Texts

loke yeṣv artheṣu prasiddhāni padāni tāni sati sambhave tadarthāny eva sūtreṣv ity avagantavyam // (1) Par.?

nādhyāhārādibhir eṣāṃ parikalpanīyo 'rthaḥ paribhāṣitavyo vā // (2) Par.?

evaṃ hi vedavākyāny evaibhir vyākhyāyante // (3) Par.?

itarathā vedavākyāni vyākhyeyāni svapadārthāś ca vyākhyeyāḥ // (4) Par.?

tad yatnagauravaṃ prasajyeta // (5) Par.?

tatra loke 'yam athaśabdo vṛttād anantarasya prakriyārtho dṛṣṭaḥ // (6) Par.?

na ceha kiṃcid vṛttam upalabhyate // (7) Par.?

bhavitavyaṃ tu tena yasmin saty anantaraṃ dharmajijñāsāvakalpate // (8) Par.?

tathā hi prasiddhapadārthakaḥ sa kalpito bhavati // (9) Par.?

tat tu vedādhyayanam // (10) Par.?

tasmin hi sati sāvakalpate // (11) Par.?

naitad evam // (12) Par.?

anyasyāpi karmaṇo 'nantaraṃ dharmajijñāsā yuktā prāg api ca vedādhyayanāt // (13) Par.?

ucyate tādṛśīṃ tu dharmajijñāsām adhikṛtyāthaśabdaṃ prayuktavān ācāryo yā vedādhyayanam antareṇa na sambhavati // (14) Par.?

kathaṃ vedavākyānām anekavidho vicāra iha vartiṣyate // (15) Par.?

api ca naiva vayam iha vedādhyayanāt pūrvaṃ dharmajijñāsāyāḥ pratiṣedhaṃ śiṣmaḥ // (16) Par.?

na hy etad ekaṃ vākyaṃ purastāc ca vedādhyayanād dharmajijñāsāṃ pratiṣedhiṣyati parastāc cānantaryaṃ prakariṣyati // (17) Par.?

bhidyeta hi tathā vākyam // (18) Par.?

anyā hi vacanavyaktir asya purastād vedādhyayanād dharmajijñāsāṃ pratiṣedhato 'nyā ca parastād ānantaryam upadiśataḥ // (19) Par.?

vedān adhītya ity ekasyāṃ vidhīyate 'nūdyānantaryaṃ viparītam anyasyām // (20) Par.?

arthaikatvāc caikavākyatāṃ vakṣyati // (21) Par.?

kiṃ tv adhīte vede dvayam āpatati gurukulāc ca samāvartitavyaṃ vedavākyāni ca vicārayitavyāni // (22) Par.?

tatra gurukulān mā samāvartiṣṭa kathaṃ nu vedavākyāni vicārayed ity evamartho 'yam upadeśaḥ // (23) Par.?

yady evaṃ na tarhi vedādhyayanaṃ pūrvaṃ dharmajijñāsāyāḥ // (24) Par.?

evaṃ hi samāmananti vedam adhītya snāyād iti // (25) Par.?

iha ca vedam adhītya snāsyan dharmaṃ jijñāsamāna imam āmnāyam atikrāmet // (26) Par.?

na cāmnāyo nāmātikramitavyaḥ // (27) Par.?

tad ucyate 'tikramiṣyāma imam āmnāyam // (28) Par.?

anatikrāmanto vedam arthavantaṃ santam anarthakaṃ kalpayema // (29) Par.?

dṛṣṭo hi tasyārthaḥ karmāvabodhanaṃ nāma // (30) Par.?

na ca tasyādhyayanamātrāt tatrabhavanto yājñikāḥ phalaṃ samāmananti // (31) Par.?

yad api ca samāmanantīva tatrāpi dravyasaṃskārakarmasu parārthatvāt phalaśrutir arthavādaḥ syād ity arthavādatāṃ vakṣyati // (32) Par.?

na cādhītavedasya snānānantaryam etad vidhīyate // (33) Par.?

na hy atrānantaryasya vaktā kaścic chabdo 'sti // (34) Par.?

pūrvakālatāyāṃ hi ktvā smaryate nānantarye // (35) Par.?

dṛṣṭārthatā cādhyayanasyānantarye vyāhanyeta // (36) Par.?

lakṣaṇayā tv eṣo 'rthaḥ syāt // (37) Par.?

na cedaṃ snānam adṛṣṭārthaṃ vidhīyate // (38) Par.?

kiṃ tu lakṣaṇayāsnānādiniyamasya paryavasānaṃ vedādhyayanasamakālam āhur vedam adhītya snāyād gurukulān mā samāvartiṣṭety adṛṣṭārthatāparihārāyaiva // (39) Par.?

tasmād vedādhyayanam eva pūrvam abhinirvartyānantaraṃ dharmo jijñāsitavya ity athaśabdasya sāmarthyam // (40) Par.?

na brūmo 'nyasyāpi karmaṇo 'nantaraṃ dharmajijñāsā na kartavyeti kiṃ tu vedam adhītya tvaritena na snātavyam anantaraṃ dharmo jijñāsitavya ity athaśabdasyārthaḥ // (41) Par.?

ataḥśabdo vṛttasyāpadeśako hetvarthena yathā kṣemasubhikṣo 'yaṃ deśo 'to 'ham asmin deśe prativasāmīti // (42) Par.?

evam adhīto vedo dharmajijñāsāyāṃ hetur jñāto 'nantaraṃ dharmo jijñāsitavya ity ataḥśabdasya sāmarthyam // (43) Par.?

dharmāya hi vedavākyāni vicārayitum anadhītavedo na śaknuyāt // (44) Par.?

ata etasmāt kāraṇād anantaraṃ dharmaṃ jijñāsitum icched ity ataḥśabdasyārthaḥ // (45) Par.?

dharmāya jijñāsā dharmajijñāsā // (46) Par.?

sā hi tasya jñātum icchā // (47) Par.?

sa punaḥ kathaṃ jijñāsitavyaḥ ko dharmaḥ kathaṃlakṣaṇaḥ kāny asya sādhanāni kāni sādhanābhāsāni kiṃparaś ceti // (48) Par.?

tatra ko dharmaḥ kathaṃlakṣaṇa ity ekenaiva sūtreṇa vyākhyātaṃ codanālakṣaṇo 'rtho dharma iti // (49) Par.?

kāny asya sādhanāni kāni sādhanābhāsāni kiṃparaś ceti śeṣalakṣaṇena vyākhyātam // (50) Par.?

kva puruṣaparatvaṃ kva vā puruṣo guṇabhūta ity etāsāṃ pratijñānāṃ piṇḍasya etat sūtram athāto dharmajijñāseti // (51) Par.?

dharmaḥ prasiddho vā syād aprasiddho vā // (52) Par.?

sa cet prasiddho na jijñāsyaḥ // (53) Par.?

athāprasiddho natarām // (54) Par.?

tad etad anarthakaṃ dharmajijñāsāprakaraṇam // (55) Par.?

athavārthavat // (56) Par.?

dharmaṃ prati hi vipratipannā bahuvidaḥ // (57) Par.?

kecid anyaṃ dharmam āhuḥ kecid anyam // (58) Par.?

so 'yam avicārya pravartamānaḥ kaṃcid evopādadāno vihanyetānarthaṃ carcchet // (59) Par.?

tasmād dharmo jijñāsitavyaḥ // (60) Par.?

sa hi niḥśreyasena puruṣaṃ saṃyunaktīti pratijānīmahe // (61) Par.?

tad abhidhīyate // (62) Par.?