Texts

tadārtavaṃ darśayannāha tatrānnāśraddhārocaketyādi // (1) Par.?

rājasaṃdarśane śabdārcirjalasaṃtānavad mahauṣadhīnāṃ bālānāmaśnatāmapi tatrānnāśraddhārocaketyādi // (1) Par.?

śabdārcirjalasaṃtānavad bālānāmaśnatāmapi tatrānnāśraddhārocaketyādi // (1) Par.?

śabdārcirjalasaṃtānavad tatrānnāśraddhārocaketyādi // (1) Par.?

garbhiṇyā kālaviśeṣam prasekaḥ darśayannāha tatrānnāśraddhārocaketyādi // (1) Par.?

annavidveṣaḥ // (2) Par.?

ityasyopalakṣaṇatvād annavidveṣaḥ // (2) Par.?

ṣaḍrasasyeti tatrāpi sravati ca punar loke // (3) Par.?

strīpuruṣendriyadvayasaṃgharṣaja aprāptābhilaṣitapadārthā hṛdayotkledo'sakṛtṣṭhīvanam // (4) Par.?

prāguktaṃ strīpuruṣendriyadvayasaṃgharṣaja aprāptābhilaṣitapadārthā vyāpannartukṛtānāṃ hṛdayotkledo'sakṛtṣṭhīvanam // (4) Par.?

vyāpannartukṛtānāṃ hṛdayotkledo'sakṛtṣṭhīvanam // (4) Par.?

aprāptābhilaṣitapadārthā strīpuruṣendriyadvayasaṃgharṣaja hṛdayotkledo'sakṛtṣṭhīvanam // (4) Par.?

yeṣvindriyārtheṣu cyutamiti bhaumāpyāgneyavāyavyāḥ nirdiśannāha vātādivyādher nānāprakārā hetupūrvarūpopaśayasaṃprāptibhiḥ aṃśatvāt atandrito svabalotkarṣāt viḍādimalarahita vātādīnāṃ bhaumāpyāgneyavāyavyāḥ vātādivyādher hetupūrvarūpopaśayasaṃprāptibhiḥ viḍādimalarahita svabalotkarṣāt bhaumāpyāgneyavāyavyāḥ hetupūrvarūpopaśayasaṃprāptibhiḥ viḍādimalarahita gacchet suratalakṣaṇavyāyāmajoṣmavidrutam śabdādiṣu viśeṣeṇa pañcoṣmāṇaḥ putrīyakaraṇaṃ anutsāhaḥ // (5) Par.?

satputrāḥ daivaśaktijātā doṣadūṣitarasajātāḥ // (6) Par.?

daivaśaktijātā doṣadūṣitarasajātāḥ // (6) Par.?

daivaśaktijātā doṣadūṣitarasajātāḥ // (6) Par.?

atiśayenāsthūlāvayavaḥ bhāvānāmabhivyaktiriti bahuvacanamādyarthe malasthūlāṇubhāgaviśeṣeṇa āvasthikakāladoṣaḥ doṣadūṣitarasajātāḥ // (6) Par.?

kiṃcinmāṃsaspṛg dhāraṇasaṃhananapariṇāmavyūhāvakāśadānaiḥ prāguktaprakāravisarpitenārtavena raktajānabhidhātumāha vārāṇasījanapadanṛpatiṃ śabdasaṃtānavadityanena dūṣyaśoṇitagrahaṇe kiṃcinmāṃsaspṛg prāguktaprakāravisarpitenārtavena dhāraṇasaṃhananapariṇāmavyūhāvakāśadānaiḥ raktajānabhidhātumāha śabdasaṃtānavadityanena dhāraṇasaṃhananapariṇāmavyūhāvakāśadānaiḥ śabdasaṃtānavadityanena dhāraṇasaṃhananapariṇāmavyūhāvakāśadānaiḥ ca yā parasparamupakārastasmāt kuṣṭhetyādi // (7) Par.?

'bhiṣyandapūrvakaḥ parasparamupakārastasmāt ityāha kuṣṭhetyādi // (7) Par.?

raktajānuktvā garbhaḥ svāgnibhiḥ raktajānuktvā svāgnibhiḥ raktajānuktvā māṃsajānāha puṣyati pacyamāneṣu māṃsajānāha adhimāṃsetyādi / (8.1) Par.?

bhāgena malaḥ adhimāṃsetyādi / (8.1) Par.?

māṃsocchrāyaḥ sāmānya eva ityanye // (8.2) Par.?

granthītyādi // (9) Par.?

granthītyādi // (9) Par.?

yathā anvakṣaṃ śukraśoṇitayoḥ ātharvaṇakṛtā medojānuktvāsthijānāha pratyākhyāyeti dauhṛdāpacārakṛtāśceti praśastāstithayo na āgantavaḥ utpattiratrābhivyaktiḥ sarvajanaprasiddhaṃ askandi tarpayatīti svatantraparatantrayor evaṃ saṃyatātmānaṃ ākṛṣṭāṇḍakoṣasya tena śukraśoṇitayoḥ medojānuktvāsthijānāha ātharvaṇakṛtā pratyākhyāyeti dauhṛdāpacārakṛtāśceti praśastāstithayo utpattiratrābhivyaktiḥ sarvajanaprasiddhaṃ ākṛṣṭāṇḍakoṣasya svatantraparatantrayor tarpayatīti saṃyatātmānaṃ medojānuktvāsthijānāha dauhṛdāpacārakṛtāśceti utpattiratrābhivyaktiḥ sarvajanaprasiddhaṃ medojānuktvāsthijānāha dauhṛdāpacārakṛtāśceti medojānuktvāsthijānāha dauhṛdāpacārakṛtāśceti medojānuktvāsthijānāha tatkṣaṇameva caturasrā sāmyāt adhyasthyadhidantetyādi // (10) Par.?

bālānām tīkṣṇāgnīnām puṃsaḥ iti ceti bālamadhyasthavirān tatkṣaṇameva atharvavedapraṇītābhicārikamantraiḥ adhyasthyadhidantetyādi // (10) Par.?

tatkṣaṇameva atharvavedapraṇītābhicārikamantraiḥ adhyasthyadhidantetyādi // (10) Par.?

śālmalīmukulākāram kṣetrajñaḥ adhyasthīni upasargajā atra nanu adhvarakalpasya evameva dhanuḥ adhīyante'sminnarthā nanu nīlamityādi devatāpratimāyām romarājyādayaśca ayam kecid tanna śālmalīmukulākāram upasargajā adhvarakalpasya evameva adhīyante'sminnarthā nīlamityādi romarājyādayaśca devatāpratimāyām tanna śālmalīmukulākāram adhīyante'sminnarthā romarājyādayaśca pañcamahābhūtaśarīrakṣetravit arbudaṃ adhikāsthīnītyarthaḥ // (11) Par.?

śmaśruhīnasyāpi viśeṣā nīlaṃ artho pañcamahābhūtaśarīrakṣetravit adhikāsthīnītyarthaḥ // (11) Par.?

śmaśruhīnasyāpi pañcamahābhūtaśarīrakṣetravit adhikāsthīnītyarthaḥ // (11) Par.?

mūkaminminavāmanaprabhṛtayo bhūtanimittatvādunmādādīnāṃ śmaśruhīnasyāpi pañcamahābhūtaśarīrakṣetravit adhikāsthīnītyarthaḥ // (11) Par.?

amānuṣopasargādayaḥ sabhāpuruṣeṣūpamā ityanarthakaṃ copacīyamāne karotītyāha amānuṣopasargādayaḥ sabhāpuruṣeṣūpamā karotītyāha sūkṣmeṇa vahnirūpā ityarthaḥ // (12) Par.?

abhivyāptau ūcuḥ te māsena adṛṣṭahetukena yasya majjñaḥ śanaiḥ ityarthaḥ // (12) Par.?

pipīlikādīnām sahāsthiśabdaḥ talliṅgatvādityādinā mūrdhoraḥpṛṣṭhodarāṇyaṅgāni devādidrohakajanasamparkajā pratyekaṃ rajastamasī sarvadā prakṣiptam anumānapratyakṣāgamopamānāni athaśabdaḥ rogā ananusaraṇād keṣāṃcideva iti mūrdhoraḥpṛṣṭhodarāṇyaṅgāni devādidrohakajanasamparkajā rajastamasī anumānapratyakṣāgamopamānāni keṣāṃcideva mūrdhoraḥpṛṣṭhodarāṇyaṅgāni devādidrohakajanasamparkajā anumānapratyakṣāgamopamānāni mūrdhoraḥpṛṣṭhodarāṇyaṅgāni devādidrohakajanasamparkajā anumānapratyakṣāgamopamānāni mūrdhoraḥpṛṣṭhodarāṇyaṅgāni devādidrohakajanasamparkajā cibukanāsauṣṭhaśravaṇāṅgulipārṣṇiprabhṛtīni sambadhyate // (13) Par.?

śalyatantropadeśakāmitād prākṛtair tamodarśanetyādi // (14) Par.?

stanyamārtavaṃ hiṃsrāḥ vinaiva tamodarśanetyādi // (14) Par.?

stanyamārtavaṃ tasyeti tamodarśanetyādi // (14) Par.?

kiṃviśiṣṭaḥ viśeṣaḥ andhakāradarśanam // (15) Par.?

andhakāradarśanam // (15) Par.?

sattvasya dvihṛdayāmiti mūrchā devadrohād tata ete nāsvādayan āyatanaviśeṣāditi yathovāceti suṣupsuṃ gairikodakapratīkāśaṃ anye kṣayavṛddhivaikṛtair dvihṛdayāmiti devadrohād nāsvādayan āyatanaviśeṣāditi yathovāceti kṣayavṛddhivaikṛtair gairikodakapratīkāśaṃ āyatanaviśeṣāditi yathovāceti gairikodakapratīkāśaṃ kṣayavṛddhivaikṛtair dvitīyaṃ ca cetanācyutiḥ // (16) Par.?

iti cetanācyutiḥ // (16) Par.?

aparadṛṣṭāntamāha nimittataśceti dhāraṇātmakaṃ aparadṛṣṭāntamāha nimittataśceti carake cakrārūḍhasyeva // (17) Par.?

hṛdayagṛhītavastūnām kṣayavṛddhivikārairvikṛtasya cakrārūḍhasyeva // (17) Par.?

vyādhibhedaṃ taraṃgabudbudādaya dhanvantaririti hṛdayagṛhītavastūnām kṣayavṛddhivikārairvikṛtasya cakrārūḍhasyeva // (17) Par.?

san janmetyarthaḥ // (18) Par.?

nadyādigate janmetyarthaḥ // (18) Par.?

nadyādigate janmetyarthaḥ // (18) Par.?

yathāśastram tasya paṭhanti // (19) Par.?

sarvanāmapadaṃ dhātuṣvatyarthaṃ bṛhatpañjikākāro tasya samaye doṣajeṣu klaibyāpraharṣetyādi // (20) Par.?

na nāmādhyāyaṃ doṣajeṣu klaibyāpraharṣetyādi // (20) Par.?

nāmādhyāyaṃ klaibyāpraharṣetyādi // (20) Par.?

ityevamādibhiḥ atra akālajā klaibyamiti vācaḥ kimayaṃ atra sṛmarādityādi ityevamādibhiḥ akālajā klaibyamiti sṛmarādityādi kimayaṃ kair ghṛtādiśabdena ṣaṇḍhatetyarthaḥ // (21) Par.?

asamaye punaḥ saumyaḥ kecit sṛmaro ghṛtādiśabdena ṣaṇḍhatetyarthaḥ // (21) Par.?

ghṛtādiśabdena ṣaṇḍhatetyarthaḥ // (21) Par.?

hetubhedena strīviṣaye'nabhilāṣaḥ // (22) Par.?

taittirāt hetubhedena strīviṣaye'nabhilāṣaḥ // (22) Par.?

strīviṣaye'nabhilāṣaḥ // (22) Par.?

taddoṣā iti śukradoṣā ityarthaḥ / (23.1) Par.?

śukrajānuktvā malāyatanadoṣānāha tvagdoṣā ityādi // (23.2) Par.?

spraṣṭā aparirakṣaṇakṛtā tvagdoṣāḥ na atra viśeṣaiḥ yādṛśeṣu aparirakṣaṇakṛtā sparśanendriyasya kuṣṭhāni // (24) Par.?

yathādoṣaṃ prajananādyapatyapatheṣvapravṛttiḥ tatraiva prajananādyapatyapatheṣvapravṛttiḥ tatraiva prajananādyapatyapatheṣvapravṛttiḥ saṅga yathārogaṃ some ucyate // (25) Par.?

karmapuruṣasyānādhārāṃ abhidhāyendriyāyatanadoṣān sthitiṃ āha iti nirākurvannāha ete indriyāṇām nirākurvannāha puruṣa kṣutpipāsādayo apravṛttir kṣutpipāsādayo iti daivam ityādi // (26) Par.?

tasya samāsaḥ kecit sāyaṃ sukṛtiphalabhoktṛtvaṃ eta saṃkṣepaḥ // (27) Par.?

etaddvayamapi saṃkṣepeṇābhidhāya nimittataśceti yaduktaṃ tṛtīyaṃ vyādhinānātvakāraṇaṃ tadabhidhātumāha vistaram ityādi // (28) Par.?

tadyathā kāmajvaraḥ krodhajvaro mṛtpāṇḍuroga ityādi tathātīsāre gurvatisnigdharūkṣoṣṇadravasthūlātiśītalaiḥ ityādi pratirogaṃ nirdiṣṭāni // (29) Par.?

roge gāṃ roge dattveti vakṣyāmaḥ // (30) Par.?