Occurrences of pratyaya in "Yuktidīpikā"
Click [+] to expand the context.
134padārthāśca daśa cūlikārthāḥ paṃcāśatpratyayāḥ /
145aṣṭāviṃśatibhedā tuṣṭirnavadhāṣṭadhā siddhiḥ // iti pañcāśatpratyayāḥ /
162tadyathā eṣa pratyayasargo viparyayāśaktituṣṭisiddhyākhyaḥ /
406yo hyanantarakṛtaṃ śabdasya śabdāntareṇa saha sambandhamācaṣṭe tampratyayamupālambhaḥ syāt /
566tasmādadhīyatāṃ yadi kaścidastyubhayapakṣaprasiddho hetuḥ yato nissaṃśayaḥ pratyayaḥ syāditi /
620āha kathametadavagamyate hiṃsākāryaṃ paritāpamātramaviśuddhirācāryasyābhipretā na punarhiṃsaiveti ucyate prakarṣapratyayopalabdheḥ /
622samānajātīyaṃ ca pratiyoginamapekṣya prakarṣapratyaya utpadyate /
623yadi cānuśravikasya praśasyatā nābhipretā syāt prakarṣapratyayānupapattiprasaṅgaḥ /
1089mahato 'smipratyayarūpatvābhyupagamāt /
1105tasya parimāṇaṃ saṃkhyāyāḥ saṃjñāsaṃghasūtrādhyayaneṣviti kanpratyayaḥ /
1356ucyate keyaṃ pratibhā nāma āha yo 'yamanādau saṃsāre devamanuṣyatiraścāmabhinne 'rthe bāhye stryādau pratyaye pūrvābhyāsavāsanāpekṣaḥ kuṇapakāminībhakṣyādyākārabhedabhinnapratyaya itikartavyatāṅgamutpadyate sā hi pratibhā /
1359svapratyayānukāreṇa pratipattiranekadhā //
1368yadi pūrvābhyāsavāsanāpekṣaḥ pratyayaḥ pratibhetyupagamyate tena tarhi asau pratyakṣamanumānamāptavacanaṃ cetyetadāpannam /
1371ārṣapratyayasambhavādayuktamiti cet syādetat astyārṣo hi dṛṣṭādivyatirekeṇa sarvapadārtheṣu sāṃsiddhikaḥ pratyayaḥ /
1381syādetat asti laukikaḥ pratyayo dṛṣṭādivyatirekeṇa /
1388yadi caivaṃjātīyato 'pi pratyayaḥ pramāṇamabhyupagamyate tenānavasthā prāpnoti /
1390kāmakrodhalobhayaviṣādadvārako vikalpaḥ samyaṅmithyā vā yasmādaneka utpadyate tasmānna laukikaḥ pratyayaḥ pratibhā /
1437yathaiva hi ghaṭādayo 'rthā jñānamantareṇa na tadrūpā nātadrūpā iti na śakyaṃ pratipattum evaṃ jñānamapi puruṣapratyayamantareṇa na viṣayarūpaṃ nāviṣayarūpam /
1439ataḥ puruṣapratyayamantareṇa jñānamadhigamarūpamiti sāṃkhyaṃ pratyasiddhametat /
1711yathā hi svayamutpadyate niścetuḥ pratyayastathaivānyaḥ pratyāyya ityetannyāyyam /
2177yo hi yathā kuṇḍe badarāṇyarthāntarabhūtānyāhitāni tathā kāraṇe kāryamastītyetadācaṣṭe taṃ pratyayamupālambhaḥ syāt /
2830sukhādisvarūpāḥ śabdādayaḥ tatsannidhāne sukhādyākārapratyayotpattirityetadādita evāsmābhirviśeṣitam /
3284na hi naḥ kālo nāma kaścidasti kiṃ tarhi kriyamāṇakriyāṇāmevādityagatigodohaghaṭāstanitādīnāṃ viśiṣṭāvadhisarūpapratyayanimittatvat /
3286yadeva kṛtakaṃ tatraiva paramaparamityādiḥ pratyayo dṛṣṭaḥ /
3365yattūktaṃ sāmānyaṃ sāmānyāntarāpekṣaṃ viśeṣatvamiti na pratyayanivṛttau sāmānyābhāvāvasthitestataśca dharmisvarūpasiddheḥ yāvatpṛthivītyayaṃ pratyayo na nivartate sāmānyaṃ ghaṭādirviśeṣaḥ dravyatvaṃ cāsau dharmāntaraparivarteṣu tadākārapratyayotpattitaḥ svarūpāvasthānasiddherdharmā ghaṭādayaḥ /
3366yadā tu pṛthivīpratyayanivṛttistadā tanmātrāṇāṃ sāmānyabhāvo dravyatvaṃ ca viśeṣo dharma iti yāvatpradhānaṃ tasya tu sāmānyāntarānupapatteḥ kauṭasthyameva /
3372tāsāṃ ca satataṃ sāmānyapratyayanimittatvātsvarūpādapracyute taddravyatvaṃ liṅgasya dharmatvam /
3459prasiddhena hyaprasiddhaṃ taddharmatāmāpadyate bhavadbhirapyuktaṃ yasya hi pratikṣaṇamanyathātvaṃ nāsti tasya bāhyapratyayayoḥ bhedaḥ paścādviśeṣagrahaṇe nāsti /
3508āha kiṃ vyavasāyacaitanyayoḥ kaścidrūpabhedo 'sti na veti ucyate kiṃ tarhi traiguṇyātsati pratyayarūpatve saṃvedyā buddhiryathā tu vyavasāyarūpaṃ tathā caitanyarūpamiti /
3509tathā ca vārṣagaṇāḥ paṭhanti buddhivṛttyāviṣṭo hi pratyayatvenānuvartamānāmanuyāti puruṣa iti /
3547indriyāṇi tāvadgrahaṇamātrarūpatvādapratyayānīti pratyayavadantastāvatkaraṇaṃ parikalpyate /
3816puruṣasamparkād hi grahaṇadhāraṇavijñānavacanohāpohakriyā yathānyāyābhiniveśānāṃ karaṇadharmāṇāṃ pratyayarūpāṇāmivopalabdheścetanāśakteścādhyavasāyavṛttimanurudhyamānāyāstadbhāvasanniveśināṃ sattvādīnāṃ vyāpāravatāmabhisambandhād vyāpārāviṣṭāyā ivopalabdhiḥ /
3817yatastatrāyamanekakālapravṛttamithyāpratyayābhyāsavāsanāpekṣo bhavabījaheturjñānaviśeṣaḥ prāṇabhṛtāmavabhāsate /
3825yadi cetanasaṃyogād buddhyādīnāṃ pratyayavadupacāraḥ vyāpitvādasya ghaṭādibhirapi saṃyogo na pratiṣidhyata ityataḥ prāptasteṣāmapi pratyayavadupacāraḥ /
3826atha saṃyogāviśeṣātkaraṇānāmeva pratyayavadupacāro na ghaṭādīnāṃ viśeṣastarhi vaktavya iti /
3849tadyuktametatpuruṣasaṃyogātkaraṇasya pratyayopacāraḥ puruṣasya ca guṇasaṃyogātkartṛtvopacāra iti /
3905yadāsya buddhistamaso 'ṅgitvādye guṇāḥ kāryarūpāpannāḥ śiraḥpāṇyādaya ādhyātmikā bāhyāśca gavādayaḥ kāraṇarūpāpannāścālocanakriyāsaṃkalpābhimānādhyavasāyalakṣaṇāḥ so 'hamityaviśiṣṭapratyayopasaṃhāraṃ karoti tadā pravartata eva /
3906yadā tvanye guṇāḥ prakṛtibhūtā vikārabhūtāḥ kāryabhūtāḥ kāraṇabhūtā acetanāḥ parārthā anyo 'haṃ na prakṛtirna vikṛtirna kāryaṃ na kāraṇaṃ nācetanaḥ svārtha iti bhinnapratyayopasaṃhāraṃ karoti tadā nivartate /
3941tadanyeṣāṃ purāṇetihāsapraṇetḥṇāṃ mahato 'haṃkāro vidyata iti pakṣaḥ mahato 'smipratyayakartṛtvābhyupagamāt /
3982ko 'yamadhyavasāyaḥ gaurevāyaṃ puruṣa evāyamiti yaḥ pratyayo niścayo 'rthagrahaṇaṃ so 'dhyavasāyaḥ /
4004sādhyaṃ caitat kiṃ tadeva mṛddravyaṃ ghaṭādivṛttibhedamanubhavati āhosvitpratyayāntaravaśādanyaccānyaccotpadyate iti avayavabhedācca /
4141kartuḥ svātmapratyavamarśātmako yo 'yamahamiti pratyaya utpadyate sa khalvahaṃkāraḥ mahatastattvāntaram /
4145sa ca mūrtipratyayābhyāṃ mahataḥ sthūlataraḥ /
4153āha kā punarguṇapravṛttiryasyāmasmipratyayaikarūpasyāhaṅkārasya viśeṣapratipattirbhavatīti ucyate yo 'yaṃ
4174yasyāmasmipratyayasya viśeṣagrahaṇaṃ bhavati śabde 'haṃ sparśe 'haṃ rūpe 'haṃ rase 'haṃ gandhe 'hamiti /
4352tasmādapratyayamindriyamiti /
4353indriyasya cetpratyayaḥ syādyathā pratyayavato 'ntaḥkaraṇasyāniyataviṣayatvam evamasyāpi syāt na tu tadasti /
4354tasmādapratyayamindriyamiti /
4356indriyasya cetpratyayaḥ syādyathā pratyayavato 'ntaḥkaraṇasya trikālaviṣayatvamevamasyāpi syāt /
4358tasmādapratyayamindriyamiti /
4360indriyasya cetpratyayaḥ syādyathā pratyayavato 'ntaḥkaraṇasyādirūpopapattirevamatrāpi syāt /
4362tasmādapratyayamindriyaṃ siddhamiti /
4382grahaṇapratyayaprakāśābhedaḥ ucyate viṣayasamparkāttādrūpyāpattirindriyavṛttigrahaṇaṃ tathā viṣayendriyavṛttyanukāreṇa niścayo gaurayaṃ śuklo dhāvatītyevamādiḥ pratyayaḥ /
4383tathā viṣayasamparkāgame śrotrādivṛtteḥ tādrūpyāgamo vartamānakālatā grahaṇasyānubhavāttu saṃskārādhānaṃ tatpūrvikā ca smṛtiriti trikālaviṣayā pratyayasyetyayamanayorviśeṣaḥ /
4422antaḥkaraṇasya hi indriyavṛttipravartakaḥ pratyayaḥ /
4433śabdādiviṣayastvantaḥkaraṇapratyayaḥ śrotrādinimitta iti /
4703āha yadyevaṃ tena tarhīndriyāntaravṛttisaṃvedane 'kṣapratyayavatvaprasaṃgaḥ /
4714bhautikāvayavapratyayavivṛttivattadvivṛtteḥ /
4716na ca pratyayavattvam /
4821upāttaviṣayendriyavṛttisannidhānāttu tadākārasaṃskārādhānanimittasmṛtipratyayavaśāt
4941sa ca mithyājñānābhyāsavāsanānurañjitaṃ buddhipratyayamanurudhyamāno darśitaviṣayatvāttathaiva pratipadyate /
4942yadā tu dharmādyabhyāsāttamorūpāgame satyuttarottarāṇāṃ sattvadharmāṇamutkarṣastadā vinivṛttamithyāpratyayā vṛttiḥ /
5103vyūḍhāvayavaṃ tūpalabdhapratyayaṃ māturudarānnissṛtya yau dharmādharmau ṣaṭsiddhyupabhogakāle kṛtau tadvaśādavatiṣṭhate /
5217tatra tattvasamakālaṃ saṃhataśca mahāṃstattvātmanā mahati pratyayo bhavati /
5361pratyayasarga iti pratyayaḥ padārtho lakṣaṇamiti paryāyāḥ pratyayānāṃ sargaḥ pratyayasargaḥ padārthasargo lakṣaṇasarga ityarthaḥ /
5362athavā pratyayo buddhirniścayo 'dhyavasāya iti paryāyāḥ /
5363tasya sargo 'yamataḥ pratyayasargaḥ pratyayakāryaṃ pratyayavyāpāra ityarthaḥ /
5364athavā pratyayapūrvakaḥ sargaḥ pratyayasargaḥ /
5376evaṃ tasmād brahmaṇo 'bhidhyānādutpannastasmātpratyayasargaḥ /
5390guṇavaiṣamyādvimardo guṇavaiṣamyavimardaḥ pratyayaparyāyeṇa sattvarajastamasāmitaretarabhāvaḥ /
5391tannimittā eṣāṃ pratyayāṇāṃ pañcāśadbhedā bhavanti // //
5396tatrāśreyasi pravṛttasya pratyayāvare śreyo 'bhimāne ādyo viparyayastama ityabhidhīyate /
5421evaṃ caturvidhasya pratyayasargasya guṇavaiṣamyavimardena pañcāśadbhedā bhavanti // //
5429caśabdātkāryakaraṇasāmarthye 'ṣṭavidhe 'ṇimādāvahamiti pratyayaḥ /
5499ucyate na pratyayaviśeṣāt /
5500tamaḥpradhānapuruṣopadeśe sati pratyayanirdidhārayiṣayā tayoḥ pradhānameva jyāyo na puruṣa ityabhiniviśeta /