+]
832atraivaṃ paricodyate satyaṃ yathoktasādhanasaṃpattyanantaraṃ brahmajijñāsā bhavati /[+]
843tasmādyathoktasādhanasaṃpattyabhāvānna brahmajijñāseti prāptam /[+]
845ayamabhisaṃdhiḥ satyaṃ mṛgabhikṣukādayaḥ śakyāḥ parihartuṃ pācakakṛṣīvalādibhiḥ duḥkhaṃ tvanekavidhānekakāraṇasaṃpātajamaśakyaparihāram antataḥ sādhanāpāratantryakṣayitalakṣaṇayorduḥkhayoḥ samastakṛtakasukhāvinābhāvaniyamāt /[+]
854tenāyamarthaḥ ataḥ svargādīnāṃ kṣayitāpratipādakāt brahmajñānasya ca paramapuruṣārthatāpratipādakāt āgamāt yathoktasādhanasaṃpat tataśca jijñāseti siddham /[+]
865tathā ca brahmasvarūpapramāṇayuktisādhanaprayojanajijñāsāḥ sarvā brahmajijñāsārthā brahmajijñāsayāvaruddhā bhavanti sākṣāt pāramparyeṇa vā brahmasaṃbandhāt /[+]
917yadi prasiddham vedāntavākyasamutthena niścayajñānena viṣayīkṛtam tato na jijñāsitavyam niṣpāditakriye karmaṇi aviśeṣādhāyinaḥ sādhanasya sādhananyāyātipātāt /[+]
985tasmātparamaniḥśreyasasādhanabrahmajñānaprayojanā brahmamīmāṃsā ārabdhavyeti siddham /[+]
1127śāstrayonitvasya sarvajñatāsādhanatvaṃ samarthagate mahata ṛgvedādeḥ śāstrasyeti /[+]
1343na ca tatkāmaḥ kriyāmeva kāryamavagamiṣyati nāpūrvamiti sāṃpratam tasyā mānāntarādeva tatsādhanatvapratītervidhervaiyarthyāt /[+]
1401avidyādvayapratibandhāpanayamātreṇa ca vidyāyā mokṣasādhanatvam na svato 'pūrvotpādena vā ityatrāpi śrutirudāharati tvaṃ hi naḥ piteti /[+]
1688nanu kasmānnivṛttireva kāryaṃ na bhavati tatsādhanaṃ vetyata āha na ca sā kriyeti /[+]
1705kartavyataikārthasamaveteṣṭāniṣṭasādhanabhāvāvagamapūrvakau cāsyecchādveṣau pravṛttinivṛttihetubhūtecchādveṣatvāt matpravṛttihetubhūtecchādveṣavat /[+]
1707tasmādvṛddhasya svatantrapravṛttinivṛttī icchādveṣabhedau ca kartavyataikārthasamaveteṣṭāniṣṭasādhanabhāvāvagamapūrvāvityānupūrvyā siddhaḥ kāryakāraṇābhāva itīṣṭāniṣṭasādhanatāvagamātprayojyavṛddhapravṛttinivṛttī iti siddham /[+]
1708sa cāvagamaḥ prāgabhūtaḥ śabdaśravaṇānantaramupajāyamānaḥ śabdaśravaṇahetuka iti pravartakeṣu vākyeṣu 'yajeta' ityādiṣu śabda eva kartavyamiṣṭasādhanaṃ vyāpāramavagamayaṃstasyeṣṭasādhanatāṃ kartavyatāṃ cāvagamayati ananyalabhyatvādubhayoḥ anantyalabhyasya ca śabdārthatvāt /[+]
1710pratyakṣaṃ hi tayoriṣṭasādhanabhāvo 'vagamyate anyathā rāgaviṣayatvāyogāt /[+]
1711tasmādrāgādiprāptakartavyatānuvādenānarthasādhanatāprajñāpanaparam 'na hanyāt' 'na pibet' ityādivākyam na tu kartavyatāparamiti suṣṭhūktamakāryaniṣṭhatvaṃ niṣedhānām /[+]
1712niṣedhyānāṃ cānarthasādhanatābuddhireva niṣedhyābhāvabuddhiḥ /[+]
1779te ca sādhyasādhanetikartavyatābhedādhiṣṭhānā dharmotpādinaśca tadadhiṣṭhānā na brahmātmaikye sati prabhavanti virodhāt ityarthaḥ /[+]
1949na cāvivakṣitārthasya dhātusvarūpasya cetanopādānasādhanatvasaṃbhava ityata āha īkṣateriti dhātvarthanirdeśo 'bhimataḥ viṣayiṇaṃ niṣayalakṣaṇāt /[+]
2029tadupāsanāni kānicit abhyudayārthāni manomātrasādhanatayātra paṭhitāni /[+]
2461prajñāsādhanaprāṇāntarāśrayatvāditi /[+]
2601tatra yadi jīvasya bhogāyatanatayā tatsādhanatayā ca kāryakāraṇasaṃghātaḥ sthitaḥ na tarhyedanaḥ /[+]
2602nahyodano bhogāyatanaṃ nāpi bhogasādhanaṃ api tu bhogyaḥ /[+]
2603naca bhogāyatanasya bhogasādhanasya vā bhogyatvaṃ mukhyam /[+]
2643jīvo hi bhoktṛtayā buddhiśca bhogasādhanatayā dharmasya gocare sthitau na tu brahma tasya tadāyattatvāt /[+]
2763laukikasya mukhasya sādhanapāracantryaṃ kṣayiṣṇutā cāmayastena saha vartata iti sāmayaṃ sukham /[+]
3043'dhāraṇādvāmṛtatvasya sādhanādvāsya setutā /[+]
3048jīvānāmamṛtatvapadaprāptisādhanatvaṃ vatmajñānasya pāravata eva lakṣayiṣyati /[+]
3051tadidamuktaṃ bhāṣyakṛtā amṛtatvasādhanatvāditi /[+]
3066kintu 'jānatha' iti yajjñānaṃ kīrtitaṃ yaśca 'vāco vimuñcatha' iti vāgvimokaḥ tasyāmṛtatvasādhanatvena setutocyate /[+]
3146tadetatsaṃśayabījaṃ darśayatā bhāṣyakāreṇa sūcitaṃ pūrvapakṣasādhanamiti na punaruktam /[+]
3172vijñānādisādhanaparamparā mananaśraddhādiḥ prāṇāntare cānuśāsane tatāvanmātreṇaiva prakaraṇasamāpterna prāṇasyānyāyattatocyeta /[+]
3669nahi laukikena pramāṇenādṛṣṭatvādāgamena dṛṣṭamadṛṣṭaṃ bhavati mā bhūdyāgādīnāmapi svargādisādhanatvamadṛṣṭamiti manuṣyaśararasya mātāpitṛsaṃyogajatvaniyamādapi pitroḥ saṃyoge kutaḥ saṃbhavaḥ saṃbhave vānagnito 'pi dhūmaḥ syāditi bādhadarśanamiti cet /[+]
3695yajñaḥ prajāpitirita yajñasādhanaṃ ca yajñarūpaṃ ca paśavaḥ prajāpatiḥ /[+]
4113yāgabhāvanāyā eva hi phalavatyā yāgalakṣaṇasvakaraṇāvāntaravyāpāratvāddevatābhojanaprasādādīnām kṛṣikarmaṇa iva tattadavāntaravyāpārasya sasyādhigamasādhanatvam /[+]
4114āgneyādīnāmivotpattiparamāpūrvāvāntaravyāpārāṇāṃ bhavanmate svargasādhanatvam /[+]
4126naca brahmavidyāyāmagniḥ sādhanamiti kimityanāhitāgnayo nādhikriyante /[+]
4127na cādhyayanābhāvāttatsādhanāyāmanadhikāro brahmavidyāyāmiti sāṃpratam /[+]
4129naca tathā brahmavidyāyāmalaukikamasti sādhanaṃ yacchūdrasya na syāt /[+]
4317naca dvadaśāhīnasyetivadyathoktātmadhyānasādhanānuṣṭhānaṃ stotumeṣa saṃprasāda iti vacamarcirādimārgamanuvadatīti yuktam stutilakṣaṇāyāṃ svābhidheyasaṃsargatātparyaparityāgaprasaṅgāt dvādaśāhīnasyeti tu vākye svārthasaṃsargatātparye prakaraṇavicchedasya prāptānuvadamātrasyā cāprayojanatvamiti stutyarthau lakṣyate /[+]
4900amṛtatvasādhanamiti śeṣaḥ /[+]
4901tatrāmṛtatvasādhanajñānopanyāsāya vairāgyapūrvakatvāttasya rāgaviṣayeṣu teṣu teṣu patijāyādiṣu vairāgyamutpādayituṃ yājñavalkyo 'na vā are patyuḥ kāmāya' ityādivākyasaṃdarbhamuvāca /[+]
4905vā are darśanena śravaṇādisādhanenedaṃ jagatsarvaṃ viditaṃ bhavatīti vākyaśeṣaḥ /[+]
4964jīvo hi paramātmano 'tyantaṃ bhinna eva san dehendriyamanobuddhyupadhānasaṃparkātsarvadā kaluṣaḥ tasya ca jñānadhyānādisādhanānuṣṭhānātsaṃprasannasya dehendriyādisaṃghātādutkramiṣyataḥ paramātmanaikyopapatteridamabhedenopakramaṇam /[+]
4990api ca jīvasyātmavikāratve tasya jñānadhyānādisādhanānuṣṭhānāt svaprakṛtāvapyaye sati nāmṛtatvasyāśāstītyapuruṣārthatvamamṛtatvaprāpiśrutivirodhaśca /[+]
5065api ca bhāvikāṃśavādināṃ mate bhāvikāṃśasya jñānenocchettumaśakyatvānna jñānadhyānasādhano mokṣaḥ syāt /[+]
5154tantryate vyutpādyate mokṣasādhanamaneneti tantraṃ tadevākhyā yasyāḥ sā smṛtistantrākhyā paramarṣiṇā kapilenādividuṣā praṇītā /[+]
5156na khalvamūṣāṃ smṛtīnāṃ manvādismṛtivadanyo 'vakāśaḥ śakyo vaditumṛte mokṣasādhanaprakāśanāt /[+]
5218kintu yogasvarūpatatsādhanatadavāntaraphalavibhūtitatparamaphalakaivalyavyutpādanaparāṇi /[+]
5277api ca brahmasākṣātkāro virodhitayānādimavidyāṃ nivartayan dṛṣṭenaiva rūpeṇa mokṣasādhanamiṣyate /[+]
5278tatra brahmasākṣātkārasya mokṣasādhanatayā pradhānasyānumānaṃ dṛṣṭasādharmyeṇādṛṣṭaviṣayaṃ viṣayato 'ntaraṅgaṃ bahiraṅgaṃ tvatyantaparokṣagocaraṃ śābdaṃ jñānaṃ tena pradhānapratyāsattyāpyanumānameva balīya ityāha dṛṣṭasādharmyeṇa ceti /[+]
5562abādhitānadhigatāsaṃdigdhavijñānasādhanaṃ pramāṇamiti pramāṇasāmānyalakṣaṇopapattyā pratyakṣādīni pramāṇatāmaśruvate /[+]
5671naca bhede sādhanāntaramasti arthakriyāvyapadeśabhedayorabhede 'pyupapatterityupāditam /[+]
5795ekaikaṃ mṛdādi kārakaṃ teṣāṃ tu sāmagryaṃ sādhanam tato hi kāryaṃ sādhayatyeva tasmānnādvitīyaṃ brahma jagadupādānamiti prāpte ucyate kṣīravaddhi /[+]
5917anāditvāditi siddhavaduktaṃ tatsādhanārthaṃ sūtram upapadyate cāpyupalabhyate ca /[+]
5978tasmāt kṛtakatvamiva nityatvasādhanayā prayuktaṃ sādhyaviruddhena vyāptaṃ viruddhamevaṃ samanvayādi cetanānadhiṣṭhitatve sādhya iti racanānupapatteriti darśitam /[+]
6074tataśca pratibandakāpanayasādhane dharmādharmavāsane api saṃnihite ityāgantorapekṣaṇīyasyābhāvāt sadaiva sāmyena pariṇameta vaiṣamyeṇa vā na tvayaṃ kādācitkaḥ pariṇāmabheda upapadyeta /[+]
6121niṣkriyatve sādhanam nirguṇatvāditi /[+]
6329niyatā prāptirhi prasaṅgalakṣaṇaṃ tadanena prasaṅgena jagatkāraṇaprasiddhaye pravṛttaṃ sādhanaṃ rūpādimannityaparamāṇusiddheḥ pracyāvya brahmagocaratāṃ nīyate /[+]
6331paramāṇunityatvasādhanāni ca teṣāmupanyasya dūṣayati yacca nityatve kāraṇamiti /[+]
6392tadāśrayasya tu bhedasādhanasya tadviruddhayotthānāsaṃbhavāt /[+]
6636aprāptabhogo hi bhogamāptukāmastatsādhane pravartata iti pratyātmasiddham /[+]
6637seyaṃ pravṛttirbhogādanyasmin sthire bhoktari bhogatatsādhanasamayavyāpini kalpyate nāsthire /[+]
6752tatraikaḥ svapakṣaṃ sādhayatyanyaśca tatsādhanaṃ dūṣayati /[+]
6757tasmādanena svapakṣaṃ pratitiṣṭhāpayiṣatā parapakṣasādhanaṃ ca nirācikīrṣatā vikalpānāṃ lokasiddhapadārthakatā bāhyalambanatā ca vaktavyā /[+]
6862evaṃ ca siddhasādhanam /[+]
7073na phalasya kartṛtvaṃ karmatvaṃ vāstīti pradīpavatkartrantarameṣitavyaṃ tathā ca na siddhasādhanamiti pariharati na /[+]
7182tatra samyag jñānaṃ na mokṣasādhanaṃ nahi jñānādvastusiddhiratiprasaṅgāditi viparyayo jñānāvaraṇīyaṃ karmocyate /[+]
7703tasmādgatyāgatyapekṣotkrāntirapi sāpādānāṇutvasādhanamityarthaḥ /[+]
7820prayoktṛphalasādhanatālakṣaṇatvāt śāstrasya vidheḥ /[+]
7848tathā cāyamadṛṣṭaparipākavaśādiṣṭamabhiprepsustatsādhanavibhrameṇāniṣṭopāyaṃ vyāpārayannaniṣṭaṃ prāpnuyādityaniyamaḥ kartṛtvaṃ ceti na virodhaḥ /[+]
7886codayati nanu mokṣasādhananavidhānāditi /[+]
7888sādhanāyattasyeti /[+]
8077avāntarapralaye hyagnisādhanānāṃ sṛṣṭirvaktavyeti tadartho 'bhāvupakramaḥ /[+]
8283naca bhedena vyapadeśo bhedasādhanam 'etasmājjāyate prāṇaḥ' ityādirmanaso 'pīndriyebhyo 'sti bhedena vyapadeśa ityanindriyatvaprasaṅgaḥ /[+]
8383iha hi kāyārambhaṇāmagnihotrāpūrvapariṇāmalakṣaṇaṃ śraddhāditvena pañcadhā pravibhajya dyuprabhṛtiṣvagniṣu hetavyatvenopāsanamuttaramārgapratipattisādhanaṃ vivakṣantyāha śrutiḥ'asau vāva loko gautamāgniḥ' ityādi /[+]
8384atra sāyaṃprātaragnihotrāhuto hute paya ādisādhane śraddhāpūrvamāhavanīyāgnisamiddhūmārciraṅgāravisphuliṅgabhāvite kartrādikārakabhāvite cāntarikṣaṃ krameṇotkrāmya dyulokaṃ praviśantyau sūkṣmabhūte dravadravyapayaḥprabhṛtyapsaṃbandhādapśabdavācye śraddhāhetukatvācca śraddhāśabdavācye /[+]
8589'ācārahīnaṃ na punaranti vedāḥ' iti hi smṛtyā vedapadena vedārthamupalakṣayantyā vedārthānuṣṭhānaśeṣatvamācārasyoktaṃ na tu svatantra ācāraḥ phalasya sādhanaṃ tena vedārthānuṣṭhānopakārakatayācārasya nānarthakyaṃ kratvarthasya /[+]
9172naca tattvajñānādanyadapavargasādhanamasti /[+]
9190ete ghrāṇādayo hi gandhādiviṣayā mana āyatanamāśritya bhogasādhanaṃ bhavantītyāyatanavānnāma pādaḥ /[+]
9233brahmādvaitasiddhāvapi na sarvagatatvaṃ sarvavyāpitā sarvasya brahmaṇā svarūpeṇa rūpavattvaṃ sidhyatītyata āha anena setvādinirākaraṇena parahetunirākaraṇenānyapratiṣedhasamāśrayaṇena ca svasādhanopanyāsena ca sarvagatatvamapyātmanaḥ siddhaṃ bhavati /[+]
9267nanu 'svargakāmo yajeta' ityādayaḥ śrutayaḥ phalaṃ prati na sādhanatayā yāgaṃ vidadhati /[+]
9272svargādestu nāmapadābhidheyatayā siddharūpasyākhyātavācyaṃ sādhyaṃ dhātvarthe prati 'bhūtaṃ bhavyāyopadiśyate' iti nyāyātsādhanatayā guṇatvenābhisaṃbandhaḥ /[+]
9300na caite sākṣādbhāvanābhāvyā api kartrapekṣitasādhanatāvidhyupahitamaryādā bhāvanoddeśyā bhavitumarhanti yena puṃsāmanupakārakāḥ santo nādhikārabhājo bhaveyuḥ /[+]
9308phalasya sākṣādbhāvanāvyāpyatvavirahiṇo 'pi taduddeśyatayā sarvatra vyāpitayā vyavasthānātsvargasādhane yāgādau svargakāmāderadhikāra iti siddham /[+]
9320etaduktaṃ bhavatikarmaṇo hi phalaṃ prati yatsādhanatvaṃ śrutaṃ tannirvāhayituṃ tasyaivāvāntaravyāpāro bhavati /[+]
9505yathādhvaryave karmaṇi jyotiṣṭomasya samāpti vyapadiśanti'jyotiṣṭomaḥ samāptaḥ' iti tasmātsamāptibhedo 'pi na sādhanamupāsanābhedasya /[+]
9596sphuṭatare medāvagame saṃjñaikatvaṃ nābhedasādhanamatiprasaṅgapātāt /[+]
9599tasmādurbalaṃ nāmedasādhanāyālamiti // //[+]
10353tathācotpattivākyebhyaḥ samīhitārthāpratilambhādviniyogavākyebhyaśca tadavagatestadarthānyevotpattivākyāni bhavantīti tatra yena vākyena viniyujyante tasyaiva svarasya sādhanatvaṃsaṃsparśino grahaṇaṃ na tu rūpamātrasparśina iti /[+]
10501na caikadeśadravyatayottarārdhātsviṣṭakṛte samavadyatītivadaprayojakatvamekadeśadravyasādhanasyāpi prayojakatvāt /[+]
10603yena śrutivirodhe sati na prakaraṇaṃ bhavet bāhyasādhanatāpākaraṇārthatvādavadhāraṇasya /[+]
10638naca vidyācita evetyavadhāraṇaṃ bāhyasādhanāpākaraṇārtham /[+]
10728nāstikastu paśorapi paśuriṣṭaniṣṭasādhanamavidvān /[+]
10879yāsūpāsanāsu vinopāsyasākṣātkāraṇamadṛṣṭenaiva kāmyasādhanaṃ tāsāṃ kāmyadarśapaurṇamāsādivatpuruṣecchāvaśena vikalpasamuccayāviti sāmpratam // //[+]
10920sthitaṃ kṛtvopaniṣadāmapavargākhyapuruṣārthasādhanātmajñānaparatvamupāsanānāṃ ca tattatpuruṣārthasādhanatvamadhastanaṃ vicārajātamabhinirvartitam /[+]
10921samprati tu kimaupaniṣadātmatattvajñānamapavargasādhanatayā puruṣārthamāho kratuprayogāpekṣitakartṛpratipādakatayā kratvarthamiti mīmāṃsāmahe /[+]
11116brahmajñānasya śabdajanitasya yaḥ paripākaḥ sākṣātkāro 'pavargasādhanaṃ tadaṅgatayā parivrājyaṃ vihitam /[+]
11421yadyapi karmāṇi yajñādinyaniyataphalāni teṣāṃ ca vidyotpadasādhanatvena vidyotpādasyāniyamaḥ pratibhāti /[+]
11423tathāpi yajñādīnāṃ prameyāṇāmapramāṇatvācchravaṇādeśca pramāṇatvātteṣāmeva sākṣādvidyāsādhanatvam /[+]
11424yajñādīnāṃ sattvaśuddhyādhānena vā vidyotpādakaśravaṇādilakṣaṇapramāṇapravṛttivighnopaśamena vā vidyāsādhanatvām /[+]
11433puruṣāśca vidyārthinaḥ sādhanasāmarthyānusāreṇa tadanurūpameva kāmayiṣyante tadidamuktamabhisaṃdherniraṅkaśatvāditi // //[+]
11436yajñādyupakṛtavidyāsādhanaśravaṇādivīryaviśeṣātkila tatphale vidyāyāmaihikamuṣmikatvalakṣaṇa utkarṣo darśitaḥ /[+]
11437tathā ca yathā sādhanotkarṣanikarṣābhyāṃ tatphalasya vidyāyā utkarṣāvevaṃ vidyāphalasyāpi mukterutkarṣanikarṣau saṃbhāvyete /[+]
11441sādhyaṃ hi sādhanaviśeśaṣādviśeṣavadbhavati /[+]
11451iti tṛtīyādhyāyasya nirguṇavidyāyā antaraṅgasādhanavicārākhyaścaturthaḥ pādaḥ adhyāya /[+]
11458sādhanānuṣṭhānapūrvakatvātphalasiddherviṣayakrameṇa viṣayiṇorapi tadvicārayoḥ kramamāha tṛtīye 'dhyāya iti /[+]
11461yadyapi muktiradṛṣṭacarī tathāpi savāsanāvidyocchedenātmanaḥ svarūpāvasthānalakṣaṇāyāstasyāḥ śrutisiddhatvādavidyāyāśca vidyotpādavirodhitayā vidyotpādena samucchedasyāhivibhramasyeva rajjutatvasākṣātkāreṇa samucchedasyopapattisiddhatvādanvayavyatirekābhyāṃ ca śravaṇamanananididhyāsanābhyāsasyaiva svagocarasākṣātkāraphalatvena lokasiddhatvāsakaladuḥkhavinirmuktaikacaitanyātmako 'hamityaparokṣarūpānubhavasyāpi śravaṇādyabhyāsasādhanatvenānumānāttadarthāni śravaṇādīni dṛṣṭārthāni bhavanti /[+]
11686gatastṛtīyaśeṣaḥ sādhanagocaro vicāraḥ /[+]
11787tasmādvividiṣanti yajñeneti vartamānāpadeśo brahmajñānasya yajñādīnāṃ vā stutimātraṃ na tu mokṣamāṇasya muktisādhanaṃ yajñādividhiriti prāpta ucyate /[+]
11793evañca vividiṣanti yajñeneti yajñasādhanatvaṃ vidyāya apūrvamarthaṃ prāpayataḥ pañcamalakārasya nātyantaparokṣavṛttitayā jñānastutyarthatayā kathañcidvyākhyānaṃ bhaviṣyati /[+]
11804evaṃ vidyārahitādyajñādervidyāsahitamatiśayavaditi tasyaiva paravidyāsādhanatvamupāttaduritakṣayadvārā netasya /[+]
12145kimiyaṃ paravidyānapekṣā parabrahmaprāptisādhanaṃ tadapekṣā vā /[+]
12469tatra pūrvasmin kalpe siddhasādhanam /[+]