Texts

Help

Select a text:
Bibliography
Select a chapter:
 (no revisions)
Show parallels  Show headlines
Use dependency labeler
Chapter id: 3689
  • Click on a sentence to show its analysis
  • Keep the mouse pointer over a lemma to show its meanings.
athāto dṛṣṭigatarogavijñānīyamadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ // (1.1) Par.?
yathovāca bhagavān dhanvantariḥ // (2.1) Par.?
masūradalamātrāṃ tu pañcabhūtaprasādajām / (3.1) Par.?
khadyotavisphuliṅgābhāmiddhāṃ tejobhiravyayaiḥ // (3.2) Par.?
āvṛtāṃ paṭalenākṣṇor bāhyena vivarākṛtim / (4.1) Par.?
śītasātmyāṃ nṛṇāṃ dṛṣṭimāhur nayanacintakāḥ // (4.2) Par.?
rogāṃstadāśrayān ghorān ṣaṭ ca ṣaṭ ca pracakṣmahe / (5.1) Par.?
paṭalānupraviṣṭasya timirasya ca lakṣaṇam // (5.2) Par.?
sirābhirabhisamprāpya viguṇo 'bhyantare bhṛśam / (6.1) Par.?
prathame paṭale doṣo yasya dṛṣṭau vyavasthitaḥ // (6.2) Par.?
avyaktāni sa rūpāṇi sarvāṇyeva prapaśyati / (7.1) Par.?
dṛṣṭirbhṛśaṃ vihvalati dvitīyaṃ paṭalaṃ gate // (7.2) Par.?
makṣikā maśakān keśāñjālakāni ca paśyati / (8.1) Par.?
maṇḍalāni patākāṃśca marīcīḥ kuṇḍalāni ca // (8.2) Par.?
pariplavāṃśca vividhān varṣamabhraṃ tamāṃsi ca / (9.1) Par.?
dūrasthānyapi rūpāṇi manyate ca samīpataḥ // (9.2) Par.?
samīpasthāni dūre ca dṛṣṭergocaravibhramāt / (10.1) Par.?
yatnavān api cātyarthaṃ sūcīpāśaṃ na paśyati // (10.2) Par.?
ūrdhvaṃ paśyati nādhastāttṛtīyaṃ paṭalaṃ gate / (11.1) Par.?
mahāntyapi ca rūpāṇi chāditānīva vāsasā // (11.2) Par.?
karṇanāsākṣiyuktāni viparītāni vīkṣate / (12.1) Par.?
yathādoṣaṃ ca rajyeta dṛṣṭirdoṣe balīyasi // (12.2) Par.?
adhaḥsthite samīpasthaṃ dūrasthaṃ coparisthite / (13.1) Par.?
pārśvasthite tathā doṣe pārśvasthāni na paśyati // (13.2) Par.?
samantataḥ sthite doṣe saṃkulānīva paśyati / (14.1) Par.?
dṛṣṭimadhyagate doṣe sa ekaṃ manyate dvidhā // (14.2) Par.?
dvidhāsthite tridhā paśyedbahudhā cānavasthite / (15.1) Par.?
timirākhyaḥ sa vai doṣaḥ caturthaṃ paṭalaṃ gataḥ // (15.2) Par.?
ruṇaddhi sarvato dṛṣṭiṃ liṅganāśaḥ sa ucyate / (16.1) Par.?
tasminn api tamobhūte nātirūḍhe mahāgade // (16.2) Par.?
candrādityau sanakṣatrāvantarīkṣe ca vidyutaḥ / (17.1) Par.?
nirmalāni ca tejāṃsi bhrājiṣṇūni ca paśyati // (17.2) Par.?
sa eva liṅganāśastu nīlikākācasaṃjñitaḥ / (18.1) Par.?
tatra vātena rūpāṇi bhramantīva sa paśyati // (18.2) Par.?
āvilānyaruṇābhāni vyāviddhāni ca mānavaḥ / (19.1) Par.?
pittenādityakhadyotaśakracāpataḍidguṇān // (19.2) Par.?
śikhibarhavicitrāṇi nīlakṛṣṇāni paśyati / (20.1) Par.?
kaphena paśyedrūpāṇi snigdhāni ca sitāni ca // (20.2) Par.?
gauracāmaragaurāṇi śvetābhrapratimāni ca / (21.1) Par.?
paśyedasūkṣmāṇyatyarthaṃ vyabhre caivābhrasaṃplavam // (21.2) Par.?
salilaplāvitānīva parijāḍyāni mānavaḥ / (22.1) Par.?
tathā raktena raktāni tamāṃsi vividhāni ca // (22.2) Par.?
haritaśyāvakṛṣṇāni dhūmadhūmrāṇi cekṣate / (23.1) Par.?
sannipātena citrāṇi viplutāni ca paśyati // (23.2) Par.?
bahudhā vā dvidhā vāpi sarvāṇyeva samantataḥ / (24.1) Par.?
hīnādhikāṅgānyathavā jyotīṃṣyapi ca paśyati // (24.2) Par.?
pittaṃ kuryāt parimlāyi mūrchitaṃ raktatejasā / (25.1) Par.?
pītā diśastathodyantamādityam iva paśyati // (25.2) Par.?
vikīryamāṇān khadyotair vṛkṣāṃstejobhireva ca / (26.1) Par.?
vakṣyāmi ṣaḍvidhaṃ rāgair liṅganāśamataḥ param // (26.2) Par.?
rāgo 'ruṇo mārutajaḥ pradiṣṭaḥ pittāt parimlāyyathavāpi nīlaḥ / (27.1) Par.?
kaphāt sitaḥ śoṇitajastu raktaḥ samastadoṣo 'tha vicitrarūpaḥ // (27.2) Par.?
raktajaṃ maṇḍalaṃ dṛṣṭau sthūlakācānalaprabham / (28.1) Par.?
parimlāyini roge syānmlāyyānīlaṃ ca maṇḍalam // (28.2) Par.?
doṣakṣayāt kadācit syātsvayaṃ tatra ca darśanam / (29.1) Par.?
aruṇaṃ maṇḍalaṃ vātāccañcalaṃ paruṣaṃ tathā // (29.2) Par.?
pittānmaṇḍalamānīlaṃ kāṃsyābhaṃ pītam eva vā / (30.1) Par.?
śleṣmaṇā bahalaṃ snigdhaṃ śaṅkhakundendupāṇḍuram // (30.2) Par.?
calatpadmapalāśasthaḥ śuklo bindurivāmbhasaḥ / (31.1) Par.?
saṃkucatyātape 'tyarthaṃ chāyāyāṃ vistṛto bhavet // (31.2) Par.?
mṛdyamāne ca nayane maṇḍalaṃ tadvisarpati / (32.1) Par.?
pravālapadmapatrābhaṃ maṇḍalaṃ śoṇitātmakam // (32.2) Par.?
dṛṣṭirāgo bhaveccitro liṅganāśe tridoṣaje / (33.1) Par.?
yathāsvaṃ doṣaliṅgāni sarveṣveva bhavanti hi // (33.2) Par.?
ṣaḍ liṅganāśāḥ ṣaḍime ca rogā dṛṣṭyāśrayāḥ ṣaṭ ca ṣaḍeva ca syuḥ / (34.1) Par.?
tathā naraḥ pittavidagdhadṛṣṭiḥ kaphena cānyastvatha dhūmadarśī // (34.2) Par.?
yo hrasvajāḍyo nakulāndhatā ca gambhīrasaṃjñā ca tathaiva dṛṣṭiḥ / (35.1) Par.?
pittena duṣṭena gatena dṛṣṭiṃ pītā bhavedyasya narasya dṛṣṭiḥ // (35.2) Par.?
pītāni rūpāṇi ca manyate yaḥ sa mānavaḥ pittavidagdhadṛṣṭiḥ / (36.1) Par.?
prāpte tṛtīyaṃ paṭalaṃ tu doṣe divā na paśyenniśi vīkṣate ca // (36.2) Par.?
rātrau sa śītānugṛhītadṛṣṭiḥ pittālpabhāvād api tāni paśyet / (37.1) Par.?
tathā naraḥ śleṣmavidagdhadṛṣṭistānyeva śuklāni hi manyate tu // (37.2) Par.?
triṣu sthito'lpaḥ paṭaleṣu doṣo naktāndhyamāpādayati prasahya / (38.1) Par.?
divā sa sūryānugṛhītacakṣurīkṣeta rūpāṇi kaphālpabhāvāt // (38.2) Par.?
śokajvarāyāsaśiro'bhitāpair abhyāhatā yasya narasya dṛṣṭiḥ / (39.1) Par.?
sadhūmakān paśyati sarvabhāvāṃstaṃ dhūmadarśīti vadanti rogam // (39.2) Par.?
sa hrasvajāḍyo divaseṣu kṛcchrāddhrasvāni rūpāṇi ca yena paśyet / (40.1) Par.?
vidyotate yena narasya dṛṣṭirdoṣābhipannā nakulasya yadvat // (40.2) Par.?
citrāṇi rūpāṇi divā sa paśyet sa vai vikāro nakulāndhyasaṃjñaḥ / (41.1) Par.?
dṛṣṭirvirūpā śvasanopasṛṣṭā saṃkucyate 'bhyantarataśca yāti // (41.2) Par.?
rujāvagāḍhā ca tamakṣirogaṃ gambhīriketi pravadanti tajjñāḥ / (42.1) Par.?
bāhyau punardvāviha sampradiṣṭau nimittataścāpyanimittataśca // (42.2) Par.?
nimittatastatra śiro'bhitāpājjñeyas tvabhiṣyandanidarśanaiśca / (43.1) Par.?
surarṣigandharvamahoragāṇāṃ saṃdarśanenāpi ca bhāsvarāṇām // (43.2) Par.?
hanyeta dṛṣṭirmanujasya yasya sa liṅganāśastvanimittasaṃjñaḥ / (44.1) Par.?
tatrākṣi vispaṣṭamivāvabhāti vaidūryavarṇā vimalā ca dṛṣṭiḥ // (44.2) Par.?
vidīryate sīdati hīyate vā nṝṇām abhīghātahatā tu dṛṣṭiḥ // (45.1) Par.?
ityete nayanagatā mayā vikārāḥ saṃkhyātāḥ pṛthagiha ṣaṭ ca saptatiśca / (46.1) Par.?
eteṣāṃ pṛthagiha vistareṇa sarvaṃ vakṣye 'haṃ tadanu cikitsitaṃ yathāvat // (46.2) Par.?
Duration=0.23782992362976 secs.