Occurrences of lakṣaṇa in "Abhidharmasamuccayabhāṣya"
Click [+] to expand the context.
6lakṣaṇasamuccayo nāma prathamaḥ samuccayaḥ
16pañcamaṃ tvātmalakṣaṇameva vastvityātmavastviti veditavyam /
18vedanādīnāmupabhogāditvaṃ tallakṣaṇanirdeśe jñāpayiṣyate /
19tadāśrayātmasvavastu vijñānam teṣāṃ saparigrahadehādīnāmāśrayamātmalakṣaṇaṃ vastvityarthaḥ /
24vijñānānāṃ punarupabhogalakṣaṇa dhāraṇatvena dhātutvaṃ veditavyam /
25yathātītapratyutpannāḥ cakṣurādaya upabhogalakṣaṇadhārakā naivamanāgatāḥ //
26āyadvāramātratvādindriyārthamātragrahaṇena dvādaśaivāyatanāni vyavasthā pitāni na tūpabhogalakṣaṇaṃ vijñānaṣaṭkamiti //
61lakṣaṇataḥ saṃniveśato 'nugrahopaghātataḥ kriyāsaṃniśrayataḥ kriyālakṣaṇataḥ maṇḍanataśca caturṇā daśānāmaṣṭānāmekaikasya ca yathākramam /
64śabdavyavasthānaṃ lakṣaṇato 'nugrahopaghātataḥ hetuprabhedato deśanāprabhedato vyavahāraprabhedataśca /
65lakṣaṇataḥ śrotrendriyagrāhyo yo 'rtha iti /
75gandhavyavasthānaṃ svalakṣaṇato 'nugrahopaghātataḥ prabhedataśca // rasavyavasthānamapyevameva veditavyam // tatra sahajo gandhaścandanādonām sāṃyogiko dhūpayuktyadīnām pāriṇāmikaḥ pakvaphalādīnāmiti /
101vedanāsaṃjñāvarjyānāṃ sarveṣāṃ caitasikānāṃ cittaviprayuktānāṃ ca saṃskāraskandhalakṣaṇatve cetanāmātrasyaiva tannidaśe grahaṇaṃ tatpūrvakatvāditareṣāmiti kāraṇajñāpanārthamāha yayā kuśalatvāya cetayata ityevamādi /
105cetanādīnāṃ caitasikānāṃ lakṣaṇataḥ karmataśca nirdeśo veditavyaḥ /
106tatra cetanāyāḥ cittābhisaṃskāro manaskarmeti lakṣaṇanirdeśaḥ /
160lakṣaṇato dvābhyāmantagrāhamithyādṛṣṭibhyām saparivārataḥ sarvābhyaḥ /
161rūpādayo nātmā tadvilakṣaṇatvāt na hi te ātmalakṣaṇā iti /
175anirūpitavastukatvaṃ punā rūpamityevamādilakṣaṇaṃ nirūpayata ātmadṛṣṭeranavakāśāt /
184dīrghāyuṣkalakṣaṇagrahaṇaṃ tadvikalpanādamaravitarkapūrvakaṃ jīvitamadotpatteḥ /
240bāhyasyāpi rūpasya jātimattve nikāyasabhāgamātragrahaṇaṃ sattvasaṃtāne lakṣaṇaprajñaptijñāpanārtham /
268lakṣaṇāvasthāyāṃ catvāraḥ /
340dhātvāyatanānāṃ nāsti pṛthaglakṣaṇavyavasthānam skandhanirdeśa eva cakṣurādīnāmuktalakṣaṇatvāt /
353ākāśaṃ rūpābhāva iti rūpasyava viparyayeṇābhāvalakṣaṇo yo dharmo manovijñānaviṣayastadākāśam /
360abhāvalakṣaṇavacanena vedanādonāmarūpiṇāṃ paryudāsaḥ /
361na hi te 'bhāvalakṣaṇā iti /
373yadyapi caiṣāṃ dvitvaṃ na tu dhātvantaratvam lakṣaṇasādharmyeṇobhayoścakṣurlakṣaṇatvāt kṛtyasādharmyeṇobhayoścakṣurvijñānakṛtyatvāt /
391tatra svabhāvavikalpaḥ pratyutpanneṣu saṃskāreṣvanubhūyamāneṣu yaḥ svalakṣaṇākāro vikalpaḥ /
432api khalu lakṣaṇamātravyavasthānataḥ skandhanirdeśaḥ grāhyagrāhakagrahaṇavyavasthānato dhātunirdeśaḥ grahaṇāya dvārabhūtasya grāhyagrāhakamātrasya vyavasthānata āyatananirdeśo veditavyaḥ /
459duḥkhavaipulyalakṣaṇatāmupādāyeti rūpādisaṃniśrayeṇa jātthādiduḥkhapratānāt /
468kathaṃ kati kimarthibhiriti praśnatrayavyavasthāpanaṃ lakṣaṇavastusaṃmohayoḥ samāropasya ca prahāṇārtham /
469tatra kathaṃ dravyasaditi dravyasato lakṣaṇanirdeśena tatsaṃmohaḥ prahīyate /
593kṣaṇabhaṅgotpannaṃ pratikṣaṇaṃ saṃskārāṇāṃ lakṣaṇam /
602rūpasaṃskāraskandhaikadeśa itīndriyalakṣaṇaḥ saṃprayuktalakṣaṇaśca yathākramam /
607svalakṣaṇasya vartamānasya pratyekaṃ pratiniyatasya viṣayasya grāhakaṃ pañcendriyajam /
608svasāmānyalakṣaṇasya sarvakālasya sarvasya viṣayasya grāhakaṃ ṣaṣṭhendriyajam // pratyayasāmagrayā vijñānasyotpattimadhikṛtya prajñaptyāṃ grāhakopacāro veditavyaḥ na tu bhūtārthena vyāpāratvād dharmāṇāmiti /
620phalasvalakṣaṇabhāvābhāvato vartamāne kāle tadāhitavāsanāsadbhāvāttadādhāyakadravyābhāvācca /
624labdhasvalakṣaṇato 'nirvṛttasvabhāvatvāt /
722jātijarāmaraṇavacanaṃ saṃskṛtalakṣaṇatrayādhikāreṇodvejanārtham /
767lakṣaṇagāmbhīrya nirātmakatayaikārthena /
856tasmātsāmānyena cittotpattau lakṣaṇamātraṃ vyavasthāpyate /
902ālaṃbanapratyaye viniścayaḥ lakṣaṇato 'pi prabhedato 'pi sthitito 'pi parijñānato 'pi prahāṇato 'pyālavanavyavasthānaṃ veditavyam //
903kathaṃ lakṣaṇataḥ /
904yo 'rthastatpratibhāsānāṃ cittacaitasikānāṃ dharmāṇāmutpattinimittama te cotpannāstadarthābhiniveśavyavahārapratyātmāvagamāya bhavanti tadālaṃbanalakṣaṇam //
954lakṣaṇaprabhedasthitīnāṃ yathābhūtajñānataḥ //
970vijñānavirahitasvasādṛśyaprabandhotpattitastatsabhāgam vijñānena viprayuktasyendriyasya svātmasādṛśyena prabandhotpattirindriyalakṣaṇasādṛśyārthena tatsabhāgaṃ veditavyam /
971rūpaskandhaikadeśaścakṣurādipañcendriyalakṣaṇaḥ /
980rūpaskandhaikadeśaścakṣuḥ śrotraghrāṇajihvākāyastrīpuruṣendriyalakṣaṇaḥ /
981saṃskāraskandhaikadeśo jīvitaśraddhāvīryasmṛtisamādhiprajñendriyalakṣaṇaḥ /
985duḥkhā vedanā duḥkhātmikā satī svenaiva lakṣaṇena duḥkhaduḥkhatāḥ /
995ekadeśaṃ sthāpayitvānāsravalakṣaṇam tadanyāni sarvāṇīti //
1013asaṃskṛtaikadeśaḥ niṣpannasvabhāvaḥ sottaramiti nirvāṇaṃ muktvā tasya sarvadharmāgratvādiśuddhāyāśca tathatāyāstallakṣaṇatvāt //
1017pariniṣpannaḥ svabhāvo bhāvābhāvaviyuktalakṣaṇā hi tathatā skandhādiṣvātmādyabhāvanairātmyāstitālakṣaṇatvāt //
1018lakṣaṇaprabhedo dharmāṇāṃ svabhāvamadhikṛtya rūpaṃ vedanetyevamādi /
1023lakṣaṇasaṃgraheṇa rūpaskandho rūpaskandhenaiva saṃgṛhīto vistareṇa yāvaddharmāyatanaṃ dharmāyatanenaiva /
1025jātisaṃgraheṇa skandhaiḥ rāśyādyarthayuktā rūpādayaḥ sarve saṃgṛhītā vilakṣaṇā apyanyonyaṃ svalakṣaṇenaikajātīyatvāt /
1041saṃgrahalakṣaṇaṃ punarlokaprasiddhasaṃgrahānusāreṇa ṣaḍidvadhaṃ draṣṭavyam /
1062samanvāgamo lakṣaṇataḥ pūrvavattadyathā kuśalādīnāṃ dharmāṇāmācayāpacaye prāptiḥ pratilambhaḥ samanvāgama iti prajñaptiḥ /
1079api khalu jātirduḥkhamityevamādi pūrvaṃ samasya duḥkhasatyalakṣaṇaṃ vyutpādyādhunā duḥkhasatyamārabhya sūtroktasya nirdeśasyārtha vibhaktumārabhate //
1082jātyādibhirduḥkhaduḥkhatāparidīpanavacanaṃ duḥkhavedanīyadharmasvalakṣaṇārthena /
1083priyavināmāvādinā vipariṇāmaduḥkhatāparidīpanavacanaṃ prāptāprāptasukhavedanīyadharmavipariṇatisvalakṣaṇārthena /
1087duḥkhasāmānyalakṣaṇe yairākārairyogine duḥkhasatyaṃ vyavacārayanti tadyathānityato duḥkhataḥ śūnyato 'nātmataśca //
1088tatra dvādaśavidhena lakṣaṇenānityaṃ duḥkhasatyaṃ veditavyam /
1091vināśalakṣaṇaṃ saṃskārāṇāṃ bhūtvābhāvaḥ /
1092vipariṇatilakṣaṇaṃ prabandhāsādṛśyena pravṛttiḥ /
1093viyogalakṣaṇaṃ tadavastheṣveva vastuṣu svabhāvavaśitvabhraṃśaḥ kvacitparaiḥ svīkaraṇamapi veditavyam /
1094saṃnihitalakṣaṇaṃ yattadānīmevānubhūyamānānityatā /
1095dharmatālakṣaṇaṃ yāmavaśyamanubhaviṣyati /
1096kṣaṇalakṣaṇamātmalābhānantaramavaśyavināśitā /
1097prabandhalakṣaṇamanādimati saṃsāre ājavaṃjavībhāvena vṛttiḥ /
1098vyādhijarāmaraṇalakṣaṇaṃ dhātuvaiṣamyaṃ khalityādikaṃ sthitikālāvedhopayogaśca /
1099cittacittākāravṛttilakṣaṇaṃ vipakṣapratipakṣāvasthānāvasthitatvam /
1100bhogasaṃpattilakṣaṇaṃ sarvalaukikasamṛddho nāmanātyantikatayā durantatvam /
1101bhājanasaṃvartavivartalakṣaṇaṃ mahāpṛthivyādināmagnyādibhiḥ punaḥ punarvināśata utpādataśca agnyambuvāyusaṃvartanībhirdahanakledanaśoṣaṇātmikābhiryathākramam /
1123śūnyatālakṣaṇaṃ nityādilakṣaṇasyātmanaḥ saṃskārebhyo 'rthāntarabhūtasya teṣvabhāvaḥ /
1124teṣāṃ ca saṃskārāṇāṃ nityakālaṃ tadrahitaprakṛtikalakṣaṇasya nairātmyasya bhāvastadubhayaṃ śūnyatetyucyate /
1125svabhāvaśūnyatā parikalpitaṃ svabhāvamupādāya tasya svalakṣaṇenaivābhāvāt /
1128anātmalakṣaṇaṃ punasteṣāmeva saṃskārāṇāmātmavādibhiḥ parikalpitenātmalakṣaṇenānātmalakṣaṇatā //
1129vināśādilakṣaṇānityatā prasiddhā kṣaṇikalakṣaṇā tu na prasiddhā sarvasaṃskārāṇāmataḥ sā prasādhayitavyā /
1210apraśāntalakṣaṇatā kleśānāṃ sāmānyalakṣaṇaṃ veditavyam /
1337asaṃbhinnālaṃbanena manaskāreṇeti miśrālaṃbanena sarvadharmasāmānya lakṣaṇākāreṇetyarthaḥ /
1349kāritrakarma pṛthivyādīnāṃ dhāraṇādi yadvā yasya svalakṣaṇakṛtyam /
1355trayaścatvārastrayaśca karmapathā yathākramaṃ kāyavāṅmanaḥkarmalakṣaṇā veditavyāḥ // prāṇātipātādīnāṃ vastu sattvasaṃkhyātamasattvasaṃkhyātaṃ vā yathāyogaṃ yadadhiṣṭhāya prāṇātipātādayaḥ pravartante /
1612athānanyaḥ syātsaṃkleśalakṣaṇaḥ syāt /
1653punarnirodhasatyamārabhyājātādayaḥ paryāyāḥ duḥkhalakṣaṇaviparyayārthena veditavyāḥ /
1661śāntalakṣaṇaṃ saṃskāraduḥkhatayāpraśāntalakṣaṇānāmupādānaskandhānāṃ visaṃyogamadhikṛtya /
1662praṇītalakṣaṇaṃ kleśaduḥkhavisaṃyogāt svayaṃ śucisukhasvabhāvatāmadhikṛtya /
1663niḥsaraṇalakṣaṇaṃ nityahitasvabhāvatāmadhikṛtya apunarāvartanāt kṣematvācca yathākramaṃ hitaṃ kuśalamiti śakyatvāt //
1664mārgasatyaṃ yena dukhaṃ parijānīta ityevamādi satyeṣvasya kṛtyādhikāreṇa lakṣaṇanirdeśo veditavyaḥ /
1672ekāntena grāhyabhāvalakṣaṇāt /
1675darśanamārgo laukikāgradharmānantaraṃ nirvikalpaśamathavipaśyanālakṣaṇo veditavyaḥ /
1699tadyathā duḥkhaṃ parijñeyamityekaścittalakṣaṇaḥ /
1750yena samāhitabhūmikena manaskāreṇa kameṣvādīnavādidarśanenaudārikalakṣaṇaṃ pratisavedayate /
1751tadabhāvācca prathamadhyāne śāntalakṣaṇam /
1752ayamucyate lakṣaṇapratisaṃvedanīya manaskāraḥ sa ca śrutacintāvyavakīrṇo veditavyaḥ /
1753tadūrdhva śrutaṃ cintāṃ cātikramyaikāntena bhāvanākāreṇa tadaudārikaśāntalakṣaṇanimittālaṃbanāṃ śamathavipaśyanāṃ bhāvayan punaḥ punaryathāparyeṣitāmaudārikaśāntatāmadhimucyate ityayamadhimokṣikaḥ /
1760tatra lakṣaṇapratisavedinā prahātavyaṃ prāptavyaṃ ca samyakparijñāya prahāṇāya prāptaye ca cittaṃ praṇighatte /
1768audārikalakṣaṇaṃ punaḥ sarvāsvadhobhūmiṣu yāvadākiṃcanyāyatanāt samāsena dvividhaṃ veditavyam duḥkhataravihāritāpraśāntavihāritayā alpāyuskataratā ca tadviparyayeṇordhvabhūmeḥ śāntalakṣaṇaṃ veditavyam //
1846yasmādviparyastabuddhayo bālāḥ prāyeṇa sendriyaṃ kāyamāśritya sukhādimupabhuñjānā upalabdhalakṣaṇā ātmarāgādibhiḥ śraddhādibhiśca saṃkliśyante vyavadāyante ceti vikalpayantyata āditaḥ samyaktadvastulakṣaṇaparīkṣārthamevaṃ caturdhālambanavyavasthānaṃ veditavyam //
1865kāyasmṛtyupasthānena duḥkhasatyamavatarati saṃskāraduḥkhatālakṣaṇena dauṣṭhulyena prabhāvitatvāt kāyasya /
1916dharmavicayaḥ svabhāvāṅgam saṃbodhilakṣaṇatvāt /
1925tṛṣṇālakṣaṇaṃ duḥkhasamudayaṃ duḥkhasamudayata ālaṃbamānasya tadvirāgānveṣaṇāttadālaṃbanaṃ virāganiśritam /
2019punarmārgasatyasya catvāra ākārāścatvāri lakṣaṇāni /
2054upadeśo yatrāviparītena dharmalakṣaṇena sūtrādīnāmarthanirdeśaḥ /
2061abhidharmavyavasthānaṃ svayaṃdṛṣṭiparāmarśopakleśapratipakṣeṇa tatra vistareṇa dharmalakṣaṇasthāpanāt //
2068abhidharmaṃ niśritya parasparaṃ sāṃkathyaviniścayakṛtena dharmasaṃbhogena sparśavihāro bhavati tatra bahuprakāraṃ dharmāṇāṃ svalakṣaṇādidharmatāyā vyutpādanāt //
2080etatprasaṃgena sālaṃbanādilakṣaṇānāṃ cittacaitasikānāṃ dharmamārabhyālaṃbanādikaṃ vyavasthāpyate /
2115nāmaparyeṣaṇā nāmakāyādīnāṃ prajñaptisattvādapariniṣpannameṣāṃ svalakṣaṇamiti yā vicāraṇā /
2121ityevaṃvidhe saṃbandhe prasiddhe cakṣurityevamādisvalakṣaṇaprajñaptimātraṃ tadākhyāmāsapiṇḍādivyavahārasya nimittaṃ bhavatīti yā parīkṣeyamucyate svabhāvaprajñaptiparyeṣaṇā /
2122viśeṣaprajñaptiparyeṣaṇā yā tathaivābhidhānābhidheyasaṃbandhe nityānityottarānuttararūpyasanidarśanānidarśanatādiviśeṣalakṣaṇaprajñaptimātrasya vyavahāranimittatā saṃtīraṇā //
2143arthakuśalo bahu gṛhṇāti abhidharmādilakṣaṇajñatvāt skandhadhātvādikathāvastvadhikāreṇa prabhūtagranthasaṃkalanataḥ /
2177tatra pāramitālakṣaṇam /
2180evaṃ ca kṛtvā dānapāramitāyāḥ lakṣaṇaṃ gotrataḥ praṇidhānata āśayato vastutaḥ svabhāvataśca nirdiṣṭaṃ veditavyam /
2325paramārthasaṃgrahaḥ dharmadhātumārabhya tathatāyā dānādisāmānyalakṣaṇatvāt /
2329jñānalakṣaṇamārabhya prajñāpāramitāḥ samyagjñānasvabhāvatvāt /
2375tadyathā sarvadharmaniḥsvabhāvatāvacanāt sarvalakṣaṇena sarvabhāvāpavādinaḥ /
2382tatrāyaṃ parikalpitaḥ svabhāvo yadrūpamiti vā yāvannirvāṇāmiti vābhilāpaprajñaptimātrabhabhūto niḥśarīrārtho yadbālā rūpādilakṣaṇaṃ samāropattaḥ parikalpayanti /
2391svadṛṣṭyanusāreṇa caite yathāvacchūnyatānimittāpraṇihitāni vyavasthāpayamānā atallakṣaṇe tallakṣaṇasaṃjñino viparītameṣāṃ lakṣaṇaṃ vyavasthāpayanti evaṃcittāśca bhavanti yasyāmīdṛśyāṃ dharmatāyāmavatarantyavatārayanti vā sarve te 'prameyaṃ puṇyaṃ prasavantītyevamete dṛṣṭī viparītadṛṣṭiḥ prasavadṛṣṭiśca /
2411prāptābhraṣṭalakṣaṇānāmapi pratyutpannānāṃ sve bhāve 'vasthānābhāvānniḥsvabhāvāḥ /
2412yādṛśo vādṛṣṭasatyairdharmāṇāṃ svabhāvo lakṣaṇamabhilāpaprapañcavāsanāmukhena gṛhyate tena bālagrāhānurūpeṇa svabhāvena virahitatvānniḥ svabhāvāḥ //
2414tatra parikalpitasya svalakṣaṇameva nāstyataḥ svalakṣaṇaniḥsvabhāvatayā niḥsvabhāvaḥ /
2416pariniṣpanno viśuddhyālaṃbanatvāt paratantraparikalpitalakṣaṇābhāvasvabhāvatvācca paramārthaścaiṣa niḥsvabhāvatāprabhāvitaśceti paramārthaniḥsvabhāvatayā niḥsvabhāvaḥ /
2417ityevaṃ ca kṛtvā niḥsvabhāvāḥ sarvadharmā draṣṭavyāḥ na tu sarvathālakṣaṇābhāvamadhikṛtyeti //
2428lakṣaṇābhisaṃdhistriṣu parikalpitādisvabhāveṣu draṣṭavyaḥ niḥsvabhāvānutpannādisarvadharmadeśanāt /
2449tadyathā sukhasaṃvyavahārārtham rūpādīnāṃ bahūnāṃ bahudhābhinnalakṣaṇasaṃjñānāmekayā sāmudāyikyā sattvaprajñaptyākṛcchreṇa ehi yāhi ityevamādisaṃvyavaharaṇāt /
2453ātmanaḥ pareṣāṃ ca doṣavattvaguṇavattvodbhāvanārthaṃ ca itarathā hi sattvaprajñaptimantareṇa saṃkleśavyavadānalakṣaṇamātradeśanāyāṃ satyāmamuṣmin saṃtāne 'mī doṣāḥ prahīṇā amī vā guṇā utpannā iti na śakyate vijñātumiti //
2458mandarajaskaḥ prakṛtisthaḥ tanutarakleśaḥ prakṛtisthebhya uktalakṣaṇebhyastanutarāḥ kleśā asya so 'yaṃ prakṛtisthaḥ utkaṭe 'pi vastuni pūrvapratipakṣābhyāsavaśena prakṛtyā mṛdukleśasamudācārāditi //
2464tatra satyādhipateye dharme 'dhimuktiprasādalakṣaṇāni mokṣabhāgīyāni tatraiva dharmanidhyānakṣāntilakṣaṇāni nirvedhabhāgīyāni śraddhāpradhānatvātprajñāpradhānatvācca yathākramam /
2493uccalito 'pi kathaṃcinmokṣaṃ prati śīlavrataparāmarśena vicikitsayā cāsanmārgābhiniveśātsanmārgasaṃśayanācca mithyā niryāti samyaktvamaniryāti // punaḥ satkāyadṛṣṭayā jñeye vipratipadyate duḥkhamātra ātmātmīyalakṣaṇa samāropaṇāt /
2563abhijanmaviśeṣataḥ pitṛvaṃśasaṃdhārakaurasaputralakṣaṇatvāt /
2586teṣāṃ cāya samāsena pañcabhirākārairyathāyogaṃ lakṣaṇanirdeśo veditavyaḥ niśrayata ālaṃbanata ākārataḥ svabhāvataḥ sahāyataśca //
2675arthapratisaṃvitsvasāmānyalakṣaṇe dharmāṇām arthāntarādyabhiprāye cāvyāghātasamṛddhāviti vistaraḥ /
2684lakṣaṇānuvyañjanāni yatsamādhiprajñādhipatyena buddhā bhagavanto dvātriṃśatā lakṣaṇairaśītyānuvyañjanaiḥ vibhrājamānaṃ rūpakāyaṃ saṃdarśayanti vineyānām /
2766skandhadhātvāyataneṣu sarvākārajñatāsamṛddhāviti skandhādīnāṃ svabhāvaviśeṣalakṣaṇaprabhedaparyantajñānaniṣpattāvityarthaḥ //
2808āveṇikānāṃ buddhadharmāṇāṃ karmāsādhāraṇakāyavāṅmanaskarmapariśuddhisamṛddhāvityevamādilakṣaṇanirdeśādhikāreṇayojayitavyam //
2836tāḥ punaryathākramaṃ rūpīndriya bhājanalokarūpādiviṣayalakṣaṇā draṣṭavyāḥ /
2840paropanīto vikalpo deśanāsaṃgṛhītanāmapadavyañjanakāyalakṣaṇaḥ /
2844vikṣepavikalpaḥ yoniśo vikalpādabhāvādigrāhalakṣaṇo yo vikalpaḥ //
2870pṛthakatvavikalpapratipakṣeṇāha nāpyanyatra rūpācchūnyatāyā rūpam yāvacchanyataiva vijñānamiti parikalpitasvabhāvasyā lakṣaṇatvāttadvyatirekeṇa tadbhā vāsaṃbhavataḥ /
2872viśeṣavikalpapratipakṣeṇāha svabhāvasya notpādo yāvadvayavadānamapi na samanupaśyatīti utpādādiviśeṣalakṣaṇapratiṣedhāt /
2884athālaṃbane 'bhisaṃskārastena savikalpataiva nirvikalpatā prāpnoti nirvikalpametadityetasyābhisaṃskārasya nimittavikalpalakṣaṇatvāt /
2913lakṣaṇavṛttiḥ saṃskṛtasya trīṇi lakṣaṇānyutpādādīni taiḥ prakārairvartanāt /
2946tatra bāhya upadhirgṛhakalatrādilakṣaṇaḥ ādhyātmikaḥ pañcopādānaskandhalakṣaṇaḥ /
2950tatrobhayato vatāyaṃ sujātaḥ kulaputraḥ śobhate yacca keśaśmaśrūṇyavahārya yāvat pravrajito yaccāsravāṇāṃ kṣayādyāvatprajānāmītyanenāpraṇāśatadupāyāpadeśena tadviparītalakṣaṇapraṇāśatadupāyau sūcitau bhavataḥ /
2987parijñādimukhaṃ yatra tattvalakṣaṇamāramya parijñālakṣaṇena prahāṇalakṣaṇena sākṣātkriyālakṣaṇena eṣāmeva tattvalakṣaṇādīnāṃ prakārabhedalakṣaṇena āśrayāśritasaṃvandhalakṣaṇena parijñādīnāmāntarāyikadharmalakṣaṇena āmulomikadharmalakṣaṇena aparijñādiṣu cādīnavānuśaṃsālakṣaṇena cārtho nirdiśyate /
2989tatra tattvalakṣaṇamupādānaskandhasaṃgṛhītaduḥkhasatyam /
2990parijñālakṣaṇaṃ tasyaivāsvādādinā yathābhūtaṃ parijñānam /
2991prahāṇalakṣaṇaṃ sākṣātkriyālakṣaṇaṃ ca sarvasmāllokādvimuktiḥ āvaraṇaprahāṇe nāśrayaparivṛttisākṣātkaraṇāt bhāvanālakṣaṇaṃ viparyāsāpagatena cetasā bahulavihāraḥ /
2992prakārabhedalakṣaṇam tattvalakṣaṇasya pañcadhā bhedo rūpaṃ yāvadvijñānamiti /
2993parijñālakṣaṇasya tridhā bheda āsvādaṃ cāsvādayato yāvanniḥsaraṇaṃ ca niḥsarato yathābhūtaṃ prajānāti /
2994prahāṇalakṣaṇasya sākṣātkriyālakṣaṇasya dvidhā bhedaḥ kleśavimuktirduḥkhavimuktiśca /
2999bhāvanālakṣaṇasya dvidhā bhedo darśanamārgo bhāvanāmārgaśca /
3001āśrayāśritasaṃbandhalakṣaṇaṃ tatvalakṣaṇādīnāmuttarottarāṇāmāśrayatvasūcanāt /
3002parijñādīnāmāntarāyikalakṣaṇamevaṃ triparivartena yathābhūtamaparijñānam /
3003anulomikalakṣaṇaṃ yathāvyavasthānameṣāmeva rūpādīnāmāsvādādito vicāraṇā /
3005viparyayādanuśaṃsalakṣaṇaṃ veditavyamiti //
3007tadyathā pratītyotpādasūtre 'smin satīdaṃ bhavatyasyotpādādidamutpadyate yadutāvidyāpratyayāḥ saṃskārā ityevamādi eṣāṃ ca padānāṃ pratyekaṃ sāmarthya pūrvavadveditavya yathā pratītyasamutpādasya lakṣaṇanirdeśe //
3086tathāhi naiko dhāturasti yaḥ sakalarūpaskandhalakṣaṇo vā syāt sakalavijñānaskandhalakṣaṇo vā /
3108grāhyalakṣaṇaṃ grāhakalakṣaṇaṃ ca /
3173sa hyātmā prajñapyamānaḥ skandhalakṣaṇo vā prajñapyeta skandheṣu vā anyatra vā skandhebhyaḥ askandhako vā /
3174tadyadi skandhalakṣaṇastenāsvatantrāḥ skandhāḥ pratītyasamutpannā udagavyayadharmāṇastallakṣaṇa ātmānopapadyata iti doṣaḥ /
3179taddhayatītaṃ vidyamānalakṣaṇatvena prajñapyamānaṃ vartamānalakṣaṇaṃ vā prajñapyeta vartamāne vā anyatra vā vartamānāt vartamānanirapekṣaṃ vā /
3180tadyadi vartamānalakṣaṇaṃ tena vartamānamutpannāniruddhatallakṣaṇamatītamutpannā niruddhātmakamiti doṣaḥ /
3184taccātītaṃ bhraṣṭalakṣaṇatvāllakṣaṇato nāstīti siddham /
3219apradīptavacanaṃ yacchandalakṣaṇasamatikrāntamapratyanubhāṣyottaravihittam saṃskṛtenārabhya prākṛtenāvasitam prākṛtenārabhya saṃskṛtena paryavasitaṃ ca /