Texts

athāto visūcikāpratiṣedhamadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ // (1) Par.?

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ // (2) Par.?

ajīrṇamāmaṃ viṣṭabdhaṃ vidagdhaṃ ca yadīritam / (3.1) Par.?

visūcyalasakau tasmād bhaveccāpi vilambikā // (3.2) Par.?

sūcībhiriva gātrāṇi tudan saṃtiṣṭhate 'nilaḥ / (4.1) Par.?

yasyājīrṇena sā vaidyairucyate ti visūcikā // (4.2) Par.?

na tāṃ parimitāhārā labhante viditāgamāḥ / (5.1) Par.?

mūḍhāstāmajitātmāno labhante kaluṣāśayāḥ // (5.2) Par.?

mūrcchātisārau vamathuḥ pipāsā śūlaṃ bhramodveṣṭanajṛmbhadāhāḥ / (6.1) Par.?

vaivarṇyakampau hṛdaye rujaśca bhavanti tasyāṃ śirasaśca bhedaḥ // (6.2) Par.?

kukṣirānahyate 'tyarthaṃ pratāmyati vikūjati / (7.1) Par.?

niruddho mārutaścāpi kukṣau viparidhāvati // (7.2) Par.?

vātavarconirodhaśca kukṣau yasya bhṛśaṃ bhavet / (8.1) Par.?

tasyālasakamācaṣṭe tṛṣṇodgārāvarodhakau // (8.2) Par.?

duṣṭaṃ tu bhuktaṃ kaphamārutābhyāṃ pravartate nordhvamadhaśca yasya / (9.1) Par.?

vilambikāṃ tāṃ bhṛśaduścikitsyāmācakṣate śāstravidaḥ purāṇāḥ // (9.2) Par.?

yatrasthamāmaṃ virujet tam eva deśaṃ viśeṣeṇa vikārajātaiḥ / (10.1) Par.?

doṣeṇa yenāvatataṃ svaliṅgaistaṃ lakṣayedāmasamudbhavaiśca // (10.2) Par.?

yaḥ śyāvadantauṣṭhanakho 'lpasaṃjñaśchardyardito 'bhyantarayātanetraḥ / (11.1) Par.?

kṣāmasvaraḥ sarvavimuktasandhiryāyānnaraḥ so 'punarāgamāya // (11.2) Par.?

sādhyāsu pārṣṇyor dahanaṃ praśastam agnipratāpo vamanaṃ ca tīkṣṇam / (12.1) Par.?

pakve tato 'nne tu vilaṅghanaṃ syāt saṃpācanaṃ cāpi virecanaṃ ca // (12.2) Par.?

viśuddhadehasya hi sadya eva mūrcchātisārādirupaiti śāntim / (13.1) Par.?

āsthāpanaṃ cāpi vadanti pathyaṃ sarvāsu yogānaparānnibodha // (13.2) Par.?

pathyāvacāhiṅgukaliṅgagṛñjasauvarcalaiḥ sātiviṣaiśca cūrṇam / (14.1) Par.?

sukhāmbupītaṃ vinihantyajīrṇaṃ śūlaṃ visūcīmaruciṃ ca sadyaḥ // (14.2) Par.?

kṣārāgadaṃ vā lavaṇaṃ viṣaṃ vā guḍapragāḍhānatha sarṣapān vā / (15.1) Par.?

amlena vā saindhavahiṅguyuktau sabījapūrṇau saghṛtau trivargau // (15.2) Par.?

kaṭutrikaṃ vā lavaṇairupetaṃ pibet snuhīkṣīravimiśritaṃ tu / (16.1) Par.?

kalyāṇakaṃ vā lavaṇaṃ pibettu yaduktam ādāvanilāmayeṣu // (16.2) Par.?

kṛṣṇājamodakṣavakāṇi vāpi tulyau pibedvā magadhānikumbhau / (17.1) Par.?

dantīyutaṃ vā magadhodbhavānāṃ kalkaṃ pibet koṣavatīrasena // (17.2) Par.?

uṣṇābhir adbhir magadhodbhavānāṃ kalkaṃ pibennāgarakalkayuktam / (18.1) Par.?

vyoṣaṃ karañjasya phalaṃ haridre mūlaṃ samaṃ cāpyatha mātuluṅgyāḥ // (18.2) Par.?

chāyāviśuṣkā guṭikāḥ kṛtāstā hanyurvisūcīṃ nayanāñjanena / (19.1) Par.?

suvāmitaṃ sādhuvirecitaṃ vā sulaṅghitaṃ vā manujaṃ viditvā // (19.2) Par.?

peyādibhir dīpanapācanīyaiḥ samyakkṣudhārtaṃ samupakrameta / (20.1) Par.?

āmaṃ śakṛdvā nicitaṃ krameṇa bhūyo vibaddhaṃ viguṇānilena // (20.2) Par.?

pravartamānaṃ na yathāsvamenaṃ vikāramānāhamudāharanti / (21.1) Par.?

tasmin bhavantyāmasamudbhave tu tṛṣṇāpratiśyāyaśirovidāhāḥ // (21.2) Par.?

āmāśaye śūlamatho gurutvaṃ hṛllāsa udgāravighātanaṃ ca / (22.1) Par.?

stambhaḥ kaṭīpṛṣṭhapurīṣamūtre śūlo 'tha mūrcchā sa śakṛdvamecca // (22.2) Par.?

śvāsaśca pakvāśayaje bhavanti liṅgāni cātrālasakodbhavāni / (23.1) Par.?

āmodbhave vāntam upakrameta saṃsargabhaktakramadīpanīyaiḥ // (23.2) Par.?

athetaraṃ yo na śakṛdvamettamāmaṃ jayet svedanapācanaiśca / (24.1) Par.?

visūcikāyāṃ parikīrtitāni dravyāṇi vairecanikāni yāni // (24.2) Par.?

tānyeva vartīr viraced vicūrṇya mahiṣyajāvībhagavāṃ tu mūtraiḥ / (25.1) Par.?

svinnasya pāyau viniveśya tāśca cūrṇāni caiṣāṃ pradhamettu nāḍyā // (25.2) Par.?

mūtreṣu saṃsādhya yathāvidhānaṃ dravyāṇi yānyūrdhvamadhaśca yānti / (26.1) Par.?

kvāthena tenāśu nirūhayecca mūtrārdhayuktena samākṣikeṇa // (26.2) Par.?

tribhaṇḍiyuktaṃ lavaṇaprakuñcaṃ dattvā viriktakramamācarecca / (27.1) Par.?

eṣveva tailena ca sādhitena prāptaṃ yadi syādanuvāsayecca // (27.2) Par.?