Texts

atha gaur ityevamādayaḥ śabdāḥ kim ākṛteḥ pramāṇam uta vyakter iti saṃdehaḥ // (1) Par.?

ucyate // (2) Par.?

idaṃ tāvat parīkṣyatāṃ kiṃ ya eva laukikāḥ śabdās ta eva vaidikā utānya iti // (3) Par.?

yadā ta eva tadāpi kiṃ ta evaiṣām arthā ye loka utānya iti saṃśayaḥ // (4) Par.?

tatrānye laukikāḥ śabdā anye vaidikā anye caiṣām arthā iti brūmaḥ // (5) Par.?

kutaḥ // (6) Par.?

vyapadeśabhedād rūpabhedāc ca // (7) Par.?

ime laukikā ime vaidikā iti vyapadeśabhedaḥ // (8) Par.?

agnir vṛtrāṇi jaṅghanad ity anyad idaṃ rūpaṃ laukikād agniśabdāt // (9) Par.?

śabdānyatvāc ca na ta evārthāḥ // (10) Par.?

api ca samāmananti uttānā vai devagavā vahantīti // (11) Par.?

ye devānāṃ gāvas ta uttānā vahantīty ukte gamyata eva ya uttānā vahanti te gośabdenocyanta iti // (12) Par.?

tasmād anyo vaidikagośabdasyārthaḥ // (13) Par.?

tathā devebhyo vanaspate havīṃṣi hiraṇyaparṇa pradivaste artham iti hiraṇyaparṇo vai devo vanaspatir vede // (14) Par.?

etad vai daivyaṃ madhu yad ghṛtam iti vede ghṛte madhuśabdaḥ // (15) Par.?

tasmād amīṣām anye 'rthā iti prāpte brūmo ya eva laukikāḥ śabdās ta eva vaidikās ta evaiṣām arthā iti // (16) Par.?

kutaḥ // (17) Par.?

prayogacodanābhāvāt // (18) Par.?

evaṃ prayogacodanā sambhavati yadi ta eva śabdās ta evārthāḥ // (19) Par.?

itarathā śabdānyatve 'rtho na pratīyeta // (20) Par.?

tasmād ekaśabdatvam iti // (21) Par.?

ucyate prayojanam idaṃ hetur vyapadiśyatām iti // (22) Par.?

tato hetur ucyate 'vibhāgād iti // (23) Par.?

na teṣām eṣāṃ ca vibhāgam upalabhāmahe // (24) Par.?

ata evaikaśabdatvam // (25) Par.?

tāṃś ca tāṃś cārthān avagacchāmaḥ // (26) Par.?

ato nānyatvaṃ ca vadāmaḥ // (27) Par.?

yac coktaṃ ya uttānā vahanti te devagavā yad ghṛtaṃ tan madhu yo hiraṇyaparṇaḥ sa vanaspatir iti // (28) Par.?

nāsti vacanaṃ yad uttānānāṃ vahatāṃ gotvaṃ brūyāt // (29) Par.?

ye gāvas ta uttānā vahantīty evaṃ tat // (30) Par.?

yadi cānena vacanena gotvaṃ vidhīyata uttānā vahantīty anuvādaḥ syāt // (31) Par.?

na cottānā vahantaḥ prasiddhāḥ kecit // (32) Par.?

te niyogato vidhātavyās teṣu vidhīyamāneṣu na śakyaṃ gotvaṃ vidhātum // (33) Par.?

bhidyate hi tathā vākyam // (34) Par.?

yadi cānye vaidikās tata uttānādīnām artho na gamyeta // (35) Par.?

tatra natarāṃ śakyetāvijñātalakṣaṇaṃ gotvaṃ vijñātum // (36) Par.?

na cottānavahanavacanam apy anarthakaṃ stutyarthenārthavad bhaviṣyatīti // (37) Par.?

evaṃ ghṛtasya madhutvaṃ hiraṇyaparṇatā ca vanaspateḥ // (38) Par.?

tasmāt ta eva śabdā arthāś ca // (39) Par.?

yadi laukikās ta evārthās tadā saṃdehaḥ kim ākṛtiḥ śabdārtho 'tha vyaktir iti // (40) Par.?

kā punar ākṛtiḥ kā vyaktir iti // (41) Par.?

dravyaguṇakarmaṇāṃ sāmānyamātram ākṛtir asādhāraṇaviśeṣā vyaktiḥ // (42) Par.?

kutaḥ saṃśayo gaur ity ukte sāmānyapratyayād vyaktau ca kriyāsaṃbandhāt // (43) Par.?

tad ucyate vyaktiḥ śabdārtha iti // (44) Par.?

kutaḥ prayogacodanābhāvāt // (45) Par.?

ālambhanaprokṣaṇaviśasanādīnāṃ prayogacodanā ākṛtyarthe na sambhaveyuḥ // (46) Par.?

yatroccāraṇānarthakyaṃ tatra vyaktyarthaḥ // (47) Par.?

ato 'nyatrākṛtivacana iti cet // (48) Par.?

uktam anyāyaś cānekārthatvam iti // (49) Par.?

kathaṃ sāmānyāvagatir iti cet // (50) Par.?

vyaktipadārthasyākṛtiś cihnabhūtā bhaviṣyati ya evam ākṛtikaḥ sa gaur iti // (51) Par.?

yathā yasya daṇḍo 'sti sa daṇḍīti na ca daṇḍavacano daṇḍiśabdaḥ // (52) Par.?

evam ihāpi // (53) Par.?