Occurrences of karaṇa in "Yuktidīpikā"

Click [+] to expand the context.
31karaṇānāmasāmarthyamaṣṭāviṃśatidhā matam /[+]
92tasmāt trividhaṃ karaṇaṃ dvārīti nigamayati /[+]
139cetanāśakterguṇatrayājjanmamaraṇakaraṇānāmityevamādibhiḥ puruṣabahutvam /[+]
144pañca viparyayabhedā bhavantyaśaktiśca karaṇavaikalyāt /[+]
183iti karaṇaṃ prakārārtham /[+]
217kaḥ punarayamabhighāto nāma ucyate yo 'sāvuparyuktaduḥkhatrayeṇāntaḥkaraṇena cetanāśakterabhisambandhaḥ /[+]
442asamāsakaraṇaṃ vṛttapūraṇārtham mānasasya ca duḥkhasya pratīkāre doṣāntaropasaṃgrahārtham /[+]
846tathā ca tantrāntareṣvapyuktam duḥkhahetuḥ kāryakaraṇaśaktiriti /[+]
1196karaṇasādhano lyuṭ /[+]
1243yathā sattvādīnāṃ guṇānāmekaśabdādivastusanniveśe 'pi prakāśādikāryabhedādrūpasaṃkaro na bhavati yathā vā śabdasparśarūparasagandhānāmekadravyasanniveśe 'pi grāhakāntaragamyakatvāt yathā vā kartṛkaraṇādhikaraṇasampradānāpādānakarmalakṣaṇānāṃ śaktīnāmekadravyasanniveśe 'pi kāryaviśeṣaparicchinnāni svarūpāṇi na saṃkīryante tadvadidaṃ draṣṭavyam /[+]
1351ceṣṭā nāma abhiprāyasūcakaḥ kaścidevodaratāḍanāñjalikaraṇādiḥ śarīravyāpāraḥ /[+]
1429adhigamarūpaṃ hi jñānaṃ tasyotpattyaivādhigato 'rtha iti kutaḥ phalabheda iti ucyate karaṇabhāva idānīṃ kathaṃ syāt āha karaṇabhāvastu prasiddhivaśāt /[+]
1430viṣayanirbhāsā hi jñānasyotpattiḥ adhigamarūpāpi loke savyāpāreva pratīteti kalpanayā karaṇabhāvo 'bhyupagamyate na paramārthataḥ /[+]
1467ucyate karaṇāntarāṇāṃ tu sandehanivṛttyartham /[+]
2109karaṇaṃ vemādayaḥ paṭasya na kāraṇamityayamabhyupagamo naḥ /[+]
2212tattvasataḥ karaṇamanupapannam /[+]
2351tasmādyuktametacchaktasya śakyakaraṇātsatkāryam /[+]
2496jvālānāmavasthānamicchata upariṣṭādāvaraṇopanipātāt prabhāyāstantoriva dvaidhīkaraṇaṃ syāt /[+]
2519atha mataṃ yasya dvaidhīkaraṇaṃ na dṛṣṭaṃ tat kṣaṇikamiti yathā kimatrodāharaṇam /[+]
2530buddhestu svādhikāra eva kṣaṇikatve heturiti karaṇo vakṣyāmaḥ /[+]
2627yat kiṃcitkāryakaraṇe laghu prakāśaṃ ca tat sattvarūpam iti pratyavagantavyam /[+]
2628tatra kāryasya tāvad udgamahetur dharmo laghutvam karaṇasya vṛttipaṭutvahetuḥ /[+]
2630karaṇasyāpi grahaṇaṃ saṅkalpābhimānādhyavasāyaviṣayeṣu yathāsvaṃ pravartamānam /[+]
2640tatra gurutvaṃ kāryasyādhogamanaheturdharmaḥ karaṇasya vṛttimandatā /[+]
2642karaṇagatā cāśuddhiḥ prakāśapratidvandvibhūtā /[+]
2674tadyathā vartijyotistailānāṃ parasparavirodhe 'pi pradīpakaraṇaikakāryasādhanabhāvopagatānāṃ vṛttaya ekatra saṃmūrchitāḥ sahabhāvaḥ prakṛṣṭamapi kālamanubhavanti evaṃ sattvarajastamasāṃ sati virodhe mahadādyekakāryasādhanabhāvopagatānāṃ vṛttaya ekatra mūrchitāḥ saha bhavantīti /[+]
2850tadyathā kumbhakārasya daṇḍādisādhanavinyāsalakṣaṇāyāśca śakteḥ sannidhānād ghaṭakaraṇe pravṛttirasti /[+]
2934karaṇasya kāryātsthānasādhanaprakhyāpanādikāryasya karaṇādvṛttikṣatabhaṃgasaṃrohaṇasaṃśoṣaṇaparipālanāni /[+]
3008puruṣānvayaḥ karaṇasya saṃvedakatvāt /[+]
3189ubhayacaitanyapratijñasya yatheśvarasya karaṇaṃ buddhyādayaḥ evamīśvaro 'pi buddhyādīnāṃ karaṇaṃ syāt /[+]
3227itikaraṇasya parisamāptyarthatvāt /[+]
3275tatra yasya sattvapradhānaṃ kāryakaraṇaṃ sa paramarṣiḥ /[+]
3547indriyāṇi tāvadgrahaṇamātrarūpatvādapratyayānīti pratyayavadantastāvatkaraṇaṃ parikalpyate /[+]
3548anaḥkaraṇamapyupāttaviṣayendriyavṛttyupanipātāttadrūpāpattāvapi satyāmacetanatvātsvayamupalabdhumasamarthameva viṣayamityato bhoktāraṃ cetanaṃ puruṣamapekṣate /[+]
3562sattvādisaṃsthānaviśeṣo hi buddhiḥ karaṇāntarapratiṣedhāt /[+]
3616karaṇaṃ trayodaśavidhamiti vakṣyati /[+]
3617janma ca maraṇaṃ ca karaṇāni ca janmamaraṇakaraṇāni /[+]
3622asti cāyaṃ kenacitkāryakaraṇena janmopabhogaḥ kenacinmaraṇopabhogaḥ /[+]
3624tathā karaṇānāṃ prakāśātiśayo viṣayagrahaṇalakṣaṇāśuddhyatiśayaścāṣṭāviṃśatidhāśaktiḥ tayoḥ parasparavirodhādekenātmanā yugapadupabhogo nopapadyate /[+]
3626asti cāyaṃ karaṇanimittaḥ pratipuruṣaṃ niyamaḥ /[+]
3637katham yadyeka ātmā syāttena tatsaṃskāropanibaddhānyeva sarvāṇi karaṇānītyataḥ pratipaṇḍitamavasthitaiḥ karaṇairyugapadviṣayāngṛhṇīyāt /[+]
3638bādhiryādyupaghāte vā sati piṇḍāntarasambandhinā karaṇenāsya śabdādikaraṇamapratiṣiddhaṃ syāt /[+]
3640tasmātkaraṇānāmayugapatpravṛtternānā ātmāna iti /[+]
3643karaṇānāṃ pratiniyamādityanenāyamupasaṃgṛhīto 'rthaḥ /[+]
3797etadapyanupapannaṃ pūrvasmādeva hetoḥ athāpi syātsvataḥ puruṣaḥ kāryakaraṇaṃ kuruta iti tadapyayuktam /[+]
3800syātpunaretat avyapadiśya yoniṃ puruṣo 'bhidhyānamātreṇa kāryakaraṇaṃ kurute ityasadetat /[+]
3816puruṣasamparkād hi grahaṇadhāraṇavijñānavacanohāpohakriyā yathānyāyābhiniveśānāṃ karaṇadharmāṇāṃ pratyayarūpāṇāmivopalabdheścetanāśakteścādhyavasāyavṛttimanurudhyamānāyāstadbhāvasanniveśināṃ sattvādīnāṃ vyāpāravatāmabhisambandhād vyāpārāviṣṭāyā ivopalabdhiḥ /[+]
3820tasmātkaraṇasya grahaṇarūpatā puruṣasya ca kartṛrūpatā sambandhyantarasamparkādanyagatānyatropalabhyamānā bhaktyādhyavasātavyā na paramārthataḥ /[+]
3826atha saṃyogāviśeṣātkaraṇānāmeva pratyayavadupacāro na ghaṭādīnāṃ viśeṣastarhi vaktavya iti /[+]
3831yadi tarhi karaṇasambandhātpuruṣaḥ kartṛtvopacāraṃ viṣayasarūpatāṃ ca pratipadyate prāptamasyāpi sphaṭikavadrūpāntaropādānādvikāryatvam /[+]
3832atha nāsya viṣayarūpāpattiḥ na tarhi karaṇasvarūpaḥ puruṣa iti /[+]
3849tadyuktametatpuruṣasaṃyogātkaraṇasya pratyayopacāraḥ puruṣasya ca guṇasaṃyogātkartṛtvopacāra iti /[+]
3955tathā karaṇaṃ nirlikhitasvarūpaṃ śūnyagrāmanadīkalpam prākṛtavaikṛtikāni tu jñānāni prerakāṅgasaṃgṛhītāni pradhānādāgacchanti ceti pañcādhikaraṇaḥ na tu tathetyanye /[+]
4323iha yasyāntastriṣu ca kāleṣu karaṇasya vṛttistadubhayapracāram tadyathā buddhiḥ /[+]
4328samadhigataṃ karaṇaparva /[+]
4336āha yadyevaṃ tasmāducyatāṃ tasya karaṇasya kasminnarthe vṛttiḥ kiṃ lakṣaṇaṃ veti ucyate yaduktaṃ tasya kasminnarthe vṛttirityatra brūmaḥ[+]
4339tatra karaṇanirdeśe śrotrendriyasya prākpāṭhāttadviṣayanirdeśātilaṃghane prayojanaṃ nāstīti kṛtvā śabdādiṣu pañcānāmityeva paṭhitavyam /[+]
4364yadi pradīpavadindriyaṃ prakāśakaṃ syāttena yathā tatprakāśiteṣu ghaṭādiṣvartheṣu karaṇāntaramārgaṇamevamatrāpi syāt /[+]
4373kasmāt na hyekārthakāriṇo yugapatkaraṇe sāmarthyamastīti /[+]
4375antaḥkaraṇahāneḥ /[+]
4377tasmādayuktamantaḥkaraṇasya sāmarthyam /[+]
4378puruṣasyeti cenna karaṇānarthakyaprasaṃgāt /[+]
4379sākṣādviṣayagrahaṇasamarthaṃ puruṣamicchataḥ karaṇānarthakyaṃ prasajyate /[+]
4401bhautikatve hi yatparimāṇaṃ karaṇaṃ tatparimāṇaṃ grāhyaṃ gṛhṇīyāt /[+]
4450tasmādanyathā nirdeśo jñāpakaṃ vṛttivṛttimatoranyatvasyeti vyākhyātā karaṇavṛttiḥ /[+]
4459yā hīyamanukrāntā karaṇaparvaṇo 'dhyavasayādikā vṛttiriyaṃ vyastānāṃ karaṇānāṃ pratisvaṃ niyatā /[+]
4461āha sāmānyaviśeṣayoritaretarāpekṣatvādasāmānyābhidhānena sāmānyasyāpyabhidhānādadhyavasāyādikā karaṇānāmasāmānyā vṛttirityukte 'rthādāpannameṣāṃ sāmānyāpi vṛttirastīti /[+]
4465sāmānyā cāsau karaṇavṛttiḥ sāmānyakaraṇavṛttiḥ /[+]
4466prāṇaścādyo yeṣāṃ te prāṇādyāḥ prāṇāpānasamānodānavyānāḥ pañca samastakaraṇavṛttiḥ pratyavagantavyeti /[+]
4475kiṃ tu sāmānyakaraṇavṛttyā preryamāṇo vāyustatpravaṇatvāttatkāryatāṃ pratipadyate /[+]
4478iheyamakasmādbhinnā kriyāvāyoḥ svato vā syāt karaṇavṛttivyatiriktatvādvā /[+]
4490tasmādyattannimittaṃ sā samastakaraṇavṛttiḥ /[+]
4523yastvayaṃ prāṇāpānasamānānāṃ sthānānyatikramya rasaṃ dhātūṃścādāya mūrdhānamārohati tataśca pratihato nivṛttaḥ sthānakaraṇānupradānaviśeṣādvarṇapadavākyaślokagranthalakṣaṇasya śabdasyābhivyaktinimittaṃ bhavati ayamantarvṛttirvāyurudāna ityucyate /[+]
4538evamete prāṇādyāḥ sthānakāryaviśeṣasūcitāḥ pañca vāyavo vyākhyātāḥ teṣāṃ prerikā sāmānyakaraṇavṛttiḥ /[+]
4542vṛttirantaḥ samastānāṃ karaṇānāṃ pradīpavat /[+]
4546atra ca sāmānyakaraṇavṛttigrahaṇasāmarthyātprāṇādyāḥ pañca vāyavaḥ /[+]
4588kāryakaraṇakṣayakarī prākṛtikā gatiḥ samākhyātā //[+]
4623iti vyākhyātā vyastasamastā karaṇānāṃ vṛttiḥ // //[+]
4625āha yeyamekaikasmin rūpādāvarthe karaṇacatuṣṭayasya vṛttiḥ sā kiṃ yugapat āhosvit krameṇeti kutaḥ saṃśaya iti cet ubhayathā dṛṣṭatvāt /[+]
4629ekārthaviṣayaṃ ca karaṇacatuṣṭayam /[+]
4669na tāvad buddhyahaṃkāramanasāṃ sākṣād bāhyārthagrahaṇasāmarthyamasti antaḥkaraṇānupapattiprasaṃgāt śrotrādivaiyarthyaprasaṃgāt dvāridvārabhāvavyāghātaprasaṅgācca /[+]
4674tadyathā catuṣṭayasya mano 'haṃkārabuddhīnāmantaḥkaraṇānāṃ bāhyenaikena karaṇena śrotreṇa vā cakṣuṣā vā saha catuṣṭayasyetyarthaḥ /[+]
4680āha kiṃ punareṣāṃ karaṇānāṃ svaviṣayaniyamena vṛttirbhavati āhosvidvyatikareṇeti ucyate nanu ca prāgeva rūpādiṣu pañcānāmālocanamātramiṣyate vṛttiriti coktvācāryeṇānte 'padiṣṭaṃ saiṣā bhavatyasāmānyeti /[+]
4684kutaḥ karaṇāntareṇa svaviṣayopalabdhau karaṇāntarautsukyadarśanāt /[+]
4685iha karaṇāntareṇa cakṣuṣāmradāḍimādirūpopalabdhau satyāṃ karaṇāntarasya jihvālakṣaṇasyautsukyaṃ pravṛttiścopalabdhā /[+]
4686tadyadi svaviṣayaniyatānīndriyāni naiṣāṃ karaṇāntaraviṣayopalambhāttatsāhacaryāpekṣaḥ svaviṣayagrahaṇabhāvaḥ syāt /[+]
4693yasya karaṇasya yā vṛttirapadiṣṭā tadyathā śrotrasya śabdagrahaṇam cakṣuṣo rūpagrahaṇam ityādi /[+]
4733indriyāntare 'pi hi tarhi rajo 'stītyata ātmabhūtenaivāsya nimittena pravṛttirapratiṣiddhā kiṃ manasā parikalpiteneti kiṃ cānyat karaṇāntarānupapatteḥ /[+]
4734caitro hi paraśvādīnāṃ prayogaṃ karaṇāntareṇa karoti /[+]
4735na tu manasaḥ karaṇāntaramastītyasamānam /[+]
4742na cetkārakaṃ yathā maulānāṃ guṇānāmevamihāpi puruṣārtha evaṃ heturna kena citkāryate karaṇamiti siddham // //[+]
4744āha karaṇaṃ pratyācāryavipratipatteḥ /[+]
4746ācāryāṇāṃ karaṇaṃ prati vipratipattiḥ /[+]
4748daśavidhamiti tāntrikāḥ pañcādikaraṇaprabhṛtayaḥ /[+]
4750tasmādbhavataḥ katividhaṃ karaṇamabhipretamiti vaktavyametat /[+]
4753pañca karmendriyāṇi pañca buddhīndriyāṇi mano 'haṅkāro buddhiścetyetatsarvaṃ puruṣārthopayogikaraṇam /[+]
4763tasmāttattvāntarānupapattiranavasthā vā trayodaśavidhaṃ karaṇamityanyataravadavaśyamabhyupagantavyam /[+]
4765tasmādupapannametat trayodaśavidhaṃ karaṇamiti /[+]
4766āha karaṇamiti kriyākārakasambandhagarbho 'yaṃ nirdeśaḥ /[+]
4767katham yena tatkaraṇamiti /[+]
4768tatra vaktavyam kā kriyā kiṃ ca tatkriyate yadapekṣya buddhyādīnāṃ karaṇatvamiti ucyate yaduktaṃ kā kriyetyatra brūmaḥ tannirvartakamihābhipretāt na daṇḍādivat kiṃ tarhi tadāharaṇadhāraṇaprakāśakaram /[+]
4775etadabhisandhāya buddhyādīnāṃ karaṇatvamucyata iti /[+]
4784etasmiṃstrayodaśavidhe tu karaṇe trayodaśaṃ kataraditi ucyate buddhirahaṃkāro manaśca /[+]
4818buddhistu niścayarūpatvātkaraṇāntaranirapekṣā sarvamarthaṃ pravṛttau prati niścayarūpeṇādhyastaṃ puruṣāyopasaṃharati /[+]
4826tatra kena karaṇena kasya viṣayasya grahaṇamiti ucyate[+]
4838āha yadi pañcaviṣayāṇyevāviśeṣāṇīti niyamo 'bhyupagamyate tenaikakaraṇeṣvādānādikriyānupapattiprasaṃga iti /[+]
4895tatra bāhyaṃ karaṇaṃ dvāram antaḥkaraṇaṃ dvārīti /[+]
4896āha karaṇāviśeṣādayuktam antaḥkaraṇasya hīndriyānāṃ ca karaṇatvamaviśiṣṭam /[+]
4908sāntaḥkaraṇā tu buddhiḥ sarvaṃ viṣayamavagāhate yasmāt tasmādaniyataviṣayatvādupapannamettrividhaṃ karaṇaṃ dvāri dvārāṇi śeṣāṇīti // //[+]
4912pradīpakalpā ityanena prakāśasāmyaṃ karaṇaparvaṇa ācaṣṭe yathā pradīpaḥ prakāśaka evaṃ karaṇamapi tadvyāpāre sati viṣayāvirbhāvānupapatteḥ /[+]
4917kadācittu buddhireva bāhyakaraṇasaṃkalpābhimānagṛhītam /[+]
4918sarvathā tvayaṃ śāstrārtho yena vā tena karaṇena viṣayamupāttaṃ buddhiradhyavasyati /[+]
4919tayā cādhyavasāyarūpāpannayā cetanāśaktiranugṛhyate na karaṇāntarasya puruṣeṇa samabandho 'sti /[+]
4925aniścitaviṣayayā ca karaṇavṛttyā puruṣasya samandho 'narthakaḥ syāt /[+]
4935tasmāttatpratipattyarthaṃ karaṇāntaraṃ vaktavyamiti /[+]
4949vyākhyātaṃ karaṇaparva /[+]
5101pañcādhikaraṇasya tāvadvaivartaṃ śarīraṃ mātāpitṛsaṃsargakāle karaṇāviṣṭaṃ śukraśoṇitamanupraviśati /[+]
5105yadi dharmasaṃskṛtaṃ karaṇaṃ tato dyudeśaṃ sūkṣmaśarīreṇa prāpyate tadviparyayāttu yātanāsthānaṃ tiryagyoniṃ vā miśrībhāvena mānuṣyam /[+]
5107patañjalestu sūkṣmaśarīraṃ yatsiddhikāle pūrvamindriyāṇi bījadeśaṃ nayati tatra tatkṛtāśayavaśāt dyudeśaṃ yātanāsthānaṃ vā karaṇāni vā prāpayya nivartate /[+]
5140kāryakaraṇapuruṣāṇāṃ hi vibhutve satatopalabdhiprasaṃgaḥ /[+]
5147tasmānna karaṇānāṃ vibhutvamupapadyate /[+]
5165tadyathā karaṇairagṛhyamāṇaiḥ śarīrasya sambandhaḥ /[+]
5193tatra kṛtābhyāṃ hi bījāveśaḥ karaṇasya niṣpādito yāvatkalalādyasthāyāmeva taccharīraṃ vinaṣṭamiti tatra kṛtāśayasyāsambhavāccharīrāntarānupapattiprasaṃgaḥ /[+]
5220ābhiṣyandikaṃ ca saṃsiddhakāryakaraṇasya kāraṇāntareṇotpadyate /[+]
5296kutaḥ saṃyogakṛte kāryakaraṇasarge niṣpatteḥ /[+]
5297kāryakaraṇavyūhottarakālaṃ hi rāgo bhavati /[+]
5298tasmānnāsau kāryakaraṇaniṣpatternimittamiti śakyamāśrayitum /[+]
5299yasya tu jñānānmokṣa iti pakṣaḥ tasya pratipakṣādajñānādbandha iti prāptamasti na cāsau prāgapi kāryakaraṇaniṣpatteḥ /[+]
5367utpannakāryakaraṇastu māhātmyaśarīra ekākinamātmānamavekṣyābhidadhyau hantāhaṃ putrānsrakṣye ye me karma kariṣyanti /[+]
5398tathā śravaṇasparśanarasanaghrāṇavacanādānaviharaṇotsargānandasaṃkalpābhimānādhyavasāyalakṣaṇāsu karaṇavṛttiṣvahaṃ śrotā draṣṭā cetyevamādirādyakālapravṛtto grahaḥ sarvasmādavaro moha ityucyate /[+]
5400ayaṃ tu pratyakṣādigatotpattisthitivināśeṣvanekarūpakeṣu kāryakaraṇeṣvahamiti abhimanyate tasmātpūrvasyādavaraḥ /[+]
5402pūrvaḥ śarīriṇo 'pratyakṣatvātkaraṇavṛttyaviśeṣād vātmavṛtteḥ kāryakaraṇe kuryādātmabuddhimiti śakyametad bhinnanimittākāradeśasvabhāvaprayojanānugrahopaghātotpattisthitivināśāṃśca mātṛpitṛputrabhrātṛputradāragohirāyavasanācchādanādīnayamakasmādātmatvena paśyati tasmātpūrvasmādavaraḥ /[+]
5417tatra bāhyakaraṇavaikalyaṃ saha manasaikādaśaprakāram /[+]
5429caśabdātkāryakaraṇasāmarthye 'ṣṭavidhe 'ṇimādāvahamiti pratyayaḥ /[+]
5435aṣṭavidhe kāryakaraṇasāmarthye daśavidhe ca kuṭumbe viṣayeṣu vā yaḥ pratihanyamānasyāveśaḥ /[+]
5439katham asāvapyaṣṭavidhātkāryakaraṇasāmarthyāddaśavidhācca kuṭumbātpratyavasānasya viṣādaḥ /[+]
5566tāśca karaṇavṛttiriti /[+]
5577kāryakaraṇavṛttikriyārūpāṃ vṛttimaddyotyāṃ parikalpya tasyāṃ kālatvamayamāha /[+]
5798tathā vātādivaiṣamyātsamupajanitānekaprakāravyādhiḥ prabhraśyamānasakalendriyavṛttiḥ srastāṅgaḥ tāmrapītāsrāvilekṣaṇo bhramadāhaśvāsādiparigamāntarmarmasandhirjalārthaṃ diśo 'valokayan sabrahmalokeṣvapi lokeṣu trātāramavindan rāgādyanekakālātpakvenātmagraheṇātmakāryakaraṇopahyimāṇabuddhirmandamandeṣvapi smṛtipralambheṣu dayitajanasyātmanaścānusmarandaśavidhātkuṭumbādyaḥ prabhraśyate so 'yamavaśyambhāvī sarvasattvānāṃ prakṛṣṭodvegakārī cāvyutpannaścāparihāryaścāniyatakālaśca mahātmabhiḥ paramarṣyādibhirandhatāmisraśabdenāpadiṣṭo maraṇakṛtaṃ duḥkham /[+]
5867itikaraṇena sargasamāptiṃ dyotayati /[+]
5882sarvapuruṣādhikāranibaddhāyāḥ sarvaśakternirākāṃkṣīkaraṇārthamityarthaḥ /[+]
5887karaṇānāṃ ca saṃkalpābhimānādhyavasāyānāṃ viṣayadvāribhāvopagamanaṃ manaḥprabhṛtīnāṃ ca svapravṛttiviṣayatvam /[+]
5959evamapravartayitā kāryakaraṇānāṃ puruṣaḥ /[+]