Texts

yady apy autpattiko nityaḥ śabdo 'rthasaṃbandhaś ca tathāpi na codanālakṣaṇo dharmaḥ // (1) Par.?

codanā hi vākyam // (2) Par.?

na hy agnihotraṃ juhuyāt svargakāma ity ato vākyād anyatamāt padād agnihotrāt svargo bhavatīti gamyate // (3) Par.?

gamyate tu padatraya uccarite // (4) Par.?

na cātra caturthaḥ śabdo 'sty anyad ataḥ padatrayasamudāyāt // (5) Par.?

na cāyaṃ samudāyo 'sti loke yato 'sya vyavahārād artho 'vagamyate // (6) Par.?

padāny amūni prayuktāni teṣāṃ nityo 'rthaḥ // (7) Par.?

aprayuktaś ca samudāyaḥ // (8) Par.?

tasmāt samudāyasyārthaḥ kṛtrimo vyāmoho vā // (9) Par.?

na ca padārthā eva vākyārthaḥ // (10) Par.?

sāmānye hi padaṃ pravartate viśeṣe vākyam // (11) Par.?

anyac ca sāmānyam anyo viśeṣaḥ // (12) Par.?

na ca padārthād vākyārthāvagatir asaṃbandhāt // (13) Par.?

asati cet saṃbandhe kasmiṃścit padārthe 'vagate 'rthāntaram avagamyetaikasminn avagate sarvam avagataṃ syāt // (14) Par.?

na caitad evaṃ bhavati // (15) Par.?

tasmād anyo vākyārthaḥ // (16) Par.?

syād etad aprayuktād api vākyād asati saṃbandhe svabhāvād arthāvagama iti // (17) Par.?

yadi kalpyeta śabdo dharmam ātmīyaṃ vyutkrāmet // (18) Par.?

na caiṣa śabdadharmo yad aprayuktād api śabdārthaḥ pratīyate // (19) Par.?

na hi prathamaśrutāt kutaścic chabdāt kecid arthaṃ pratiyanti // (20) Par.?

tad abhidhīyate padadharmo 'yaṃ na vākyadharmaḥ // (21) Par.?

vākyāddhi prathamāvagatād api pratiyanto 'rthaṃ dṛśyante // (22) Par.?

naitad evam // (23) Par.?

yadi prathamaśrutād avagaccheyur api tarhi sarve 'vagaccheyuḥ padārthavido 'nye ca // (24) Par.?

na tv apadārthavido 'vagacchanti // (25) Par.?

tasmān naitad evam // (26) Par.?

nanu padārthavadbhir apy avagacchadbhir akṛta eva vākyārthasaṃbandho bhaviṣyati // (27) Par.?

padārthavedanena hi saṃskṛtā avagamiṣyanti yathā tam eva padārthaṃ dvitīyādiśravaṇeneti // (28) Par.?

neti brūmaḥ // (29) Par.?

yadi vākye 'ntyo varṇaḥ pūrvavarṇajanitasaṃskārasahitaḥ padārthebhyo 'rthāntaraṃ pratyāyayaty upakāras tu tadānīṃ padārthajñānād avakalpate // (30) Par.?

tasmāt kṛtrimo vākyārthapratyayo vyāmoho vā // (31) Par.?

na padārthadvāreṇa sambhavati vākyārthajñānam iti // (32) Par.?

nanv evaṃ bhaviṣyati sāmānyavācinaḥ padasya gaur iti vāśva iti vā viśeṣakaṃ śukla iti vā kṛṣṇa iti vā padam antikād upanipatati yadā tadā vākyārtho 'vagamyate // (33) Par.?

tan na // (34) Par.?

na hi katham iva gaur iti vāśva iti vā sāmānyavācinaḥ padāt sarvagavīṣu sarvāśveṣu ca buddhir upasarpantī śrutijanitā vākyānurodhena kutaścid viśeṣād apavarteta // (35) Par.?

na ca śukla ityāder viśeṣavacanasya kṛṣṇādinivṛttir bhavati śabdārthaḥ // (36) Par.?

na cānarthako mā bhūd ity arthaparikalpanā śakyā // (37) Par.?

ato na padārthajanito vākyārthaḥ // (38) Par.?

tasmāt kṛtrimaḥ // (39) Par.?

padasaṃghātāḥ khalv ete saṃghātāś ca puruṣakṛtā dṛśyante yathā // (40) Par.?

nīlotpalavaneṣv adya carantaś cārusaṃravāḥ / (41.1) Par.?

nīlakauśeyasaṃvītāḥ praṇaśyantīva kādambāḥ // (41.2) Par.?

ato vaidikā api puruṣakṛtā iti // (42) Par.?