Occurrences of lakṣaṇa in "Camatkāracandrikā"
Click [+] to expand the context.
100tadudāhṛtimātreṇa laṅghyā lakṣaṇasaṃsthitiḥ // //
133atra niṣṇātakuśalapravīṇaśakragopaśabdānāṃ nitarāṃ snātaḥ kuśān lāti prakṛṣṭā vīṇāsya śakraṃ gopāyatīti mukhyārthānamavivakṣayā cāturyendragopakīṭalakṣaṇāyā rūḍhireva mūlam nānyatsahṛdayā hlādakāraṇaṃ kiṃciditi rūḍhalakṣakatvam /
245kṣoṇībhṛtāmityatra rājñāṃ girīṇāṃ vetisaṃśaye nāyakakhaḍgavarṇanaprakaraṇāt pratirājalakṣaṇaviśeṣāvagamānna doṣaḥ /
331evaṃ haridrādīnāṃ svaparyāyamātrabodhakatvena pratihastatve 'pi senāpatibhirabhiyāti durgocchittaye gataiḥ tadālocitakārya vayaṃ senānvitāḥ timirapihitadaśadiśi niśāyāṃ prahārāya vipakṣāṇāṃ durganagarīṃ yāma ityevaṃ lakṣaṇaṃ mantrabhedabhayād gūḍhalekhamukhena rājñi preṣitamiti na duṣṭatvam //
352atra viḍgūḍhavarcaśśabdayoḥ prajātejolakṣaṇārthaṃvanmalārthasyāpi vācakatvena jugupsārthāntaratvam //
540vākyatrayeṇa pratipāditaṃ garbhitatve 'pi nāyikāyāḥ nāyakaguṇa saṅkīrtanakramasamārūḍhasaṃtāpodvegādilakṣaṇakāmāvasthātiśayasūcakatvena sahṛdayahṛdayāhlādanād guṇatvam /
625lakṣaṇāvṛttigamyārtho lakṣya ityabhidhīyate // //
631tena rudreṇāvinābhūtasya śatṛsaṃharaṇasāmarythasya lakṣaṇayā vivakṣitatvāt samavetalakṣyārthatvam /
648atra sarojādīnāṃ mukhyārthānanvayena tatsadṛśaḥ karatalādilakṣaṇārthaḥ sādṛśyanibandhanayā lakṣaṇayā lakṣyate /
650vyaṅgyārtho vastvalaṅkārarasabhāvādilakṣaṇaḥ // //
667atra maugdyetyādau viruddhagaṇaghaṭanayā lāsyetyādau viruddhakriyāghaṭanayā dāmpatyamityatra viruddhajātighaṭanayā vācintyaiśvaryapratipādakor'dhanārīśvaralakṣaṇābhimatadaivatagaicaro vakturbhaktibhāvo vyajyate /
737atra pūrvabhāvino nāyakacitte titikṣāmokṣaṇasya hetoḥ hetumataḥ paśvādbhāvinaḥ pratirājanijadeśamokṣaṇasya ca paurvāparyaviparyasādapakramatve 'pi nāyakatitikṣāmokṣaṇasya deśamokṣaṇalakṣaṇapratirājasādhvasoddīpanaprakāśanaparatvādadoṣaḥ /
761atra pratināyakagatā nāyakabirudavilekhananimittayā janitā svāvarodhasānnidhyādibhiruddīpitā lajjānumitaiḥ nirvedadainyaviṣādādibhirabhivyaktā nirvedadainyaviṣādādibhirupacitā tadanu tadanumitaireva mānasikakutsādibhirabhivyaktā nijajīvitajugupsā ca svāvarodhaviṣayā tatprāgalbhūyādibhiruddīpitā makarikātapatranirmāṇadibhirabhivyaktā tadanumitaiḥ harṣādibhirupacitā ratiśva nirbharamekatra saṃniveśita ityanaucityena virasatve 'pi tayornāyakabirudavileśanahetutayā nāyakakṛpākaṭākṣaprasāda sampannatayā ca na saṃbhāvyamānayośśaraṇāgatarakṣaṇalakṣaṇanāyakagataparopakāratvenā prādhānyādaduṣṭatvam //
892atra kaitavakirātānāṃ pratināyakānāṃ kulisādirājalakṣaṇalakṣitapadāvalīparijñānena yadime rājāna ityabhyūhanaṃ so 'yamanumānāmaṅkāraḥ /
911atra vaśeti gajakāntālakṣaṇaṃ vyaṅgyaṃ bhūpālakuñjareṇetyatropamārūpakasandehe rūpakasiddhimupapādayatīti vācyasiddhyaṅgamidam /
966bhāvaprakāśikādyeṣu tallakṣaṇamavekṣyate // //
975vakṣye ca caturbhadrādīnāṃ keṣāṃcidiha lakṣaṇam // //
1341anubhāvatve 'pi stambhapralayaromā ñcasvedavaivarṇyavepathugadgadikāśrulakṣaṇānāṃ sācvikānāṃ pṛthagabhidhānaṃ viśeṣadyotanāya /
1344atra nāyake keyūranāyakaratnapratibimbatanāyikāpayodharalālanalakṣaṇanāyikānubhāvetpādanarūpā rasasya sphulattā /
1345nāyikāyāṃ ca pulakalakṣaṇaikasācvikasampādakatayā sphurattaiva /
1349atra kramāt pulakasvedalakṣaṇasācvikābhyāṃ rasasya sphurattā sūcyate /
1354muhurekānubhāvānuvṛttilakṣaṇo yathā
1357atra nāyakaguṇādinā vasantādinā ca samuddīpitā vilāsinīnāṃ rativāsanā muhurmuhurvalitakaṣṭhakaṭākṣalakṣaṇena ca śarīrārambhānubhāvenānubadhyata iti tathoktto 'yam /
1358anekānubhāvasaṃbandhalakṣaṇo yathā ārūḍhagharmakaṇamāhatamandahāsam āvirbhava tpulakamācitakaṇṭhasādam /
1365atra nāyakagocarā nāyikārativāsanā vāsantikādibhiruddīpitā karatalakapolavinyāsalakṣaṇaśarīrāraṃbhanijānubhāvānumitena cintālakṣaṇena vyabhicāriṇānu badhyata iti so 'yaṃ tathoktaḥ /
1383atra nāyakagocarā nāyikāratistatsānnidhyādinā dīpyamānā smitabhrūlatārecanalakṣaṇābhyāṃ śarīrāraṃbhānubhāvābhyāṃ svedapulakavepathulakṣaṇaissātvikairākulībhāvamukhasācīkaraṇakapolapidhānasakhīsamāliṅganānumitaiḥ sādhvasalajjāvahitthācāpalalakṣaṇaiḥ saṃcāribhāvaiḥ saṃskṛtetīyaṃ ratirūpeṇa rasasya niṣpattiḥ /
1389atra rūpayauvanaviśeṣaśīlādiguṇasaṃpannāṃ nāyikāmuddiśya samutpannā dhīralalitaprakṛte rāśrayabhūtasya nāyakasya ratiḥ paricayopacitena saṃskārapāṭavena paribodhyamānā svabhāvasundaratadaṅga sanniveśarāmaṇīyakavibhāvanoddīpanātiśayena dīpyamānā sakhīnāṃ samakṣamanyāliṅganalakṣaṇaśarīrāraṃbhānubhāvānumīyamānāṃ lajjātyāgalakṣaṇāṃ saptamīṃ rasāvasthāmadhyāste /
1404atra vismayaroṣasnehā yathocitaṃ tatpūrvāparādhatayā dṛṣṭatayā vallabhatayā bhaktijanitāstattadāśritaviśeṣavibhāvanoddīpyamānāḥ paramaparipoṣalakṣaṇakathāsvabhāvavāckaśabdaprayogaśaktyā yathocitaṃ sūcitairanimeṣādharasphuraṇanīvībandhavisraṃsanādibhiranubhāvaiḥ stambhavaivarṇyaromāñcādibhissācvikairanuvaddhā ūrmipadadyotitairvitartaharṣādivyabhicāribhi staraṅgitāstulyakālabalotpattihetutayā saṃkīrṇāśca rasasaṅkarapratītimaṅkurayantīti rasasaṅkaroktiriyam /
1410atra prativirodhināṃ niḥśvāsādīnāṃ bhāṣaṇādisaṃbhogapratyūhatvābhimānalakṣaṇena cittārambhānubhāvena kṛtapratīterudvegalakṣaṇāyāḥ pāṇḍyatadavarodhayoḥ premapuṣṭerapacayo rājyadhvaṃsavanavāsādiparikleśa hetuko bhavati /
1422atra muhurmahurātmasmaraṇa prārthanālakṣaṇāṃ sakhījanāmantraṇavāgāraṃbhānubhāvānumitāṃ tanutyāgodyogalakṣaṇāṃ parāṃ puṣṭimadhitiṣṭhan parakīyāyāḥ nāyikāyā anurāgo viṣayabhūte nāyakaratne parastrī viṣayarāgātyantābhāvādekataḥ khaṇḍito 'pi śṛṅgāramivābhāsayatīti so 'yaṃ rasābhāsoktiḥ /
1439atra śṛṅgāro nāma caturastrīpuṃsālaṃbano manoharapadārthoddīpano lalitabhrūlatāvikṣepakaṭākṣamandasmitādyanubhāvo nikhilasācvikotsukatvogratā lasyajugupsāvahitthādipariśiṣṭa sañcāripuṣṭo ratisthāyībhāvo vipralaṃbhasaṃbhogabhedavān vigalita vedyāntaratvalakṣaṇaṃ cetovikāsamadhitiṣṭhati /
1451atra kubjamithunaviṣayo nāyakādisamāśraya hāsaḥ tadīyastrīpuṃsavyāpārābhāsabhāvanoddīpitaḥ kapolavikāsādinā śarīrāraṃbhānubhāvena sūcito līlāravindasamāghrāṇādyanumitenāvahitthālakṣaṇasañcāriṇā paripuṣṭo manovikāsamadhitiṣṭhatīti so 'yaṃ hāsyaḥ /
1456atra nāyakottamāśrayo lokottaratvaprāptiviṣaya utsāho rāmabhadrāpadāna śravaṇādinoddīpito rājabāhunirīkṣaṇalakṣitarāmabhadraviṣayaspardhāviśeṣāt jambūdvīparājaviṣayānādarācca prakāśitenādhikaspadāṃ nivārayeti lakṣaṇavatā śobhānāmnā pauruṣasācvikena dvīpāntarajayāśaṃsālakṣaṇena cittāraṃbhānubhāvena cābhivyakto 'sūyādhṛtimatigarvādibhirupacito manovistāramadhitiṣṭhatīti so 'yaṃ yuddhavīraḥ /
1457tathā ca tatraiva dānavīro 'pi devatākartṛkārthitvākāṅakṣālakṣaṇena cittārambhānubhāvenābhivyakto devatālabhyavastuviśeṣavitaraṇakaṇḍūlatālakṣaṇaṃ paramotkarṣamārohati /
1462atra kalikālo 'pi dharṇapratiṣṭhāpanādināyakapuṇyacaritaviṣayo dilīpādipurātanamahārājasamāśrayo vismayo mahendrādisamādaraṇodāharaṇābhyāmuddīpito nayanastaimityā dyanubhāvānumitaḥ pulakasācvikena viśeṣataḥ prakāśitaḥ sādhuvādaśiraḥ kampānumitairharṣacāpalādibhirabhipuṣṭaśvittavistāralakṣaṇamupādhimupāt iṣṭhata iti so 'yamadbhutarasaḥ /
1464aparādhiviṣayaḥ tadapakārasmaraṇapramukoddīpano bhrūbhaṅgadantaghaṭṭanarūkṣekṣaṇādyanubhāvaḥ svedavepathupramukhasācviko 'marṣābhyasūyā cāpalogratādisañcāribhāvaprapañcitaḥ krodhasthāyībhāvaḥ cittavikṣobhalakṣaṇamupādhimanusaṃdhatte /
1468atra pratibhaṭasamāśrayo nāyakagocaraḥ krodhasthāyī deśākramaṇabandhuvadhabandhanādibhiruddīpyamāno bhrūbhaṅgadantakarṣaṇauṣṭha saṃdaṃśanādibhirabhilakṣitaḥ svedavepathubhyāṃ sāttvikābhyāṃ prakāśamānastadupalakṣitaireva garvāmarṣacāpalogratāmarṣādibhirvyabhicāribhiḥ puṣṭo bhāvakānāṃ cetasi vikṣobhalakṣaṇāmānandalaharīmunmudrayan raudra ityākhyāyate /
1469karuṇo nāma vipannasuhṛdādiviṣayaḥ tadguṇasmaraṇādyuddīpano vilāpapatanādyanubhāvo vaivarṇyastambhāśrumukhasāttviko nirvedaglāniviṣādadainyāvegonmādādisañcārī śokasthāyībhāvo manovikṣobhalakṣaṇamevopādhimanusandhatte /
1473atra nāyakaśatrukulabālikāśrayo vipannavallabhaviṣayaḥ śokasthāyī khaṇḍīkṛtaḥ tatastato viparyastatadavayavapratyabhijñādibhiruddīpyamānaḥ tadetaditivāgārambhamavyabhicaratā nirdeśalakṣaṇena hastārambhānubhāvena sūcitaḥ tadanusaraṇapariṇatiravaśyaṃ bhāvināśrupātavaivarṇyādinā sāttvikasamudayena prakāśitaḥ tattaducitahāprāṇeśādivāgārambhānumitairdainyaviṣādanirvedamatibhiḥvyabhicār ibhirādipadadyotita paridevitaviśeṣopakalpitaiḥ glāniśramaśaṅgācāpalonmādādibhiranyaiśva paripoṣito nīrasatayā sthāṇuprāyāṇāmapi bhūtabetālātmakādīnāma pyanukampātiśayasampādakatayā bhāvukacetasi vikṣobhapuṣṭi madhitiṣṭhan karuṇa ityākhyāyate /
1474bībhatso nāma heyavastuviṣayaḥ taddoṣadarśanādibhiruddīpito nāsāgrapidhānamukhakūṇananetrasaṃkocanā dyanubhāvo vaivarṇyādisāttviko nirvedāvegacāpalavrīḍādivyabhicārī jugupsāsthāyībhāvo vidagdhabhāvakacetasi vikṣepalakṣaṇāmānandabhūmikāmālaṃbate /
1478atra nāyakaśatrudadrurogiviṣayā janāśrayā jugupsā vraṇāmarśanā dibhiruddīpitā netrasaṃkocanādibhirabhivyaktā parāpasaraṇānumitairāvegacāpalādibhiḥpoṣitā bhāvaka cetasi vikṣepalakṣaṇamupādhimādadhānā bībhatsa ityākhyāyate /
1479bhayānako nāma bhīṣaṇavastuviṣayo mukhaśoṣatālupuṭalehananīcairgamanādyanubhāvo aśruvarjita sāttviko viṣādaśaṅkātrāsāvegadainyajaḍatā glāniśramacintāpasmārādisaṃcāribhāvo bhayasthāyībhāvaścittavikṣepalakṣaṇāmeva bhūmikāmālambate /
1483atra kriyākrūranāyakanāsīrabhaṭaviṣayaḥ śatrusamāśrayaḥ sthāyībhāvo dhāṭīśravaṇoddīpito dhāvanaguhāpraveśagartāntarānveṣaṇādibhi ranubhāvairabhivyakto vyākulatvatāluśoṣaṇa padaskhalanādyanumitairāvegaśaṅkātrāsādibhirvyabhicāribhirabhipuṣṭo bhāvakacetasi vikṣepalakṣaṇāṃ bhūmikāṃ bibhrāṇo bhayānaka ityākhyāyate /
1531taditthamakhilapramāṇasaṃsiddhe rasasudhāniṣyande sumanobhiranubhūyamāne yogyānupalabdhilakṣaṇamabhāvapramāṇaṃ rasāvamānaika durāgrahāṇāṃ viparītasākṣarāṇāṃ manasi vaidagdhyābhāvameko 'pi bhāsayati /
1535pramāṇalakṣaṇādika manyato 'vagantavyam /
1538anuktānāmihānyeṣāṃ lakṣyalakṣaṇavistaraḥ /
1830atra kriyānāviṣṭenaiva nāyakenana vimatānāṃ bhayajanakakātaraceṣṭā labhyante viśeṣyanta iti so 'yaṃ lakṣaṇahetuḥ /
1835atra saugandhikaśekharaṃ darśanakriyāyāmanāviśadeva rājānaṃ jñāpayatītītthaṃbhāvalakṣaṇatṛtīyayā vājyo 'yaṃ jñāpakahetuḥ /
1858atra pūrvadikpārthivabhāṇḍāgāratyāgalakṣaṇasya kāryasyotpatteranantaratvāt kāraṇabhūtasya nāyakakhaḍgamokṣasyotpattikathanādiyaṃ viparyasto nāma citrahetuḥ /
1882atra nāyakadossārajñānādikāraṇānāṃ pratināyakagirā lakṣaṇakāryakaraṇasāmarthye 'pi bhavitavyatāparāhataśaktitvakathanāt kāraṇāntaraparāhato 'yamahetuḥ /
1933atra prathame pāde meghaparvatajātyoḥ dvitīye padmākarapaṅkaśoṣaṇakriyayoḥ tṛtīye sarvajātivatsalatpaguṇayoḥ caturthe devajāteḥ sārvabhaumanānro diggajalakṣaṇasya dravyasya cāsaṃhatiriti catvāro jātivirodhāḥ /
1937atra kaviprītikaraṇa kavitiraskaraṇakriyayoḥ prathamapāde dvitīye tīkṣṇatvaguṇabhedakriyayoḥ tṛtīye kalānāthanāmnaḥ candralakṣaṇadravyasya nakṣatramārgatyajanekriyāyāśca saṅgatiriti trayaḥ kriyāvirodhāḥ /
1946atrārjunalakṣaṇadravyasya karṇa vātsalyaguṇasya virodhaḥ /
2031atra nāyakaparigraheṇottarottarodayavataḥ kīrtidṛṣṭāntasya nāyakāśritajanottarottaraunnatyalakṣaṇadārṣṭāntikasya ca śaṃsantīti vartamānalakṣaṇaśatra samakālamevoktatvādiyaṃ samā nāma nidarśanā /
2218atra gehānīvācaranti gehīyantītyatra kyac pratyaya upamānādācāra iti kriyāviśeṣalakṣaṇe tulyadharmārtha eva samutpanna iti seyaṃ tulyadharmārthapratyayā nāma padopamā /
2222atra bhetālantītyādiṣu kriyāsu tadivācaratītyācāralakṣaṇatulyadharmārthe kvibuptanna iti seyamapi tulyadharmārthapratyayā nāma padopamā /
2279atra kalpavṛkṣanāyakayorupamānopameyabhāve vaktavye kalpavṛkṣalakṣaṇamupamānaṃ parityajya tadekadeśena sahopameyaikadeśo bāhuyugalāśaṃsāvayavaiḥ kisalaya kisalayakusumaissaha bhujayugāṅgānyaṅgulyaḥ nakharucayaśca pṛthak pṛthag dyotakaśabdaprayogādvistareṇopamitānītīyamekadeśavatī nāma prakṛtarūpā prapañcopamā /
2367atra smitajyotsnayoravayavayoḥ nirūpaṇaṃ nirūpyāvayavena pūrṇendulakṣaṇasyopamānasyānabhidhānāt tadidaṃ vikalaṃ nāmāṅgipradhānaṃ rūpakam /
2381atra kanyāpakṣe payodhara mandasmitabhujādaralakṣaṇānāṃ latāpakṣe mañjarīprasūnadvirephapatrlavarūpāṇāṃ cāvayavānāṃ nāyakotsukīkaraṇe prādhānyamiti sahajāṅgapradhānarūpakamidam /
2385atra nāyakavijayayātrāpakṣe pratāpabandhuvairikīrtilakṣaṇānāṃ śaratpakṣe ātapapuṇḍarīkaketakaprasūnānāṃ cāvayavatayā kalpitatvādāhāryāṇāṃ saṃnahane prādhānyamityāhāryāṅgapradhānaṃ rūpakamitīdamubhaya prādhānyam /
2389atra nāyakapratāpapakṣe kṛpāṇakrodhaviśikhamukhalakṣaṇānāmāhāryāṇāmanalapakṣe dhūmasphuliṅgaśikhānāṃ sahajānāṃ cāvayavānāṃ rupakāṇāṃ vairirājanyakṣobhakaraṇe prādhānyamiti sahajāhāryāṅgapradhānaṃ rūpakamidam /
2467atraikasminneva puruṣalakṣaṇe vastuni tapasmitvanāyaka virodhitvalakṣaṇayorvastutorabhidhīyamānasāmānyapratīterviśeṣādarśanādubhayagataviśeṣasmaraṇācca vimarśa iti jñeyamekayiṣayā nāma saṃśayoktiḥ /
2486atra satyarūpāpi candrikācañcarīkakokilakūjitāni vacanādapahnutya pratīyamanasādṛśyāni nāyakakīrtitatparipandhiduṣkīrtigāyikāsvaralakṣaṇānyanyāni vastūnyupanyastānīti seyaṃ sādṛśyavatyapahnutiḥ /
2490atra lajjāśīlayā kayā cajidānaṃdabāṣparomāñcakāraṇaṃ nāyakaviṣayamanurāgamapahnutya visadṛśavirāgapavanalakṣaṇakāraṇopanyāsaḥ kalpita iti seyamasādṛśyavatī nāmāpahnutiḥ /
2500atra nāyakapratāpanāyakakīrtī diktaṭeṣvacetanāsu yathākramaṃ bhaṭapratibhaṭatatsalakṣaṇadharme samārepamapahāya jayaparājayaharṣāliṅganataraṅgollāsarūpataddharmā eva samāropitā iti seyaṃ dharmasamādhiḥ /
2511atra pathikajanaprāṇarakṣaṇa marudeśasamādhinopamānena pratīyamānayā ca pathikajanarakṣaṇalakṣaṇasādhāraṇadharmasya kalidoṣakaluṣībhūtarājalokabhūlokaikaparāyaṇasya siṅgabhūpālasyoktisiddhau tacchāyaiva ślāghā pratīyata iti seyaṃ ślāghāvatī samāsoktiḥ /
2564atra vasumatīpratiṣṭhāhetubhūtanāyakalakṣaṇadravyasyāparasumerutayā saṃbhāvanaṃ kṛtamiti dravyahetūtprekṣā /
2616atra yeyamupagautamītaṭaṃ paryaṭatāmāṭavikamahīpatīnāṃ kuṭilopāyapāṭavastutiḥ seyamanuprāṇitarājamārgapraṇayino nāyakasya manasi doṣatayā pratibhāsyata ityabhiprāyeṇa caturamatibhiramātyaiḥ pramukhanaiṣṭhuryaparijihīrṣayā kūṭopāyaprayogarūpo doṣo 'pi nāyakacaraṇasenāsādhanadhanārjanalakṣaṇaguṇatayā nirūpita iti so 'yaṃ doṣasya guṇībhāvo nāma leśataḥ śanairananyaviditamucyata iti leśaḥ /
2620atra kācidanatidhīrā nāyakā mānāgraha parigrahānuguṇamarthaṃ sakhīnāyakāgrataḥ pratijñāya padanirvāhamāśaṅkamānā sakhījanaparihāsaparijihīrṣayā cāṭuvādādilakṣaṇamastosaṃ mānapratyūhakāraṇaṃ nāyakaguṇagrāmaṃ doṣībhāvena samupanyasyatīti so 'yaṃ guṇasya doṣībhāvo nāma leśaḥ /
2624atra rājakīrtyapahāralakṣaṇasya nāyakaguṇasya śabdaśaktyā camatkārāya doṣatayā kathanād vyājastutirapi sa eva /
2654atra calanotkaṇṭhālakṣaṇe dve vastunī uttarapadavartinā dyotakenaikasminneva vipakṣalakṣmīlakṣaṇe dharmabhūte dvavye samuccayenaikakālameva niveśita iti so 'yamuttarapadagatadyotako nāma dvipadāśrayasamuccayabhedaḥ /
2710atra neśmahe iti niṣedhena kavitvalakṣaṇasyāropitaguṇavarṇanasya niṣedhaḥ dharmata iti so 'yaṃ vidhyākṣepaḥ niṣedhākṣepaḥ /
2716atra nāyakasya pātradattadharmadravyānanuśocanalakṣaṇaṃ vastu prastutya tatsādhanasamarthaṃprabhusvabhāvalakṣaṇaṃ vastvantaramupanyastamiti sāhasaṃ ṣaṅguṇaṃ hi /
2728atrāśvastetyādiviśeṣaṇairmahī vahanakriyāyā ananyasādhāraṇalakṣaṇa upaskāra iti so 'yaṃ kriyāparikaraḥ /
2734atra hariṇā hariṇā ityādi śabdaikāvalyā vibhinnārthayā nāyakalakṣaṇaṃ kartṛkārakamupaskriyata iti so 'yaṃ śabdaikāvalī kārakaparikarabheda eva /
2805atra vāhinīśapadena samudrasāmantarājalakṣaṇamarthadvayaṃ tadviśeṣaṇe tu tadanukūlārthadvayaṃ ca śliṣṭamiti so 'yaṃ śleṣālaṅkāraḥ /
2822atra nijagṛhe nigṛhītamiti kriyāpadaṃ nijagṛha iti saptamyā gūḍhamiti kriyāgūḍhalakṣaṇo viṣayapadāvṛttiyamakalakṣaṇasva śabdālaṅkārau saṃkīrṇāviti kevalaśabdālaṅkārasaṅkaro 'yam /
2852atra diśi diśīti sumomānaseti śaṅkaraḥ śaṃ kotviti rakṣāṃ rakṣo iti vat chekānuprāsasya sāndrāmidra ityādāvanuprāsasya sumanaśśleṣaḥ pratiśabdotthāpitena dikpāla rūpamadhyama malokapālasya cānyonyapratīkāralakṣaṇenānyonyārthālaṅkāreṇa pūrvādikpālaparipāṭīkathanalakṣaṇena kramanāmnobhayālaṅkāreṇa saha saṃniveśaḥ prakāśata iti so 'yaṃ trividhālaṅkāra laṅkārasaṅkaro 'nusaṃdheyaḥ /
2863evaṃ nidarśitaṃ saṃpradāyādālocya lakṣaṇam /
2865lakṣyalakṣaṇanirmāṇavijñānakṛtabuddhibhiḥ /