Texts

Help

Select a text:
Bibliography
Select a chapter:
 1 revision
Show parallels  Show headlines
Use dependency labeler
Chapter id: 5779
  • Click on a sentence to show its analysis
  • Keep the mouse pointer over a lemma to show its meanings.
Appointment of ministers
sahādhyāyino 'mātyān kurvīta dṛṣṭaśaucasāmarthyatvāt iti bhāradvājaḥ // (1.1) Par.?
amātya
ac.p.m.
kṛ
3. sg., Pre. opt.
→ viśvas (2.1) [parataxis]
dṛś
PPP, comp.
∞ śauca
comp.
∞ sāmarthya
comp.
∞ tva
ab.s.n.
iti
indecl.
bhāradvāja
n.s.m.
root
te hyasya viśvāsyā bhavanti iti // (2.1) Par.?
tad
n.p.m.
hi
indecl.
∞ idam
g.s.m.
viśvas
Ger., n.p.m.
← kṛ (1.1) [parataxis]
bhū
3. pl., Pre. ind.
iti
indecl.
neti viśālākṣaḥ // (3.1) Par.?
na
indecl.
→ paribhū (4.1) [parataxis]
∞ iti
indecl.
viśālākṣa
n.s.m.
root
sahakrīḍitatvāt paribhavantyenam // (4.1) Par.?
saha
indecl.
∞ krīḍ
PPP, comp.
∞ tva
ab.s.n.
paribhū
3. pl., Pre. ind.
→ kṛ (5.1) [parataxis]
← na (3.1) [parataxis]
∞ enad
ac.s.m.
ye hyasya guhyasadharmāṇastān amātyān kurvīta samānaśīlavyasanatvāt // (5.1) Par.?
yad
n.p.m.
hi
indecl.
∞ idam
g.s.m.
guhya
comp.
∞ sadharman
n.p.m.
∞ tad
ac.p.m.
amātya
ac.p.m.
kṛ
3. sg., Pre. opt.
→ aparādh (6.1) [parataxis]
← paribhū (4.1) [parataxis]
samāna
comp.
∞ śīla
comp.
∞ vyasana
comp.
∞ tva
ab.s.n.
te hyasya marmajñabhayān nāparādhyanti iti // (6.1) Par.?
tad
n.p.m.
hi
indecl.
∞ idam
g.s.m.
marman
comp.
∞ jña
comp.
∞ bhaya
ab.s.n.
na
indecl.
∞ aparādh
3. pl., Pre. ind.
← kṛ (5.1) [parataxis]
iti
indecl.
sādhāraṇa eṣa doṣaḥ iti pārāśarāḥ // (7.1) Par.?
etad
n.s.m.
doṣa
n.s.m.
iti
indecl.
pārāśara
n.p.m.
root
teṣām api marmajñabhayāt kṛtākṛtāny anuvarteta // (8.1) Par.?
tad
g.p.m.
api
indecl.
marman
comp.
∞ jña
comp.
∞ bhaya
ab.s.n.
kṛ
PPP, comp.
∞ a
indecl.
∞ kṛ
PPP, ac.p.n.
anuvṛt.
3. sg., Pre. opt.
root
yāvadbhyo guhyam ācaṣṭe janebhyaḥ puruṣādhipaḥ / (9.1) Par.?
yāvat
d.p.m.
guhya
ac.s.n.
ācakṣ
3. sg., Pre. ind.
← tāvat (9.2) [acl]
jana
d.p.m.
∞ adhipa
n.s.m.
avaśaḥ karmaṇā tena vaśyo bhavati tāvatām // (9.2) Par.?
avaśa
n.s.m.
karman
i.s.n.
tad
i.s.n.
vaśya
n.s.m.
bhū
3. sg., Pre. ind.
root
tāvat
g.p.m.
→ ācakṣ (9.1) [acl:rel]
ya enam āpatsu prāṇābādhayuktāsvanugṛhṇīyustān amātyān kurvīta dṛṣṭānurāgatvāt iti // (10.1) Par.?
yad
n.p.m.
enad
ac.s.m.
āpad
l.p.f.
∞ ābādha
comp.
∞ yuj
PPP, l.p.f.
∞ anugrah
3. pl., Pre. opt.
∞ tad
ac.p.m.
amātya
ac.p.m.
kṛ
3. sg., Pre. opt.
root
dṛś
PPP, comp.
∞ anurāga
comp.
∞ tva
ab.s.n.
iti
indecl.
neti piśunaḥ // (11.1) Par.?
na
indecl.
→ bhakti (12.1) [parataxis]
∞ iti
indecl.
piśuna
n.s.m.
root
bhaktir eṣā na buddhiguṇaḥ // (12.1) Par.?
bhakti
n.s.f.
→ kṛ (13.1) [parataxis]
← na (11.1) [parataxis]
etad
n.s.f.
na
indecl.
buddhi
comp.
∞ guṇa
n.s.m.
saṃkhyātārtheṣu karmasu niyuktā ye yathādiṣṭam arthaṃ saviśeṣaṃ vā kuryustān amātyān kurvīta dṛṣṭaguṇatvāt iti // (13.1) Par.?
saṃkhyā
PPP, comp.
∞ artha
l.p.n.
karman
l.p.n.
niyuj
PPP, n.p.m.
yad
n.p.m.
yathā
indecl.
∞ ādiś
PPP, ac.s.m.
artha
ac.s.m.
sa
indecl.
∞ viśeṣa
ac.s.m.

indecl.
kṛ
3. pl., Pre. opt.
∞ tad
ac.p.m.
amātya
ac.p.m.
kṛ
3. sg., Pre. opt.
← bhakti (12.1) [parataxis]
dṛś
PPP, comp.
∞ guṇa
comp.
∞ tva
ab.s.n.
iti
indecl.
neti kauṇapadantaḥ // (14.1) Par.?
na
indecl.
∞ iti
indecl.
kauṇapadanta
n.s.m.
root
anyair amātyaguṇair ayuktā hyete // (15.1) Par.?
anya
i.p.m.
amātya
comp.
∞ guṇa
i.p.m.
a
indecl.
∞ yuj
PPP, n.p.m.
root
hi
indecl.
∞ etad
n.p.m.
pitṛpaitāmahān amātyān kurvīta dṛṣṭāvadānatvāt // (16.1) Par.?
amātya
ac.p.m.
kṛ
3. sg., Pre. opt.
root
→ tyaj (17.1) [parataxis]
dṛś
PPP, comp.
∞ avadāna
comp.
∞ tva
ab.s.n.
te hyenam apacarantam api na tyajanti sagandhatvāt // (17.1) Par.?
tad
n.p.m.
hi
indecl.
∞ enad
ac.s.m.
apacar
Pre. ind., ac.s.m.
api
indecl.
na
indecl.
tyaj
3. pl., Pre. ind.
→ dṛś (18.1) [parataxis]
← kṛ (16.1) [parataxis]
∞ tva
ab.s.n.
amānuṣeṣvapi caitad dṛśyate // (18.1) Par.?
a
indecl.
∞ mānuṣa
l.p.m.
∞ api
indecl.
ca
indecl.
∞ etad
n.s.n.
dṛś.
3. sg., Ind. pass.
→ avasthā (19.1) [parataxis]
← tyaj (17.1) [parataxis]
gāvo hyasagandhaṃ gogaṇam atikramya sagandheṣvevāvatiṣṭhante iti // (19.1) Par.?
go
n.p.m.
hi
indecl.
∞ a
indecl.
∞ sagandha
ac.s.m.
go
indecl.
∞ gaṇa
ac.s.m.
atikram
Abs., indecl.
sagandha
l.p.m.
∞ eva
indecl.
∞ avasthā
3. pl., Pre. ind.
← dṛś (18.1) [parataxis]
iti
indecl.
neti vātavyādhiḥ // (20.1) Par.?
na
indecl.
→ pracar (21.1) [parataxis]
∞ iti
indecl.
vātavyādhi
n.s.m.
root
te hyasya sarvam avagṛhya svāmivat pracaranti // (21.1) Par.?
tad
n.p.m.
hi
indecl.
∞ idam
g.s.m.
sarva
ac.s.n.
avagrah
Abs., indecl.
svāmin
comp.
∞ vat
indecl.
pracar
3. pl., Pre. ind.
→ kṛ (22.1) [parataxis]
← na (20.1) [parataxis]
tasmān nītivido navān amātyān kurvīta // (22.1) Par.?
tasmāt
indecl.
nīti
comp.
∞ vid
ac.p.m.
nava
ac.p.m.
amātya
ac.p.m.
kṛ
3. sg., Pre. opt.
→ aparādh (23.1) [parataxis]
← pracar (21.1) [parataxis]
navāstu yamasthāne daṇḍadharaṃ manyamānā nāparādhyanti iti // (23.1) Par.?
nava
n.p.m.
∞ tu
indecl.
yama
comp.
∞ sthāna
l.s.n.
man
Pre. ind., n.p.m.
na
indecl.
∞ aparādh
3. pl., Pre. ind.
← kṛ (22.1) [parataxis]
iti
indecl.
neti bāhudantīputraḥ // (24.1) Par.?
na
indecl.
→ gam (25.1) [parataxis]
∞ iti
indecl.
∞ putra
n.s.m.
root
śāstravid adṛṣṭakarmā karmasu viṣādaṃ gacchet // (25.1) Par.?
∞ vid
n.s.m.
a
indecl.
∞ dṛś
PPP, comp.
∞ karman
n.s.m.
karman
l.p.n.
viṣāda
ac.s.m.
gam
3. sg., Pre. opt.
→ kṛ (26.1) [parataxis]
← na (24.1) [parataxis]
tasmād abhijanaprajñāśaucaśauryānurāgayuktān amātyān kurvīta guṇaprādhānyāt iti // (26.1) Par.?
tasmāt
indecl.
∞ prajñā
comp.
∞ śauca
comp.
∞ śaurya
comp.
∞ anurāga
comp.
∞ yuj
PPP, ac.p.m.
amātya
ac.p.m.
kṛ
3. sg., Pre. opt.
← gam (25.1) [parataxis]
guṇa
comp.
∞ prādhānya
ab.s.n.
iti
indecl.
sarvam upapannam iti kauṭilyaḥ // (27.1) Par.?
sarva
n.s.n.
upapad
PPP, n.s.n.
iti
indecl.
kauṭilya
n.s.m.
root
kāryasāmarthyāddhi puruṣasāmarthyaṃ kalpyate // (28.1) Par.?
kārya
comp.
∞ sāmarthya
ab.s.n.
∞ hi
indecl.
∞ sāmarthya
n.s.n.
kalpay
3. sg., Ind. pass.
root
sāmarthyataśca vibhajyāmātyavibhavaṃ deśakālau ca karma ca / (29.1) Par.?
sāmarthya
ab.s.n.
∞ ca
indecl.
vibhaj
Abs., indecl.
← kṛ (29.2) [advcl]
∞ amātya
comp.
∞ vibhava
ac.s.m.
deśa
comp.
∞ kāla
ac.d.m.
ca
indecl.
karman
ac.s.n.
ca
indecl.
amātyāḥ sarva evaite kāryāḥ syur na tu mantriṇaḥ // (29.2) Par.?
amātya
n.p.m.
sarva
n.p.m.
eva
indecl.
∞ etad
n.p.m.
kṛ
Ger., n.p.m.
root
→ vibhaj (29.1) [advcl:temp]
as
3. pl., Pre. opt.
na
indecl.
tu
indecl.
mantrin
n.p.m.
Duration=0.15805101394653 secs.