Occurrences of bhāryā in "Mitākṣarā"

Click [+] to expand the context.
292ātmavṛttaye ātmano jīvanāya na parārthaṃ ācāryatadbhāryāputravyatirekeṇa /[+]
390tadabhāve tatputrasamīpe tadabhāve tadbhāryāsamīpe tadabhāve vaiśvānare 'pi /[+]
419evaṃ bhrātṛbhāryāṇām api parasparam ekaśarīrārabdhaiḥ sahaikaśarīrārambhakatvena /[+]
460sapiṇḍāsamānagotrāsamānapravarāsu bhāryātvam eva notpadyate /[+]
461rogiṇyādiṣu tu bhāryātve utpanne 'pi dṛṣṭavirodha eva //[+]
520brāhmaṇasya catasro bhāryāḥ kṣatriyasya tisro vaiśyasya dve iti dvijātīnāṃ śūdrāvedanam iti na etad yājñavalkyasya matam /[+]
522atra ca tatrāyaṃ jāyate svayam iti hetuṃ vadatā naityakaputrotpādanāya kāmyaputrotpādanāya vā pravṛttasya śūdrāpariṇayananiṣedhaṃ kurvatā naityakaputrotpādanānukalpe kāmye ca putropādane brāhmaṇasya kṣatriyāvaiśye kṣatriyasya ca vaiśyā bhāryānujñātā bhavati // //[+]
523idānīṃ ratikāmasyotpannaputrasya vā vinaṣṭabhāryasyāśramāntarānadhikāriṇo gṛhasthāśramāvasthāmātrābhikāṅkṣiṇaḥ pariṇayanakramam āha /[+]
525varṇakrameṇa brāhmaṇasya tisro bhāryāḥ kṣatriyasya dve vaiśyasya ekā śūdrasya tu svā eva bhāryā bhavati /[+]
612brāhmaṇakṣatriyaviśāṃ bhāryāḥ śudreṇa saṃgatāḥ /[+]
624pataty ardhaṃ śarīrasya yasya bhāryā surāṃ pibet /[+]
634adhivedanaṃ bhāryāntaraparigrahaḥ // //[+]
700bhāryāyā icchānatikrameṇa pravṛttir asyāstīti yathākāmī bhavet /[+]
734api ca prāpte bhāvārthe vacanaṃ viśeṣaṇaparaṃ yuktaṃ prāptaṃ cartau bhāryāgamanam icchayaiva ato yadi gacched ṛtāv eveti vacanavyaktir yuktā /[+]
743ṛtusnātāṃ tu yo bhāryāṃ sannidhau nopagacchati /[+]
761ṛtusnātāṃ tu yo bhāryāṃ sannidhau nopagacchati /yaḥ svadārān ṛtusnātān svasthaḥ san nopagacchati /[+]
817tataḥ svargaṃ gataḥ pakṣī bhāryayā saha saṃgataḥ /[+]
818karmaṇā pūjitas tatra reme ca saha bhāryayā //[+]
888anekabhāryaṃ praty āha /[+]
892pramītapatikāyā vidhim uktvā idānīṃ pramītabhāryaṃ praty āha /[+]
900dvitīyāṃ caiva yo bhāryāṃ dahed vaitānikāgnibhiḥ /[+]
909brāhmaṇasya catasraḥ bhāryā bhavanti kṣatriyasya tisraḥ vaiśyasya dve śūdrasya eketi uktvā tāsu ca putrā utpādayitavyā iti uktam /[+]
1236bhāryāyām eva na sādhāraṇastrīṣu parastrīṣu vā ratir abhigamanaṃ yasya sa tathoktaḥ /[+]
1395na ca bhāryādarśane tasyāṃ purato 'vasthitāyām aśnīyād avīryavadapatyotpattibhayāt /[+]
1455nāśnīyād bhāryayā sārdhaṃ nainām īkṣeta cāśnatīm /[+]
1660bhāryā sahadharmacāriṇī /[+]
2461bhṛtyāḥ bharaṇīyāḥ bhāryāputrādayaḥ // //[+]
2573evaṃ bhāryāputratyāgy api[+]
2574vṛddhau ca mātāpitarau sādhvī bhāryā sutaḥ śiśuḥ /[+]
2979tathā bhartrāpi bhāryāyāḥ svamātrādibhiḥ saha sapiṇḍīkaraṇaṃ kartavyam iti paiṭhīnasir āha /[+]
2993ityevaṃ vividheṣu vacaneṣu satsu aputrāyāṃ bhāryāyāṃ pramītāyāṃ bhartā svamātraiva sāpiṇḍyaṃ kuryāt /[+]
4769bhāryātikramakārī ca randhrānveṣaṇatatparaḥ /[+]
5408patyā kṛtam ṛṇaṃ yoṣid bhāryā naiva dadyāt /[+]
5411tathā bhāryākṛtaṃ patir na dadyāt /[+]
5440patikṛtaṃ bhāryā na dadyāt ity asyāpavādam āha /[+]
5443yac ca patyā saha bhāryayā ṛṇaṃ kṛtaṃ tad api bhartrabhāve bhāryayā aputrayā deyam /[+]
5447bhāryā putraś ca dāsaś ca traya evādhanāḥ smṛtāḥ /[+]
5506yoṣitaṃ bhāryāṃ gṛhṇātīti yoṣidgrāhaḥ sa tathaivarṇaṃ dāpyaḥ /[+]
5617tasmād bhartur icchayā bhāryāyā api dravyavibhāgo bhavaty eva na svecchayā /[+]
7479śauryabhāryādhane cobhe yac ca vidyādhanaṃ bhavet /[+]
7574yathāha āpastambaḥ parībhāṇḍaṃ ca gṛhe 'laṃkāro bhāryāyāḥ iti // //[+]
7621āpastambo 'pi jīvanputrebhyo dāyaṃ vibhajet iti samatām uktvā jyeṣṭho dāyāda ity eke iti kṛtsnadhanagrahaṇaṃ jyeṣṭḥasyaikīyamatenopanyasya deśaviśeṣeṇa suvarṇaṃ kṛṣṇā gāvaḥ kṛṣṇabhaumaḥ jeṣṭḥasya rathaḥ pituḥ parībhāṇḍaṃ ca gṛhe 'laṃkāro bhāryāyā jñātidhanaṃ cety eke ity ekīyamatenaivoddhāravibhāgaṃ darśayitvā tac chāstrair vipratiṣiddham iti nirākṛtavān /[+]
7778vibhakteṣu putreṣu paścāt savarṇāyāṃ bhāryāyām utpanno vibhāgabhāk /[+]
7811etac ca vibhāgasamaye 'prajasya bhrātur bhāryāyām aspaṣṭagarbhāyāṃ vibhāgād ūrdhvam utpannasyāpi veditavyam /[+]
7860tisro varṇānupūrvyeṇa iti brāhmaṇasya catasraḥ kṣatriyasya tisro vaiśyasya dve śūdrasyaiketi bhāryā darśitāḥ /[+]
7873śūdrasyaikaiva bhāryeti bhinnajātīyaputrābhāvāt tatputrāṇāṃ pūrvokta eva vibhāgaḥ /[+]
7912aputrāṃ gurvanujñātaḥ ityādyuktavidhinā aputreṇa devarādinā parakṣetre parabhāryāyāṃ guruniyogenotpāditaḥ putra ubhayor bījikṣetriṇor asau rikthī rikthahārī piṇḍadātā ca dharmata iti /[+]
7966ayaṃ ca vivāho vācaniko ghṛtābhyaṅgādiniyamavan niyuktābhigamanāṅgam iti na devarasya bhāryātvam āpādayati /[+]
8153kanīyāñ jyeṣṭabhāryāyāṃ putram utpādayed yadi /[+]
8408tasya saṃsṛṣṭino mṛtasyāṃśaṃ vibhāgaṃ vibhāgakāle avijñātagarbhāyāṃ bhāryāyāṃ paścād utpannasya putrasya saṃsṛṣṭī dadyāt /[+]
8532aprajastriyāḥ pūrvoktāyāḥ brāhmadaivārṣaprājāpatyeṣu caturṣu vivāheṣu bhāryātvaṃ prāptāyā atītāyāḥ pūrvoktaṃ dhanaṃ prathamaṃ bhartur bhavati /[+]
9120vṛddhau ca mātāpitarau sādhvī bhāryā sutaḥ śiśuḥ /[+]
9617parabhāryāsu punar aviśeṣeṇa dviguṇaḥ pañcaviṃśatyapekṣayaiva pañcāśatpaṇātmako veditavyaḥ /[+]
9720evaṃbhūtaḥ pūrvokto daṇḍaḥ savarṇaviṣaye draṣṭavyaḥ parabhāryāsu cāviśeṣeṇa /[+]
9872arghyasyārghārhasyācāryāder ākṣepam ājñātikramaṃ ca yaḥ karoti yaś ca bhrātṛbhāryāṃ tāḍayati tathā saṃdiṣṭasya pratiśrutasyārthasyāpradātā yaś ca mudritaṃ gṛham udghāṭayati tathā svagṛhe kṣetrādisaṃsaktagṛhakṣetrādisvāmināṃ kulikānāṃ svakulodbhavānāṃ ādi grahaṇāt svagrāmyasvadeśīyānāṃ ca yo 'pakartā te sarve pañcāśatpaṇaparimitena daṇḍena daṇḍanīyāḥ // // //[+]
10382parabhāryayā saha keśākeśikrīḍanenābhinavaiḥ kararuhadaśanādikṛtavraṇaiḥ rāgakṛtair liṅgair dvayoḥ saṃpratipattyā vā jñātvā saṃgrahaṇe pravṛttau grahītavyaḥ /[+]
10388parabhāryayā vā sahaikamañcakādau riraṃsayevāvatiṣṭate yaḥ so 'pi saṃgrahaṇe pravṛtto grāhyaḥ /[+]
10408etac ca cāraṇādibhāryāvyatirekeṇa /[+]
10423etac ca gurusakhibhāryādivyatirekeṇa draṣṭavyam[+]
10426duhitācāryabhāryā ca sagotrā śaraṇāgatā /[+]
11227tad āśaucaṃ kevalaṃ gṛhamedhina eva na punas tadgṛhebhavānāṃ bhāryādīnāṃ taddravyāṇāṃ ca bhaved ity arthaḥ /[+]
11782tathā svabhāryāsv anyagatāsv anyaṃ pratilomavyatiriktaṃ āśritāsu atītāsu cāhorātram eva na punaḥ saty api sāpiṇḍe daśārātram /[+]
11785etac ca bhāryāputratvaśabdayoḥ saṃbandhiśabdatvāt yat prātiyaugikaṃ bhāryātvaṃ putratvaṃ ca tasyaivedam āśauśaṃ /[+]
11794parapūrvāsu bhāryāsu prasūtāsu mṛtāsu ca //[+]
12352ayaṃ ca putreṣu patnīniḥkṣepo vidyamānabhāryasya mṛtabhāryasyāpy āpastambādibhiḥ vanavāsasmaraṇāt /[+]
13373eteṣām eva jantūnāṃ bhāryātvam upayānti tāḥ //[+]
13529gurutalpago gurubhāryāgāmī /[+]
13530talpaśabdena śayanavācinā sāhacaryād bhāryā lakṣyate /[+]
13643sakhā mitraṃ tasya bhāryā kumāry uttamajātīyā kanyakā tāsu /[+]
13675duhitācāryabhāryā ca sagotrā śaraṇāgatā /[+]
13680rājñī rājyasya kartur bhāryā na kṣatriyasyaiva tadgamane prāyaścittāntaropadeśāt /[+]
13726kanyāyā saṃdūṣaṇam aṅgulyādinā yonividāraṇaṃ na tu bhogaḥ tasya sakhibhāryākumārīṣv iti gurutalpagasamatvasyoktatvāt /[+]
13740tatra strījīvanaṃ nāma bhāryāṃ paṇyabhāvena prayojya tallabdhopajīvanam strīdhanenopajīvanaṃ vā /[+]
13752bhāryāyā vikrayaḥ /[+]
14250strī cāhitāgnibhāryā pativratātvādiguṇayuktocyate savanasthā ca /[+]
14520dvijātibhāryāṃ praty āha /[+]
14522yā dvijātibhāryā surāṃ pibati sā kṛtapuṇyāpi satī patilokaṃ na yāti kiṃ tv ihaiva loke śvagṛdhrasūkaralakṣitāṃ tiryagyoniṃ krameṇa prāpnoti /[+]
14523brāhmaṇīgrahaṇaṃ cātra tisro varṇānupūrvyeṇa iti nyāyena yasya dvijāter yāvatyo bhāryās tāsām upalakṣaṇam /[+]
14525pataty ardhaṃ śarīrasya yasya bhāryā surāṃ pibet /[+]
14528dharmārthakāmeṣu sahādhikārād dampatyor ekaśarīratvam eva ato yasya dvijāter bhāryā surāṃ pibati tasya bhāryārūpam ardhaṃ śarīraṃ patati /[+]
14529patitasya ca bhāryārūpasyārdhaśarīrasya niṣkṛtir na vidhīyate /[+]
14530tasmād dvijātibhāryayā brāhmaṇyādyayā na surā peyā /[+]
14532iti niṣedhavidhau liṅgasyāvivakṣitatvena varṇatrayabhāryāṇām api pratiṣedhe siddhe punarvacanaṃ dvijātibhāryāyāḥ śūdrāyā api surāpratiṣedhaprāptyartham /[+]
14533ato dvijātibhāryābhiḥ surāpāne prāyaścittasyārdhaṃ kāryam /[+]
14534śūdrabhāryāyās tu śūdrāyāḥ śūdravad eva na pratiṣedhaḥ /[+]
14763ata eva vasiṣṭhena ācāryaputraśiṣyabhāryāsu caivam ity ācāryadāreṣv ātideśikaṃ gurutalpaprāyaścittam uktam /[+]
14765ācāryādes tu bhāryāsu gurutalpavrataṃ caret /[+]
14772pitṛbhāryāṃ tu vijñāya savarṇāṃ yo 'dhigacchati /[+]
14782pitṛbhāryāṃ tu vijñāya savarṇāṃ yo 'dhigacchati /[+]
14792pitṛbhāryāṃ savarṇām ity asmād eva vacanāt savarṇagrahaṇād dhīnavarṇasapatnīviṣayam idam ātideśikam iti na virodhaḥ /[+]
14817etac ca brāhmaṇīputrasya śūdrajātīyagurubhāryāgamane matipūrve draṣṭavyam /[+]
14823idaṃ cātideśikaṃ savarṇagurubhāryāgamanaviṣayaṃ na bhavati tatra kāmato maraṇāntikasyākāmato dvādaśavārṣikasya vihitatvāt /[+]
14826matyā gatvā punar bhāryāṃ guroḥ kṣatrasutāṃ dvijaḥ /[+]
14832vaiśyāyāṃ tu gurubhāryāyāṃ kāmato gamane ṣaḍvārṣikam /[+]
14840guror bhāryāṃ tu yo vaiśyāṃ matyā gacchet punaḥ punaḥ /[+]
14847kṣatriyāyāṃ tu gurubhāryāyām abuddhipūrvagamane yamoktaṃ traivārṣikam aṣṭamakālāśanaṃ draṣṭavyam[+]
14853guroḥ kṣatrasutāṃ bhāryāṃ punar gatvā tv akāmataḥ /[+]
14858gamane gurubhāryāyāḥ pitṛbhāryāgame tathā /[+]
14865gurubhāryāyāṃ śūdrāyāṃ tv amatipūrve mānavam /[+]
14883sakṛd gatvā gurorbhāryām ajñānāt kṣatriyāṃ dvijaḥ //[+]
14890bhāryāṃ vaiśyāṃ sakṛd gatvā buddhyā māsaṃ cared dvijaḥ //[+]
14897vaiśyāṃ bhāryāṃ guror gatvā sakṛd ajñānato dvijaḥ //[+]
14931sakhibhāryākumārīṣu svayoniṣv antyajāsu ca /[+]
14984śiṣyabhāryāṃ guror bhāryāṃ gatvā cāndrāyaṇaṃ caret //[+]
15652tatreyaṃ vyavasthā ṛtukāle kāmato jātimātrabrāhmaṇīgamane vārṣikaṃ prākṛtaṃ brahmacaryaṃ tasminn eva kāle karmasādhanatvādiguṇaśālinyā brāhmaṇyā gamane dve varṣe prākṛtaṃ brahmacaryam tādṛśyā eva śrotriyabhāryāyā gamane trīṇi varṣāṇi prākṛtaṃ brahmacaryam yad vā śrotriyapatnyāṃ guṇavatyāṃ brāhmaṇyāṃ traivārṣikam tādṛgvidhāyām eva kṣatriyāyāṃ dvaivārṣikam tādṛśyām eva vaiśyāyāṃ vārṣikam iti vyavasthā /[+]
15657śūdrasya śudryāṃ parabhāryāyāṃ ṣāṇmāsikam eva /[+]
15671brāhmaṇaś cedaṃ prekṣāpūrvakaṃ brāhmaṇadārān abhigacchet tannivṛttadharmakarmaṇaḥ kṛcchro 'nivṛttadharmakarmaṇo 'tikṛcchraḥ iti tad brāhmaṇabhāryāyāṃ śūdrāyāṃ draṣṭavyam dvijātistrīṣu vā viproḍhāsu dvistrirvyabhicaritāsu abuddhipūrvagamane vā /[+]
15709iti dvādaśavārṣikātideśakaṃ tat svabhāryābhrāntyā gacchato veditavyam mohād iti viśeṣaṇopādānāt /[+]
15797brāhmaṇakṣatriyaviśāṃ bhāryāḥ śūdreṇa saṃgatāḥ /[+]
15916brāhmaṇādibhāryā durvṛttāḥ svairiṇīḥ pramāpya krameṇa dṛtiṃ jalādhāracarmakośaṃ dhanuḥ kārmukaṃ bastaṃ chāgaṃ aviṃ meṣaṃ ca viśuddhaye dadyāt /[+]
16206yadā tu guṇavatyor brāhmaṇīkṣatriyayoḥ śrotriyabhāryayor avakirati tadā trivārṣikaṃ dvivārṣikaṃ ca krameṇa draṣṭavyam /[+]
16269nimittāni yathā yadā parvaṇi parabhāryāṃ rajasvalāṃ tailābhyakto divā jale gacchati iti /[+]
16271tathā hi na tāvat putrikā kanyā akṣatayonitvāt nāpi parabhāryā pradānābhāvāt nāpi veśyā atadvṛttitvāt nāpi vidhavā bhartṛmaraṇābhāvāt /[+]
16274tad asat putrikāyā parabhāryāsv antarbhāvāt /[+]
16279iti pratiṣedhāt sagotrāsv iva bhāryātvaṃ notpadyata iti vācyam dṛṣṭārthatvāt pratipedhasya vyaṅgāṃgyādipratiṣedhavat /[+]
16282ataś cotpāditaputrasya mṛtabhāryasya dharmārthaṃ putrikāpariṇayane ko virodhaḥ /[+]
16378yas tu niyogaṃ vinā bhrātur jyeṣṭasya kaniṣṭasya vā bhāryāṃ gacchati sa cāndrāyaṇaṃ caret /[+]
16380yat tu śaṅkhavacanam parivittiḥ parivettā ca saṃvatsaraṃ brāhmaṇagṛheṣu bhaikṣaṃ careyātāṃ jyeṣṭhabhāryām aniyukto gacchaṃs tad eva kaniṣṭhabhāryāṃ ca iti tat kāmakāraviṣayam //[+]
16383yaḥ punar udakyāṃ rajasvalāṃ svabhāryām api gacchati sa trirātram upoṣyānte ghṛtaṃ prāśya viśudhyati /[+]
16597parapākarucitvāsacchāstrādhigamanākarādhikārabhāryāvikrayeṣu ca manuyogīśvarapratipāditopapātakasāmānyaprāyaścittāni jātiśaktiguṇādyapekṣayā vyavasthāpanīyāni // //[+]
16598bhāryāyā vikrayaś caiṣām ity atra caśabdo manvādyuktāsatpratigrahaninditānnādanādīnām upalakṣaṇārtham ity uktam /[+]
16791mātā vā bhaginī vāpi bhāryā vānyāś ca yoṣitaḥ /[+]
17306ṛtau na gacched bhāryāṃ vā so 'pi kṛcchrārdham ācaret //[+]
17308dvitīyādibhāryoparame tu devala āha /[+]
17309mṛtāṃ dvitīyāṃ yo bhāryāṃ dahed vaitānikāgnibhiḥ /[+]
17312svabhāryābhiśaṃsane tu yama āha /[+]
17313svabhāryāṃ tu yadā krodhād agamyeti naro vadet /[+]
17339bhāryānnadhanānāṃ lābhasya vadhe vighnakaraṇe pratyekaṃ saṃvatsaraṃ prākṛtaṃ brahmacaryam /[+]
18000ayācitam iti na kevalaṃ parakīyānnayācanapratiṣedho 'pi tu svakīyam api paricārakabhāryādibhyo na yācitavyam preṣaṇādhyeṣaṇayoḥ sādhāraṇatvād yācñāyāḥ /[+]
18001ataḥ svagṛhe 'pi bhṛtyabhāryādayo 'nājñaptā eva yadi bhojanam upaharanti tarhi bhoktavyaṃ nānyathā /[+]