Occurrences of vidyā in "Kaṭhopaniṣadbhāṣya"
Click [+] to expand the context.
14oṃ namo bhagavate vaivasvatāya mṛtyave brahmavidyācāryāya naciketase ca /
17upaniṣacchabdena ca vyācikhyāsitagranthapratipādyavedyavastuviṣayā vidyocyate /
18kena punar arthayogenopaniṣacchabdena vidyocyata ity ucyate /
19ye mumukṣavo dṛṣṭānuśravikaviṣayavitṛṣṇāḥ santa upaniṣacchabdavācyāṃ vakṣyamāṇalakṣaṇāṃ vidyām upasadyopagamya tanniṣṭhatayā niścayena śīlayanti teṣām avidyādeḥ saṃsārabijasya viśaraṇād dhiṃsanād vināśanād ity anenārthayogena vidyopaniṣad ity ucyate /
21pūrvoktaviśeṣaṇān vā mumukṣūn paraṃ brahma gamayatīti brahmagamayitṛtvena yogād brahmavidyopaniṣat /
23lokādir brahmajajño yo 'gnis tadviṣayāyā vidyāyā dvitīyena vareṇa prārthyamānāyāḥ svargalokaphalaprāptihetutvena garbhavāsajanmajarādyupadravavṛndasya lokāntare paunaḥpunyena pravṛttasyāvasādayitṛtvena śaithilyāpādanena dhātvarthayogād agnividyāpy upaniṣad ity ucyate /
27naiṣa doṣaḥ avidyādisaṃsārahetuviśaraṇādeḥ sadi dhātvarthasya granthamātre 'sambhavād vidyāyāṃ ca sambhavāt /
29tasmād vidyāyāṃ mukhyayā vṛttyopaniṣacchabdo vartate granthe tu bhaktyeti /
30evam upaniṣannirvacanenaiva viśiṣṭo 'dhikārī vidyāyām uktaḥ /
31viṣayaś ca viśiṣṭa ukto vidyāyāḥ paraṃ brahma pratyagātmabhūtam /
34ato yathoktādhikāriviṣayaprayojanasambandhāyā vidyāyāḥ karatalanyastāmalakavat prakāśakatvena viśiṣṭādhikāriviṣayaprayojanasambandhā etā vallyo bhavantīti /
37tatrākhyāyikā vidyāstutyarthā /
153etad vijñānādhīno hi paraḥ puruṣārtha ity ata etad vidyāṃ vijānīyām aham anuśiṣṭo jñāpitas tvayā /
210parīkṣya śiṣyaṃ vidyāyogyatāṃ cāvagamyāha
212anyat pṛthag eva śreyo niḥśreyasaṃ tathānyad utaivāpi ca preyaḥ priyataram api te preyaḥ śreyasy ubhe nānārthe bhinnaprayojane satī puruṣam adhikṛtaṃ varṇāśramādiviśiṣṭaṃ sinīto badhnītas tābhyāṃ vidyāvidyābhyām ātmakartavyatayā prayujyate sarvaḥ puruṣaḥ /
215te yady apy ekaikapuruṣārthasambandhinī vidyāvidyārūpatvād viruddhe ity anyatarāparityāgenaikena puruṣena sahānuṣṭhātum aśakyatvāt tayor hitvāvidyārūpaṃ preyaḥ śreya eva kevalam ādadānasyopādānaṃ kurvataḥ sādhu śobhanaṃ śivaṃ bhavati /
230ke ta ity ucyate yā cāvidyā preyoviṣayā vidyeti ca śreyoviṣayā jñātā nirjñātāvagatā paṇḍitais tatra vidyābhīpsinaṃ vidyārthinaṃ naciketasaṃ tvām ahaṃ manye /
232ato vidyārthinaṃ śreyobhājanaṃ manya ity abhiprāyaḥ // //
375vidyāvidye nānā viruddhaphale ity upanyaste na tu saphale te yathāvan nirṇīte /
397tatra ya upādhikṛtaḥ saṃsārī vidyāvidyāyor adhikṛto mokṣagamanāya saṃsāragamanāya ca tasya tadubhayagamane sādhano rathaḥ kalpyate /
720avicchinnajanmajarāmaraṇaśokādyanekānarthātmakaḥ pratikṣaṇam anyathā svabhāvo māyāmarīcyudakagandharvanagarādivad dṛṣṭanaṣṭasvarūpatvād avasāne ca vṛkṣavad abhāvātmakaḥ kadalīstambhavan niḥsāro 'nekaśatapākhaṇḍabuddhivikalpāspadas tattvavijijñāsubhir anirdhāritedantattvo vedāntanirdhāritaparabrahmamūlasāro 'vidyākāmakarmāvyaktabījaprabhavo 'parabrahmavijñānakriyāśaktidvayātmakahiraṇyagarbhāṅkuraḥ sarvaprāṇiliṅgabhedaskandhas tat tat tṛṣṇājalāsekodbhūtadarpano buddhīndriyaviṣayapravālāṅkuraḥ śrutismṛtinyāyavidyopadeśapalāśo yajñadānatapodyanekakriyāsupuṣpaḥ sukhaduḥkhavedanānekarasaḥ prāṇyupajīvyānantaphalas tat tṛṣṇāsalilāvasekaprarūḍhajaṭilīkṛtadṛḍhabaddhamūlaḥ satyanāmādisaptalokabrahmādibhūtapakṣikṛtanīḍaḥ prāṇisukhaduḥkhodbhūtaharṣaśokajātanṛtyagītavāditrakṣvelitāsphoṭitahasitākṛṣṭaruditahāhāmuñcamuñcetyādyanekaśabdakṛtatumulībhūtamahāravo vedāntavihitabrahmātmadarśanāsaṅgaśastrakṛtoccheda eṣa saṃsāravṛkṣo 'śvattho 'śvatthavat kāmakarmavāteritanityapracalitasvabhāvaḥ /
828ye punar mandabrahmavido vidyāntaraśīlinaś ca brahmalokabhājo ye ca tadviparītāḥ saṃsārabhājaḥ teṣām eva gativiśeṣa ucyate prakṛtotkṛṣṭabrahmavidyāphalastutaye /
829kiñ cānyad agnividyā pṛṣṭā pratyuktā ca /
841vidyāstutyartho 'yam ākhyāyikārthopasaṃhāro 'dhunocyate mṛtyuproktām etāṃ yathoktāṃ brahmavidyāṃ yogavidhiṃ ca kṛtsnaṃ samastaṃ sopakaraṇaṃ saphalam ity etat /
844katham vidyāprāptyā virajo vigatadharmādharmo vimṛtyur vigatakāmāvidyaś ca san pūrvam ity arthaḥ /
851śiṣyācāryayoḥ pramādakṛtānyāyena vidyāgrahaṇapratipādananimittadoṣapraśamanārtheyaṃ śāntir ucyate saha nāv āvām avatu pālayatu vidyāsvarūpaprakāśanena /
854sahaivāvāṃ vidyākṛtaṃ vīryaṃ sāmathryaṃ karavāvahai niṣpādayāvahai /