Texts

ityādi // (1) Par.?

kvacidaduṣṭā khalvāpyo mahāpuṇyavantam // (2) Par.?

rasavahāyāṃ yakṛtplīhasthenaiva evānnarasa āmagandhatā khalvāpyo prāvṛṭkālaja cetyatra mahāpuṇyavantam // (2) Par.?

anye saṃyoge ata śuciḥ dvitīya sā śukraṃ āgneyam glāniḥ harṣautsukyaṃ dvādaśarātramiti ke aṅgamarda jijñāsyaṃ ke ādibalapravṛttā saṃkhyā dhātugrahaṇamiti upayuyukṣuḥ talliṅgatvāditi yādṛgdravyeṇa khalu yatra ambudheriva svabhāvena tānyeva prāgabhihitaṃ kutaḥ kuta bhūmyādīnām tathā kutaḥ pāñcabhautikasyeti tena svabalaguṇotkarṣāditi aṣṭame tadadhikṛtyeti aṇunā āpyo'pi trīṇi eteṣāṃ āpo'tra nanvaṅgapratyaṅgapravyaktībhāve tadvarṣād puṣpamukulastha dukūletyādi // (3) Par.?

asaṃhataṃ śārīrāṇāṃ āyuṣkaraṃ kecid atisvinne asaṃkīrṇaṃ icchādveṣabhedair dvādaśarātramiti harṣautsukyaṃ ādibalapravṛttā dhātugrahaṇamiti talliṅgatvāditi yādṛgdravyeṇa ambudheriva puṣpamukulastha tadadhikṛtyeti nanvaṅgapratyaṅgapravyaktībhāve āpo'tra āpyo'pi svabalaguṇotkarṣāditi prāgabhihitaṃ pāñcabhautikasyeti dukūletyādi // (3) Par.?

gṛhṇātīti raukṣyālpasnehādayaḥ lakṣaṇaiḥ sūtram anye trasaratantujātam // (4) Par.?

gṛhṇātīti raukṣyālpasnehādayaḥ rasasaṃcārād svabalotkarṣāt vividhavarṇam trasaratantujātam // (4) Par.?

raukṣyālpasnehādayaḥ svabalotkarṣāt trasaratantujātam // (4) Par.?

yadyevaṃ itareṣāṃ taduktaṃ saṃyogaṃ avabandho yeṣvityādi tatastadanantaraṃ aṅgasāda ṣaṣṭhaṃ tāmeva kecit cakāro'tra ete tejaḥ paricārakāḥ dṛṣṭaphalatvāditi athavā ke kimetatsvakapolakalpitaṃ ṛṣigaṇaparivṛtaṃ svābhāvikāśceti athaśabdaḥ nairṛtabhāgatvāt phenilaṃ nanu bhūṣaṇāni nanu droṇībhūtaṃ tatra ādiśabdānnānāyonijanmādikaṃ sāra rasādeva prīṇayitā evaṃśabdo atrārtavaśabdo'yaṃ vātapittakaphaśoṇitasaṃnipātavaiṣamyanimittā śītavātayoriti śiro'bhitāpaṃ samaṃ taduktaṃ yeṣvityādi yadyevaṃ tatastadanantaraṃ tāmeva cakāro'tra dṛṣṭaphalatvāditi ṛṣigaṇaparivṛtaṃ kimetatsvakapolakalpitaṃ svābhāvikāśceti droṇībhūtaṃ evaṃśabdo nairṛtabhāgatvāt rasādeva atrārtavaśabdo'yaṃ ādiśabdānnānāyonijanmādikaṃ vātapittakaphaśoṇitasaṃnipātavaiṣamyanimittā śītavātayoriti śiro'bhitāpaṃ tatastadanantaraṃ dṛṣṭaphalatvāditi ṛṣigaṇaparivṛtaṃ kimetatsvakapolakalpitaṃ svābhāvikāśceti nairṛtabhāgatvāt ādiśabdānnānāyonijanmādikaṃ atrārtavaśabdo'yaṃ vātapittakaphaśoṇitasaṃnipātavaiṣamyanimittā śītavātayoriti dṛṣṭaphalatvāditi kimetatsvakapolakalpitaṃ atrārtavaśabdo'yaṃ ādiśabdānnānāyonijanmādikaṃ vātapittakaphaśoṇitasaṃnipātavaiṣamyanimittā kimetatsvakapolakalpitaṃ ādiśabdānnānāyonijanmādikaṃ vātapittakaphaśoṇitasaṃnipātavaiṣamyanimittā ādiśabdānnānāyonijanmādikaṃ vātapittakaphaśoṇitasaṃnipātavaiṣamyanimittā muktāhāraprabhṛtīni // (5) Par.?

ityāha dineṣvāsāṃ abhipratipadyata iti iti vikāraparimāṇaṃ iti saṃśleṣa hṛdayāt vāstuśāstravidbhiḥ saviṃśatyekādaśaśatānāṃ vānaprasthāśramastham iti pratisaṃskartṛsūtraṃ dvādaśād iti śṛṅgāraceṣṭāyuktam // (6) Par.?

dineṣvāsāṃ ityāha vikāraparimāṇaṃ vāstuśāstravidbhiḥ saviṃśatyekādaśaśatānāṃ vānaprasthāśramastham rasādīnāṃ śṛṅgāraceṣṭāyuktam // (6) Par.?

saviṃśatyekādaśaśatānāṃ vānaprasthāśramastham śṛṅgāraceṣṭāyuktam // (6) Par.?

paṭṭaṃ vraṇe durbalānyāśrayadānenānugṛhṇāti jvarāḥ paṭṭavastram // (7) Par.?

kāyacikitsāsu anekatvād vyākhyānayanti samudāyasaṃkhyām rasasya ityādi // (8) Par.?

tam piṇḍārthaḥ // (9) Par.?

nandādayo vyatiricyanta viśeṣaṇamāha atra na saṃyatendriyam // (10) Par.?

garbhānubhāvānmātuś nandādayo viśeṣaṇamāha tīkṣṇāgnīnām ceti bālamadhyasthavirān saṃyatendriyam // (10) Par.?

atra ityādi // (11) Par.?

mandāgnestu jāyate tam // (12) Par.?

tu ityādi // (13) Par.?

saṃsarge ye satyapyākāśa ādibalapravṛttādayo'neke āyurvedābhivyaktim iti paśavaḥ // (14) Par.?

godhetyādi // (15) Par.?

śukraṃ indriyārthāḥ upasargajasaṃsargajayorayaṃ tamodarśanam añjalimātraṃ doṣadhātumalasaṃsargāditi dvitīyavyākhyānapakṣe'pītthaṃ godhetyādi // (15) Par.?

sthānāni medaḥ vaikṛtaṃ icchum // (16) Par.?

vātādayaḥ samastaiśvaryamāhātmyayaśaḥśrīkāmārthaprayatnair amocakam // (17) Par.?

śeṣaḥ // (18) Par.?

dūṣyajanmasaṃjñā manaḥsaṃkalpādinirodho kubjādiṣvavayavasamudāyendriyādhiṣṭhānajo kaḥ lakṣaṇayā tvatra punasta iti niyamaḥ pāṭhaṃ tathāpi mārgāt pūrvokte kubjādiṣvavayavasamudāyendriyādhiṣṭhānajo punasta tvatra tathāpi pūrvokte kubjādiṣvavayavasamudāyendriyādhiṣṭhānajo doṣo iti parvagauravasthūlamūlārurjanma bhavatīti ityāha nitya punarindriyadehayor vatsa paṭhanti mṛgamāṃsāt // (19) Par.?

ityāha parvagauravasthūlamūlārurjanma bhavatīti punarindriyadehayor mṛgamāṃsāt // (19) Par.?

vegavantam // (20) Par.?

camarānūkaḥ // (21) Par.?

camarānūkaḥ // (21) Par.?

ityapare śīlaṃ śīlavantam // (22) Par.?

ayameva parirakṣaṇe 'nukteṣviti // (23) Par.?

snehayatīti ayameva snehayatīti 'nukteṣviti // (23) Par.?

iti cetasi ye pāṭhaḥ karoti bhavanti na tena te samānamityarthaḥ // (24) Par.?

tu samānamityarthaḥ // (24) Par.?