Occurrences of stotra in "Lāṭyāyanaśrautasūtrabhāṣya"
Click [+] to expand the context.
1.11.23.[1]yo'yaṃ vidhiruktaḥ pratyaṅmukhaḥ prastotetyata ārabhya samāni mukhāni dhārayanta iti yāvat naiṣa bahiṣpavamānamadhikṛtyoktaḥ ataḥ sarvastrotreṣu bhavati kuta etat yasmādvakṣyatyetatsarvaṃ kuryāduttarayoḥ pavamānayoriti ata āhevaṃ sarvastotreṣvāsīranniti nanu yadyevaṃ sarvagrahaṇaṃ na kāryaṁ evaṃ stotreṣvāsīranniti siddheḥ uccate vakṣyati hi evaṃ parikramaṃ sarvakratuṣu vidyāditi pāṭhāntare caiṣa jyotiḥ sarve kāmā iti evaṃ jyotiṣaṃ darśayati evaṃ parikramaṃ sarvakratuṣu vidyāditi jyotiṣaṃ sarvakratuṣu vidhyantaraṃ darśayati vakṣyati ca tadanantaraṃ ṣoḍaśī sāmnā stoṣyamāṇa iti trisaṃsthe'pi jyotiṣṭome prakṛtibhūte ṣoḍaśī nāsti atra ṣoḍaśinyeṣa vidhirna prāpnoti aprākṛtatvāt vikṛtaḥ ṣoḍaśī tathā mānasādiṣu naimittikeṣu ca na prāpnoti ata āha sarvastotreṣvāsīranniti
1.12.1.[1]uktamevaṃ sarvastotreṣvāsīranniti anantaramadhvaryuḥ prastaraṃ prastotre prayacchati somaḥ pavata ityanena yajuṣā tataḥ paraṃ adhvaryoḥ sakāśāt pratigṛhya prastotā brahman stoṣyāmaḥ praśāstarityanena yajuṣā udgātre prayachet prastaramiti karmaṇi dvitīyā pratigṛhyeti dīyamānaṃ gṛhītvā prastoteti kartṛnirdeśaḥ prayachediti kriyopadeśaḥ prastaro darbhamuṣṭiḥ uktam adhvaryuḥ prastaraṃ haratīti tasmādadhvaryuṇā prastara īṣadiva vidhūyo vidhūtamiva hi tṛṇampaśava upāvarttanta iti
1.12.14.[1]taṃ yajamānaṃ sarvastotreṣu stutvopahvayeran sarvagrahaṇaṃ na kevalaṃ bahiṣpavamāne upahava uktalakṣaṇaḥ
2.1.9.[1]āvrajya āgnīdhrīyantasmin bahiṣpavamānaḥ adhīyīran nanu kimidaṃ bahiṣpavamānarco'dhīyīranniti āvrajyāgnīdhrīyamupariṣṭājjapa iti vācye ucyate stotradharmaḥ pravṛttaḥ pratyaṅmukhaḥ prastotodaṅmukha udgātā dakṣiṇapūrvamaṣṭamadeśamīkṣamāṇaḥ pratihartteti so'yamācāryaḥ punarārabhate bahiṣpavamānarca iti kathaṃ ya eva purastājjapasya dharmaḥ sa eva dharmaḥ syāditi prāṅmukhaiḥ kriyeti
2.5.20.[1]tathaiva tenaiva prakāreṇetyarthaḥ yathaiva prastareṇa bahiṣpavamāne uktaṃ jaṅghāmupahatya yuñjyāt stomaṃ dīkṣāyai varṇenetyetadādibhiḥ nānā pṛthagityarthaḥ yatra yasminnanantarāṇi catvāri stotrāṇi evaṃ dhānañjapya ācārya āha
2.5.22.[1]alpīyaḥsu stotreṣu uttaramuttaraṃ stomayojanaṃ lupyeta yathāgniṣṭome trīyuttarāṇi luptāni atha kimarthamidaṃ sūtraṃ ārabhyate yadā nimittāpāye naimittikasyāpyapāyo bhaviṣyatyeva ucyate sanniyogaśiṣṭānyetāni stomayojanāni yatrānantarāṇi catvārīti tatrākārtsnyena saṃśayaḥ syāt athālpīyaḥsu kimarthamiti cet ucyate prakāradarśanārthaṃ katham anyatrāpi bahuṣvakṛtsneṣu lopaprāptau uttaramuttaraṃ lupyeta yathā vairāje'gnimanthane āha abhyātmaṃ prajananaṃ kṛtvā triḥpradakṣiṇamabhimanthedgāyatraṃ chando'nu prajāyasva traiṣṭubhaṃ jāgatamānuṣṭubhaṃ vairājamiti gautama ityuktvāha caturbhiriti dhānañjapyastribhiriti śāṇḍilya iti tathā mahāvratāsaṅghārohaṇaṃ chandobhiruktvāha vairājapañcamairiti gautamaścaturbhiriti dhānañjapyastribhiriti śāṇḍilya iti atrāpyuttaramuttaraṃ lupyetālpīyaḥsviti
2.5.25.[1]tathaivātiriktastotreṣu prathamaprabhṛtītyeva sandheranantaratvāttatrāpi dvitīyaprabhṛtiprāptau tathetyuktam
2.5.26.[1]sarvairdīkṣāyai varṇenetyetadādibhirekaikasmin stotre yathāmnātaiḥ stomayojanaṃ syāt yathāpāṭhamityarthaḥ yathāmnāyagrahaṇaṃ vihṛtairmābhūditi
2.5.27.[1]āvarttistotreṣu yo nyāyaḥ stomayojanādīnāṃ sa sandhau syāt kutaḥ saṃśayaḥ parāktvātsandheḥ
2.5.28.[1]upavasathye'hani caturdaśyāṃ samānānaṃ na kuryuḥ kva punaḥ samāmnānaṃ prāptamupavasathye'hani niṣidhyata iti ucyate stotragatasya sāmnaḥ pāñcavidhye bhaktiṣvācāryāṇāṃ anekadhā pratipattiḥ tadyathādāvekaḥ kalponāṅgīkriyate tadā stotrakāle bhaktīḥ prati anyo'nyena vipratipattiḥ syāt sa cānyāyaḥ tadevaṃ mābhūdityata adāvevodgātuḥ kalpo ya iṣṭaḥ sa sampratipattavyaḥ ato'rthaṃ samāmnānamādāveva karttavyaṃ syāt tasyopavasathye'hani pratiṣedhaḥ
2.6.2.[1]tāmaudumbarīṃ śva eva śvobhūta ityevaṃ bruvate tasmin bhūte stotrakāle kuśairurddhvāgrairveṣṭayitvaivaṃjātīyenaiva vasanena yajjātīyaṃ vaiṣṭutaṃ pradakṣiṇamūrddhvadaśena pariveṣṭya pradakṣiṇamiti niyamaḥ kriyate na prasavyam ūrddhvadaśena nādhodaśena pariveṣṭya sarvato veṣṭayitvā spṛṣṭaḥ anapaśrita udgāyet vakṣyati kāraṇaṃ dhiṣṇyo'yaṃ bhavati na dhiṣṇyamāsādayediti
2.6.4.[1]stoṣyamāṇānāmiti pratyupasthitaṃ kālaṃ jñāpayati stoṣyamāṇānāṃ stotrakartṝṇāṃ madhye viṣṭutiprayojanaṃ vasanaṃ dviguṇaṃ kṛtvā prāksamāsaṃ vā deśāntapāśāntayoḥ saṃśleṣaḥ samāsaḥ taṃ samāmaṃ prāṅmukham udaṅmukhaṃ vā kṛtvā uparidaśamāstīryya prastotā kuśānāṃ vinyāsaṃ kuryyāt prastāvānteṣu
2.6.11.[1]stotrasya uttamāṃ stotrīyāṃ prastutya prastāvaṃ dattvā prastotā eṣeti bruvan śaṃsitāramīkṣate kālaprajñāpanārthaṃ hotṛṛṇām uttamaṃ pratihāraṃ pratyāhvayantīti śruteḥ tatprajñāpanārthaṃ tadyathaiṣottarameveti
2.6.12.[1]stutasya stutamasītyetad yajuḥ yajamānavācanamāvarttistotreṣu
2.7.4.[1]evameva niṣkramya yathāsavanasaṃsthāsu ityuktam pṛthak stotrebhyaḥ pṛthaṅgānetyarthaḥ tadarthaṃ samastenopatiṣṭheran yānyūrddhvamukthebhyaḥ katamāni punastāni pṛthakstotrāṇi yadarthamidamucyate yathā ṣoḍaśyarthe vājapeyasāmārthe voktameva sarpaṇaṃ saṃsthāsviti vakṣyati ca paryāyebhyastu rātreriti ucyate yathā ṣoḍaśyarthe tathātiriktastotreṣu ca stotrāya stotrāya sandhyarthe sarpaṇaṃ syāditi
2.7.5.[1]rātrau tu paryāyādau sarpaṇaṃ syāditi na pṛthak stotrebhyaḥ etadarthaṃ tuśabdaḥ
2.10.18.[1]stotrasyottamāyāṃ stotrīyāyāṃ bhuvadvājāyi bhuvadvājeṣviti evamabhyāsaṃ kuryāt asya caturakṣarasyābhyāse sati nāmiti ca nidhanaṃ kuryāt yasmādevaṃ brāhmaṇam anuṣṭubhamuttamāṃ sampādayatīti akṣareṇāntataḥ pratiṣṭhāpyamiti ca
2.11.1.[1]tṛtīyasavane sarveṣu stotreṣu samāpteṣu bhakṣayitvā camasaṃ stomavimocanaṃ kuryuḥ ṛtasya tvetyanena yajuṣā natu tat kimidaṃ tṛtīyasavanagrahaṇaṃ yadā sarveṣu stotreṣu samāpteṣvityuktam ucyate idantāvadyajurupari sandhibhakṣātmamāmnātaṃ tatra vimocanaṃ yajuṣā tasminneva krame prāpnoti ataḥ tṛtīyasavanagrahaṇaṃ tāvatkrayate kathaṃ na kevalamupari sandhibhakṣāt stomavimocanaṃ syāt yasyāṃ yasyāṃ saṃsthāyāṃ kratuḥ samāpyate tasyāntasyāṃ saṃsthāyāṃ syāditi atha sarvagrahaṇaṃ kimarthamiti cet stotreṣviti bahuvacanasāmarthyātsiddhe sarvatve idamucyate idaṃ stomavimocanaṃ kratvantastotre dṛṣṭaṃ pratistotrañca stomayojanaṃ bhavati yuktasya ca vimocanaṃ bhavatyeva tasya ca yuktasya stomasya yasmin kāle vimocanamityeṣa saṃśayaḥ ataḥ sarvagrahaṇaṃ karotyācāryaḥ kathaṃ pūrveṣvapi stotreṣu ekaikasmin stotre bhakṣayitvā stomaṃ vimuñceyuḥ atra tu tṛtīyasavane kathamiti
3.1.1.[1]uktaṃ sārvakratukaṃ sāmānyavidhānaṃ sāmprataṃ ṣoḍaśino guṇavidhānamucyate sārvakratuko'yaṃ ṣoḍaśī daśarātrike caturtho'hanyutpannaḥ atraiva cāsya hiraṇyaṃ sampradānaṃ ṣoḍaśinā stuvata ityevamādayo dharmmāḥ paṭhitāḥ teṣāṃ vidhānaṃ vivakṣurāha ṣoḍaśisāmnā stoṣyamāṇa iti nanu uktaṃ tvayā caturthe'hani ṣoḍaśī utpanna iti tat prakaraṇe caiva dharmā vaktavyāḥ syuḥ tat kimidaṃ viprakaraṇe guṇavidhānam ārabhyata iti yadā ca tasminneva prakaraṇe yasmādanyo na paro asti jāta ityetadādi mantraṃ vidhāyoktam udgātā grahamavekṣeta iti idañcāvekṣaṇavidhānaṃ kimarthamiti cet atrocyate tadidam avekṣaṇaṃ prakaraṇe stotrānte uktaṃ tatrāyaṃ saṃśayaḥ kiṃ kālaṃ prati tāvat kiṃ tasminneva kāle'vekṣaṇamathānyasminniti tathā kiṃ havirddhānasthasyeva athāvekṣaṇapravṛttiḥ sadasīti avekṣaṇaṃ hi sadasi pravṛttaṃ somānāṃ saumyasya ca tathā ete dharmā hiraṇyasampradānādayaḥ caturthotpādāḥ ayañca ṣoḍaśī prakaraṇāntareṣvapi śrūyate sarvastomātirātrādiṣu tat kimete dharmāḥ prakaraṇasyasya bhavanti uta prakaraṇāntareṣvapi ṣoḍaśinaṃ bhajata iti kutaḥ punarayaṃ saṃśayaḥ ucyate aprākṛtatvāt ṣoḍaśinaḥ tena kiṃ prākṛto hi vidhirvyakṛtīrbhajata aprākṛtastu na vacanādvikṛtīrbhajata iti ato'yamācārya etānmohān parititīrṣuḥ sārvakratukānantaraṃ ṣoḍaśino vidhānamārabhate katham etaṃ sārvakratukaṃ vidhānaṃ ṣoḍaśinaḥ syāditi yadi hyetaṃ vidhānamācāryaḥ prakaraṇa āmnāyasya tadviṣayamevābhaviṣyat tanmābhūdato viprakaraṇa ārambhaḥ ṣoḍaśisāmnā stoṣyamāṇaḥ yathāsanamupaviśya havirddhānaṃ gatvā ṣoḍaśigrahamavekṣeta udgātā yasmādanya iti eṣa padānāṃ vicchedaḥ artho vakṣyate ṣoḍaśisāmneti karttṛkaraṇalakṣaṇā tṛtīyā stoṣyamāṇa iti bhaviṣyatkālopadeśaḥ yathāsanamupaviśya saṃsthāyāsane niḥsṛpya samastopasthānaṃ kṛtvā kṛtsnena vā akṛtvā vā svasminnāsana upaviśya havirddhānaṃ gatvā ṣoḍaśigrahamavekṣeta udgātā yasmādanya ityanena mantreṇa nanu ṣoḍaśisāmneti sāmagrahaṇaṃ kimarthaṃ yadāyaṃ ṣoḍaśiśabdaḥ kṛte'pi sāmagrahaṇāt stotravācī bhaviṣyatyeva ayaṃ hi ṣoḍaśiśabdaḥ triṣu varttate stotre grahe saṃsthāyāmiti stotre tāvat yogāya trīṣu dvipadāṣu bṛhatā ṣoḍaśinā stuta iti grahe prātaḥsavane ṣoḍaśinaṃ gṛhītaṃ tṛtīyasavane prajanayatīti sva āyatane ṣoḍaśī gṛhyata iti ca saṃsthāyāṃ so'bravīt ṣoḍaśī te'yaṃ yajñakraturastviti so'yaṃ ṣoḍaśiśabdaḥ prayujyamāna stotragrahasaṃsthāsu ityarthāt pratīyate tadiha ṣoḍaśinā stoṣyamāṇa ityukte ṛte'pi sāmagrahaṇāt stavanasāmarthyāt sāmneti gamyata eva tat kimidaṃ sāmagrahaṇamiti atrocyate asya ṣoḍaśina ukthānantaravidhānaṃ tasminneva krame dharmāḥ prāpnuvanti idañca ṣoḍaśīsāmasaṃsthāntare'pi prayujyate tadasyānyasmin sthāne prayujyamānasya dharmā bhavanti uta netyeṣa saṃśayaḥ so'yamācāryaḥ sāmagrahaṇaṃ karoti kathaṃ sthānāntare'pi prayujyamānasya dharmā bhaveyuriti kva punarasya sthānāntare prayogaḥ atyagniṣṭome ṣoḍaśinaṃ gṛhṇīyāditi
3.1.19.[1]ṣoḍaśini stotre yaścamasaḥ tasyānuṣṭupcchandasā bhakṣayeyuḥ
3.1.23.[1]vājapeyasāmni triṣṭupcchandasā ityeva chanda ādeśaṃ kṛtvā bhakṣayediti gautama ācārya āha tacchandastvāt stotrasva
3.1.28.[1]atiriktastotreṣu gāyatracchandasā bhakṣaṇamiti evaṃ gautama ācāryyo manyate samāpteṣu bhakṣachandaḥsu punarupakrame ko'nyo gāyatryāt syāditi
3.2.1.[1]uktāḥ ṣoḍaśino dharmāḥ somasya ca bhakṣavidhānamuktaṃ yāvadatiriktastotrāṇīti sāmpratamupari bhakṣavidhānamucyate āhitāgniḥ āhitā agnayo yena sa āhitāgniḥ somayājī yena somena iṣṭāṃ sa somayājī na somayājī asomayājī param anyaṃ somena yājayitvā aparibhakṣaṃ kurvīta aparibhakṣa iti karmaṇaḥ saṃjñā parasyāgniṣu yena somo bhakṣitaḥ tena svāgnayaḥ paribhakṣitāḥ pitaraśca tadaparibhakṣārthamidaṃ karmārabhyate nanu āhitāgnigrahaṇaṃ kimarthamiti yadā avakṣyadasomayājīti nahyanāhitāgneḥ somayāgaḥ syāt anyārthena vāhitāgnitvaṃ vijñāpyate iha gārhapatyadakṣiṇāgnyāhavanīyeṣu ājyādhiśrayaṇadrapsānidhānājyagrahaṇānyādekṣyante hutāyāṃ prātarāhutāvājyaṃ gārhapatye'dhiśrityodagudvāsayet kaṃse camase vā drapsānavadhāya dakṣiṇāgnāvupasādayet sphyadarbhamuṣṭī ca paścimena gārhapatyaṃ gatvā paścādāhavanīyasyopaviśya sruveṇa srucyājyaṃ gṛhṇīyādyāvadgṛhītī syāditi asya ca karmaṇo nāntareṇāhitāgneḥ prasiddhiḥ tadevamarthādāhitāgnitve siddhe yaducyate āhitāgnirityetadanarthakaṃ tasmādāhitāgnigrahaṇaṃ na karttavyaṃ kriyamāṇe kāraṇaṃ vaktavyam ucyate yadyāhitāgnigrahaṇaṃ na kuryyāt anāhitāgneryājanaprasaṅgo na syāt so'yamāhitāgnigrahaṇaṃ karoti āhitāgnirasomayājī paraṃ somena yājayitvā itthaṃ karma kuryāt anāhitāgniryājayitvāpi paraṃ na vedaṃ kuryyāt yāvatā tasyāgnayo naiva santi yeṣāmaparibhakṣārthannaivedaṃ karma kriyate athāsomayājīti kimarthaṃ yāvatā vakṣyati somayājyapīti śāṇḍilya iti somayājigrahaṇaṃ kathamucyate aniṣṭaprathamasyedaṃ karma syāt iti somayājī hi anāhitāgnirapi bhavati satreṣu tathāpyasāvasomayājyeva atha paragrahaṇaṃ kimarthaṃ yadā yājayitva siddhametat paramiti ucyate paragrahaṇaṃ parameva yājayitvā na pitaraṃ vā putraṃ vā bhrātaraṃ veti nirguṇaḥ svajanaḥ ebhyo yo'nyaḥ paraḥ para eva saḥ
3.5.1.[1]abhipave ye saṃśayāste nirṇītāḥ sāmprataṃ pṛṣṭhyasya dharmmā vivakṣitāḥ tadvivakṣurāha pṛṣṭhye rathamativaheyuriti iha brāhmaṇaṃ prajāpatirvā etāṃ gāyatrīṃ yonimapaśyat sa ādīdhītāsmādyoneḥ pṛṣṭhāni sṛjā iti sa rathantaramasṛjata tadrathasya ghoṣo'nvasṛjyatetyetadādi ṣaṇṇāṃ pṛṣṭhānāṃ rathantarādīnāṃ ghoṣādayo dharmmā jyotiṣṭomaprakaraṇe āmnātāḥ teṣāñca samuditānāmasambhavaḥ jyotiṣṭome taiśca dharmmaiḥ pratiprayogamavaśyaṃ bhavitavyaṃ tataḥ tatpratyanuṣṭheyāḥ yāvatā anubrāhmaṇasyāntarghoṣāḥ pṛṣṭhadharmmāḥ tatpratyanuṣṭheyā iti teṣāṃ samuditānāṃ prayogaviṣayo'yaṃ vidhistamāha pṛṣṭhye rathamativaheyuriti atrocyate tat kimidaṃ pṛṣṭyagrahaṇaṃ yāvatā abhiplavasyānantaraḥ pṛṣṭhya eva ābhiplavikastu vidhiruktaḥ taccheṣo vidhirucyamānaḥ ānantaryādatra pṛṣṭhyo bhavatyeva vairūpādīnāñcāsambhavādabhiplava iti ucyate pṛṣṭhyagrahaṇaṃ kriyate viśeṣavidhyarthaṃ pṛṣṭhyānāṃ samastānāṃ dharmmārthaṃ pṛṣṭhānyasmin santīti pṛṣṭhyaḥ etaddarśayati yatra yatra samuditāni pṛṣṭhāni bhaveyuḥ tatra tatra dharmā bhaveyuriti yathā viśvajiti viśvajicchilpe'ptoryāmīti pṛṣṭhya ityadhikaraṇe saptamī ādhāro'dhikaraṇaṃ ādhriyate rathaghoṣādayo dharmmā rathamativaheyuḥ śīghraṃ vaheyuḥ paścātprāñcandevayajanasya paścāt prāṅmukhaṃ vaheyuḥ dakṣiṇato vā udañcam ativaheyuḥ bahirvedi vederbahiḥ rathantarasya stotre rathantarasya sāmnaḥ stotre stūyamāne āstotrāntāt
3.5.2.[1]bṛhataḥ stotre stūyamāne dundubhimāhanyuḥ stanayitnuśabdo'nukarṣaṇārthaḥ nahi śakyaṃ stanayitnuśabdaṃ balādupapādayitum ato dundubhiṃ vādayeyuḥ bahirvedīti prakṛtam
3.5.5.[1]vairājasya sāmnaḥ stotre upākṛte purastājjapaṃ japitvā urorupariṣṭāt sakalam ānulomyena nidhāya prasthāpayitvā tṛṇe ca tasya sakalasyopari tiraścīmaraṇiṃ sthāpayitvā abhimukhamātmanaḥ agneḥ prajananaṃ kṛtvā yena pradeśenāgniḥ avatāryyate taduttarāraṇyā triḥ pradakṣiṇamabhimanthet gāyatraṃ chando'nuprajāyasvetyetadādinā mantreṇa evaṃ gautama ācārya āha
3.6.1.[1]uktaṃ sa revatīrasṛjata tadgavāṃ ghoṣo'nvasṛjyateti tāśca revatyaḥ pavamāne prayujyante rathantarādīnāṃ pañcānāṃ pṛṣṭhānāṃ pṛṣṭhasthāneṣu prayujyamānānāṃ sannidhau rathavyativarttanādayo dharmmāḥ prayuktāḥ tatsannidhitvāt dharmmāṇāṃ kiṃ sannidhau revatīnāṃ pavamāna eva kriyate dharmāḥ atha pṛṣṭhasthāne ityatrāha vāravantīyasya stotre dhanūḥ saṃvāśayeyuriti apāṃ vā eṣa raso yadrevatyo revatīnāṃ raso yadvāravantīyamiti revatīnāṃ vāravantīyaṃ rasaḥ sāramiti tadvāravantīyamiti sannidhau prayujyamānā revatyaḥ prāpnuvanti vāravantīyasya sāmnaḥ stotre dhenuḥ saṃvāsayeyuḥ kathaṃ saṃvāsayeyuḥ devayajanasya dakṣiṇe pradeśe kṛtvā gā uttarato vatsān kṛtvā
3.6.2.[1]samāpte stotre sadasaḥ pūrve pradeśe miśrayitvā vatsaiḥ samādhāya āgnīdhrīyasya paścime pradeśe udīcīndiśaṃ prati prasthāpayeyuḥ niṣkālayeyuḥ idamudgātṛkarma tatsaṃyogāt rathapravarttanādidhenvantāḥ pṛṣṭhadharmāḥ sarvatra bhaveyuḥ teṣāmupadiṣṭatvāt yasya yena karmaṇā saṃyogaḥ sataddravyaṃ labhate pratistotramudgātre etat dadyāt
3.7.1.[1]daśānāṃ pūraṇaḥ daśamaḥ daśamasyeti sambandhalakṣaṇā ṣaṣṭho bahiṣpavamānamiti stotropadeśaḥ dvitīyaprabhṛtīnāmiti nidadhyurupadeśaḥ prabhṛtiśabdaḥ ādyābhidhāyī pañcānāmiti saṃkhyā ahnāmiti aharnirdeśaḥ anurūpā iti bahiṣpavamānaṃ tannavarcaṃ navarcamiti saṃjñā bahiṣpavamānasya ādyadvitīyāntyāstṛcaḥ pratipadanurūpaparyāsaḥ prathamāccāhnaḥ bahiṣpavamānantannavarcaṃ navarcamiti saṃjñā etaddaśamasyāhno bahiṣpavamānam atrocyate yadā tāvadeva bahiṣpavamānaṃ dāśamikaṃ klṛptameva sarvaṃ brāhmaṇe pañcānāmahnāmanurūpaiḥ pratyavayanti navarce bhavanti yā evāmūḥ prayacchan yā āvadadhātīti ca sambandho'sya darśitaḥ prāthamikasya navarcasya vāruṇyekā bhavati ādityekā bhavatīti ca liṅgacodanā tat kimidaṃ siddhe sati punarārabhyate daśamasya bahiṣpavamānamiti ucyate ācāryyasyeyaṃ pravṛttiḥ yatra hi kālo vā viśeṣo vā kañcidvivakṣito bhavati tatra siddhasyāpi sato vidhiḥ punarupādānaṃ karoti yathā ekatrike sadyaḥ sarvaṃ kuryurekadīkṣastryupasatka iti gautamastasya gāyatrapārśvamārbhavo yā ruceti purojityamiti śāṇḍilya iti etad vivakṣuḥ siddhamidaṃ gāyatrapārśvaṃ punarāmanati evamiha vidhiśeṣaṃ vivakṣuḥ siddhopādānaṃ karoti kaḥ punarvidhiḥ śiṣyate yo vaktavyaḥ ucyate brāhmaṇaṃ pañcānāmahnāmanurūpaiḥ pratyavayantīti tathā vaktavyam etadarthaṃ siddhamapi santaṃ punarādadate ucyate yadyevaṃ siddhe'pi sati punarādadate daśamagrahaṇaṃ tāvanna karttavyaṃ kasmāt nāvamikaṃ vidhānamuktaṃ śeṣo'pi vidhirucyamānaḥ saṃkhyānāt daśamādanyatra ca bhavet tasmāddaśamagrahaṇaṃ śakyamavaktuṃ bahiṣpavamānagrahaṇaṃ śakyameva vaktuṃ bahiṣpavamānasya grahaṇasya kiṃ kāraṇaṃ tacchakyatvāt tat vivaktavyam atra hoturājyādārabhya susamiddho na āvahetyetasmāddāśamikāni stotrāṇi pratyakṣaśiṣṭāni tasmāt kāraṇaṃ na vaktavyaṃ dvitīyaprabhṛtīnāmityetadapyanārabdhavyameva yasmāddvitīyaprabhṛtiṣvahaḥsu bahiṣpavamānadvitīyāstṛcasteṣāmanurūpā iti saṃjñā pavasvendovṛṣāsuta ityetadādīnāṃ ahnāmanurūpā ityetacca na vaktavyaṃ kasmāt uktaṃ pañcānāmahnāmanurūpaiḥ pratyavayantīti prathamācca bahiṣpavamānantannavarcamityetadapi na vaktavyaṃ kasmāt uktaṃ navarce bhavatīti yā evāmūḥ prayacchan yā avadadhāti tā etā udasyatīti prāthamikenaiva bahiṣpavamānena sambandhaṃ darśayati tasmāt sarvameva sūtraṃ nārabdhavyam ārambhe vā prayojanaṃ vaktavyam atrocyate yaduktaṃ nārabdhavyamityārabdhavyamiti brūmaḥ śeṣavidhyarthaṃ yattāvaducyate daśamagrahaṇaṃ na kartavyamiti atra brūmaḥ karttavyameva chandomā iti paṭhati abhyasaṅgyaḥ pañcāhaścatvāraḥ chandomā viśvajidatirātra iti tatredaṃ saṃkhyānato navamaṃ tatrāyaṃ saṃśayaḥ kimatra dāśamikaṃ bahiṣpavamānaṃ bhavatyata utpattikatvāt nāvamikaṃ mābhūditi yāvatā nidānakāreṇāpi vicāritaṃ kathaṃ daśamadharmā mānasamiti karttavyā ityeke taccāharjāyata iti akartavya ityaparamadaśamañca luptaśca daśarātra iti so'yamācāryyo'niyamārthaṃ daśamagrahaṇaṃ karoti kathaṃ adaśame'pyetasmin bahiṣpavamānaṃ syāditi atha yaduktaṃ bahiṣpavamānagrahaṇaṃ na karttavyamityatra brūmaḥ bahiṣpavamānagrahaṇaṃ kriyate niyamārthaṃ kathaṃ etasminnahani na kadācidanyaṃ bahiṣpavamānaṃ syāditi kutaḥ punarāśaṅkā yathānyaṃ bahiṣpavamānaṃ syāditi ucyate maśakaḥ paṭhati dvādaśāhavicāreṣu api vā pratipadāvevānyonyasyāḥ sthānaṃ vyatiharediti na kadācidapi bahiṣpavamānasya vikāraḥ syāt daśame'hanīti atha yaduktaṃ dvitīyaprabhṛtīnāmiti na vaktavyamityatra brūmaḥ anyonyasya sthānaṃ dvitīyaprabhṛtīnāmeva syuḥ atha yaduktaṃ pañcānāmityatra brūmaḥ avidyamāneṣvapi pañcānāmeva kuryuḥ yathā chando bhavati daśarātre atha yaduktamahnāmiti na vaktavyamityatra brūmaḥ aharvyatyāso'pyānupūrvyeṇa syāt atha yaduktamanurūpā iti na vaktavyamityatra brūmaḥ anurūpagrahaṇaṃ sāptamikapratiṣedhārthaṃ kathaṃ samūhite dvādaśāhe etā anurūpā na syuriti yeṣāmevānurūpā saṃjñā tā eveti atha yaduktaṃ prathamācca bahiṣpavamānaṃ tannavarcamityetadapi na vaktavyamityatra brūmaḥ avachinnabahiṣpavamānaṃ klṛptaṃ chandomā mati daśarātre tanmābhūditi tasmāt sūtramārabdhavyam
3.7.6.[1]apratibhāṃ na pratibhām anavasthānamityarthaḥ yadetasminnahani pratibhāyāḥ stotrāṅgaṃ kiñcittadanuṣṭummātrāṃ kṛtvācakṣīran uktaṃ yāvatyanuṣṭuptāvatīṃ vācaṃ sampādya vibrūyuriti atha mātrāgrahaṇaṃ kimarthamiti ucyate ṛknyāyannādriyeran dvātriṃśanmātrāṃ kṛtvācakṣīran
3.8.1.[1]yasmin kāle adhvaryurupākaraṇaṃ karoti athānantaraṃ mānasena stotrena stuvīran manasā kriyata iti mānasam uktaṃ manasopāvarttayatyetadādi ayaṅgauḥ pṛśnirakramīdityetasmiṃstṛce gāyatreṇa sāmnā uktaṃ sārparājñā ṛgbhiḥ stuvantīti etā sārparājñyaḥ pṛthak stotrīyābhyo hiṅkāraṃ pṛthak nānetyarthaḥ stotrīyābhyo hiṃkāraṃ kuryuḥ trikeṇa stomena uktaṃ parācībhiḥ stuvantīti evaṃ parāktvam astomayogā yajamānavācanena nātra stomayojanaṃ syāt na ca yajamānavācanam
3.8.4-5.[1]yatkiñcidasmin stotre purastājjapādi tatsarvaṃ mānasaṃ kuryuḥ samīkṣaṇena vijñāpayantaḥ brahmaṃstoṣyāmaḥ praśāstarityataḥ ārabhya samīkṣaṇamātreṇa vijñāpanaṃ kurvantaḥ sarvapraiṣeṣu prajñāpanaṃ manasaiva syāditi /
3.8.6.[1]yamadhvaryurbhakṣaṃ prayacchanmanyeta yadi grahaṃ yadi camasaṃ tasya manasopahūya kastvā kaṃ bhakṣayāmīti bhakṣayeyuḥ manasaiva uktaṃ grahaṃ vā gṛhītvā camasaṃ vonnīya stotramupāvarttayatīti na bhakṣaṃ stotreṇa sambadhyate'taḥ punarmanasetyāha
3.9.1.[1]iha mahāvrataprakaraṇe trayodaśaparimādaḥ paṭhitā brāhmaṇena purastādāhavanīyamupatiṣṭhanta ityata ārabhya yāvadgārhapatyopasthānamiti tadanantaraṃ paṭhati āsandīmāruhyādgāyatīti parimādagānānantaraṃ mahāvratasya stavanaṃ darśayati teṣāṃ parimādāṃ kriyāvidhiṃ vivakṣuridaṃ sūtramārabhate mahāvratasya pṛṣṭhe upākṛte yuktvā stomaṃ parimādo gāyediti mahāvrata iti karmaṇo nāmadheyaṃ tasyeti sambandhalakṣaṇā ṣaṣṭhī pṛṣṭhamiti stotrasaṃjñā tasmin pṛṣṭhe upākṛte upākaraṇaṃ nāmādhvaryavaṃ karma upāvarttadhvamiti yuktvā stomaṃ stomayojanaṃ kṛtvā yathoktena mantreṇa parimāda iti saṃjñā parimādbhiścaranti tvak ca vā etalloma ca mahāvratasya yatparimāda iti gāyediti kriyopadeśaḥ bhāṇḍitāyana ityācāryamatasaṃkīrttanaṃ eṣa sūtrārthaḥ mahāvratasya kratoḥ hotṛpṛṣṭhe upākṛte stomayojanaṃ kṛtvā tataḥ parimādagānamiti ucyate daśamamahaḥ niravaśeṣamuktaṃ tasmādanantaraṃ mahāvratasāmnā taṃ dvādaśāhasya dvādaśāhāni mahāvratañceti tadevamānantaryādeva prāpte mahāvratake vidhau parimādasambandhācca yāvatā mahāvratādanyatra parimādo na bhavanti tat kimidaṃ mahāvratagrahaṇaṃ mahāvratasya pṛṣṭhe iti ucyate niyamārthaṃ mahāvratagrahaṇaṃ mahāvratasyaiva prāptāvetasmin pṛṣṭha upākṛte nānyatra pṛṣṭhamātre yathā vakṣyati mahendrasya mahāvratapṛṣṭha iti
3.9.3.[1]eke ācāryyā manyante prāgeva stotropākaraṇāt parimādo gāyediti
9.5.17.[1]tasya vāravantīyasya sthāne atiriktastotreṣu pūrvaṃ vāravantīyaṃ syāt
9.5.23.[1]śāṇḍilya ācārya āha yathā maśakena klṛptaṃ tathaiva svāt athavā jyotiṣṭome vātirātre ṣoḍaśimati atiriktastotrāṇi kuryyāt ṣoḍaśimatīti aṣoḍaśiko jyotiṣṭomo'tirātro'pi ityajyotiṣṭomo'pītyeva jñāpayati
9.7.7.[1]uttarā vā vāk syāt yasmādādita ārabhya stotrāṇām oṅkāreṇa pravṛttamudgīthādānaṃ vācā jaghanyavidhānaṃ rathantare kiñcānyat samācāraśca dṛśyate ācāraḥ pāramparyyamavichinnaḥ loke'pi brahmaṇa ādānamoṅkārapūrvakameva bhavati tasmādoṅkāra eva pūrvamuttarakālā vāk
9.7.15.[1]stotravelāyāmenamagniṃ prajvalayeyuḥ sarveṣvahaḥsu
10.3.1.[1]gavāmayanaprakaraṇe dādaśāhasya daśāhāni bhavantītyevamadhikṛtyāha athaitat daśamamahariti tasminnadhikaraṇe mānasampaṭhati tatrāyaṃ saṃśayaḥ kimetanmānasaṃ daśamasyāṅgam athānaṅgamiti kutaḥ punarayaṃ saṃśayaḥ aṅgamanaṅgamiti tatkāraṇamasminneva vacyate athāṅgamanaṅgamiti kiṃ punaretasyāścintāyāḥ prayojanaṃ yadyanaṅgaṃ tataḥ ko viśeṣaḥ syāditi ucyate maśakena dvādaśāhavicāreṣu athāpare daśa bhavanti yathā stomaṃ prathamamahastathā stomo'yaṃ sarvo daśarātraḥ syāt tena tejaskāmo brahmavarcasakāmo vā yajeteti evaṃ dvitīyādiṣvahaḥsu ye stomāstaiḥ pratikāmamekaikena stomena sarvāṇi daśāhāni bhavanti tadyadi tāvanmānasaṃ daśamasyāṅgaṃ tatastrivṛdādibhiḥ stomaiḥ pratikalpaṃ mānasenāpi bhavitavyam tathā dāśamikena stomena daśarātre kriyamāne mānasenāpi stomenātra bhavitavyam atha punaranaṅgaṃ tataḥ mānasikena stomena nātra bhavitavyaṃ so'yamācāryya evamarthaṃ parivivakṣuḥ punarārabhate daśamasyāhno'naṅgamiti daśamasyāhaḥ eke ācāryyāḥ mānasam anaṅgaṃ bruvate guṇapradhānamekadeśo'ṅgam avayava ityekorthaḥ na aṅgam anaṅgaṃ kasmādanaṅgaṃ bruvate bahiṣpatnīsaṃyājatvādete yasmāt patnīsaṃyājebhyo bahiretat stotrasthāne hyetat stotrāṇi sarvāṇi prāk patnīsaṃyājebhyo'pavṛjyante ūrddhvaṃ patnīsaṃyājebhyaḥ stotrānāmapravṛttiḥ tasmādanaṅgam
10.3.2.[1]dvādaśāhabrāhmaṇaṃ aṣṭau madhya ukthyā agniṣṭomāvabhita iti yadi hi mānasaṃ daśamasyāṅgamabhaviṣyat agniṣṭomatvena tasyāpavarṇanaṃ nābhaviṣyat daśamasya mānasaṃ hi tattrayodaśaṃ stotraṃ tatra daśamamaharatyagniṣṭomo'bhaviṣyat
10.3.3.[1]kiñcānyat asya mānasasya avayavena ekadeśena sargaṃ vadati sargaḥ sṛṣṭirityanarthāntaram iha stotrāṇāṃ sarveṣāṃ ātmābhyāsakriyā asya punarmānasasya avayavena ekadeśena kriyāṃ vadati manaso'pāvartayati manasā hiṅkaroti manasā prastauti manasodgāyati manasā pratiharati manasā nidhanamupayantīti evaṃ ebhiḥ kāraṇairanaṅgaṃ sadityucyate
10.3.5.[1]na hi kadācit paśyāmaḥ ekastotrasya svatantrabhāvo vartamānaḥ tasmādastotrasthānamityāha
10.14.3.[1]prāyaṇīyodayanīyāvatirātrau syātām ādyantayoḥ satrasya syātāṃ madhye viṣuvān syāt bṛhatpṛṣṭho rathantaramadhyandinaḥ pañcadaśasaptadaśau stomau stotreṣu vyatyāsena syātām ekatrika iva
10.20.18.[1]uktaṃ trisaṃvatsaraṃ sahasrasaṃvatsare paṭhati ekaṃ prajāpateḥ anyadviśvasṛjāntayoḥ stotravidhirukto maśakena karmavidhiḥ sarvaḥ paribhāṣāsiddhaḥ kevalaṃ prasavakāla ucyate amāvāsyāprasave sahasrasaṃvatsare amāvāsyāyāṃ prasavo yayoste ime amāvāsyāprasave tadā dīkṣeran yathā amāvāsyāyāṃ prasavaḥ sampadyate ṣaṣṭhyāṃ pūrvapakṣasya dīkṣitānāṃ tṛtīyāyāmaparapakṣasya kramaḥ evamamāvāsyāyāṃ prasavaḥ sampadyate