Texts

na kila tathāvidhavyatyayadaśāvirahitaparamaparokṣavapuṣaḥ prakṛṣṭātiśayaiśvaryopapannajñānānantamahimno devatāviśeṣasya sādhakaṃ kim api pramāṇaṃ pratibhāti // (1) Par.?

tathā hi aparokṣatvena sakalapramāṇajyeṣṭhasya pratyakṣasya tāvan nāsau gocaraḥ // (2) Par.?

na hy atīndriyaviṣayagrahaṇakṣamatvaṃ pratyakṣasya sambhavati // (3) Par.?

atha vyavahitaviprakṛṣṭārthaviṣayaṃ yogipratyakṣaṃ tat sattāniścāyakam iti cet tan na yasmād asmadādyatīndriyārthadarśino yoginaḥ sūkṣmādiviṣayas tatpratyakṣaṃ tena ceśaḥ sākṣātkriyate ity etat sarvam anupapannaṃ pramāṇābhāvāt // (4) Par.?

atīndriyo 'tīndriyārthadarśī ca kaścit sādhayitum iṣṭas tasya tathāvidhapuruṣapratyakṣeṇāsiddhena sādhanaṃ prāmāṇikasyāpi bhavataḥ kim iti na trapāvaham // (5.1) Par.?

nanv asty atrānupahatasāmarthyam anumānaṃ tathā hi jagad idam urvīparvatasaritsamudrādi dharmi kāryam iti sādhyo dharmaḥ sāvayavatvāt yad yat sāvayavaṃ tat tat kāryaṃ yathā valabhiprākārapuṣkariṇyādi // (6) Par.?

vipakṣavyāvṛttaś cāyaṃ hetur yatra kilātmādau kāryatvaṃ nāsti tatra sāvayavatvam api nāstīti // (7) Par.?

na cāsya hetor īśvaraśarīreṇānaikāntikatvaṃ yathāhur jaiminīyāḥ / (8.1) Par.?

anekāntaś ca hetus te taccharīrādinā bhavet / (8.2) Par.?

iti // (8.3) Par.?

tasyāpi tadicchākāryatvena asmābhir iṣyamāṇatvād iti // (9) Par.?

siddhe ca jagataḥ kāryatve 'pi yad yat kāryaṃ tat tad viśiṣṭajñānakriyopapannakartṛkāvinābhāvi ghaṭapaṭādivat // (10) Par.?

kāryaṃ cedaṃ jagat // (11) Par.?

tasmād idam api niratiśayajñatvakartṛtvasampannaṃ nirmātāraṃ gamayati // (12) Par.?

yaś cātra nirmātā sa kaḥ // (13) Par.?

īśvara iti // (14) Par.?

kim etan na pramāṇaṃ bhavet // (15) Par.?

etad yady abādhitaṃ syāt yāvatā paramāṇvindriyāder jagadbhāgasyāsiddhaṃ sāvayavatvam iti bhāgāsiddho 'yaṃ hetuḥ // (16) Par.?

paramāṇūnām ācaitanye sati anekatvād ghaṭādivat kāryatvam avyabhicāri iti kila bhavatām abhyupagamaḥ // (17) Par.?

yad apy etat dṛṣṭāntīkṛtaṃ valabhiprākārapuṣkariṇyādi tad gatam upādānasahakārikāraṇādyānuguṇyavaiguṇyāt nirvṛttasadasatsaṃniveśaṃ sāvayavatvam // (18) Par.?

tadanyad eva tattatsaṃniveśasadṛśam // (19) Par.?

itarad eva hi mahīmahīdharādigataṃ sāvayavatvaṃ vastusādṛśyāvalambanapūrvavyāptidarśanāhitasaṃskārā ca tadanuguṇasādhyasādhanārthaṃ prāmāṇikam iti pravartata iti yuktaṃ na punaḥ sāvayavatvaśabdamātrasāmānyāśrayeṇa // (20) Par.?

yad āha dharmakīrtiḥ / (21.1) Par.?

siddhaṃ yādṛg adhiṣṭhātṛbhāvābhāvānuvṛttimat / (21.2) Par.?

saṃniveśādi tad yuktaṃ tasmād yad anumīyate // (21.3) Par.?

vastubhede prasiddhe 'pi śabdasāmyād abhedinaḥ / (22.1) Par.?

na yuktānumitiḥ pāṇḍudravyād iva hutāśane // (22.2) Par.?

iti // (23) Par.?

api ca valabhyādīnāṃ pakṣāntarbhāve dṛṣṭāntābhāvaḥ // (24) Par.?

na cetaratrāntarbhāvaḥ tadā īśvarasya sarvakartṛtvahāniḥ // (25) Par.?

sthapatyādyanvayavyatirekānuvidhāyinau bhāvābhāvau valabhyādīnāṃ dṛṣṭau // (26) Par.?

na ca dṛṣṭaṃ kāraṇam apahāya kāraṇāntaraṃ tadīśvarākhyaṃ kalpayitum upapannam // (27) Par.?

evaṃ hi sati sarvatra kāryakāraṇabhāvo viplaveta // (28) Par.?

tad uktam / (29.1) Par.?

yasmin sati bhavaty eva yat tato 'nyasya kalpane / (29.2) Par.?

taddhetutvena sarvatra hetūnām anavasthitiḥ // (29.3) Par.?

iti // (30) Par.?

kiṃ ca na tāvad aśarīrajagannirmātṛdevatāviśeṣābhyupagamo yuktaḥ tasya jagallakṣaṇakāryasampādanāsaṃbhavāt // (31) Par.?

yad āha / (32.1) Par.?

kāryaṃ śarīrayuktena kartrā vyāptaṃ sadaiva yat / (32.2) Par.?

kāryatvāt tena jagataḥ kartā dehī prasajyate // (32.3) Par.?

iti // (33) Par.?

tataś ca dharmisvarūpaviparītasādhakaḥ kāryahetuḥ // (34) Par.?

śarīravattve tv asmadādivad utpattipralayayogitvam // (35) Par.?

tac cāsya śarīraṃ svanirmitaṃ kartrantaranirmitaṃ vā // (36) Par.?

svanirmitatve kim asau tatsargakāle saśarīraḥ śarīrarahito vā // (37) Par.?

dehendriyarahitasya na kvacit kiṃcit kāryaṃ dṛṣṭam ity uktam // (38) Par.?

śarīravāṃś cet śarīraṃ sṛjati tarhi tad apy asya śarīraṃ kiṃ kṛtam // (39) Par.?

svakṛtatve 'nyakṛtatve vānavasthety evamādibādhakasadbhāvāt sādhakaṃ pramāṇaṃ na kiṃcid upapadyate // (40) Par.?

athocyate vākyam āgamalakṣaṇaṃ pramāṇam asti yad atyantātīndriyārthaniścāyakaṃ tataḥ pravartamānasyābhipretasampatter dṛṣṭatvāt // (41) Par.?

tad āhuḥ akṣaliṅgātigo hy arthaḥ puṃsaḥ śāstreṇa darśyate / (42.1) Par.?

iti // (42.2) Par.?

etad eva nirākartum āha // (43) Par.?