Texts
Select a text:
Bibliography
Bibliography
Select a chapter:
(no revisions)
Show parallels Show headlines
Use dependency labeler
(no revisions)
Show parallels Show headlines
Use dependency labeler
Chapter id: 2056
- Click on a sentence to show its analysis
- Keep the mouse pointer over a lemma to show its meanings.
athāto 'dhyayanasaṃpradānīyam adhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ // (1.1) Par.?
yathovāca bhagavān dhanvantariḥ // (2.1) Par.?
prāgabhihitaṃ saviṃśam adhyāyaśataṃ pañcasu sthāneṣu / (3.1) Par.?
tatra sūtrasthānam adhyāyāḥ ṣaṭcatvāriṃśat ṣoḍaśa nidānāni daśa śārīrāṇi catvāriṃśac cikitsitāni aṣṭau kalpāḥ tad uttaraṃ ṣaṭsaṣṭiḥ // (3.2) Par.?
vedotpattiḥ śiṣyanayas tathādhyayanadānikaḥ / (4.1) Par.?
prabhāṣaṇāgraharaṇāv ṛtucaryātha yāntrikaḥ // (4.2) Par.?
śastrāvacāraṇaṃ yogyā viśikhā kṣārakalpanam / (5.1) Par.?
agnikarmajalaukākhyāv adhyāyau raktavarṇanam // (5.2) Par.?
doṣadhātumalādyānāṃ vijñānādhyāya eva ca / (6.1) Par.?
karṇavyadhāmapakvaiṣāv ālepo vraṇyupāsanam // (6.2) Par.?
hitāhito vraṇapraśno vraṇāsrāvaś ca yaḥ pṛthak / (7.1) Par.?
kṛtyākṛtyavidhirvyādhisamuddeśīya eva ca // (7.2) Par.?
viniścayaḥ śastravidhau pranaṣṭajñānikas tathā / (8.1) Par.?
śalyoddhṛtirvraṇajñānaṃ dūtasvapnanidarśanam // (8.2) Par.?
pañcendriyaṃ tathā chāyā svabhāvādvaikṛtaṃ tathā / (9.1) Par.?
vāraṇo yuktasenīya āturakramabhūmikau // (9.2) Par.?
miśrakākhyo dravyagaṇaḥ saṃśuddhau śamane ca yaḥ / (10.1) Par.?
dravyādīnāṃ ca vijñānaṃ viśeṣo dravyago 'paraḥ // (10.2) Par.?
rasajñānaṃ vamanārthamadhyāyo recanāya ca / (11.1) Par.?
dravaddravyavidhistadvadannapānavidhistathā // (11.2) Par.?
sūcanāt sūtraṇāccaiva savanāccārthasantateḥ / (12.1) Par.?
ṣaṭcatvāriṃśadadhyāyaṃ sūtrasthānaṃ pracakṣate // (12.2) Par.?
vātavyādhikamarśāṃsi sāśmariś ca bhagandaraḥ / (13.1) Par.?
kuṣṭhamehodarā mūḍho vidradhiḥ parisarpaṇam // (13.2) Par.?
granthivṛddhikṣudraśūkabhagnāśca mukharogikam / (14.1) Par.?
hetulakṣaṇanirdeśānnidānānīti ṣoḍaśa // (14.2) Par.?
bhūtacintā rajauśuddhirgarbhāvakrāntireva ca / (15.1) Par.?
vyākaraṇaṃ ca garbhasya śarīrasya ca yatsmṛtam // (15.2) Par.?
pratyekaṃ marmanirdeśaḥ sirāvarṇanam eva ca / (16.1) Par.?
sirāvyadho dhamanīnāṃ garbhiṇyā vyākṛtistathā // (16.2) Par.?
nirdiṣṭāni daśaitāni śārīrāṇi maharṣiṇā / (17.1) Par.?
vijñānārthaṃ śarīrasya bhiṣajāṃ yogināmapi // (17.2) Par.?
dvivraṇīyo vraṇaḥ sadyo bhagnānāṃ vātarogikam / (18.1) Par.?
mahāvātikamarśāṃsi sāśmariśca bhagandaraḥ // (18.2) Par.?
kuṣṭhānāṃ mahatāṃ cāpi maihikaṃ paiḍakaṃ tathā / (19.1) Par.?
makhumehacikitsā ca tathā codariṇāmapi // (19.2) Par.?
mūḍhagarbhacikitsā ca vidradhīnāṃ visarpiṇām / (20.1) Par.?
granthivṛddhyupadaṃśānāṃ tathā ca kṣudrarogikam // (20.2) Par.?
śūkadoṣacikitsā ca tathā ca mukharogiṇām / (21.1) Par.?
śophasyānāgatānāṃ ca niṣedho miśrakaṃ tathā // (21.2) Par.?
vājīkaraṃ ca yat kṣīṇe sarvābādhaśamo 'pi ca / (22.1) Par.?
medhāyuṣkaraṇaṃ cāpi svabhāvavyādhivāraṇam // (22.2) Par.?
nivṛttasaṃtāpakaraṃ kīrtitaṃ ca rasāyanam / (23.1) Par.?
snehopayaugikaḥ svedo vamane ca virecane // (23.2) Par.?
tayor vyāpaccikitsā ca netrabastivibhāgikaḥ / (24.1) Par.?
netrabastivipatsiddhistathā cottarabastikaḥ // (24.2) Par.?
nirūhakramasaṃjñaś ca tathaivāturasaṃjᄂakaḥ / (25.1) Par.?
dhūmanasyavidhiścāntyaścatvāriṃśaditi smṛtāḥ // (25.2) Par.?
prāyaścittaṃ praśamanaṃ cikitsā śāntikarma ca / (26.1) Par.?
paryāyāstasya nirdeśāccikitsāsthānamucyate // (26.2) Par.?
annasya rakṣā vijñānaṃ sthāvarasyetarasya ca / (27.1) Par.?
sarpadaṣロaviṣajᄂānaṃ tasya iva ca cikitsitam // (27.2) Par.?
dundubher mūṣikāṇāṃ ca kīロānāṃ kalpa eva ca / (28.1) Par.?
aṣロau kalpāḥ samākhyātā viṣabheṣajakalpanāt // (28.2) Par.?
adhyāyānāṃ śataṃ viṃśam evam etad udīritam / (29.1) Par.?
ataḥ paraṃ svanāmna iva tantram uttaram ucyate // (29.2) Par.?
adhikṛtya kṛtaṃ yasmāt tantram etad upadravān / (30.1) Par.?
opadravika ity eṣa tasyāgryatvān nirucyate // (30.2) Par.?
sandhau vartmani śukle ca kṛṣṇe sarvatra dṛṣロiṣu / (31.1) Par.?
saṃvijᄂānārtham adhyāyā gadānāṃ tu prati prati // (31.2) Par.?
cikitsāpravibhāgīyo vātābhiṣyandavāraṇaḥ / (32.1) Par.?
paittasya ślaiṣmikasyāpi raudhirasya tatha iva ca // (32.2) Par.?
lekhyabhedyaniṣedhau ca chedyānāṃ vartmadṛṣロiṣu / (33.1) Par.?
kriyākalpo 'bhighātaś ca karṇotthāstaccikitsitam // (33.2) Par.?
ghrāṇotthānāṃ ca vijᄂānaṃ tadgadapratiṣedhanam / (34.1) Par.?
pratiśyāyaniṣedhaś ca śirogadavivecanam // (34.2) Par.?
cikitsā tadgadānāṃ ca śālākyaṃ tantram ucyate / (35.1) Par.?
navagrahākṛtijᄂānaṃ skandasya ca niṣedhanam // (35.2) Par.?
apasmāraśakunyoś ca revatyāś ca punaḥ pṛthak / (36.1) Par.?
pūtanāyāstathāndhāyā maṇḍikā śītapūtanā // (36.2) Par.?
naigameśacikitsā ca grahotpattiḥ sayonijā / (37.1) Par.?
kaumāratantram ity etac chārīreṣu ca kīrtitam // (37.2) Par.?
jvarātisāraśoṣāṇāṃ gulmahṛdrogiṇām api / (38.1) Par.?
pāṇḍūnāṃ raktapittasya mūrcchāyāḥ pānajāś ca ye // (38.2) Par.?
tṛṣṇāyāśchardihikkānāṃ niṣedhaḥ śvāsakāsayoḥ / (39.1) Par.?
svarabhedacikitsā ca kṛmyudāvartinoḥ prthak // (39.2) Par.?
visūcikārocakayor mūtrāghātavikṛcchrayoḥ / (40.1) Par.?
iti kāyacikitsāyāḥ śeṣamatra prakīrtitam // (40.2) Par.?
amānuṣaniṣedhaś ca tathāpasmāriko 'paraḥ / (41.1) Par.?
unmādapratiṣedhaś ca bhūtavidyā nirucyate // (41.2) Par.?
rasabhedāḥ svasthavṛttiryuktayastāntrikāś ca yāḥ / (42.1) Par.?
doṣabhedā iti jᄂeyā adhyāyāstantrabhūṣaṇāḥ // (42.2) Par.?
śreṣロhatvāduttaraṃ hy etattantramāhurmaharṣayaḥ / (43.1) Par.?
bahvarthasaṃgrahācchreṣロhamuttaraṃ cāpi paścimam // (43.2) Par.?
śālākyatantraṃ kaumāraṃ cikitsā kāyikī ca yā / (44.1) Par.?
bhūtavidyeti catvāri tantre tūttarasaṃjᄂite // (44.2) Par.?
vājīkaraṃ cakitsāsu rasāyanavidhistathā / (45.1) Par.?
viṣatantraṃ punaḥ kalpāḥ śalyajᄂānaṃ samantataḥ // (45.2) Par.?
ityaṣロāīgamidaṃ tantramādidevaprakāśitam / (46.1) Par.?
vidhinādhītya yuᄂjānā bhavanti prāṇadā bhuvi // (46.2) Par.?
etaddhyavaśyamadhyeyaṃ adhītya ca karmāpyavaśyamupāsitavyaṃ ubhayajᄂo hi bhiṣak rājārho bhavati // (47.1) Par.?
bhavanti cātra / (48.1) Par.?
yastu kevalaśāstrajᄂaḥ karmasvapariniṣロhitaḥ / (48.2) Par.?
sa muhyatyāturaṃ prāpya prāpya bhīrurivāhavam // (48.3) Par.?
yastu karmasu niṣṇāto dhārṣロyācchāstrabahiṣkṛtaḥ / (49.1) Par.?
sa satsu pūjāṃ nāpnoti vadhaṃ cārhati rājataḥ // (49.2) Par.?
ubhāvetāvanipuṇāvasamarthau svakarmaṇi / (50.1) Par.?
ardhavedadharāvetāvekapakṣāv iva dvijau // (50.2) Par.?
oṣadhyo 'mṛtakalpāstu śastrāśaniviṣopamāḥ / (51.1) Par.?
bhavantyajᄂair upahṛtāstasmādetān vivarjayet // (51.2) Par.?
snehādiṣvanabhijᄂā ye chedyādiṣu ca karmasu / (52.1) Par.?
te nihanti janaṃ lobhāt kuvaidyā nṛpadoṣataḥ // (52.2) Par.?
yastūbhayajᄂo matimān sa samartho 'rthasādhane / (53.1) Par.?
āhave karma nirvoḍhuṃ dvicakraḥ syandano yathā // (53.2) Par.?
atha vatsa tadetadadhyeyaṃ tathā tathopadhāraya mayā procyamānaṃ atha śucaye kṛtottarāsaīgāyāvyākulayopasthitāyādhyayanakāle śiṣyāya yathāśakti gurur upadiśet padaṃ pādaṃ ślokaṃ vā te ca padapādaślokābhūyaḥ krameṇānusaṃdheyāḥ evamekaikaśo ghaロayedātmanā cānupaロhet adrutam avilambitam aviśaṇkitam ananunāsikaṃ vyaktākṣram apī*itavarṇamakṣibhruvauṣロhahastair anabhinītaṃ susaṃskṛtaṃ nātyuccair nātinīcaiś ca svaraiḥ paロhet / (54.1) Par.?
na cāntareṇa kaścid vrajet tayor adhīyānayoḥ // (54.2) Par.?
bhavataś cātra / (55.1) Par.?
śucir guruparo dakṣas tandrānidrāvivarjitaḥ / (55.2) Par.?
paロhannetena vidhinā śiṣyaḥ śāstrāntamāpnuyāt // (55.3) Par.?
vāksauṣロhave__arthavijᄂāne prāgalbhye karmanaipuṇe / (56.1) Par.?
tadabhyāse ca siddhau ca yatetādhyayanāntagaḥ // (56.2) Par.?
Duration=0.29558706283569 secs.