Occurrences of vṛkṣa in "Mitākṣarā"
Click [+] to expand the context.
1027kaṇṭakikṣīravṛkṣotthaṃ dvādaśāṅgulasaṃitam /
1031atra vṛkṣottham ity anena tṛṇaloṣṭāṅgulyādiniṣedhaḥ /
1824śigruḥ sobhāñjanaḥ lohitān vṛkṣaniryāsān /
1825vraścanaprabhavān vṛkṣacchedanajātān alohitān api /
1827lohitān vṛkṣaniryāsān vraścanaprabhavāṃs tathā /
1866rajjudālako vṛkṣakuṭtakaḥ /
2242chāyā vṛkṣādeḥ /
2411vṛkṣam upajīvyam āmrādikam /
2659ugragandhīny agandhīni caityavṛkṣodbhavāni ca /
3366uktena prakāreṇa kṛtābhiṣekasya mūrdhani savyapāṇigṛhītakuśāntarhite sārṣapaṃ tailaṃ udumbaravṛkṣodbhavena sraveṇa vakṣyamāṇair mantrair juhuyād ācāryaḥ // //
3724yathāha gautamaḥ na doṣo hiṃsāyām āhave 'nyatra vyaśvasārathyānāyudhakṛtāñjaliprakīrṇakeśaparāṅmukhopaviṣṭasthalavṛkṣārūḍhonmattadūtagobrāhmaṇādibhyaḥ iti /
4927tasya svarūpāvināśena tathaivāvasthāne yathā tadutpannapūgapanasavṛkṣādīnāṃ yat punas tadutpannam upabhogān naṣṭaṃ tatra svarūpanāśād eva svatvanāśaḥ
6759chittvā tu yajñiyaṃ vṛkṣaṃ yūpavan mantrapūrvakam /
6951pippalāj jāyate vahniḥ pippalo vṛkṣarāṭ smṛtaḥ /
7077nābhipramāṇodakasthaś ca yajñiyavṛkṣodbhavāṃ dharmasthūṇām avaṣṭabhya prāṅmukhas tiṣṭhet
7136viṣame bhūpradeśe ca vṛkṣasthānasamākule //
8643dhvajinī vṛkṣādilakṣitā vṛkṣādīnāṃ prakāśakatvena dhvajatulyatvāt /
8697sīmāvṛkṣāṃś ca kurvīta nyagrodhāśvatthakiṃśukān /
8815jñātṝṇāṃ sāmantādīnāṃ liṅgādīnāṃ ca vṛkṣādīnām abhāve rājaiva sīmnaḥ pravartitā pravartayitā /
9251kauśeye kośaprabhave vālkaleṣu vṛkṣatvaṅnirmiteṣu vasaneṣu vṛddhihrāsau na staḥ kiṃ tu yāvad vayanārthaṃ kuvindādibhyo dattaṃ tāvad eva pratyādeyam // //
9810yato mūlaśākhā nirgacchanti sa skandhas tasya chedane samūlavṛkṣacchedane ca yathākramaṃ viṃśatipaṇadaṇḍād ārabhya pūrvasmāt pūrvasmād uttarottaro daṇḍo dviguṇaḥ /
9813aprarohiśākhinām apy upajīvyavṛkṣāṇām āmrādīnāṃ pūrvokteṣu sthāneṣu pūrvoktā eva daṇḍā anupajīvyāprarohiśākhiṣu punar vṛkṣeṣu kalpyāḥ // //
9814vṛkṣaviśeṣaṃ praty āha /
9816caityādiṣu jātānāṃ vṛkṣāṇāṃ śākhācchedanādiṣu pūrvoktād daṇḍād dviguṇaḥ /
9878niyogaṃ vinā yaḥ svecchayā vidhavāṃ gacchati caurādibhayākulair vikruṣṭe ca yaḥ śakto 'pi nābhidhāvati yaś ca vṛṭhākroṣaṃ karoti yaś ca caṇḍālo brāhmaṇādīn spṛśati yaś ca śūdrapravrajitān digambarādīn daive pitrye ca karmaṇi bhojayati yaś cāyuktaṃ mātaraṃ gamiṣyāmi ity evaṃ śapathaṃ karoti tathā yaś ca ayogya eva śūdrādiyogyakarmādhyayanādi karoti vṛṣo balīvardaḥ kṣudrapaśavo 'jādayas teṣāṃ puṃstvasya prajananaśakter vināśakaḥ vṛkṣakṣudrapaśūnām iti pāṭhe hiṃgvādyauṣadhaprayogeṇa vṛkṣādeḥ phalaprasūnānāṃ pātayitā sādhāraṇam apalapati sādhāraṇadravyasya ca vañcakaḥ dāsīgarbhasya ca pātayitā ye ca pitrādayo 'patitā eva santo 'nyonyaṃ tyajanti te sarve pratyekaṃ paṇaśataṃ daṇḍārhā bhavanti // //
12304anūpaṃ pracuratṛṇavṛkṣajalaprāyaḥ pradeśaḥ /
12368na ca brahmacārividhurayor apy agnisādhyakarmasv anadhikāraḥ pañcamamāsād ūrdhvam āhitaśrāvaṇikāgnes tadadhikāradarśanāt vānaprastho jaṭilaś cīrājinavāsā na phālakṛṣṭam adhitṣṭhet akṣṛṭaṃ mūlaphalaṃ saṃcinvīta ūrdhvaretāḥ kṣamāśayo dadyād eva na pratigṛhṇīyād ūrdhvaṃ pañcabhyo māsebhyaḥ śrāvaṇikenāgnīn ādhāyāhitāgnir vṛkṣamūlako dadyād devapitṛmanuṣyebhyaḥ sa gacchet svargam ānantyam iti vasiṣṭhasmaraṇāt /
12432medhyavṛkṣodbhavāny adyāt snehāṃś ca phalasambhavān /
12479agnīn ātmani samāropya vṛkṣāvāso vṛkṣa eva āvāsaḥ kuṭī yasya sa tathoktaḥ /
13024antyāś caṇḍālādayaḥ pakṣiṇaḥ kākādayaḥ sthāvarā vṛkṣādayaḥ teṣāṃ bhāvo 'ntyapakṣisthāvaratā tāṃ yathākrameṇa manovākkāyārabdhakarmadoṣair janmasahasreṣv ayam jīvaḥ prāpnoti // //
13811āśrame vṛkṣamūle vā gobrāhmaṇahite rataḥ //
15491trīn kṛcchrān ācared vrātyayājako 'vicarann api iti sa eva viṣayaḥ kevalaṃ parihriyate na punar viśeṣataḥ paṭhitasyaivānyatrāpi viśeṣata eva yatra prāyaścittam ucyate so 'pi yathā indhanārthaṃ drumacchedaḥ vṛkṣagulmalatāvīrucchedane japyam ṛkśatam iti /
16074phaladānāṃ āmrapanasādivṛkṣaṇāṃ gulmādīnāṃ ca yajñādyadṛṣṭārthaṃ vinā chedane ṛcāṃ gāyatryādīnāṃ śataṃ japtavyam /
16078phaladānāṃ tu vṛkṣāṇāṃ chedane japyam ṛcchatam /
16085jātadrumāṇāṃ dviguṇo damo vṛkṣe 'tha viśrute // iti /
16549yat tu pracetasoktam anṛtavāk taskaro rājabhṛtyo vṛkṣāropakavṛttir garado 'gnido 'śvarathagajārohaṇavṛttī raṅgopajīvī śvāgaṇikaḥ śūdropādhyāyo vṛṣalīpatir bhāṇḍiko nakṣatropajīvī śvavṛttir brahmajīvī cikitsako devalakaḥ purohitaḥ kitavo madyapaḥ kūṭakārako 'patyavikrayī manuṣyapaśuvikretā ceti tān uddharet sametya nyāyato brāhmaṇavyavasthayā sarvadravyatyāge caturthakālāhārāḥ saṃvatsaraṃ triṣavaṇam upapṛśeyus tasyānte devapitṛtarpaṇaṃ gavāhnikaṃ cety evaṃ vyavahāryā iti tad api baudhāyanena samānaviṣayam /
17380dvijaḥ palāśavṛkṣasya trirātraṃ tu vratī bhavet //
17382saṃvatsaraṃ vrataṃ kuryāc chittvā vṛkṣaṃ phalapradam //
17948palāśodumbarāravindaśrīvṛkṣaparṇānām ekaikena kvathitam udakaṃ pratyahaṃ pibet /