Texts

atha śeṣārthasiddhyarthaṃ skandhān asyāta eva saḥ / (1.1) Par.?

trīnniścakarṣa sattvādibhūyiṣṭhānīśaśaktigaḥ // (1.2) Par.?

taijaso vaikṛto yo'nyo bhūtādiriti saṃsmṛtaḥ / (2.1) Par.?

tebhyaḥ samātrakā devā mātrebhyo bhūtapañcakam // (2.2) Par.?

śrotraṃ tvakcakṣuṣī jihvā nāsā ca manasā saha / (3.1) Par.?

prakāśānvayataḥ sāttvāstaijasaśca sa sāttvikaḥ // (3.2) Par.?

vāṇī pāṇī bhagaḥ pāyuḥ pādau ceti rajobhuvaḥ / (4.1) Par.?

karmānvayādrajobhūyān gaṇo vaikāriko'tra yaḥ // (4.2) Par.?

śabdaḥ sparśaśca rūpaṃ ca raso gandhaśca pañcamaḥ / (5.1) Par.?

guṇāviśiṣṭāstanmātrāstanmātrapadayojitāḥ // (5.2) Par.?

prakāśakarmakṛdvargavailakṣaṇyāt tamobhavāḥ / (6.1) Par.?

prakāśyatvācca bhūtādir ahaṅkāreṣu tāmasaḥ // (6.2) Par.?

devapravartakaṃ śīghracāri saṃkalpadharmi ca / (7.1) Par.?

manaḥ śabdādiviṣaye grāhakāḥ śravaṇādayaḥ // (7.2) Par.?

vacanādānasaṃhlādavisargavihṛtikriyāḥ / (8.1) Par.?

vāgādīnāṃ padānyatvaṃ pade satyapyatadguṇāḥ // (8.2) Par.?

ātmendriyārthanaikṛṣṭye sarvadevāpravṛttitā / (9.1) Par.?

pravṛttikārakāstitvaṃ yuktito'pyavasīyate // (9.2) Par.?

tattvāntaroktavṛttibhyo vailakṣaṇyādvilakṣaṇaḥ / (10.1) Par.?

saṃkalpo bījamabhyeti manastatpāriśeṣyataḥ // (10.2) Par.?

jñānaṃ tadakṣayogāttat kramayogitayā kramāt / (11.1) Par.?

tathāpyābhāti yugapan nāśusaṃcaraṇādṛte // (11.2) Par.?

niyatārthatayākṣāṇi nānāyonīni kasyacit / (12.1) Par.?

gandhādivyañjakatvācca tadādhārātmakānyapi // (12.2) Par.?

śabdaikagrāhakaṃ śrotraṃ sparśaikagrāhiṇī ca tvak / (13.1) Par.?

tathāstu yadi nādatte saguṇaṃ kāraṇāntaram // (13.2) Par.?

tvagindriyamayuktārthagrāhi yuktaparāṅmukham / (14.1) Par.?

tejovārimahīdravyaṃ dṛgādatte sarūpakam // (14.2) Par.?

tatastridravyajā sā syānna pareṇeṣyate tathā / (15.1) Par.?

yenopalabhyate yo'rthaḥ sa tasyārthasya kāraṇam // (15.2) Par.?

na prāptamapi karmādi seyaṃ vyasanasantatiḥ / (16.1) Par.?

karṇarandhraviśiṣṭaṃ khaṃ śabdavargāvabhāsakam // (16.2) Par.?

nāsārandhraviśiṣṭaṃ tadbrūta kena nivāryate / (17.1) Par.?

tadadṛṣṭāvaruddhaṃ vā tadapyanyatra kiṃ kṛtam // (17.2) Par.?

prāptaṃ gṛhṇāti nātodye śaptaṃ kenāpi dasyunā / (18.1) Par.?

yuktyagamye'pi sadvākyātpratītiranupadravā // (18.2) Par.?

mitārthādamitārthasya jyāyastvamiti sūrayaḥ / (19.1) Par.?

vyomaprabhañjanāgnyambubhūmayo bhūtapañcakam // (19.2) Par.?

śabdādyekottaraguṇam avakāśādivṛttimat / (20.1) Par.?